Sukta 29

Mantra 1

त्र्यर्यमा मनुषो देवताता त्री रोचना दिव्या धारयन्त । अर्चन्ति त्वा मरुतः पूतदक्षास्त्वमेषामृषिरिन्द्रासि धीरः ॥

ਤ੍ਰਿਗੁਣ ਹੈ ਆਰ੍ਯਮਨ—ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਧਾਨ; ਤ੍ਰਿਗੁਣ ਹਨ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੋਚਨਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੂਤਦਕ੍ਸ਼ ਮਰੁਤ ਤੇਰੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਋ਸ਼ਿ ਹੈਂ—ਧੀਰ, ਅਡੋਲ ਗਿਆਨੀ।

Mantra 2

अनु यदीं मरुतो मन्दसानमार्चन्निन्द्रं पपिवांसं सुतस्य । आदत्त वज्रमभि यदहिं हन्नपो यह्वीरसृजत्सर्तवा उ ॥

ਜਦੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਮਰੁਤਾਂ ਨੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ (ਸੁਤ) ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਿਆਂ ਸ্তুਤੀ ਗਾਈ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਅਹਿ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਵਹਿਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 3

उत ब्रह्माणो मरुतो मे अस्येन्द्रः सोमस्य सुषुतस्य पेयाः । तद्धि हव्यं मनुषे गा अविन्ददहन्नहिं पपिवाँ इन्द्रो अस्य ॥

ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਮਰੁਤ—ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਸੁਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ (ਸੁਸ਼ੁਤ) ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਹਵ੍ਯ ਹੈ: ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ—ਗਾਂਵਾਂ—ਲੱਭ ਲਈਆਂ; ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਅਹਿ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਿਆ।

Mantra 4

आद्रोदसी वितरं वि ष्कभायत्संविव्यानश्चिद्भियसे मृगं कः । जिगर्तिमिन्द्रो अपजर्गुराणः प्रति श्वसन्तमव दानवं हन् ॥

ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਕੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕਾਇਆ; ਅਤੇ ਜੋ ਭੈ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਕੰਬਦੇ ਮ੍ਰਿਗ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਆਏ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ—ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 5

अध क्रत्वा मघवन्तुभ्यं देवा अनु विश्वे अददुः सोमपेयम् । यत्सूर्यस्य हरितः पतन्तीः पुरः सतीरुपरा एतशे कः ॥

ਫਿਰ, ਹੇ ਮਘਵਨ, ਤੇਰੇ ਕਰਤੂ (ਸੰਕਲਪ-ਸ਼ਕਤੀ) ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਦਾ ਦਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਰਿਤ ਅਸ਼ਵ ਅੱਗੇ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਪਰ ਉੱਚੇ—ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਦੌੜਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪਕੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Mantra 6

नव यदस्य नवतिं च भोगान्त्साकं वज्रेण मघवा विवृश्चत् । अर्चन्तीन्द्रं मरुतः सधस्थे त्रैष्टुभेन वचसा बाधत द्याम् ॥

ਜਦੋਂ ਦਾਤਾਰ ਮਘਵਾਨ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਵੈਰੀ ਦੇ ਨੌਂ ਅਤੇ ਨਿਨਾਣਵੇਂ ਭੋਗ ਕੱਟ ਸੁੱਟੇ, ਤਦ ਮਰੁਤ ਆਪਣੇ ਸਾਂਝੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਗਾਨ-ਸਤੁਤਿ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਤ੍ਰੈਸ਼ਟੁਭ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਆਉਂ (ਆਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ—ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਈ।

Mantra 7

सखा सख्ये अपचत्तूयमग्निरस्य क्रत्वा महिषा त्री शतानि । त्री साकमिन्द्रो मनुषः सरांसि सुतं पिबद्वृत्रहत्याय सोमम् ॥

ਸਖੀਪਣ ਵਿੱਚ ਸਖੇ ਵਾਂਗ, ਤੁਰੰਤ ਅਗਨੀ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਕਰਤਵਾ (ਸੰਕਲਪ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿੰਨ ਸਰਾਂਸਿ (ਧਾਰਾਵਾਂ) ਜਿੱਤੀਆਂ; ਨਿਚੋੜਿਆ ਸੋਮ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਹਤਿਆ ਵੱਲ—ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਜਲਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ—ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Mantra 8

त्री यच्छता महिषाणामघो मास्त्री सरांसि मघवा सोम्यापाः । कारं न विश्वे अह्वन्त देवा भरमिन्द्राय यदहिं जघान ॥

ਤਿੰਨ ਸੌ ਮਹਿਸ਼-ਸਮਾਨ ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਸਰਾਂਸੀਆਂ (ਧਾਰਾਵਾਂ), ਅਤੇ ਸੋਮ੍ਯ ਆਪਃ (ਜਲ)—ਇਹ ਸਭ ਦਾਨਵੀਰ ਮਘਵਾ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਤਦ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗਾਇਕ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਵਾਂਗ ਉਚਾਰਿਆ: ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਹਿ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ—ਰੋਕ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ—ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਸਲਾਹਿਆ।

Mantra 9

उशना यत्सहस्यैरयातं गृहमिन्द्र जूजुवानेभिरश्वैः । वन्वानो अत्र सरथं ययाथ कुत्सेन देवैरवनोर्ह शुष्णम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਹਸ੍ਰ-ਬਲ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵੱਲ ਆਇਆ, ਤਦ ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਰਥ ਨਾਲ ਚਲਿਆ। ਕੁਤਸ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ੁਸ਼ਣ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਇਆ—ਉਹ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।

Mantra 10

प्रान्यच्चक्रमवृहः सूर्यस्य कुत्सायान्यद्वरिवो यातवेऽकः । अनासो दस्यूँरमृणो वधेन नि दुर्योण आवृणङ्मृध्रवाचः ॥

ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ; ਅਤੇ ਕੁਤਸ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਵਾਸਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਰਿਵਃ (ਰਾਹ/ਅਵਕਾਸ) ਬਣਾਇਆ। ਨੱਕ-ਰਹਿਤ ਦਸ੍ਯੂਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ; ਟੇਢੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ, ਦੁਸ਼ਟ-ਵਚਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਮੰਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮਾਰਗ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Mantra 11

स्तोमासस्त्वा गौरिवीतेरवर्धन्नरन्धयो वैदथिनाय पिप्रुम् । आ त्वामृजिश्वा सख्याय चक्रे पचन्पक्तीरपिबः सोममस्य ॥

ਗੌਰਿਵੀਤੀ ਦੀ ਅਰਪਣ-ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਇਆ; ਵੈਦਥਿਨ (ਯੋਗ ਵੰਡ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ ਤੂੰ ਪਿਪ੍ਰੂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕੀਤਾ। ਋ਜਿਸ਼ਵਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਖਾ ਬਣਾਇਆ; ਹਿੱਸੇ ਪਕਾ ਕੇ ਤੂੰ ਇਸ ਸੋਮ ਦਾ ਪਾਨ ਕੀਤਾ—ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਕੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ।

Mantra 12

नवग्वासः सुतसोमास इन्द्रं दशग्वासो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । गव्यं चिदूर्वमपिधानवन्तं तं चिन्नरः शशमाना अप व्रन् ॥

ਨਵਗ੍ਵ ਦਬਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਲੈ ਕੇ, ਦਸ਼ਗ੍ਵ ਆਪਣੇ ਸਤੁਤੀ-਋ਚਾਂ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਊਆਂ ਦਾ ਵਾੜਾ—even ਢੱਕਿਆ ਤੇ ਬੰਦ—ਉਹ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ, ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ, ਤੋੜ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ—ਤਾਂ ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਓਟ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਵੇ।

Mantra 13

कथो नु ते परि चराणि विद्वान्वीर्या मघवन्या चकर्थ । या चो नु नव्या कृणवः शविष्ठ प्रेदु ता ते विदथेषु ब्रवाम ॥

ਹੇ ਮਘਵਨ! ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਣਾਂ—ਤੇਰੇ ਵੀਰਯ-ਕਰਮਾਂ—ਜੋ ਤੂੰ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈਂ, ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕੇ? ਅਤੇ ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ! ਤੂੰ ਹੁਣ ਜੋ ਨਵੇਂ ਕਰਤੱਬ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਉਹੀ ਤੇਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਸੀਂ ਵਿਦਥਾਂ (ਪਵਿੱਤਰ ਸਭਾਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਾਂਗੇ।

Mantra 14

एता विश्वा चकृवाँ इन्द्र भूर्यपरीतो जनुषा वीर्येण । या चिन्नु वज्रिन्कृणवो दधृष्वान्न ते वर्ता तविष्या अस्ति तस्याः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਤੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰ੍ਯ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕਰਤੱਬ—ਬਹੁਤ, ਅਪਰਿਮਿਤ—ਸੰਪੰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਜ੍ਰਿਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਧੀਰ-ਸਾਹਸੀ! ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਹਜੇ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਉਹ ਤਵਿਸ਼ਿਆ (ਪ੍ਰਚੰਡ ਤਾਕਤ) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਜਾਂ ਮੋੜ-ਬਿੰਦੂ ਨਹੀਂ।

Mantra 15

इन्द्र ब्रह्म क्रियमाणा जुषस्व या ते शविष्ठ नव्या अकर्म । वस्त्रेव भद्रा सुकृता वसूयू रथं न धीरः स्वपा अतक्षम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਬ੍ਰਹਮ (ਸਤੁਤੀ-ਮੰਤ੍ਰ) ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ! ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜੋ ਨਵੇਂ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਉਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ। ਸ਼ੁਭ, ਸੁਚੱਜਾ, ਵਸੂ-ਇੱਛੁਕ—ਚੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵਾਂਗ—ਅਤੇ ਰਥ ਵਾਂਗ, ਧੀਰ ਤੇ ਨਿਪੁਣਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘੜਿਆ ਹੈ।