Sukta 89
Rishi: Atharvanic tradition (specific ṛṣi attribution varies by anukramaṇī for this hymn)
Devata: Agni (primary), with Indra and the Viśve Devāḥ as witnesses/ratifiers
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires padic count confirmation in the received text)
ਇਹ ਚਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਸੂਕਤ ਇੱਕ ਪੌਸ਼ਟਿਕ–ਭੈਸ਼ਜ੍ਯ ਚਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਕਰਤਾਰ ਜਾਂ ਰੋਗੀ ਵਿੱਚ ਵਰਚਸ (ਕਾਂਤਿਮਈ ਜੀਵ-ਤੇਜ), ਪ੍ਰਜਾ (ਸੰਤਾਨ/ਵਧਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਆਯੁਸ (ਦੀਰਘ ਆਯੁ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਉਪਮਾਵਾਂ (ਦਿਵ੍ਯ ਜਲ, ਦੁੱਧੀ ਸਾਰ) ਨੂੰ ਅੱਗ-ਯਜ੍ਞ ਨਾਲ ਤਾਦਾਤਮ੍ਯ (ਇੰਧਨ/ਸਮਿਧਾ/ਤੇਜ) ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਰਜਾ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਤੇ ਖੋ ਨ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਤੋਂ ਸਾਕਸ਼ੀ/ਅਨੁਮੋਦਨ ਰੂਪ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
दिव्या आपः। अ॒पो दि॒व्या अ॑चायिषं॒ रसे॑न॒ सम॑पृक्ष्महि । पय॑स्वानग्न॒ आग॑मं॒ तं मा॒ सं सृ॑ज॒ वर्च॑सा
ਦਿਵ੍ਯ ਆਪਃ—ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ੀ/ਸਵਰਗੀ ਜਲ ਖਿੱਚ ਲਏ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛਿੜਕਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਪਯਸ੍ਵਤ् (ਦੁੱਧ-ਸਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ) ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਚਸ (ਤੇਜ) ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜ ਦੇ।
Mantra 2
सं मा॑ग्ने॒ वर्च॑सा सृज॒ सं प्र॒जया॒ समायु॑षा । वि॒द्युर्मे॑ अ॒स्य दे॒वा इन्द्रो॑ विद्यात् सह ऋषि॑भिः
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਕਠਾ ਕਰ; ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਕਠਾ ਕਰ; ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਕਠਾ ਕਰ। ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣੇ।
Mantra 3
इ॒दमा॑पः॒ प्र व॑हताव॒द्यं च॒ मलं॑ च॒ यत्। यच्चा॑भिदु॒द्रोहानृ॑तं॒ यच्च॑ शे॒पे अ॒भीरु॑णम्
ਹੇ ਆਪಃ (ਜਲ-ਦੇਵਤਿਓ), ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵਹਾ ਲੈ ਜਾਓ—ਜੋ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਮੈਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਝੂਠ ਹੈ, ਜੋ ਦ੍ਰੋਹ ਵਾਲਾ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਜਾਂ ਕਸਮ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਡਰਾਉਣਾ ਤੱਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ।
Mantra 4
एधो॑ऽस्येधिषी॒य स॒मिद॑सि॒ समे॑धिषीय । तेजो॑ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धेहि
ਤੂੰ ਇੰਧਨ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋਵਾਂ। ਤੂੰ ਸਮਿਧਾ (ਅੱਗ ਭੜਕਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ) ਹੈਂ; ਮੈਂ ਸੁ-ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋਵਾਂ। ਤੂੰ ਤੇਜ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਧਾਰਨ ਕਰਾ।
Frequently Asked Questions
It is used to increase and stabilize personal radiance (varchas/tejas), prosperity through continuity/offspring (prajā), and long life (āyus), especially when one feels depleted or wants strengthened presence and health.
Agni performs the transfer of vitality, while Indra and the All-Gods function as witnesses who ‘know’ the boon, a ritual way of confirming it so the gained strength and status are not reversed or taken away.
This sukta primarily works with water (for sprinkling) and the fire with fuel/kindling. Herbs and amulets are not required by the hymn’s wording; the key act is the recitation with water-purification and the tejas-transfer at the fire.
Ask anything about Sukta 89 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.