Sukta 14

Mantra 1

परेयिवांसं प्रवतो महीरनु बहुभ्यः पन्थामनुपस्पशानम् । वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं राजानं हविषा दुवस्य ॥

ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਯਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ—ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ; ਜੋ ਮਹਾਨ ਢਲਾਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਰਾਹ ਪਛਾਣਿਆ—ਉਹ ਪਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸੰਗਮ-ਸਥਾਨ ਹੈ।

Mantra 2

यमो नो गातुं प्रथमो विवेद नैषा गव्यूतिरपभर्तवा उ । यत्रा नः पूर्वे पितरः परेयुरेना जज्ञानाः पथ्या अनु स्वाः ॥

ਯਮ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਤਿ-ਮਾਰਗ ਲੱਭਿਆ; ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗਵਿਊਤੀ ਛੀਨੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵ ਪਿਤਰ ਪਾਰ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਸਵੈ-ਜਾਤ ਪਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 3

मातली कव्यैर्यमो अङ्गिरोभिर्बृहस्पतिॠक्वभिर्वावृधानः । याँश्च देवा वावृधुर्ये च देवान्त्स्वाहान्ये स्वधयान्ये मदन्ति ॥

ਮਾਤਲੀ ਕਵ੍ਯਾਂ ਨਾਲ; ਯਮ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਰਿਚਾ-ਗਾਇਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ—ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਬਲਵਾਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਕੁਝ ਸ੍ਵਾਹਾ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਸ੍ਵਧਾ ਨਾਲ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਰਮ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Mantra 4

इमं यम प्रस्तरमा हि सीदाङ्गिरोभिः पितृभिः संविदानः । आ त्वा मन्त्राः कविशस्ता वहन्त्वेना राजन्हविषा मादयस्व ॥

ਹੇ ਯਮ, ਇਸ ਵਿਛਾਏ ਹੋਏ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ; ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਚੇਤਨ ਸਹਿਮਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ। ਕਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ।

Mantra 5

अङ्गिरोभिरा गहि यज्ञियेभिर्यम वैरूपैरिह मादयस्व । विवस्वन्तं हुवे यः पिता तेऽस्मिन्यज्ञे बर्हिष्या निषद्य ॥

ਹੇ ਯਮ, ਯਜ੍ਞਯੋਗ੍ਯ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁ-ਰੂਪ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ; ਇੱਥੇ ਆਨੰਦ ਕਰ। ਮੈਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਜਾ।

Mantra 6

अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा अथर्वाणो भृगवः सोम्यासः । तेषां वयं सुमतौ यज्ञियानामपि भद्रे सौमनसे स्याम ॥

ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ ਅੰਗਿਰਸ, ਨਵਗ੍ਵ, ਅਥਰਵਣ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਹਨ—ਸੋਮ ਵਿੱਚ ਰਸ ਮਾਣਣ ਵਾਲੇ। ਯਜ੍ਞਯੋਗ੍ਯ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਮਤਿ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੀ ਰਹੀਏ; ਭਦ੍ਰ ਸੌਮਨਸ੍ਯ—ਉੱਤਮ ਮਨ-ਸੁਰਤਾਲ ਦੀ ਸਮਰਸਤਾ—ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੀਏ।

Mantra 7

प्रेहि प्रेहि पथिभिः पूर्व्येभिर्यत्रा नः पूर्वे पितरः परेयुः । उभा राजाना स्वधया मदन्ता यमं पश्यासि वरुणं च देवम् ॥

ਅੱਗੇ ਜਾ, ਅੱਗੇ ਜਾ—ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ—ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੇ ਪਹਿਲੇ ਪਿਤਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਸ੍ਵਧਾ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿਸਣਗੇ; ਤੂੰ ਯਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੇਵ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੇਂਗਾ।

Mantra 8

सं गच्छस्व पितृभिः सं यमेनेष्टापूर्तेन परमे व्योमन् । हित्वायावद्यं पुनरस्तमेहि सं गच्छस्व तन्वा सुवर्चाः ॥

ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ, ਯਮ ਨਾਲ ਮਿਲ—ਇਸ਼ਟਾਪੂਰਤ (ਇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪੂਰਤ) ਸਮੇਤ—ਪਰਮ ਵ੍ਯੋਮ ਵਿੱਚ। ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਆ; ਤੇਜਸਵੀ ਤਨ ਨਾਲ ਮਿਲ।

Mantra 9

अपेत वीत वि च सर्पतातोऽस्मा एतं पितरो लोकमक्रन् । अहोभिरद्भिरक्तुभिर्व्यक्तं यमो ददात्यवसानमस्मै ॥

ਅਪੇਤ, ਵੀਤ; ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋਵੋ, ਪਿੱਛੇ ਹਟੋ, ਸਰਕ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਲੋਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ—ਦਿਨਾਂ, ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ। ਯਮ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਥਾਂ, ਟਿਕਾਉ ਆਸਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Mantra 10

अति द्रव सारमेयौ श्वानौ चतुरक्षौ शबलौ साधुना पथा । अथा पितॄन्त्सुविदत्राँ उपेहि यमेन ये सधमादं मदन्ति ॥

ਸਾਰਮੇਯ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਸ਼ਵਾਨ—ਚਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਤਰਲੇ—ਸ਼ੁਭ ਪਥ ਰਾਹੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾ। ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ—ਸੁਵਿਦਤ੍ਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ—ਜੋ ਯਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Mantra 11

यौ ते श्वानौ यम रक्षितारौ चतुरक्षौ पथिरक्षी नृचक्षसौ । ताभ्यामेनं परि देहि राजन्त्स्वस्ति चास्मा अनमीवं च धेहि ॥

ਹੇ ਯਮ, ਤੇਰੇ ਉਹ ਦੋ ਸ਼ਵਾਨ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ—ਚਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਥ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਨ੍ਰਿਚਕਸ਼ਸ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਵਸਤੀ ਟਿਕਾ; ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲੇਸ਼-ਰਹਿਤਤਾ ਵੀ ਟਿਕਾ।

Mantra 12

उरूणसावसुतृपा उदुम्बलौ यमस्य दूतौ चरतो जनाँ अनु । तावस्मभ्यं दृशये सूर्याय पुनर्दातामसुमद्येह भद्रम् ॥

ਵੱਡੀ ਨੱਕ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਨ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਲੇ, ਉਦੁੰਬਲਾ—ਯਮ ਦੇ ਦੋ ਦੂਤ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਬਖ਼ਸ਼ਣ—ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ—ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਵਾਸ।

Mantra 13

यमाय सोमं सुनुत यमाय जुहुता हविः । यमं ह यज्ञो गच्छत्यग्निदूतो अरंकृतः ॥

ਯਮ ਲਈ ਸੋਮ ਪੀੜੋ; ਯਮ ਲਈ ਹਵਿ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਯਜ्ञ ਸੱਚਮੁੱਚ ਯਮ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਗਨੀ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ—ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ।

Mantra 14

यमाय घृतवद्धविर्जुहोत प्र च तिष्ठत । स नो देवेष्वा यमद्दीर्घमायुः प्र जीवसे ॥

ਯਮ ਲਈ ਘ੍ਰਿਤ-ਭਰਪੂਰ ਹਵਿ ਅਰਪਣ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੋ। ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ, ਯਮ ਦੇ ਕੋਲ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਧਾਏ—ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਜੀਵਦੇ ਰਹੀਏ।

Mantra 15

यमाय मधुमत्तमं राज्ञे हव्यं जुहोतन । इदं नम ऋषिभ्यः पूर्वजेभ्यः पूर्वेभ्यः पथिकृद्भ्यः ॥

ਰਾਜਾ ਯਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਧੁਰ-ਰਸ ਭਰਿਆ ਹਵ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਇਹ ਸਾਡਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ—ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਂ ਨੂੰ, ਰਾਹ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ।

Mantra 16

त्रिकद्रुकेभिः पतति षळुर्वीरेकमिद्बृहत् । त्रिष्टुब्गायत्री छन्दांसि सर्वा ता यम आहिता ॥

ਤਿੰਨ ਕਦ੍ਰੁਕਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਉੱਡਦਾ ਹੈ; ਛੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਤਾਰ—ਪਰ ਇਕੋ ਮਹਾਵਿਸਤਾਰ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ—ਸਾਰੇ ਛੰਦ: ਇਹ ਸਭ ਯਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਤੇ ਨਿਹਿਤ ਹਨ।