
Sukta 7.93
Vasiṣṭha
Indra-Agni (dual)
Triṣṭubh (likely; verify)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਵਧਕ ਵਜੋਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਜ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਲ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ‘ਵਾਜ’ ਬਖ਼ਸ਼ਣ। ਯੱਗ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਨਾਸਤਿਕ/ਦੇਵ-ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਦੇਵਤਿਆਂ (ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮਰੁਤ) ਵੱਲ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
Mantra 1
शुचिं नु स्तोमं नवजातमद्येन्द्राग्नी वृत्रहणा जुषेथाम् । उभा हि वां सुहवा जोहवीमि ता वाजं सद्य उशते धेष्ठा ॥
ਅੱਜ ਨਵਜਾਤ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤ੍ਰ—ਹੇ ਇੰਦ੍ਰਾ-ਅਗਨੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਣੋ—ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੁਹਵਾ, ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜੋਹੁਵਦਾ ਹਾਂ—ਬਲ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਵਾਜ) ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਥਾਪੋ।
Mantra 2
ता सानसी शवसाना हि भूतं साकंवृधा शवसा शूशुवांसा । क्षयन्तौ रायो यवसस्य भूरेः पृङ्क्तं वाजस्य स्थविरस्य घृष्वेः ॥
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜੇਤੂ ਹੋ—ਇਕੱਠੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ, ਬਲ ਨਾਲ ਬਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ। ਬਹੁਤ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਥਿਰ ਅਤੇ ਉਤਾਵਲੇ ਵਾਜ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਡੇਲਦੇ ਹੋ।
Mantra 3
उपो ह यद्विदथं वाजिनो गुर्धीभिर्विप्राः प्रमतिमिच्छमानाः । अर्वन्तो न काष्ठां नक्षमाणा इन्द्राग्नी जोहुवतो नरस्ते ॥
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਪ੍ਰ, ਠੀਕ ਪ੍ਰਮਤੀ (ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਦਥ (ਸਭਾ) ਵੱਲ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਇੰਦ੍ਰਾ-ਅਗਨੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜੋਹੁਵਦੇ ਹਨ।
Mantra 4
गीर्भिर्विप्रः प्रमतिमिच्छमान ईट्टे रयिं यशसं पूर्वभाजम् । इन्द्राग्नी वृत्रहणा सुवज्रा प्र नो नव्येभिस्तिरतं देष्णैः ॥
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਭਰੇ ਗੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਪ੍ਰ (ਰਿਸ਼ੀ), ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਪ੍ਰਜ્ઞਾ (ਪ੍ਰਮਤੀ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ)—ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਣ, ਸੁਵਜ੍ਰਧਾਰੀਓ, ਆਪਣੇ ਸਦਾ ਨਵੇਂ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਓ।
Mantra 5
सं यन्मही मिथती स्पर्धमाने तनूरुचा शूरसाता यतैते । अदेवयुं विदथे देवयुभिः सत्रा हतं सोमसुता जनेन ॥
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਿਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ, ਸ਼ੂਰਸਾਤਾ (ਵੀਰ-ਪੁਰਸਕਾਰ) ਦੇ ਜੇਤੂ—ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋ। ਯਜ्ञ ਦੀ ਵਿਦਥ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਯੁਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਦੇਵਯੁ (ਅਦੇਵ-ਆਸ੍ਰਿਤ) ਬਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਹਾਰੋ—ਹੇ ਉਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੋਕ ਸੋਮਸੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 6
इमामु षु सोमसुतिमुप न एन्द्राग्नी सौमनसाय यातम् । नू चिद्धि परिमम्नाथे अस्माना वां शश्वद्भिर्ववृतीय वाजैः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਸੌਮਨਸ੍ਯ (ਪ੍ਰਸੰਨ-ਸਮਰਸ ਮਨ) ਲਈ ਸਾਡੀ ਇਸ ਸੋਮਸੁਤੀ ਕੋਲ ਹੁਣ ਆਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਕਰਦੇ ਟਿਕਾਊ ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਰਹਾਂ।
Mantra 7
सो अग्न एना नमसा समिद्धोऽच्छा मित्रं वरुणमिन्द्रं वोचेः । यत्सीमागश्चकृमा तत्सु मृळ तदर्यमादितिः शिश्रथन्तु ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਇਸ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰ। ਅਸੀਂ ਜੋ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ, ਠੀਕ ਕਰ ਅਤੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਟਿਕਾ; ਅਤੇ ਆਰ੍ਯਮਨ ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਗੰਢ ਢਿੱਲੀ ਕਰਕੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਣ।
Mantra 8
एता अग्न आशुषाणास इष्टीर्युवोः सचाभ्यश्याम वाजान् । मेन्द्रो नो विष्णुर्मरुतः परि ख्यन्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਸੁਕ ਯਜ੍ਞ-ਅਰਪਣਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਸਾਥ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਅਸੀਂ ਬਲ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਭੰਡਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ। ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਰੁਤ-ਗਣ ਸਾਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਾ ਕਰਨ; ਤੂੰ ਸਦਾ ਸਵਸਤੀ ਅਤੇ ਸੁਗਤੀ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
Indrāgnī means Indra and Agni invoked as a pair. Indra represents conquering strength, while Agni is the sacrificial fire that carries offerings; together they unite ritual power with victory over obstacles.
It asks Indra–Agni to accept the fresh hymn and to grant vāja—strength, success, and winning power—quickly, while also destroying hostile or ‘godless’ opposition and protecting the worshippers.
The closing verse broadens the protection: the poet prays that Indra, Viṣṇu, and the Maruts do not overlook the sacrificer. It is a way of securing welfare (svasti) from the wider circle of allied divine powers.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.