Adhyaya 27
लिङ्गार्चनविधिक्रमः—शुद्धि, न्यास, आसनकल्पना, अभिषेक, स्तोत्र-प्रदक्षिणा (Adhyaya 27)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਲਾਦੀ ਲਿੰਗਾਰਚਨਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਧਿਕ੍ਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਧਕ ਪੂਜਾ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਚਵਕਤ੍ਰ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੈਵ ਦੇਹ-ਭਾਵਨਾ ਅਪਣਾ ਕੇ ਦੇਹ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਨਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਣਵ ਅਤੇ ਪੰਚਾਕਸ਼ਰੀ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਅਰਚਨਾ-ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋક્ષણੀ, ਅਰਘ੍ਯ, ਪਾਦ੍ਯ, ਆਚਮਨੀਯ ਆਦਿ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਠੰਢੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ, ਉਸ਼ੀਰ, ਕਪੂਰ, ਫੁੱਲ, ਧਾਨ੍ਯ ਅਤੇ ਭਸਮ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਨਿਆਸ ਨਾਲ ਪਦਮਾਸਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੀਠਿਕਾ ਤੱਕ ਸਥਾਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪੰਚਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਗਾਇਤ੍ਰੀ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਵਾਹਨ ਤੇ ਸਥਿਰਿਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ, ਪੰਚਗਵ੍ਯ, ਘੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਇੱਖੂ-ਰਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਤਰਾਂ (ਸੁਵਰਨ/ਰਜਤ/ਤਾਮ੍ਰ, ਸ਼ੰਖ, ਮਿੱਟੀ) ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਲਿੰਗ-ਸਨਾਨ ਲਈ ਵੈਦਿਕ-ਸ਼ੈਵ ਸੂਕਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਸਤ੍ਰ, ਉਪਵੀਤ, ਗੰਧ, ਧੂਪ, ਦੀਪ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਗਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਹ੍ਯ ਤੋਂ ਆਭ੍ਯੰਤਰ ਲਿੰਗਾਰਚਨਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲ ਸ਼ਿਵ ਅਨੁਭਵ ਵੱਲ ਗਤੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पञ्चयज्ञविधानं नाम षड्विंशो ऽध्यायः शैलादिरुवाच वक्ष्यामि शृणु संक्षेपाल् लिङ्गार्चनाविधिक्रमम् वक्तुं वर्षशतेनापि न शक्यं विस्तरेण यत्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵਭਾਗ ਵਿੱਚ “ਪੰਚਯਜ੍ਞ-ਵਿਧਾਨ” ਨਾਮਕ ਛੱਬੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੈਲਾਦੀ ਬੋਲੇ—ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ-ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
Verse 2
एवं स्नात्वा यथान्यायं पूजास्थानं प्रविश्य च प्राणायामत्रयं कृत्वा ध्यायेद्देवं त्रियंबकम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ; ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ ਦੇਵ ਤ੍ਰਯੰਬਕ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
Verse 3
पञ्चवक्त्रं दशभुजं शुद्धस्फटिकसन्निभम् सर्वाभरणसंयुक्तं चित्रांबरविभूषितम्
ਉਹ ਪੰਚਵਕਤ੍ਰ, ਦਸਭੁਜ, ਸ਼ੁੱਧ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ; ਸਭ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹੈ।
Verse 4
तस्य रूपं समाश्रित्य दाहनप्लावनादिभिः शैवीं तनुं समास्थाय पूजयेत्परमेश्वरम्
ਉਸ ਰੂਪ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਦਾਹਨ, ਪਲਾਵਨ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ੈਵ-ਭਾਵ (ਸ਼ੈਵੀ ਤਨੁ) ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
Verse 5
देहशुद्धिं च कृत्वैव मूलमन्त्रं न्यसेत् क्रमात् सर्वत्र प्रणवेनैव ब्रह्माणि च यथाक्रमम्
ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਹ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਹਰ ਥਾਂ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਲ ਹੀ, ਬ੍ਰਹਮ-ਨਿਆਸ ਆਦਿ ਨੂੰ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 6
सूत्रे नमः शिवायेति छन्दांसि परमे शुभे मन्त्राणि सूक्ष्मरूपेण संस्थितानि यतस्ततः
‘ਨਮಃ ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ-ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਮੰਗਲ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਵੇਦਿਕ ਛੰਦ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 7
न्यग्रोधबीजे न्यग्रोधस् तथा सूत्रे तु शोभने महत्यपि महद्ब्रह्म संस्थितं सूक्ष्मवत्स्वयम्
ਜਿਵੇਂ ਨਿੱਕੇ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ-ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਟਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸੋਹਣੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਨਿਹਿਤ ਹੈ; ਤਿਵੇਂ ਮਹੱਤ ਜਗਤ-ਪਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹਦ-ਬ੍ਰਹਮ—ਸ਼ਿਵ, ਪਤੀ—ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਪਰਮ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 8
सेचयेदर्चनस्थानं गन्धचन्दनवारिणा द्रव्याणि शोधयेत्पश्चात् क्षालनप्रोक्षणादिभिः
ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਮਿਲੇ ਜਲ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਭਿੱਜਾਓ; ਫਿਰ ਖ਼ਾਲਨ, ਪ੍ਰੋਖ਼ਣ ਆਦਿ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ-ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੋ।
Verse 9
क्षालनं प्रोक्षणं चैव प्रणवेन विधीयते प्रोक्षणी चार्घ्यपात्रं च पाद्यपात्रम् अनुक्रमात्
ਖ਼ਾਲਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਖ਼ਣ—ਦੋਵੇਂ—ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੋਖ਼ਣੀ ਪਾਤਰ, ਅਰਘ੍ਯ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਪਾਦ੍ਯ ਪਾਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।
Verse 10
तथा ह्याचमनीयार्थं कल्पितं पात्रमेव च स्थापयेद् विधिना धीमान् अवगुण्ठ्य यथाविधि
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਮਨੀਯ (ਆਚਮਨ-ਜਲ) ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਪਾਤਰ ਵੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਪਾਸਕ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਰੀਤ ਮੁਤਾਬਕ ਢੱਕ ਕੇ (ਅਵਗੁੰਠ੍ਯ) ਰੱਖੇ।
Verse 11
दर्भैर् आच्छादयेच्चैव प्रोक्षयेच्छुद्धवारिणा तेषु तेष्वथ सर्वेषु क्षिपेत्तोयं सुशीतलम्
ਦਰਭ ਨਾਲ ਪਾਤਰਾਂ ਤੇ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਛਣ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਹਰ ਇਕ ਵਿੱਚ ਸੁ-ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪਾਏ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਪੂਜਾ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 12
प्रणवेन क्षिपेत्तेषु द्रव्याण्यालोक्य बुद्धिमान् उशीरं चन्दनं चैव पाद्ये तु परिकल्पयेत्
ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਲ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਭਗਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਰਖੇ। ਫਿਰ ਪਾਦ੍ਯ ਲਈ ਉਸ਼ੀਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰੇ—ਲਿੰਗ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਲਈ।
Verse 13
जातिकङ्कोलकर्पूरबहुमूलतमालकम् चूर्णयित्वा यथान्यायं क्षिपेदाचमनीयके
ਜਾਤੀ (ਚੰਬੇਲੀ), ਕਂਕੋਲ, ਕਪੂਰ, ਬਹੁਮੂਲ ਅਤੇ ਤਮਾਲਕ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੀਸ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਆਚਮਨੀਯ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਵੇ—ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਲਈ।
Verse 14
एवं सर्वेषु पात्रेषु दापयेच्चन्दनं तथा कर्पूरं च यथान्यायं पुष्पाणि विविधानि च
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਰੱਖੇ। ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।
Verse 15
कुशाग्रमक्षतांश्चैव यवव्रीहितिलानि च आज्यसिद्धार्थपुष्पाणि भसितं चार्घ्यपात्रके
ਅਰਘ੍ਯ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ, ਅਖ਼ਤ, ਜੌ, ਚੌਲ (ਵ੍ਰੀਹਿ) ਅਤੇ ਤਿਲ ਰੱਖੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਘਿਉ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਸਿੱਧਾਰਥ (ਚਿੱਟੀ ਸਰੋਂ) ਸਮੇਤ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਭਸਮ ਵੀ ਪਾਏ—ਇਹ ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਨ ਲਈ ਅਰਘ੍ਯ ਹੈ।
Verse 16
कुशपुष्पयवव्रीहिबहुमूलतमालकम् दापयेत्प्रोक्षणीपात्रे भसितं प्रणवेन च
ਪ੍ਰੋਖ਼ਸ਼ਣੀ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼, ਫੁੱਲ, ਜੌ, ਚੌਲ, ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਤਮਾਲਕ ਰੱਖੇ; ਫਿਰ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਭਸਮ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 17
न्यसेत्पञ्चाक्षरं चैव गायत्रीं रुद्रदेवताम् केवलं प्रणवं वापि वेदसारमनुत्तमम्
ਪੰਜਾਖ਼ਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਨਿਆਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਦੇਵਤਾ ਵਾਲੀ ਗਾਇਤਰੀ ਨਾਲ ਵੀ; ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਹੀ—ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਨੁੱਤਮ ਸਾਰ।
Verse 18
अथ संप्रोक्षयेत्पश्चाद् द्रव्याणि प्रणवेन तु प्रोक्षणीपात्रसंस्थेन ईशानाद्यैश् च पञ्चभिः
ਫਿਰ ਪ੍ਰੋਖ਼ਸ਼ਣੀ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਜਪਦਿਆਂ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਦਾ ਸੰਪ੍ਰੋਖ਼ਣ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਆਦਿ ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮ-ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਵਰਤੇ।
Verse 19
पार्श्वतो देवदेवस्य नन्दिनं मांसमर्चयेत् दीप्तानलायुतप्रख्यं त्रिनेत्रं त्रिदशेश्वरम्
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਪਾਸੇ ਨੰਦੀ ਦੀ ਮਾਸ-ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਗਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਰਗਾ ਦਿਪਤ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ।
Verse 20
बालेन्दुमुकुटं चैव हरिवक्त्रं चतुर्भुजम् पुष्पमालाधरं सौम्यं सर्वाभरणभूषितम्
ਉਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਤੇ ਬਾਲਚੰਦਰ ਦਾ ਮੁਕੁਟ ਹੈ, ਹਰਿ ਵਰਗਾ ਮੁਖ, ਚਾਰ ਭੁਜਾਂ; ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ, ਸੌਮ੍ਯ ਤੇ ਮੰਗਲਮਯ, ਸਭ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।
Verse 21
उत्तरे चात्मनः पुण्यां भार्यां च मरुतां शुभाम् सुयशां सुव्रतां चाम्बां पादमण्डनतत्पराम्
ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪੁੰਨਵਤੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭਾ ਪਤਨੀ ਮਿਲੀ—ਸੁਯਸ਼ਵਾਨੀ, ਸੁਵ੍ਰਤਾ, ਅੰਬਾ-ਸਰੂਪ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਚਰਨ-ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਸੀ।
Verse 22
एवं पूज्य प्रविश्यान्तर् भवनं परमेष्ठिनः दत्त्वा पुष्पाञ्जलिं भक्त्या पञ्चमूर्धसु पञ्चभिः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਪਾਂਜਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ—ਪੰਜਾਂ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ।
Verse 23
गन्धपुष्पैस् तथा धूपैर् विविधैः पूज्य शङ्करम् स्कन्दं विनायकं देवीं लिङ्गशुद्धिं च कारयेत्
ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਸਕੰਦ, ਵਿਨਾਇਕ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਲਿੰਗ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਵਾਏ।
Verse 24
जप्त्वा सर्वाणि मन्त्राणि प्रणवादिनमो ऽन्तकम् कल्पयेदासनं पश्चात् पद्माख्यं प्रणवेन तत्
ਪ੍ਰਣਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ‘ਨਮಃ’ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਸਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਣਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ‘ਪਦਮ’ ਨਾਮਕ ਆਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 25
तस्य पूर्वदलं साक्षाद् अणिमामयम् अक्षरम् लघिमा दक्षिणं चैव महिमा पश्चिमं तथा
ਉਸ (ਪਦਮ-ਮੰਡਲ) ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਦਲ ਸਾਖਾਤ ਅਣਿਮਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅੱਖਰ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਦੱਖਣੀ ਦਲ ਲਘਿਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਮਾ ਹੈ।
Verse 26
प्राप्तिस्तथोत्तरं पत्रं प्राकाम्यं पावकस्य तु ईशित्वं नैरृतं पत्रं वशित्वं वायुगोचरे
‘ਪ੍ਰਾਪਤੀ’ ਸਿੱਧੀ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੈ; ‘ਪ੍ਰਾਕਾਮ੍ਯ’ ਅੱਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ‘ਈਸ਼ਿਤ੍ਵ’ ਨੈਤ੍ਯ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ‘ਵਸ਼ਿਤ੍ਵ’ ਵਾਯੂ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।
Verse 27
सर्वज्ञत्वं तथैशान्यं कर्णिका सोम उच्यते सोमस्याधस् तथा सूर्यस् तस्याधः पावकः स्वयम्
ਸਰਵਜ੍ਞਤਾ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ੍ਯ ਤੱਤ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਸੋਮ ਅਧਿਪਤੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੂਰਜ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਪ ਪਾਵਕ (ਅੱਗ) ਹੈ।
Verse 28
धर्मादयो विदिक्ष्वेते त्व् अनन्तं कल्पयेत्क्रमात् अव्यक्तादिचतुर्दिक्षु सोमस्यान्ते गुणत्रयम्
ਧਰਮ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੰਤ ਦਾ ਕਲਪਨ-ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਅਵ੍ਯਕ੍ਤ ਆਦਿ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੋਮ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤ੍ਰਿਗੁਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
Verse 29
आत्मत्रयं ततश्चोर्ध्वं तस्यान्ते शिवपीठिका सद्योजातं प्रपद्यामीत्य् आवाह्य परमेश्वरम्
ਆਤਮਾ-ਤ੍ਰਯ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸ਼ਿਵ-ਪੀਠਿਕਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ‘ਸਦ੍ਯੋਜਾਤੰ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਾਮਿ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ।
Verse 30
वामदेवेन मन्त्रेण स्थापयेदासनोपरि सान्निध्यं रुद्रगायत्र्या अघोरेण निरुध्य च
ਵਾਮਦੇਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇ; ਰੁਦ੍ਰ-ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਅਘੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੁੱਧ ਕਰ ਦੇਵੇ।
Verse 31
ईशानः सर्वविद्यानाम् इति मन्त्रेण पूजयेत् पाद्यमाचमनीयं च विभोश्चार्घ्यं प्रदापयेत्
“ਈਸ਼ਾਨಃ ਸਰਵਵਿਦਿਆਨਾਮ्” ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਪਾਦ੍ਯ, ਆਚਮਨੀਯ ਜਲ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਵਿਭੂ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 32
स्नापयेद्विधिना रुद्रं गन्धचन्दनवारिणा पञ्चगव्यविधानेन गृह्य पात्रे ऽभिमन्त्र्य च
ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ। ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ।
Verse 33
प्रणवेनैव गव्यैस्तु स्नापयेच्च यथाविधि आज्येन मधुना चैव तथा चेक्षुरसेन च
ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋ-ਉਤਪੰਨ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ; ਅਤੇ ਘਿਉ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਇੱਖੂ-ਰਸ (ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ) ਨਾਲ ਵੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ।
Verse 34
पुण्यैर्द्रव्यैर्महादेवं प्रणवेनाभिषेचयेत् जलभाण्डैः पवित्रैस्तु मन्त्रैस्तोयं क्षिपेत्ततः
ਪਵਿੱਤਰ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਸਮੇਤ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਿਆਂ ਜਲ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 35
शुद्धिं कृत्वा यथान्यायं सितवस्त्रेण साधकः कुशापामार्गकर्पूरजातिपुष्पकचम्पकैः
ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਕੇ, ਚਿੱਟਾ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸਾਧਕ ਕੁਸ਼ਾ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਕਪੂਰ, ਜਾਤੀ (ਚੰਬੇਲੀ) ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚੰਪਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਵੇ।
Verse 36
करवीरैः सितैश्चैव मल्लिकाकमलोत्पलैः आपूर्य पुष्पैः सुशुभैः चन्दनाद्यैश् च तज्जलम्
ਉਸ ਪੂਜਾ-ਜਲ ਨੂੰ ਸਫੈਦ ਕਰਵੀਰ, ਮੱਲਿਕਾ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੋਤਪਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ੁਭ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 37
न्यसेन्मन्त्राणि तत्तोये सद्योजातादिकानि तु सुवर्णकलशेनाथ तथा वै राजतेन वा
ਉਸ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਆਦਿ (ਪੰਚਬ੍ਰਹਮ) ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ—ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨਾਲ।
Verse 38
ताम्रेण पद्मपत्रेण पालाशेन दलेन वा शंखेन मृन्मयेनाथ शोधितेन शुभेन वा
ਸ਼ੋਧਨ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ, ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਖ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Verse 39
सकूर्चेन सपुष्पेण स्नापयेन्मन्त्रपूर्वकम् मन्त्राणि ते प्रवक्ष्यामि शृणु सर्वार्थसिद्धये
ਕੂರ್ಚ (ਦਰਭ ਦਾ ਗੁੱਛਾ) ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ ਮੰਤ੍ਰ-ਪੂਰਵਕ (ਲਿੰਗ ਨੂੰ) ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ। ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਸਰਵਾਰਥ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸੁਣ।
Verse 40
यैर्लिङ्गं सकृदप्येवं स्नाप्य मुच्येत मानवः पवमानेन मन्त्रज्ञाः तथा वामीयकेन च
ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਣੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਪਵਮਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਾਮੀਯਕ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੀ।
Verse 41
रुद्रेण नीलरुद्रेण श्रीसूक्तेन शुभेन च रजनीसूक्तकेनैव चमकेन शुभेन च
ਰੁਦ੍ਰਸੂਕਤ, ਸ਼ੁਭ ਨੀਲਰੁਦ੍ਰ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀਸੂਕਤ, ਰਜਨੀਸੂਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਮਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਜਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 42
होतारेणाथ शिरसा अथर्वेण शुभेन च शान्त्या चाथ पुनः शान्त्या भारुण्डेनारुणेन च
ਫਿਰ ਹੋਤ੍ਰ ਮੰਤਰ, ਸ਼ਿਰਸ ਸੂਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਥਰਵ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ—ਵਾਰ ਵਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਦਿਆਂ—ਭਾਰੁੰਡ ਤੇ ਅਰੁਣ ਪਾਠਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 43
वारुणेन च ज्येष्ठेन तथा वेदव्रतेन च तथान्तरेण पुण्येन सूक्तेन पुरुषेण च
ਵਰੁਣ ਸੂਕਤ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਸੂਕਤ, ਵੇਦਵ੍ਰਤ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁੰਨ ਸੂਕਤ—ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਸਮੇਤ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ; ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਬਚਨ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਢਿੱਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 44
त्वरितेनैव रुद्रेण कपिना च कपर्दिना आवोसजेति साम्ना तु बृहच्चन्द्रेण विष्णुना
ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਕਪੀ ਅਤੇ ਕਪર્દੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ‘ਆਵੋਸਜੇ’ ਨਾਮਕ ਸਾਮ-ਗਾਨ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹੱਚੰਦਰ-ਸਰੂਪ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਗਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 45
विरूपाक्षेण स्कन्देन शतऋग्भिः शिवैस् तथा पञ्चब्रह्मैश् च सूत्रेण केवलप्रणवेन च
ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਸੌ ਚਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਪੰਚਬ੍ਰਹਮ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੂਤਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਨਾਲ ਵੀ—ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Verse 46
स्नापयेद्देवदेवेशं सर्वपापप्रशान्तये वस्त्रं शिवोपवीतं च तथा ह्याचमनीयकम्
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ। ਫਿਰ ਵਸਤ੍ਰ, ਸ਼ਿਵ-ਅਰਪਿਤ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਲਈ ਜਲ ਭੇਟ ਕਰੇ।
Verse 47
गन्धं पुष्पं तथा धूपं दीपमन्नं क्रमेण तु तोयं सुगन्धितं चैव पुनराचमनीयकम्
ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਭੇਟ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਚਮਨ ਲਈ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 48
मुकुटं च शुभं छन्नं तथा वै भूषणानि च दापयेत्प्रणवेनैव मुखवासादिकानि च
ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੁਕੁਟ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਭੇਟ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਖ-ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 49
ततः स्फटिकसंकाशं देवं निष्कलमक्षरम् कारणं सर्वदेवानां सर्वलोकमयं परम्
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ—ਨਿਸ਼ਕਲ, ਅਖੰਡ ਅਕਸ਼ਰ; ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਪਰਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
Verse 50
ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राद्यैर् ऋषिदेवैर् अगोचरम् वेदविद्भिर् हि वेदान्तैस् त्व् अगोचरमिति श्रुतिः
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਦੇਵਗਣਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਅਗੋਚਰ ਹੈ। ਵੇਦ-ਵਿਦ ਵેદਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—‘ਉਹ ਅਗੋਚਰ ਹੈ’।
Verse 51
आदिमध्यान्तरहितं भेषजं भवरोगिणाम् शिवतत्त्वमिति ख्यातं शिवलिङ्गे व्यवस्थितम्
ਆਦਿ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤਵ ਸੰਸਾਰ-ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਰਮ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
Verse 52
प्रणवेनैव मन्त्रेण पूजयेल्लिङ्गमूर्धनि स्तोत्रं जपेच्च विधिना नमस्कारं प्रदक्षिणम्
ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤੋਤਰ-ਜਪ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰੇ।
Verse 53
अर्घ्यं दत्त्वाथ पुष्पाणि पादयोस्तु विकीर्य च प्रणिपत्य च देवेशम् आत्मन्यारोपयेच्छिवम्
ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਵਿਖੇਰੇ; ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
Verse 54
एवं संक्षिप्य कथितं लिङ्गार्चनमनुत्तमम् आभ्यन्तरं प्रवक्ष्यामि लिङ्गार्चनमिहाद्य ते
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨਾ ਦੀ ਅਨੁੱਤਮ ਵਿਧੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਅੱਜ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ (ਮਾਨਸ) ਪੂਜਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
Frequently Asked Questions
Praṇava (Om) is used throughout for purification and consecration; pañcākṣarī (“namaḥ śivāya”) and pañcabrahma-related mantras (with Rudra-gāyatrī) are employed for invocation, stabilization, and worship of the liṅga and Śiva’s presence.
It sacralizes the worship-seat as a cosmogram: the sādhaka situates ritual action within a graded metaphysical order, culminating in Śiva-pīṭhikā, so external worship aligns with inner ascent and integration.
By presenting abhiṣeka and mantra-recitation as pāpa-śamana and as a gateway to realizing Śiva as the nishkala, formless cause; the text explicitly transitions from outer ritual to the upcoming inner liṅgārcana, implying progressive interiorization toward mokṣa.