Sukta 48
Sukta 4.48
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.48)
Vāyu
Triṣṭubh/Jagatī (probable; refrain-like structure suggests fixed meter—requires confirmation)
ਇਹ ਛੋਟਾ ਭਜਨ ਤੇਜ਼ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸੋਮ-ਪੇੜਾਈ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪੇੜਿਆ ਸੋਮ ਪੀਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੋਤ੍ਰਾ (ਯੱਗ-ਵਿਧੀ) ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਬਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਨ-ਵੈਭਵ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
विहि होत्रा अवीता विपो न रायो अर्यः । वायवा चन्द्रेण रथेन याहि सुतस्य पीतये ॥
ਹੇ ਸਹਾਇਕ, ਆਰਯ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਦੋ ਹੋਤ੍ਰਾ (ਹਵਿ-ਅਰਪਣ) ਸਜਾ। ਹੇ ਵਾਯੁ, ਚਮਕਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਸੁਤ ਸੋਮ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਆ।
Mantra 2
निर्युवाणो अशस्तीर्नियुत्वाँ इन्द्रसारथिः । वायवा चन्द्रेण रथेन याहि सुतस्य पीतये ॥
ਅਸ਼ਸਤੀਆਂ (ਝੂਠ/ਅਪਕੀਰਤੀ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਨਿਯੁਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾਕੇ—ਹੇ ਵਾਯੁ, ਚਮਕਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਸੁਤ ਸੋਮ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਆ।
Mantra 3
अनु कृष्णे वसुधिती येमाते विश्वपेशसा । वायवा चन्द्रेण रथेन याहि सुतस्य पीतये ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਅੰਧਕਾਰਮਯ) ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਵਸੁਧਿਤੀ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਦੋ ਖਜ਼ਾਨੇ—ਵਿਸ਼ਵਪੇਸ਼ਸ (ਸਰਵ-ਰੂਪ) ਹੋ ਕੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਵਾਯੁ, ਚਮਕਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਸੁਤ ਸੋਮ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਆ।
Mantra 4
वहन्तु त्वा मनोयुजो युक्तासो नवतिर्नव । वायवा चन्द्रेण रथेन याहि सुतस्य पीतये ॥
ਮਨ ਨਾਲ ਜੋਤੇ ਹੋਏ, ਜੋਤੇ ਹੋਏ ਅਸ਼ਵ—ਨੱਬੇ ਤੇ ਨੌਂ ਅਤੇ ਨੌਂ—ਤੈਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਨ। ਹੇ ਵਾਯੁ, ਚੰਦਰ-ਸਮ ਚਮਕਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਸੁਤ ਸੋਮ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਆ।
Mantra 5
वायो शतं हरीणां युवस्व पोष्याणाम् । उत वा ते सहस्रिणो रथ आ यातु पाजसा ॥
ਹੇ ਵਾਯੁ, ਵਾਧਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਚਮਕਦੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਸੌ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰ। ਜਾਂ ਤੇਰਾ ਹਜ਼ਾਰ-ਗੁਣਾ ਰਥ ਆਪਣੀ ਦਹਕਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Frequently Asked Questions
Its purpose is to invite Vāyu to the Soma ritual, asking him to arrive swiftly and drink the pressed Soma, bringing vitality, strength, and prosperity to the worshipper.
The repeated line works like a refrain: it intensifies the invocation and highlights Vāyu’s defining trait—swift, radiant movement—so the deity is drawn quickly to the offering.
They are poetic symbols of immense speed and power, suggesting that Vāyu’s life-force can arrive in overwhelming strength and multiply nourishment and increase for the sacrificer.
Ask anything about Sukta 48 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.