Sukta 153
Sukta 1.153
Dīrghatamas Āucathya (traditional attribution)
Mitra–Varuṇa
Triṣṭubh
ਇਹ ਛੋਟਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਭਜਨ ਮਿਤ੍ਰ–ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਯੁਗਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧੀ (ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਕ ਨਮਸਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਯਾਜਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਘੀ-ਭਰੇ ਹਵਨ-ਅਰਪਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਨੂੰ ਤ (ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ) ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਪਾਲਣਹਾਰ ਗਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ “ਦੁੱਧ” ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਜੀਵਨ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ।
Mantras
Mantra 1
यजामहे वां महः सजोषा हव्येभिर्मित्रावरुणा नमोभिः । घृतैर्घृतस्नू अध यद्वामस्मे अध्वर्यवो न धीतिभिर्भरन्ति ॥
ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਇਕਸੁਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣੋ, ਹਵ੍ਯਾਂ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ‘ਘ੍ਰਿਤਸ੍ਨੂ’ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਧ੍ਵਰ੍ਯਵ (ਯਜ੍ਞਕਰਤਾ ਪੁਰੋਹਿਤ) ਧੀਤੀਆਂ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ) ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਆਓ ਅਤੇ ਇਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਸ ਲਵੋ।
Mantra 2
प्रस्तुतिर्वां धाम न प्रयुक्तिरयामि मित्रावरुणा सुवृक्तिः । अनक्ति यद्वां विदथेषु होता सुम्नं वां सूरिर्वृषणावियक्षन् ॥
ਵਿਧੀ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਰਚਨਾ ਵਾਂਗ, ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣੋ—‘ਸੁਵ੍ਰੁਕ੍ਤਿ’, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਬਾਣੀ ਬਣ ਕੇ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਥਾਂ (ਸਭਾਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਹੋਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ/ਅਨੁਲੇਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ, ਹੇ ਵೃಷਣਾ (ਬਲਵਾਨੋ), ਸੂਰੀ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਦਾਤਾ) ਤੁਹਾਡੇ ‘ਸੁਮ੍ਨ’ (ਅਨੁਗ੍ਰਹ) ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
पीपाय धेनुरदितिॠताय जनाय मित्रावरुणा हविर्दे । हिनोति यद्वां विदथे सपर्यन्त्स रातहव्यो मानुषो न होता ॥
ਅਦਿਤੀ—ਪਾਲਣਹਾਰ ਧੇਨੂ—ਤ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫੁੱਲਦੀ-ਫਲਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣੋ, ਉਹ ਹਵਿਸ਼ ਦਾ ਦਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਹੋਤ੍ਰ ਵਿਦਥ (ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸਪਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਨ-ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦਾ ਹੈ—ਸੱਚੇ ਅਰਪਿਤ ਹਵਿਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੋਤ੍ਰ।
Mantra 4
उत वां विक्षु मद्यास्वन्धो गाव आपश्च पीपयन्त देवीः । उतो नो अस्य पूर्व्यः पतिर्दन्वीतं पातं पयस उस्रियायाः ॥
ਅਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਮਦ੍ਯ (ਉਲ੍ਹਾਸ) ਵਿੱਚ, ਪਾਨ (ਸੋਮ) ਵੀ, ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਜਲ ਵੀ—ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ—ਵਧਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਸ (ਕ੍ਰਮ) ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਪਤੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ: ਆਓ, ਪੀਓ—ਉਸ੍ਰਿਆ (ਚਮਕਦਾਰ) ਧੇਨੂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਓ, ਪਾਲਣਹਾਰ ਰਸ।
Frequently Asked Questions
They are a paired Āditya deity: Mitra represents harmony and trustworthy agreements, while Varuṇa represents moral law and sovereign restraint. Together they protect ṛta—right order in the cosmos and society.
Ghṛta is a primary Vedic offering and also a symbol of clarity and luminous nourishment. The hymn asks Mitra–Varuṇa to delight in ghee-rich oblations brought with reverence and focused insight.
Aditi appears as the nourishing Cow who ‘swells’ for people devoted to ṛta. She represents the supportive, expansive power through which lawful order becomes visible as fertility, cattle, waters, and well-being.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.