Sukta 78
Sukta 5.78
Atri (Ātreya)
Ashvins (Nāsatyā)
Gāyatrī (probable; short refrain-like structure; verify against metrical count)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਤੇਜ਼ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ (ਨਾਸਤਿਆ) ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੋਮ-ਅਰਪਣ ਵੱਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੋੜਨ ਲਈ ਤਾਤਕਾਲਿਕ ਬੁਲਾਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਵ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹੈ—ਗਰਭਦੁਆਰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲੇ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਤੇ ਬੱਚਾ ਜੀਵਤ ਤੇ ਅਖੰਡ, ਬਿਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ—ਇਹੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। ਸਪਤਵਧ੍ਰੀ ਦੀ ਬਚਾਵ-ਕਥਾ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰ ਸੰਕੇਤ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
अश्विनावेह गच्छतं नासत्या मा वि वेनतम् । हंसाविव पततमा सुताँ उप ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਇੱਥੇ ਆਓ; ਹੇ ਨਾਸਤਿਆਓ, ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੋੜੋ। ਉੱਡਦੇ ਦੋ ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਡੇ ਸੁਤ ਸੋਮ ਦੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਓ।
Mantra 2
अश्विना हरिणाविव गौराविवानु यवसम् । हंसाविव पततमा सुताँ उप ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਦੋ ਹਰਿਣ-ਵਰਨ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਚਰਾਗਾਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਦੋ ਚਮਕਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੋ ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਕੇ ਆਓ—ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਵੱਲ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਲ।
Mantra 3
अश्विना वाजिनीवसू जुषेथां यज्ञमिष्टये । हंसाविव पततमा सुताँ उप ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਵਾਜਿਨੀਵਸੂ—ਬਲ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀਓ—ਆਕਾਂਖਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰੋ ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭੋਗੋ; ਦੋ ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਕੇ ਆਓ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਨਿਚੋੜੇ ਸੋਮ ਵੱਲ।
Mantra 4
अत्रिर्यद्वामवरोहन्नृबीसमजोहवीन्नाधमानेव योषा । श्येनस्य चिज्जवसा नूतनेनागच्छतमश्विना शंतमेन ॥
ਜਦੋਂ ਅਤ੍ਰਿ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਵ-ਵੇਦਨਾ ਵਿੱਚ ਕਰਾਹਦੀ ਇਸਤਰੀ; ਤਦ ਬਾਜ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਨਵੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਓ, ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਿ-ਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ।
Mantra 5
वि जिहीष्व वनस्पते योनिः सूष्यन्त्या इव । श्रुतं मे अश्विना हवं सप्तवध्रिं च मुञ्चतम् ॥
ਹੇ ਵਨਸਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ; ਪੱਕੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵਾਂਗ ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਵੇ। ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਮੇਰਾ ਹਵਨ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਸਪਤਵਧ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੋ।
Mantra 6
भीताय नाधमानाय ऋषये सप्तवध्रये । मायाभिरश्विना युवं वृक्षं सं च वि चाचथः ॥
ਡਰੇ ਹੋਏ, ਕਰਾਹੁੰਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਪਤਵਧ੍ਰੀ ਲਈ—ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਇਆ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਧਿ ਤੇ ਵਿਸੰਧਿ ਕਰਦੇ, ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
Mantra 7
यथा वातः पुष्करिणीं समिङ्गयति सर्वतः । एवा ते गर्भ एजतु निरैतु दशमास्यः ॥
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕਮਲ-ਤਾਲਾਬ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਗਰਭ ਕੰਬੇ, ਹਿਲੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਵੇ—ਹੇ ਦਸਮਾਸੀ—ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ।
Mantra 8
यथा वातो यथा वनं यथा समुद्र एजति । एवा त्वं दशमास्य सहावेहि जरायुणा ॥
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਝੂਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਛਲਦਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਦਸ਼ਮਾਸ੍ਯ (ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੇ), ਜਰਾਯੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ।
Mantra 9
दश मासाञ्छशयानः कुमारो अधि मातरि । निरैतु जीवो अक्षतो जीवो जीवन्त्या अधि ॥
ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁਮਾਰ ਮਾਤਾ ਉੱਤੇ—ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ, ਅਖ਼ਤ (ਅਹਿਤ) ਰਹਿ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ; ਜੀਉਂਦੀ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇ।
Frequently Asked Questions
The hymn praises the Aśvins (also called Nāsatyā), twin divine horsemen known in the Veda as swift healers and rescuers who respond quickly to prayers.
Its main purpose is protection and healing, with a strong focus on safe childbirth—asking that the womb open at the right time and that both mother and child remain alive and unharmed.
Saptavadhri is recalled as an example of the Aśvins’ power to free and save. By naming a past rescue, the hymn strengthens confidence that they will grant timely help again.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.