Rig Veda 7.8.2: Mandala 7, Sukta 8, Mantra 2

Sukta 7.8

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (likely; verify by scansion)

Samhita Patha (Devanagari)

अयमु ष्य सुमहाँ अवेदि होता मन्द्रो मनुषो यह्वो अग्निः । वि भा अकः ससृजानः पृथिव्यां कृष्णपविरोषधीभिर्ववक्षे ॥

Transliteration

ayám u ṣyá sumáhā̃ avedi hótā mandró mánuṣo yahvó agníḥ | ví bhā́ akāḥ sasṛjānáḥ pṛthivyā́ṃ kṛṣṇápavir oṣádhībhir vavakṣe ||

Translation

ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਹਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਨਕਰ, ਵੇਗਵਾਨ ਅਗਨੀ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਢਲਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਿੱਚ (ਜੀਵਨ-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed, surely
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• ष्य: now/just (emphatic particle)
• ष्य: —
• Type: Indeclinable
• Root: ष्य (निपात; वैदिक)

• सुमहान्: very great
• सुमहान्: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु- + महान् (प्रातिपदिक)

• अवेदि: has been found/has become manifest
• अवेदि: —
• Type: Verb
• Root: √विद् (विदँ ज्ञाने)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: Kartā (सम्बन्धे/अप्पोजिशन्)
• Type: Noun
• Root: √हु (जुहोति) → होतृ (प्रातिपदिक)

• मन्द्रः: gladdening, pleasant (in chant)
• मन्द्रः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक)

• मनुषः: of Manu (i.e., of mankind/Manu’s)
• मनुषः: — (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• यह्वः: mighty, impetuous
• यह्वः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: यह्व (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (Fire)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• भाः: lights, radiances
• भाः: Karma
• Type: Noun
• Root: भा (प्रातिपदिक; ‘प्रभा/दीप्ति’)

• अकः: he drove forth/put in motion
• अकः: —
• Type: Verb
• Root: √अञ्च्/√अक् (वैदिक; ‘to reach/drive’)

• ससृजानः: creating, sending forth
• ससृजानः: Kartā (सह-क्रिया)
• Type: Participle
• Root: √सृज् (सृजति ‘to send forth, create’)

• पृथिव्याम्: on/in the earth
• पृथिव्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• कृष्णपविः: having a dark blade/edge (dark-flamed)
• कृष्णपविः: Kartā (विशेषण-भावेन अग्नेः)
• Type: Noun (compound)
• Root: कृष्ण- + पवि (प्रातिपदिक; ‘blade/edge, ray’)

• ओषधीभिः: with the plants/herbs
• ओषधीभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• ववक्षे: has grown strong/has waxed
• ववक्षे: —
• Type: Verb
• Root: √वह्/√वक्ष् (वैदिक; ‘to grow strong, to wax’)