Sukta 2
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages for Kāma material)
Devata: Kāma (personified Desire/Compulsion) as rival-slayer
Chandas: Predominantly Anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic mixed anuṣṭubh usage)
AV 9.2 ਇੱਕ ਤੀਖਾ ਅਥਰਵਣਿਕ ਕਾਮ-ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਿਉ ਦੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇੱਛਾ/ਬਲ-ਪ੍ਰੇਰਣਾ (ਕਾਮ) ਨੂੰ ‘ਸਿਖਾ ਕੇ’ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਤਿਦੰਦੀ-ਨਾਸ਼ਕ (ਸਪਤਨ-ਹਨ) ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਧੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਕਰਤ੍ਰਿਤਵ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਰਤਬਾ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਅਟੱਲ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਮ ਨੂੰ ਇਕ ਅਤਿਭਾਰੀ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਸਥਿਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਲਕ-ਝਪਕ ਵਰਗੀ ਛਣਭੰਗੁਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਕਰਮ ਦੀ ਬਲਵੱਤਾ ਅਟਲ ਤੇ ਅਨਿਵਾਰਯ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
कामः स॒प॒त्न॒हन॑मृष॒भं घृ॒तेन॒ कामं॑ शिक्षामि ह॒विषाज्ये॑न । नी॒चैः स॒पत्ना॒न् मम॑ पादय॒ त्वम॒भिष्टु॑तो मह॒ता वी॒र्येऽण
ਕਾਮ—ਸਪਤਨ-ਹਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਉਸ ਨੂੰ ਘਿਉ (ਘ੍ਰਿਤ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਲਦਾ ਹਾਂ; ਹਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਆਜ੍ਯ ਨਾਲ ਕਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰ ਕੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿੱਚ ਲਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਸਪਤਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾ ਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿਗਾ ਦੇ—ਹੇ ਸਤੁਤ, ਮਹਾਨ ਵੀਰਯ ਵਾਲੇ।
Mantra 2
यन्मे॒ मन॑सो॒ न प्रि॒यं चक्षु॑षो॒ यन्मे॒ बभ॑स्ति॒ नाभि॒नन्द॑ति । तद् दु॒ष्वप्न्यं॒ प्रति॑ मुञ्चामि स॒पत्ने॒ कामं॑ स्तु॒त्वोद॒हं भि॑देयम्
ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਜੋ ਪ੍ਰਗਟਤਾ (ਲੱਛਣ) ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਦੁਸ਼੍ਵਪ੍ਨ੍ਯ (ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਦੋਸ਼) ਮੈਂ ਸਪਤਨ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਸੁੱਟਦਾ ਹਾਂ। ਕਾਮ ਦਾ ਸਤੁਤਿ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੇਦ ਦਿਆਂ (ਤੋੜ ਦਿਆਂ)।
Mantra 3
दु॒ष्वप्न्यं॑ काम दुरि॒तं च॑ कामाप्र॒जस्ता॑मस्व॒गता॒मव॑र्तिम्। उ॒ग्र ईशा॑नः॒ प्रति॑ मुञ्च॒ तस्मि॒न् यो अ॒स्मभ्य॑मंहूर॒णा चिकि॑त्सात्
ਹੇ ਕਾਮ, ਦੁਸ਼੍ਵਪ੍ਨ੍ਯ ਅਤੇ ਹੇ ਕਾਮ, ਦੁਰਿਤ—ਅਪ੍ਰਜਤਾ (ਬਾਂਝਪਨ), ਕੁਗਤੀ (ਅਸ਼ੁਭ ਗਤੀ), ਅਤੇ ਅਵਰਤੀ (ਉਲਟ-ਫੇਰ/ਭਟਕਣਾ): ਹੇ ਉਗ੍ਰ ਈਸ਼ਾਨ, ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਸੁੱਟ ਦੇ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਹੂਰਣਾ (ਕਲੇਸ਼ਦਾਇਕ) ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਚਾਲ ਚਲਣ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
नु॒दस्व॑ काम॒ प्र णु॑दस्व का॒माव॑र्तिं यन्तु॒ मम॒ ये स॒पत्नाः॑ । तेषां॑ नु॒त्ताना॑मध॒मा तमां॒स्यग्ने॒ वास्तू॑नि॒ निर्द॑ह॒ त्वम्
ਹੇ ਕਾਮ, ਧੱਕ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ; ਹੇ ਕਾਮ, ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਕੇ ਧੱਕ ਦੇ: ਮੇਰੇ ਸਪਤਨ ਅਵਰਤੀ (ਉਲਟ-ਫੇਰ/ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਨਾ) ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਣ। ਉਹ ਕੱਢੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਨੇਰਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਣ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੂ (ਨਿਵਾਸ-ਥਾਂ) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦੇ।
Mantra 5
सा ते॑ काम दुहि॒ता धे॒नुरु॑च्यते॒ यामा॒हुर्वाचं॑ क॒वयो॑ वि॒राज॑म्। तया॑ स॒पत्ना॑न् परि॑ वृङ्ग्धि॒ ये मम॒ पर्ये॑नान् प्रा॒णः प॒शवो॒ जीव॑नं वृणक्तु
ਹੇ ਕਾਮਾ! ਤੇਰੀ ਉਹ ਧੀ ‘ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧੇਨੂ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਵੀ ‘ਵਾਕ’ (ਬਾਣੀ), ਤੇਜਸਵੀ ‘ਵਿਰਾਜ’ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵਾਣੀ-ਵਿਰਾਜ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਨ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਪਸ਼ੂ-ਧਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਚੁਣ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲੈਣ।
Mantra 6
काम॒स्येन्द्र॑स्य॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञो॒ विष्णो॒र्बले॑न सवि॒तुः स॒वेन॑ । अ॒ग्नेर्हो॒त्रेण॒ प्र णु॑दे स॒पत्नां॑छ॒म्बीव॒ नाव॑मुद॒केषु॒ धीरः॑
ਕਾਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ, ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਦੇ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ; ਅਗਨੀ ਦੇ ਹੋਤ੍ਰ (ਯਜ्ञ-ਅਰਪਣ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਪਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਧੀਰ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨੌਕਾ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦਾ ਹੈ।
Mantra 7
अध्य॑क्षो वा॒जी मम॑ काम॑ उ॒ग्रः कृ॒णोतु॒ मह्य॑मसप॒त्नमे॒व। विश्वे॑ दे॒वा मम॑ ना॒थं भ॑वन्तु॒ सर्वे॑ दे॒वा हव॒मा य॑न्तु म इ॒मम्
ਮੇਰਾ ਅਧ੍ਯਕ੍ਸ਼, ਬਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੂ ਵਾਜੀ ਉਹ ਉਗ੍ਰ ਕਾਮ ਮੈਨੂੰ—ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ—ਨਿਃਸਪਤਨ (ਵਿਰੋਧੀ-ਰਹਿਤ) ਕਰੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਨਾਥ (ਆਸਰਾ-ਦਾਤਾ) ਬਣਨ; ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਮੇਰੀ ਇਸ ਹਵ/ਆਹਵਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣ।
Mantra 8
इ॒दमाज्यं॑ घृ॒तव॑ज्जुषा॒णाः काम॑ज्येष्ठा इ॒ह मा॑दयध्वम्। कृ॒ण्वन्तो॒ मह्य॑मसप॒त्नमे॒व
ਘਿਉ-ਭਰਪੂਰ ਇਸ ਆਜ੍ਯ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕਾਮ ਨੂੰ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ (ਮੁੱਖ) ਮੰਨ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਿਃਸਪਤਨ (ਵਿਰੋਧੀ-ਰਹਿਤ) ਕਰੋ।
Mantra 9
इ॒न्द्रा॒ग्नी का॑म स॒रथं॒ हि भू॒त्वा नी॒चैः स॒पत्ना॒न् मम॑ पादयाथः । तेषां॑ प॒न्नाना॑मध॒मा तमां॒स्यग्ने॒ वास्तू॑न्यनु॒निर्द॑ह॒ त्वम्
ਹੇ ਕਾਮ! ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਇਕੋ ਰਥ ਵਿੱਚ (ਸਰਥ) ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਧੱਕੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਿਗਾ ਦਿਓ। ਜੋ ਉਹ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੀਆਂ ਅੰਧਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸ-ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ।
Mantra 10
ज॒हि त्वं का॑म॒ मम ये स॒पत्ना॑ अ॒न्धा तमां॒स्यव॑ पादयैनान्। निरि॑न्द्रिया अर॒साः स॑न्तु॒ सर्वे॒ मा ते॑ जी॑विषुः कत॒मच्च॒नाहः॑
ਹੇ ਕਾਮ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਰਬਲ ਅਤੇ ਬੇਜਾਨ ਹੋ ਜਾਣ; ਉਹ ਨਾ ਜੀਵਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਦਿਨ ਨਹੀਂ।
Mantra 11
अव॑धी॒त् कामो॒ मम॒ ये स॒पत्ना॑ उ॒रुं लो॒कम॑कर॒न्मह्य॑मेध॒तुम्। मह्यं॑ नमन्तां प्र॒दिश॒श्चत॑स्रो॒ मह्यं॒ षडु॒र्वीर्घृ॒तमा व॑हन्तु
ਕਾਮ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉਹ ਵੈਰੀ-ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਫਲਣ-ਫੂਲਣ ਵਾਸਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕ (ਵਿਸਤਾਰ) ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ; ਛੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਘ੍ਰਿਤ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ।
Mantra 12
तेऽध॒राञ्चः॒ प्र प्ल॑वन्तां छि॒न्ना नौरि॑व॒ बन्ध॑नात्। न साय॑कप्रणुत्तानां॒ पुन॑रस्ति नि॒वर्त॑नम्
ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੂਰ ਤਰ ਜਾਵਣ, ਜਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨੌਕਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣ ਨੇ ਧੱਕ ਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ।
Mantra 13
अ॒ग्निर्यव॒ इन्द्रो॒ यवः॒ सोमो॒ यवः॑ । य॒व॒यावा॑नो दे॒वा या॑वयन्त्वेनम्
ਅਗਨੀ ਯਵ (ਜੌ) ਹੈ, ਇੰਦਰ ਯਵ ਹੈ, ਸੋਮ ਯਵ ਹੈ। ਯਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਅਤੇ ‘ਯਵਯਾਵਨ’ (ਦੂਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਦੇਵ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇਣ।
Mantra 14
अस॑र्ववीरश्चरतु॒ प्रणु॑त्तो॒ द्वेष्यो॑ मि॒त्राणां॑ परिव॒र्ग्यः॑१ स्वाना॑म्। उ॒त पृ॑थि॒व्यामव॑ स्यन्ति वि॒द्युत॑ उ॒ग्रो वो॑ दे॒वः प्र मृ॑णत् स॒पत्ना॑न्
ਸਾਰੇ ਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰੇ; ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਘ੍ਰਿਣਿਤ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਜਯ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ: ਤੁਹਾਡਾ ਉਗ੍ਰ ਦੇਵ ਸਪਤਨਾਂ (ਵੈਰੀ-ਹਰੀਫਾਂ) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 15
च्यु॒ता चे॒यं बृ॑ह॒त्यच्यु॑ता च वि॒द्युद् बि॑भर्ति स्तनयि॒त्नूंश्च॒ सर्वा॑न्। उ॒द्यन्ना॑दि॒त्यो द्रवि॑णेन॒ तेज॑सा नी॒चैः स॒पत्ना॑न् नुदतां मे॒ सह॑स्वान्
ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਚਲ ਹੈ; ਬਿਜਲੀ ਸਾਰੇ ਗਰਜ-ਤੜਕ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਗਦਾ ਆਦਿਤ੍ਯ ਧਨ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਸਪਤਨਾਂ (ਵੈਰੀ-ਹਰੀਫਾਂ) ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਧੱਕ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ।
Mantra 16
यत् ते काम॒ शर्म॑ त्रि॒वरू॑थमु॒द्भु ब्रह्म॒ वर्म॒ वित॑तमनतिव्या॒ध्यंऽ कृ॒तम्। तेन॑ स॒पत्ना॒न् परि॑ वृङ्ग्धि॒ ये मम॒ पर्ये॑नान् प्रा॒णः प॒शवो॒ जीव॑नं वृणक्तु
ਹੇ ਕਾਮਾ! ਤੇਰਾ ਉਹ ਆਸਰਾ ‘ਤ੍ਰਿਵਰੂਥ’ (ਤਿੰਨ-ਪਰਤ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ) ਹੈ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਮੰਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ, ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਕਵਚ ਬਣਿਆ, ਰੋਗ ਦੁਆਰਾ ਅਤਿਕ੍ਰਮਣ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਐਸਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਨ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ; ਪ੍ਰਾਣ, ਪਸ਼ੂ-ਧਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ।
Mantra 17
येन॑ दे॒वा असु॑रा॒न् प्राणु॑दन्त॒ येनेन्द्रो॒ दस्यू॑नध॒मं तमो॑ नि॒नाय॑ । तेन॒ त्वं का॑म॒ मम॒ ये स॒पत्ना॒स्तान॒स्माल्लो॒कात् प्र णु॑दस्व दू॒रम्
ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਹੰਢਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਸਿਊਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ—ਉਸੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਕਾਮਾ, ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੰਢਾ ਦੇ।
Mantra 18
यथा॑ दे॒वा असु॑रा॒न् प्राणु॑दन्त॒ यथेन्द्रो॒ दस्यू॑नध॒मं तमो॑ बबा॒धे। तथा॒ त्वं का॑म॒ मम॒ ये स॒पत्ना॒स्तान॒स्माल्लो॒कात् णु॑दस्व दू॒रम्
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਹੰਢਾ ਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਸਿਉਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ; ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਕਾਮ, ਮੇਰੇ ਜੋ ਸਪਤਨ (ਹਰੀਫ਼) ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਦੂਰ ਧੱਕ ਦੇ।
Mantra 19
कामो॑ जज्ञे प्रथ॒मो नैनं॑ दे॒वा आ॑पुः पि॒तरो॒ न मर्त्याः॑ । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
ਕਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ, ਨਾ ਮਰਤਿਆਂ ਨੇ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਮਹਾਨ, ਬਲਵਾਨ ਹੈਂ; ਹੇ ਕਾਮ, ਤੈਨੂੰ—ਉਸ ਨੂੰ—ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 20
याव॑ती द्यावा॑पृथि॒वी व॑रि॒म्णा याव॒दापः॑ सिष्य॒दुर्याव॑द॒ग्निः । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
ਜਿੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਆਪਣੀ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਦੂਰ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਹਾਉ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਦੂਰ ਅੱਗ ਫੈਲਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਮਹਾਨ, ਬਲਵਾਨ ਹੈਂ; ਹੇ ਕਾਮ, ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 21
याव॑ती॒र्दिशः॑ प्र॒दिशो॒ विषू॑ची॒र्याव॑ती॒राशा॑ अभि॒चक्ष॑णा दि॒वः । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
ਜਿੰਨੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਪਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਫੈਲਦੀਆਂ; ਜਿੰਨੀਆਂ ਆਸਾਂ ਹਨ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੂੰ ਵੱਡਾ, ਸਦਾ ਹੀ ਹੋਰ ਵੱਡਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਕਾਮ, ਤੈਨੂੰ—ਉਸ ਨੂੰ—ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਭਾਵ-ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 22
याव॑ती॒र्भृङ्गा॑ ज॒त्वःऽ कु॒रूर॑वो॒ याव॑ती॒र्वघा॑ वृक्षस॒र्प्योऽ बभू॒वुः । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
ਜਿੰਨੇ ਭ੍ਰਿੰਗ—ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਝੁੰਡ—ਕਠੋਰ ਰਵ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜਿੰਨੇ ਵਘਾ—ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਸਰਕਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪ—ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੂੰ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਸਦਾ-ਸਰਵਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ। ਹੇ ਕਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ-ਰੂਪ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 23
ज्याया॑न् निमिष॒तोऽसि॒ तिष्ठ॑तो॒ ज्याया॑न्त्समु॒द्राद॑सि काम मन्यो । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
ਤੂੰ ਝਪਕਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ; ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਕਾਮ, ਹੇ ਮਨ੍ਯੂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਸਦਾ-ਸਰਵਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ। ਹੇ ਕਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ-ਰੂਪ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 24
न वै वात॑श्च॒न काम॑माप्नोति॒ नाग्निः सूर्यो॒ नोत च॒न्द्रमाः॑ । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
ਹਵਾ ਵੀ ਕਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ; ਅਗਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਜ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਸਦਾ-ਸਰਵਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ। ਹੇ ਕਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ-ਰੂਪ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 25
यास्ते॑ शि॒वास्त॒न्वःऽ काम भ॒द्रा याभिः॑ स॒त्यं भव॑ति॒ यद् वृ॑णी॒षे। ताभि॒ष्ट्वम॒स्माँ अ॑भि॒संवि॑शस्वा॒न्यत्र॑ पा॒पीरप॑ वेशया॒ धियः॑
ਹੇ ਕਾਮ! ਤੇਰੀਆਂ ਜੋ ਸ਼ਿਵ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ) ਤਨੂਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਭਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜੋ ਚੁਣਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਸ; ਪਰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਪਾਪੀ, ਦੁਸ਼ਟ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇ।
Frequently Asked Questions
Here Kāma is not primarily romantic love; it is Desire/Compulsion as a commanding force. The hymn treats Kāma as a power that can be directed to overpower rivals and make one’s intention prevail.
Ghṛta/ājya (ghee/clarified butter) offered as havis is central, especially in the opening where Kāma is ‘set to work’ through oblation and praise.
Its primary function is abhicārika (rival-subduing/coercive). It can also be read as paustika in the sense of securing advantage and dominance for the patron, but its tone is explicitly competitive and suppressive.
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.