Sukta 68
Sukta 5.68
Atri (Ātreya)
Mitra-Varuṇa
Gāyatrī (probable for this short verse; verify metrical count in editions)
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੂਕਤ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸਰਵਭੌਮ (ਮਹਿ-ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੌ) ਹਨ ਅਤੇ ਤ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਸਤ੍ਯ-ਵਿਵਸਥਾ—ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀਵੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਵਰਖਾ, ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਇੱਕ “ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਧਾਰ” ਰਚਦੇ ਹਨ।
Mantras
Mantra 1
प्र वो मित्राय गायत वरुणाय विपा गिरा । महिक्षत्रावृतं बृहत् ॥
ਮਿਤ੍ਰ ਲਈ ਗਾਓ, ਵਰੁਣ ਲਈ—ਵਿਪਾ ਗਿਰਾ, ਵਿਵੇਕ-ਭਰੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਖ਼ਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਤ् ਤ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 2
सम्राजा या घृतयोनी मित्रश्चोभा वरुणश्च । देवा देवेषु प्रशस्ता ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਮ੍ਰਾਟ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਨੀ ਘ੍ਰਿਤ ਹੈ—ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਇਕੱਠੇ। ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਦੇਵ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਖ਼ਤ੍ਰ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ।
Mantra 3
ता नः शक्तं पार्थिवस्य महो रायो दिव्यस्य । महि वां क्षत्रं देवेषु ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ (ਦੇਵ) ਸਾਨੂੰ ਪਾਰਥਿਵ ਮਹਾਨ ਰਾਯ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਿਪੂਰਤਾ ਲਈ ਸਮਰਥ ਬਣਾਉਣ। ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਛਤ੍ਰ ਮਹਾਨ ਹੈ—ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕਰੇ।
Mantra 4
ऋतमृतेन सपन्तेषिरं दक्षमाशाते । अद्रुहा देवौ वर्धेते ॥
ਉਹ ਤ ਨੂੰ ਤ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ; ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ਼, ਤੀਖੀ ਧੀ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਦ੍ਰੁਹਾ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਵਧਦੇ ਹਨ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
Mantra 5
वृष्टिद्यावा रीत्यापेषस्पती दानुमत्याः । बृहन्तं गर्तमाशाते ॥
ਵਰਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਦ੍ਯਾਵਾ ਅਤੇ ਵਹਿੰਦੇ ਆਪਃ—ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਪਤੀ, ਦਾਨੁਮਤੀ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨਾਲ ਭਰੇ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਆਧਾਰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪਰਿਪੂਰਤੀਆਂ ਟਿਕ ਸਕਣ।
Frequently Asked Questions
They are paired Āditya deities: Mitra represents harmony and right relationship, and Varuṇa represents moral-cosmic sovereignty. Together they uphold ṛta, the universal order of truth.
It means “the Vast ṛta”—the great Truth-Order that sustains the cosmos and society. The hymn says Mitra-Varuṇa establish and protect this order.
The hymn asks Mitra-Varuṇa to grant inner capability and strength, and to bestow both earthly and heavenly abundance, symbolized through rain, waters, and nourishment.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.