Anuvaka 9
ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ: ਸੂਰਜ–ਚੰਦਰ ਦੇ ਜੋੜੇ ਚੱਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ṛta (ਕੌਸਮੀ ਕ੍ਰਮ) ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਅਥਰਵਣਿਕ ਰੱਖਿਆ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਚਿਕਿਤਸਕ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ-ਹਾਨੀ) ਨਾਲ ਆਯੁ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ। ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇ: (1) ਸੂਰਜ–ਚੰਦਰ ਚੱਕਰ ਕੈਲੰਡਰੀ/ṛta ਦਾ ਆਧਾਰ। (2) ਅਗਨੀ ਧਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ। (3) ਵਰੁਣ ਦਾ ਪਾਸ਼: ਦੋਸ਼-ਭਾਵ, ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ। (4) ਤੇਜ਼-ਗਤੀ ਵਾਲੀ ਸਵਸਤੀ: ਯਾਤਰਾ/ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਹ ਅਤੇ ਜਿੱਤ। (5) ਇੰਦਰ ਸਦਾ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਮਦਦਗਾਰ ਅਤੇ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ। (6) ਅੱਗ, ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅੰਤਰਵਿਆਪਕ ਹਾਜ਼ਰੀ।
Suktas in Anuvaka 9
Sukta 81
ਇਹ ਸੂਕਤ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ–ਚੰਦਰ ਦੀ ਜੋੜੀ ਗਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰਤਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਬ–ਪੱਛਮ ਚਾਲ ਅਤੇ ਚੱਕਰੀ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਨੂੰ ਹੀ ṛta (ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ) ਅਤੇ ਪੰਚਾਂਗ/ਕੈਲੰਡਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਨਿਯਮਿਤਤਾ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਰਸ਼ (ਅਮਾਵਸਿਆ) ਦੇ ਪਲ—ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਧਨ, ਪਸ਼ੂ-ਸੰਪੱਤੀ, ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ‘ਪੂਰਨ, ਸਭ ਪਾਸੀਂ’ ਹੋਣ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਵਾਧੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 82
AV 7.82 ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ-ਸੂਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਧਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੋ-ਧਨ, ਦੌੜ/ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਇਨਾਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਅਤੇ “ਸ਼ੁਭ ਧਨ-ਦੌਲਤ”—ਯਜਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਨਿਯਮ (ਉਸ਼ਾ → ਸੂਰਜ → ਦਿਨ) ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜ्ञ ਨੂੰ “ਅਗਵਾਈ” ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਘਿਉ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਜੋ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਵਾਹਕ ਅਤੇ ਸਥਾਪਕ ਹੈ।
Sukta 83
ਇਹ ਛੋਟਾ ਆਥਰਵਣਿਕ ਜਾਦੂ-ਮੰਤ੍ਰ ṛta ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ (ਫਾਹੀ/ਰੱਸਾ) ਦੇ ਧਾਰਕ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਾਧਕ ਨੂੰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਡਾਏ—ਨੈਤਿਕ ਦੋਸ਼-ਭਾਵ, ਕਾਨੂੰਨੀ–ਸਮਾਜਿਕ ਪਾਬੰਦੀ, ਅਤੇ “ਵਰੁਣ ਦੀ ਫਾਹੀ” ਵਜੋਂ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦੇਹਕ ਪੀੜਾ। ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ “ਸੁਨਹਿਰੀ ਘਰ” ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੂਕਤ ਉੱਪਰਲੇ–ਮੱਧਲੇ–ਹੇਠਲੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹਣ/ਅਣਗੰਢਣ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਨਾਗਸ (ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ) ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ-ਸਮਾਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 84
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਸੂਕਤ ਰੱਖਿਆ–ਚਿਕਿਤਸਾ ਮੰਤ੍ਰ-ਚਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਭ੍ਰਿਤ (ਸਰਬਭੌਮ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਾਹਕ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਕੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ-ਵਲਯ ਬਣਾਉਣ, ਰੋਗ ਨੂੰ ਛੱਡਵਾਉਣ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਆਧਾਰ (ਗਯ) ਤੇ ਧਨ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ ਅਤੇ ਓਜਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਕੇ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇ ਧੱਕਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ, ਆਕਰਮਕ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰਮਈ ਵਰਣਨ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਪਰਿਧੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਯੋਧਾ-ਸਫ਼ਾਈ ਮਿਲ ਕੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰੇਲੂ ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Sukta 85
ਇਹ ਇਕ-ਪਦ ਵਾਲਾ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸੂਕਤ ਤਾਰਕਸ਼੍ਯ ਨੂੰ—ਤੇਜ਼, ਦੇਵ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ—ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ‘ਸਵਸਤੀ’ ਮਿਲੇ: ਬਿਨਾ ਹਾਨੀ ਦੀ ਚਾਲ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਹਦਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾਤੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ। ਤਾਰਕਸ਼੍ਯ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ‘ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ’ (ਅਖੰਡ/ਅਹਤ ਨੇਮੀ/ਨਾਭੀ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ‘ਤਰੁਤਾਰ ਰਥਾਨਾਂ’ (ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ) ਕਹਿ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਯਾਤਰਾ, ਦੌੜ ਅਤੇ ਯੁੱਧੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਅਪੋਤ੍ਰੋਪਾਇਕ ਰੱਖਿਆ-ਕਵਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 86
ਇਹ ਇਕ-ਮੰਤਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਭਜਨ ਸੰਖੇਪ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਆਹਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਾਤ੍ਰ (ਰੱਖਿਆਕ) ਅਤੇ ਅਵਿਤ੍ਰ (ਸਹਾਇਕ) ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ “ਹਰ ਪੁਕਾਰ ਤੇ” (ਹਾਵੇ-ਹਾਵੇ) ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਤਤਪਰਤਾ ਉਭਾਰੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਨਾਮ-ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਸ਼ੂਰ, ਸ਼ਕ੍ਰ, ਪੁਰੁਹੂਤ, ਮਘਵਨ—ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁਦਾਇ ਲਈ ਸਵਸਤੀ (ਕਲਿਆਣ, ਮੰਗਲਮਈ ਸੁਰੱਖਿਆ) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Sukta 87
ਇਹ ਇਕ-ਪਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਭਜਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਨੀ (ਅੱਗ), ਜਲਾਂ, ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀ ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਧਾਤਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਕੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕ ‘ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ’ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਾਠਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ ਅਤੇ ਬੂਟੀ-ਦਵਾਈ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਸੂਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਗਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਵਾਸੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 88
ਇਹ ਇਕ-ਪਦ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਟੋਣਾ ਸੱਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ—“ਦੁਸ਼ਮਣ” ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ—ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੀੜਤ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਰੁਤਮਾਨ/ਤਾਰਕਸ਼੍ਯ (ਗਰੁੜ) ਦੇ ਸੱਪ-ਵਿਰੋਧੀ ਪਰਿਪੇਖ ਹੇਠ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਤਿੱਖੀ ਅਪੋਤ੍ਰੋਪਾਇਕ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਢੋ, ਉਸਨੂੰ ਸੱਪ-ਏਜੰਸੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੋੜੋ, ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੋ।
Sukta 89
ਇਹ ਚਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਸੂਕਤ ਇੱਕ ਪੌਸ਼ਟਿਕ–ਭੈਸ਼ਜ੍ਯ ਚਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਕਰਤਾਰ ਜਾਂ ਰੋਗੀ ਵਿੱਚ ਵਰਚਸ (ਕਾਂਤਿਮਈ ਜੀਵ-ਤੇਜ), ਪ੍ਰਜਾ (ਸੰਤਾਨ/ਵਧਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਆਯੁਸ (ਦੀਰਘ ਆਯੁ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਉਪਮਾਵਾਂ (ਦਿਵ੍ਯ ਜਲ, ਦੁੱਧੀ ਸਾਰ) ਨੂੰ ਅੱਗ-ਯਜ੍ਞ ਨਾਲ ਤਾਦਾਤਮ੍ਯ (ਇੰਧਨ/ਸਮਿਧਾ/ਤੇਜ) ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਰਜਾ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਤੇ ਖੋ ਨ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਤੋਂ ਸਾਕਸ਼ੀ/ਅਨੁਮੋਦਨ ਰੂਪ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Sukta 90
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਸੂਕਤ ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਆਥਰਵਣਿਕ ਮੰਤਰ-ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ, ਵੈਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਸ਼ਕਤੀ/ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਵੱਲ ਮੋੜਨਾ; ਦੂਜਾ, ਪੁਰਸ਼ ਜਨਨੇਂਦ੍ਰੀਅ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ “ਜੋ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ/ਹੇਠਾਂ ਕਰਨਾ” ਅਤੇ “ਜੋ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਟਿਕਾਉਣਾ” ਵਰਗੀਆਂ ਆਗਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਧਾਰਨ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦਰਦਨਾਕ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਕਾਰਜ-ਵਿਕਾਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੰਤਰ-ਵਾਣੀ (ਵਾਚ) ਦੀ ਕਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ–ਵਰੁਣ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਤੇ ‘ਕੱਟਣ’ ਵਾਲੀਆਂ ਛਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸ਼ਰੀਰਕ ਆਗਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
