Sukta 8
Sukta 7.8
Vasiṣṭha (book 7 attribution)
Agni
Triṣṭubh (likely; verify by scansion)
ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨਮੁੱਖ ਸਨਿਧਾਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ, ਘੀ ਨਾਲ ਪਾਲੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭਕਤੀਭਰੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਅਗਨੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸੂਰਜ-ਸਮਾਨ ਕਿਰਣਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਅਤੇ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਾਂ ਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਲਈ ਪੋਸ਼ਣ, ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਦਿਰਘਕਾਲੀ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
इन्धे राजा समर्यो नमोभिर्यस्य प्रतीकमाहुतं घृतेन । नरो हव्येभिरीळते सबाध आग्निरग्र उषसामशोचि ॥
ਨਮਸਕਾਰ-ਭਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ—ਉਦਾਰ ਆਰਯ—ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ-ਮੁਖ ਨੂੰ ਘ੍ਰਿਤ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਹਵੀਆਂ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅਗਨੀ ਚਮਕ ਉਠਿਆ ਹੈ।
Mantra 2
अयमु ष्य सुमहाँ अवेदि होता मन्द्रो मनुषो यह्वो अग्निः । वि भा अकः ससृजानः पृथिव्यां कृष्णपविरोषधीभिर्ववक्षे ॥
ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਹਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਨਕਰ, ਵੇਗਵਾਨ ਅਗਨੀ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਢਲਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਿੱਚ (ਜੀਵਨ-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
कया नो अग्ने वि वसः सुवृक्तिं कामु स्वधामृणवः शस्यमानः । कदा भवेम पतयः सुदत्र रायो वन्तारो दुष्टरस्य साधोः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਵ੍ਰੁਕਤੀ—ਸੁੰਦਰ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੀ ਸਤੁਤੀ—ਖੋਲ੍ਹੇਂਗਾ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ੰਸਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਸ੍ਵਧਾ (ਆਪਣਾ ਨਿਯਮ/ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਬਖ਼ਸ਼ੇਂਗਾ? ਹੇ ਸੁਦਾਤ੍ਰ (ਚੰਗੇ ਦਾਤਾ), ਕਦੋਂ ਅਸੀਂ ਧਨ ਦੇ ਪਤੀ—ਰਾਯ ਦੇ ਭੋਗੀ—ਅਤੇ ਦੁਸ਼੍ਟਰ ਸਾਧੁ (ਦੁਸ਼ਕਰ ਪਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਧੀ) ਦੇ ਜੇਤੂ ਬਣਾਂਗੇ?
Mantra 4
प्रप्रायमग्निर्भरतस्य शृण्वे वि यत्सूर्यो न रोचते बृहद्भाः । अभि यः पूरुं पृतनासु तस्थौ द्युतानो दैव्यो अतिथिः शुशोच ॥
ਅਗਨੀ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਹੈ; ਭਰਤ ਲਈ ਉਹ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੂਰੂ ਲਈ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ—ਦਿਉਤਮਾਨ, ਦੈਵੀ ਅਤਿਥੀ—ਉਹ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਹੈ।
Mantra 5
असन्नित्त्वे आहवनानि भूरि भुवो विश्वेभिः सुमना अनीकैः । स्तुतश्चिदग्ने शृण्विषे गृणानः स्वयं वर्धस्व तन्वं सुजात ॥
ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਹਵਾਨ ਹਨ; ਸਭ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਮਨਸ ਅਣੀਕੈਃ—ਸ਼ੁਭ ਮੁਖ/ਰੂਪਾਂ—ਨਾਲ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਸੁਜਾਤ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਤਨੁ (ਦੇਹ) ਨੂੰ ਵਧਾ।
Mantra 6
इदं वचः शतसाः संसहस्रमुदग्नये जनिषीष्ट द्विबर्हाः । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवाति द्युमदमीवचातनं रक्षोहा ॥
ਇਹ ਬਚਨ—ਸੌ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ-ਗੁਣਾ—ਅਗਨੀ ਲਈ ਉਪਰ ਵੱਲ ਜਨਮੇ; ਹੇ ਦ੍ਵਿ-ਬਰ੍ਹਾ (ਦੋ ਆਧਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ)! ਇਹ ਸਤੋਤਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੀਣ-ਯੋਗ ਪੂਰਨਤਾ ਬਣੇ—ਦ੍ਯੁਮੰਤ, ਰੋਗ-ਨਿਵਾਰਕ, ਰਕ੍ਸ਼ੋਹਾ (ਰਕ੍ਸ਼ਸ-ਹੰਤਾ)।
Mantra 7
नू त्वामग्न ईमहे वसिष्ठा ईशानं सूनो सहसो वसूनाम् । इषं स्तोतृभ्यो मघवद्भ्य आनड्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਅਰਾਧਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਗਨੀ—ਅਸੀਂ ਵਸਿਸ਼ਠ—ਹੇ ਸਹਸੋ ਸੂਨੁ, ਸਭ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ! ਸਤੋਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਦਾਨਸ਼ੀਲਾਂ ਨੂੰ, ਇਸ਼ਾ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ; ਅਤੇ ਸਵਸ੍ਤਿਭਿਃ ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
Inside Sukta 8
How it unfolds
- Where it opens
Agni is kindled as a kingly, noble presence, his ‘face’ offered with ghee as men press close with oblations.
- Development
Agni’s fame and power expand—he shines broadly like the Sun and is remembered as the divine guest who stands by Bharata and Pūru in battles.
- Climax
The recognition of Agni as sovereign lord of riches (īśāna… vasūnām) and decisive protector who blazes forth in crisis.
- Where it settles
A closing communal prayer: the Vasiṣṭhas seek Agni for nourishment and impulse for singers and patrons, and for constant protection with well-being (svasti).
The deity: Agni
- In the VedaAgni is praised as king and ‘divine guest’ (atithi), kindled by homage and fed with ghee, shining forth like the Sun and leading the sacrificial community at dawn.
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he carries offerings, establishes the sacrifice, illumines the order (ṛta), and protects the clan in peril and contest.
- Inner significanceThe awakening flame of discernment and aspiration—inner heat (tapas) that transforms offerings (effort, speech, intention) into clarity, strength, and well-being.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha gotra (one of the Seven Ṛṣis; traditional line linked with the Bharatas/Tr̥tsus) · Principal seer of Maṇḍala 7 and a paradigmatic priest-poet associated with royal protection, right-ritual (ṛta), and the Agni-centered liturgy of the Bharatas.
Famous verses
āgnir agre uṣasām aśoci
daivyo atithiḥ śuśoca
yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Hotṛ-priest and messenger
- Kingly leader of the rite
- Ghee-fed, bright, sunlike radiance
- Atithi (divine guest) dwelling among humans
- Protector in battle and guardian of the people
- Opener of the dawns; awakener of energies (iṣ)
Also by this seer
- Rigveda Maṇḍala 7 (majority attribution to Vasiṣṭha and the Vasiṣṭhas)
- Traditions connecting Vasiṣṭha with royal consecration and priestly counsel (later Vedic-Itihāsa memory)
- Vasiṣṭha lineage prominence in later śrauta/smārta priestly families (gotra continuity)
The rite, step by step
- Prepare the vedi/altar space and establish purity and intention.
- Kindle/rekindle the fire with reverent salutations (namo-bhiḥ).
- Offer ghṛta into Agni while reciting praise that identifies Agni as king and atithi.
- Invoke Agni’s wide radiance ‘like the Sun’ and request his protection for the community.
- Conclude with a direct petition for iṣ (impulse/nourishment), prosperity, and svasti (well-being).
Offerings
- Ghṛta (clarified butter)
- Havis (general oblations; typically milk products/grain offerings depending on rite)
- Soma context is not explicit here; the hymn fits fire-offering even without soma
Frequently Asked Questions
It kindles and praises Agni as a kingly, radiant presence who carries offerings, protects the community, and grants nourishment, impulse (iṣ), and well-being (svasti).
Because the newly kindled fire is seen as the first light of the day—Agni ‘shines before the Dawns’ and is compared to the Sun to express his expansive, life-giving radiance.
It can be recited during a simple fire-offering or lamp-lighting at dawn, with ghee as the primary offering, focusing on clarity, protection, and steady well-being for the household or community.
Ask anything about Sukta 8 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
