ਏਕਾਦਸ਼ੀ

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਇਹ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਚੰਗੇ ਨਛੱਤਰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

‘ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ-ਵ੍ਰਤ’ ਨਾਮਕ ਵ੍ਰਤ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ (ਡਿਸਕ) ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਲੀਭਾਂਤਿ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਸਾਮਗਰੀ ਨਾਲ; ਪੰਚੋਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ ਯਥਾਵਤ ਨਿਭਾਇਆ।

ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਲੂਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਰੱਖੇ। ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ।

ਦਸ਼ਮੀ ਤਿਥੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇ; ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ। ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਅੰਤਕ (ਮ੍ਰਿਤਿਉ) ਦੀ ਹੈ।

ਜੋ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਜਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਨ-ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹਨ।

ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਫਲ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਪਾਲ ਕੇ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ। ਧੋਏ ਹੋਏ ਸ਼ੁੱਧ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਰਹੇ।

ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਗਤੀ-ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਮਾਵੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ‘ਦਹਿੰਦਾ’ (ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਦਾ) ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ‘ਦਹਿੰਦਾ’ ਹੈ।

ਅਧਿਆਇ—ਇੱਕ ਸੌ ਇਕੀਵਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮੈਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਆਸ਼ਾਢ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਆਰੰਭੋ।