
Sukta 1.185
Traditionally attributed to an early seer of the Dyāvā-Pṛthivī (Heaven-and-Earth) cycle in RV 1.185 (exact rishi varies by tradition; not supplied in input)
Ahanī (Day and Night) / cosmic duality; implicitly Rodasī order
Triṣṭubh (probable; verify by metrical scan)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਥਾਂਮਣ ਵਾਲੀ ਸੁਚੱਜੀ ਦਵੈਤਾ-ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਹੱਸਮਈ ਉਦਗਮ ਉੱਤੇ ਅਚੰਭਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ṛਤ (ਸੱਚ-ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਅਟੱਲਤਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਆਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ (ਆਕਾਸ਼–ਧਰਤੀ) ਨੂੰ ਸਰਵ-ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ।
Mantra 1
कतरा पूर्वा कतरापरायोः कथा जाते कवयः को वि वेद । विश्वं त्मना बिभृतो यद्ध नाम वि वर्तेते अहनी चक्रियेव ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਹੜਾ ਬਾਅਦ—ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਹਨੀ—ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ—ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਚਲ ਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁੜਦੇ ਹਨ।
Mantra 2
भूरिं द्वे अचरन्ती चरन्तं पद्वन्तं गर्भमपदी दधाते । नित्यं न सूनुं पित्रोरुपस्थे द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੱਤਾਵਾਂ, ਅਚਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਚਲਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ—ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਅਪਦੀ (ਪੈਰ-ਰਹਿਤ) ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਨ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।
Mantra 3
अनेहो दात्रमदितेरनर्वं हुवे स्वर्वदवधं नमस्वत् । तद्रोदसी जनयतं जरित्रे द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਅਨੇਹੋ—ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ, ਅਨਰਵੰ—ਅਟੁੱਟ ਦਾਨ, ਸ੍ਵਰ੍ਵਤ੍—ਜੋਤਿਮਾਨ, ਅਵਧੰ—ਅਜੇਯ, ਨਮਸਕਾਰ-ਭਰਿਆ—ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦ੍ਯਾਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਉਹ ਦਾਨ ਜਰਿਤ੍ਰੇ—ਸਤੁਤਿਕਾਰ ਲਈ—ਉਪਜਾਓ; ਹੇ ਦ੍ਯਾਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਅਭ੍ਵਾਤ੍—ਅਤਿ-ਵਿਸ਼ਾਲ, ਦਬਾਉਂਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਤੋਂ—ਬਚਾਓ।
Mantra 4
अतप्यमाने अवसावन्ती अनु ष्याम रोदसी देवपुत्रे । उभे देवानामुभयेभिरह्नां द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
ਹੇ ਦ੍ਯਾਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਦੇਵਪੁਤ੍ਰਿਓ, ਅੰਦਰਲੇ ਤਾਪ ਨਾਲ ਦਿਪਦੀਆਂ, ਅਵਸਾਵੰਤੀਂ—ਪਾਲਣਹਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਅਸੀਂ ਚੱਲੀਏ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋ ਅਤੇ ਅਹਨਾਂ—ਦਿਨਾਂ ਦੇ—ਉਭੈ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀਆਂ ਹੋ; ਹੇ ਦ੍ਯਾਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਅਭ੍ਵਾਤ੍—ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਵੈਰੀ ਵਿਸਤਾਰ ਤੋਂ—ਬਚਾਓ।
Mantra 5
संगच्छमाने युवती समन्ते स्वसारा जामी पित्रोरुपस्थे । अभिजिघ्रन्ती भुवनस्य नाभिं द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
ਹੇ ਦ੍ਯਾਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਯੁਵਤੀ ਸ੍ਵਸਾਰਾ—ਜਵਾਨ ਭੈਣਾਂ—ਸਮੰਤੈ ਸੰਗਚ੍ਛਮਾਨੇ—ਇੱਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਚਲਦੀਆਂ—ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਰੁਪਸ੍ਥ ਵਿੱਚ ਜਾਮੀ—ਸਗ-ਸੰਬੰਧ ਵਾਂਗ ਟਿਕੀਆਂ। ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਨਾਭਿੰ—ਜਗਤ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵੱਲ—ਅਭਿਜਿਘ੍ਰੰਤੀ—ਸਾਹ ਨਾਲ ਛੂਹਦੀਆਂ—ਹੇ ਦ੍ਯਾਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਅਭ੍ਵਾਤ੍—ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ—ਬਚਾਓ।
Mantra 6
उर्वी सद्मनी बृहती ऋतेन हुवे देवानामवसा जनित्री । दधाते ये अमृतं सुप्रतीके द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
ਹੇ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਹੇ ਜਨਿਤ੍ਰੀ ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਤ (ਸੱਚਾ ਕ੍ਰਮ) ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਵਸ (ਪਾਲਣਹਾਰ ਰੱਖਿਆ) ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ—ਹੇ ਦਿਆਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਅਭਵਾ (ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਵਿਪੱਤੀ) ਤੋਂ ਬਚਾਓ।
Mantra 7
उर्वी पृथ्वी बहुले दूरेअन्ते उप ब्रुवे नमसा यज्ञे अस्मिन् । दधाते ये सुभगे सुप्रतूर्ती द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਬਹੁਤਾਈ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਯਜ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਜੋ ਸੁਪ੍ਰਤੂਰਤੀ (ਸੁਗਮ ਪਾਰਗਮਨ/ਸੁੰਦਰ ਰਾਹ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋ—ਹੇ ਦਿਆਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਅਭਵਾ (ਵੱਡੀ ਵਿਪੱਤੀ) ਤੋਂ ਬਚਾਓ।
Mantra 8
देवान्वा यच्चकृमा कच्चिदागः सखायं वा सदमिज्जास्पतिं वा । इयं धीर्भूया अवयानमेषां द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
ਜੇ ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਜਾਂ ਕੁਲ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ (ਜਾਸਪਤੀ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਇਹ ਧੀ (ਵਿਚਾਰ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਵਯਾਨ (ਸ਼ਮਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ) ਬਣੇ। ਹੇ ਦਿਆਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਸਾਨੂੰ ਅਭਵਾ (ਵੱਡੀ ਵਿਪੱਤੀ) ਤੋਂ ਬਚਾਓ।
Mantra 9
उभा शंसा नर्या मामविष्टामुभे मामूती अवसा सचेताम् । भूरि चिदर्यः सुदास्तरायेषा मदन्त इषयेम देवाः ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ-ਭਰੀ—ਦੋਵੇਂ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਪਾਲਣਹਾਰ ਬਲ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਚੇਤ ਰਹਿਣ। ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ ਆਰਯ ਲਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਵੀ (ਹੋਣ); ਅਸੀਂ ਅੰਦਰਲੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੀਏ।
Mantra 10
ऋतं दिवे तदवोचं पृथिव्या अभिश्रावाय प्रथमं सुमेधाः । पातामवद्याद्दुरितादभीके पिता माता च रक्षतामवोभिः ॥
ਤ—ਸੱਚਾ ਕ੍ਰਮ—ਉਹ ਮੈਂ ਦਿਵ ਨੂੰ ਉਚਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਮੇਧੋ। ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ‘ਅਵਸ’ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਨੇੜੇ ਹੀ, ਦੋਸ਼-ਆਰੋਪ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਠਿਨ ਰਾਹ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ।
Mantra 11
इदं द्यावापृथिवी सत्यमस्तु पितर्मातर्यदिहोपब्रुवे वाम् । भूतं देवानामवमे अवोभिर्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ਹੇ ਦ੍ਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ—ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ—ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ‘ਅਵਸ’ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਬਣੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਜਿੱਤ ਦਾ ਰਾਹ, ਅਤੇ ਚਿਰ-ਟਿਕਣ ਵਾਲੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕੀਏ।
It reflects on the mystery and order of Day and Night and then invokes Heaven and Earth as universal parents to protect and guide the worshipper according to ṛta (cosmic truth-order).
The question highlights that the deepest origins of cosmic cycles are beyond ordinary knowing, while still affirming that the cycle itself is steady and purposeful in sustaining the world.
It can be recited at dawn or dusk to cultivate regularity and clarity, and to pray for protection from adversity, balanced living through cycles, and steadfast progress on a “victorious path.”
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.