Sukta 30

Mantra 1

क्व स्य वीरः को अपश्यदिन्द्रं सुखरथमीयमानं हरिभ्याम् । यो राया वज्री सुतसोममिच्छन्तदोको गन्ता पुरुहूत ऊती ॥

ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ ਵੀਰ—ਹਰਿਤ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਖਰਥ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ? ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਰਾਯ ਨਾਲ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਸੁਤਸੋਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਘਰ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਪੁਰੁਹੂਤ, ਬਹੁਤ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ—ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ-ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ।

Mantra 2

अवाचचक्षं पदमस्य सस्वरुग्रं निधातुरन्वायमिच्छन् । अपृच्छमन्याँ उत ते म आहुरिन्द्रं नरो बुबुधाना अशेम ॥

ਮੈਂ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਦ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਪਥ ਵੇਖਿਆ—ਉਸ ਉਗ੍ਰ ਸਥਾਪਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: ‘ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ’—ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਨਰਾਂ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ।

Mantra 3

प्र नु वयं सुते या ते कृतानीन्द्र ब्रवाम यानि नो जुजोषः । वेददविद्वाञ्छृणवच्च विद्वान्वहतेऽयं मघवा सर्वसेनः ॥

ਹੁਣ ਸੁਤੇ ਸੋਮ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਕੀਤੇ ਕਰਤੱਬ ਅਸੀਂ ਉਚਾਰਦੇ ਹਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਭੋਗਣ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ। ਅਗਿਆਨੀ ਜਾਣੇ; ਗਿਆਨੀ ਸੁਣੇ: ਇਹ ਮਘਵਨ ਸਰਵ-ਸੇਨਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Mantra 4

स्थिरं मनश्चकृषे जात इन्द्र वेषीदेको युधये भूयसश्चित् । अश्मानं चिच्छवसा दिद्युतो वि विदो गवामूर्वमुस्रियाणाम् ॥

ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਤੂੰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈਂ। ਆਪਣੀ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਉਸ੍ਰਿਆ—ਚਮਕਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ (ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ)—ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘੇਰਾ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 5

परो यत्त्वं परम आजनिष्ठाः परावति श्रुत्यं नाम बिभ्रत् । अतश्चिदिन्द्रादभयन्त देवा विश्वा अपो अजयद्दासपत्नीः ॥

ਜਦ ਤੂੰ ਪਰਮ, ਪਰਾਤਪਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ—ਦੂਰਲੇ ਪਰਾਵਤ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ’ (ਸੁਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ) ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ—ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਡਰ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਾਸ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਸਭ ਅਪਃ (ਜਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦਾਸ-ਪਤਨੀ ਬਣਾਈਆਂ ਜਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 7

वि षू मृधो जनुषा दानमिन्वन्नहन्गवा मघवन्त्संचकानः । अत्रा दासस्य नमुचेः शिरो यदवर्तयो मनवे गातुमिच्छन् ॥

ਤੂੰ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਜਦ ਤੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋਇਆ ਤਦ ਤੂੰ ਗਵਾਂ (ਗਾਂਵਾਂ) ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ/ਜਿੱਤਿਆ। ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਦਾਸ ਨਮੁਚੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਟ ਕੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ—ਮਨੁ ਲਈ ਗਤਿ-ਮਾਰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ।

Mantra 8

युजं हि मामकृथा आदिदिन्द्र शिरो दासस्य नमुचेर्मथायन् । अश्मानं चित्स्वर्यं वर्तमानं प्र चक्रियेव रोदसी मरुद्भ्यः ॥

ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਯੁਜ (ਜੁੜਿਆ ਸਾਥੀ) ਬਣਾਇਆ—ਜਦ ਤੂੰ ਦਾਸ ਨਮੁਚੀ ਦਾ ਸਿਰ ਮਥ ਕੇ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਯ (ਸਵਰਗ-ਲਕਸ਼ੀ) ਪੱਥਰ ਵੀ, ਜੋ ਲੁੜਕਦਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਚੱਕੇ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਮਰੁਤਾਂ ਲਈ ਰੋਦਸੀ (ਦੋ ਲੋਕਾਂ) ਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 9

स्त्रियो हि दास आयुधानि चक्रे किं मा करन्नबला अस्य सेनाः । अन्तर्ह्यख्यदुभे अस्य धेने अथोप प्रैद्युधये दस्युमिन्द्रः ॥

ਕਿਉਂਕਿ ਦਾਸ ਨੇ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ (ਅਬਲਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਤੋਂ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਘੜ ਲਏ; ਸੱਚੇ ਬਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੇਨੂਆਂ (ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ) ਦਿੱਸ ਪਈਆਂ; ਤਦ ਇੰਦਰ ਦਸ੍ਯੂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Mantra 10

समत्र गावोऽभितोऽनवन्तेहेह वत्सैर्वियुता यदासन् । सं ता इन्द्रो असृजदस्य शाकैर्यदीं सोमासः सुषुता अमन्दन् ॥

ਇੱਥੇ ਚੌਂਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਗਾਵਾਂ ‘ਹੇਹੇ’ ਕਰਦੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਵੱਛਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਸੁਪਿੜੇ ਸੋਮ (ਸੋਮਾਃ) ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਕ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 11

यदीं सोमा बभ्रुधूता अमन्दन्नरोरवीद्वृषभः सादनेषु । पुरंदरः पपिवाँ इन्द्रो अस्य पुनर्गवामददादुस्रियाणाम् ॥

ਜਦ ਭੱਬਰੂ-ਵਰਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਸੋਮ-ਬਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ, ਤਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਜਿਆ। ਪੁਰੰਦਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ਼੍ਰੀਆ—ਉਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਦਿਪਤ ਗਾਵਾਂ—ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।

Mantra 12

भद्रमिदं रुशमा अग्ने अक्रन्गवां चत्वारि ददतः सहस्रा । ऋणंचयस्य प्रयता मघानि प्रत्यग्रभीष्म नृतमस्य नृणाम् ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਰੁਸ਼ਮਿਆਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਭਦ੍ਰ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਗਵਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ (ਕਿਰਣ/ਧਨ) ਦਾਨ ਕਰਕੇ। ਰਿਣੰਚਯ ਦੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਦਾਨ—ਉਹ ਮਘਾਨਿ—ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਖਵਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

Mantra 13

सुपेशसं माव सृजन्त्यस्तं गवां सहस्रै रुशमासो अग्ने । तीव्रा इन्द्रमममन्दुः सुतासोऽक्तोर्व्युष्टौ परितक्म्यायाः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਰੁਸ਼ਮਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਸੁਪੇਸ਼ਸ (ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ) ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦੇ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਵਾਂ (ਕਿਰਣ/ਧਨ) ਨਾਲ (ਭੇਜਦੇ ਹਨ)। ਤੀਬਰ ਪੀੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ-ਰਸਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੀ ਪਰਿਤਕਮਿਆ ਰਾਤ ਦੀ ਵਿਯੁਸ਼ਟੀ-ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ।

Mantra 14

औच्छत्सा रात्री परितक्म्या याँ ऋणंचये राजनि रुशमानाम् । अत्यो न वाजी रघुरज्यमानो बभ्रुश्चत्वार्यसनत्सहस्रा ॥

ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੀ ਪਰਿਤਕਮਿਆ ਰਾਤ ਚਮਕੀ—ਜੋ ਰੁਸ਼ਮਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਰਿਣੰਚਯ ਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿੱਤੂ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਚਮਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਬਭ੍ਰੂ ਨੇ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ (ਕਿਰਣ/ਧਨ) ਜਿੱਤੇ।

Mantra 15

चतुःसहस्रं गव्यस्य पश्वः प्रत्यग्रभीष्म रुशमेष्वग्ने । घर्मश्चित्तप्तः प्रवृजे य आसीदयस्मयस्तम्वादाम विप्राः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਰੁਸ਼ਮਾਂ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਗਵ੍ਯ ਪਸ਼ੁਧਨ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ (ਗਾਂਵਾਂ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਅਤੇ ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਘਰਮ ਸੀ—ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ—ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਅਸੀਂ ਵਿਪ੍ਰ (ਰਿਸ਼ੀ) ਉਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ (ਸੰਪੰਨ ਕਰਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੰਨ ਕੇ)।