Opening the text

Sukta 1.186
Savitṛ (with Viśvānara aspect)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੱਕ ਆਹਵਾਨਾਤਮਕ ਲਿਤਾਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਨਰ (“ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ, ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਸਰਬ”) ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਰਪਣ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਸਮੂਹ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਸਤੁਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਹਾਇਕ ਦੇਵਤਾ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤ੍ਵਸ਼੍ਟ੍ਰ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ ਇੰਦਰ—ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ “ਅਭਿਪਿਤ੍ਵ” (ਅੰਤਰੰਗ ਵਸੇਬਾ/ਸੰਯੁਕਤ ਸਾਂਝ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬਲ, ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਚਿਰਸਥਾਈ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ “ਦੀਧਿਤਿ” (ਉਜਲਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ/ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਦੀ ਛਵੀ ਇੱਕ ਧਾਰਕ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਜੋਂ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਖੋਜੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 1
आ न इळाभिर्विदथे सुशस्ति विश्वानरः सविता देव एतु । अपि यथा युवानो मत्सथा नो विश्वं जगदभिपित्वे मनीषा ॥
ਵਿਦਥ (ਯੱਗ-ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਰਪਣਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਨਰ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਵਿਤ੍ਰ, ਆਓ। ਤਾਂ ਜੋ ਯੁਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ; ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਮਨੀਸ਼ਾ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ-ਇੱਛਾ) ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਘਰ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਵੇ।
Mantra 2
आ नो विश्व आस्क्रा गमन्तु देवा मित्रो अर्यमा वरुणः सजोषाः । भुवन्यथा नो विश्वे वृधासः करन्त्सुषाहा विथुरं न शवः ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਣ—ਮਿਤ੍ਰ, ਅਰ੍ਯਮਨ, ਵਰੁਣ ਇਕੱਠੇ, ਇਕ-ਮਨ ਹੋ ਕੇ—ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਿਧਾਸ (ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਸ਼ਾਹਾ (ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ) ਬਣਨ; ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰਨ—ਵਿਥੁਰ (ਖਿੰਡਿਆ) ਨਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 3
प्रेष्ठं वो अतिथिं गृणीषेऽग्निं शस्तिभिस्तुर्वणिः सजोषाः । असद्यथा नो वरुणः सुकीर्तिरिषश्च पर्षदरिगूर्तः सूरिः ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤਿਥੀ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਅਗਨਿ ਦਾ, ਤੁರ್ವਣਿ (ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰੇਰਕ) ਦਾ—ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼ਸਤਿ (ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨਾਂ) ਨਾਲ, ਸਜੋਸ਼ਾ (ਇਕ-ਰਸ ਆਨੰਦ ਦੀ ਸਾਂਝ) ਵਿੱਚ। ਸੁਕੀਰਤੀ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਯਸ਼) ਵਾਲਾ ਵਰੁਣ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੀ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਅਰਿਗੂਰਤ ਸੂਰੀ (ਸੁਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ ਰਿਸ਼ੀ) ਸਾਨੂੰ ਇਸ਼ਃ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ) ਤੱਕ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਵੇ—ਵੈਰੀ ਰੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ।
Mantra 4
उप व एषे नमसा जिगीषोषासानक्ता सुदुघेव धेनुः । समाने अहन्विमिमानो अर्कं विषुरूपे पयसि सस्मिन्नूधन् ॥
ਹੇ ਦੇਵੋ, ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਾਤ, ਧਣੀ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ। ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਤੁਤਿਗੀਤ ਮਾਪਦੇ ਹਨ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਹੀ ਥਣ ਵਿੱਚ।
Mantra 5
उत नोऽहिर्बुध्न्यो मयस्कः शिशुं न पिप्युषीव वेति सिन्धुः । येन नपातमपां जुनाम मनोजुवो वृषणो यं वहन्ति ॥
ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਹਿ ਬੁਧਨ੍ਯ—ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਆਨੰਦਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸਰਪ—ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ-ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਚਲੇ। ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਅਪਾਂ ਨਪਾਤ ਨੂੰ ਜਗਾਈਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਮਨ-ਵੇਗ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਾਹ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 6
उत न ईं त्वष्टा गन्त्वच्छा स्मत्सूरिभिरभिपित्वे सजोषाः । आ वृत्रहेन्द्रश्चर्षणिप्रास्तुविष्टमो नरां न इह गम्याः ॥
ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਇੱਥੇ ਆਵੇ—ਸਾਡੇ ਪਾਸੋਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨੇਤਾਵਾਂ (ਸੂਰੀ) ਨਾਲ—ਸਾਡੇ ਅੰਤਰੰਗ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦੀ ਏਕਤਾ ਨਾਲ। ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਇੰਦਰ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੂਰਕ-ਪਾਲਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਆਵੇ।
Mantra 7
उत न ईं मतयोऽश्वयोगाः शिशुं न गावस्तरुणं रिहन्ति । तमीं गिरो जनयो न पत्नीः सुरभिष्टमं नरां नसन्त ॥
ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਮਤੀਆਂ—ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ—ਗਾਂਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਚਾਟ ਕੇ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਟਣ ਤੇ ਪਾਲਣ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਣੀਆਂ—ਪਤਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ—ਖਿੱਚ ਕੇ ਆਉਣ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਮਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।
Mantra 8
उत न ईं मरुतो वृद्धसेनाः स्मद्रोदसी समनसः सदन्तु । पृषदश्वासोऽवनयो न रथा रिशादसो मित्रयुजो न देवाः ॥
ਅਤੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਸੈਨਾਵਾਲੇ ਮਰੁਤ—ਦਿਆਉ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਨਾਲ—ਇੱਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬੈਠਣ। ਚਿਤਰੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ, ਵੈਰੀ-ਭੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਜੋਤੇ ਹੋਏ—ਇਹ ਦੇਵ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨ।
Mantra 9
प्र नु यदेषां महिना चिकित्रे प्र युञ्जते प्रयुजस्ते सुवृक्ति । अध यदेषां सुदिने न शरुर्विश्वमेरिणं प्रुषायन्त सेनाः ॥
ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਜੋਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜੋਤਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੂੰਥੀ ਸ্তুਤੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ, ਕੋਈ ਸ਼ਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਛਿੜਕ ਕੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 10
प्रो अश्विनाववसे कृणुध्वं प्र पूषणं स्वतवसो हि सन्ति । अद्वेषो विष्णुर्वात ऋभुक्षा अच्छा सुम्नाय ववृतीय देवान् ॥
ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰੇਰੋ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰੇਰੋ। ਅਦ੍ਵੇਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਅਤੇ ਵਾਤ (ਪਵਨ-ਦੇਵ), ਅਤੇ ਭੁਕ੍ਸ਼ਾ—ਸਾਡੇ ਸੁਮਨ (ਕਲਿਆਣ) ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੱਲ ਮੋੜ ਲਿਆਉਣ।
Mantra 11
इयं सा वो अस्मे दीधितिर्यजत्रा अपिप्राणी च सदनी च भूयाः । नि या देवेषु यतते वसूयुर्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ਹੇ ਯਜਤ੍ਰ ਦੇਵੋ, ਇਹੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਚਮਕਦੀ ਦੀਧਿਤਿ (ਜੋਤ/ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਹੈ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਾਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਬੈਠਕ ਵਾਲੀ ਥਿਰਤਾ ਬਣੇ। ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਵਸੁਯੁ (ਧਨ-ਇੱਛੁਕ) ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਰਘਦਾਨੁ (ਦੀਰਘਕਾਲੀ ਦਾਨ) ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਜਨ (ਸਮੂਹ/ਸੈਨਾ) ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਾਣ ਸਕੀਏ।
The hymn mainly invokes Savitṛ, the divine Impeller, with a Viśvānara aspect—an all-pervading presence that enters the human assembly and the sacrifice.
The sukta widens the invocation to allied powers: Tvaṣṭṛ represents right formation and shaping, and Indra Vṛtrahan represents breaking obstacles—both supporting the sacrificer’s aim of fullness and prosperity.
Dīdhiti is the bright kindling or inner illumination—both the sacrificial flame and the awakened light of understanding—asked to become ‘breathing fullness’ and ‘seated stability’ for the worshipper.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.