Sukta 37
Rishi: Traditionally Atharvanic seers; the verse itself cites Atharvans, Kaśyapa, Kaṇva, Agastya as precedent authorities
Devata: Oṣadhi (the Herb) as personified healer; secondarily anti-rākṣasa power
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
AV 4.37 ਇਕ ਭੈਸ਼ਜ੍ਯ-ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਔਸ਼ਧੀ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ, ਵਿਅਕਤੀਕ੍ਰਿਤ ਚਿਕਿਤਸਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕ੍ਰਿਮੀ (ਕੀੜੇ/ਪਰਜੀਵੀ) ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸਮਾਨ ਕਾਰਕ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰਵਜੀ ਪ੍ਰਮਾਣ—ਅਥਰਵਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ (ਕਸ਼੍ਯਪ, ਕਣ੍ਵ, ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ)—ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਟਿਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਹ ਤੀਖੀ ਰਕ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨ ਵਾਣੀ ਬਣ ਕੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਮਾਤੁਰ ਆਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਵਿਘਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੰਧਰਵ–ਅਪਸਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਬਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
कृमिनाशनम्। त्वया॒ पूर्व॒मथ॑र्वाणो ज॒घ्नू रक्षां॑स्योषधे । त्वया॑ जघान क॒श्यप॒स्त्वया॒ कण्वो॑ अ॒गस्त्यः॑
ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਮਿ-ਨਾਸਕ ਹੈਂ। ਹੇ ਔਸ਼ਧੀ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਥਰਵਣਾਂ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕਣ੍ਵ ਨੇ, ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ (ਵੀ)।
Mantra 2
त्वया॑ व॒यम॑प्स॒रसो॑ गन्ध॒र्वांस्चा॑तयामहे । अज॑शृ॒ङ्ग्यज॒ रक्षः॒ सर्वा॑न् ग॒न्धेन॑ नाशय
ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਅਜਾਸ਼੍ਰਿੰਗੀ, ਹੇ ਬੱਕਰੀ-ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਭ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ।
Mantra 3
न॒दीं य॑न्त्वप्स॒रसो॒ऽपां ता॒रम॑वश्व॒सम्। गु॒ल्गु॒लूः पीला॑ नल॒द्यौ॒३क्षग॑न्धिः प्रमन्द॒नी। तत् परे॑ताप्सरसः॒ प्रति॑बुद्धा अभूतन
ਨਦੀ ਵੱਲ ਅਪਸਰਾਵਾਂ—ਜਲ ਦੀਆਂ—ਚਲੀਆਂ ਜਾਣ; ਅਸ਼ੁਭ ਫੇਰੀਵਾਲੇ/ਮਲਾਹ (ਤਾਰ) ਕੋਲ। ਗੁੱਗੁਲੂ, ਪੀਲਾ, ਨਲਦਾ ਅਤੇ ਦ੍ਯੌਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਸੁਗੰਧ, ਮੋਹਣੀ ‘ਪ੍ਰਮੰਦਨੀ’—ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਓ, ਹੇ ਅਪਸਰਾਵੋ; ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾ ਕੇ, ਜਗਾਈਆਂ ਜਾ ਕੇ, ਓਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਬਣ ਜਾਓ।
Mantra 4
यत्रा॑श्व॒त्था न्य॒ग्रोधा॑ महावृ॒क्षाः शि॑ख॒ण्डिनः॑ । तत् परे॑ताप्सरसः॒ प्रति॑बुद्धा अभूतन
ਜਿੱਥੇ ਅਸ਼ਵਤ्थ ਅਤੇ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ—ਚੋਟੀਦਾਰ ਮਹਾਵ੍ਰਿੱਖ—ਖੜੇ ਹਨ, ਓਥੇ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਹੇ ਅਪਸਰੋ; ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਜਗਾਏ ਜਾ ਕੇ, ਓਹੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਬਣ ਜਾਓ।
Mantra 5
यत्र॑ वः प्रे॒ङ्खा हरि॑ता॒ अर्जु॑ना उ॒त यत्रा॑घा॒ताः क॑र्क॒र्यः सं॒वद॑न्ति । तत् परे॑ताप्सरसः॒ प्रति॑बुद्धा अभूतन
ਜਿੱਥੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹਰੇ ਝੂਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚੋਟ ਲੱਗੀਆਂ ਕਰਕਰੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਸੁਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ—ਓਥੇ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਹੇ ਅਪਸਰੋ; ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਜਗਾਏ ਜਾ ਕੇ, ਓਹੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਬਣ ਜਾਓ।
Mantra 6
एयम॑ग॒न्नोष॑धीनां वी॒रुधां॑ वी॒र्याऽवती । अ॒ज॒शृ॒ङ्ग्यऽराट॒की ती॑क्ष्णशृ॒ङ्गी व्यृऽषतु
ਇੱਥੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਲਵਾਨ, ਸ਼ਕਤੀ-ਸੰਪੰਨ (ਔਸ਼ਧੀ) ਆ ਗਈ ਹੈ—ਅਜਸ਼੍ਰਿੰਗੀ, ਅਰਾਟਕੀ, ਤੀਖ਼ਣਸ਼੍ਰਿੰਗੀ; ਉਹ (ਦੋਸ਼/ਰੋਗ ਨੂੰ) ਧੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ, ਦੂਰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇਵੇ।
Mantra 7
आ॒नृत्य॑तः शिख॒ण्डिनो॑ गन्ध॒र्वस्या॑प्सराप॒तेः । भि॒नद्मि॑ मु॒ष्कावपि॑ यामि॒ शेपः॑
ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਖਾਧਾਰੀ ਨੱਚਦੇ ਹਨ—ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਗੰਧਰਵ—ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 8
भी॒मा इन्द्र॑स्य हे॒तयः॑ श॒तमृ॒ष्टीर॑य॒स्मयीः॑ । ताभि॑र्हविर॒दान् ग॑न्ध॒र्वान॑वका॒दान् व्यृऽषतु
ਇੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ-ਅਸਤ੍ਰ ਭਿਆਨਕ ਹਨ—ਲੋਹੇ ਦੇ, ਸੌ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਵਿਸ਼ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ, ਅਵਕਾਦਾ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਚੀਰ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰ ਦੇਣ।
Mantra 9
भी॒मा इन्द्र॑स्य हे॒तयः॑ श॒तमृ॒ष्टीर्हि॑र॒ण्ययीः॑ । ताभि॑र्हविर॒दान् ग॑न्ध॒र्वान॑वका॒दान् व्युऽषतु
ਇੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ-ਅਸਤ੍ਰ ਭਿਆਨਕ ਹਨ—ਸੁਨਹਿਰੀ, ਸੌ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਵਿਸ਼ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ, ਅਵਕਾਦਾ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਸਾੜ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣ।
Mantra 10
अ॒व॒का॒दान॑भिशो॒चान॒प्सु ज्यो॑तय माम॒कान्। पि॒शा॒चान्त्सर्वा॑नोषधे॒ प्र मृ॑णीहि॒ सह॑स्व च
ਅਵਕਾਦਾ-ਵਾਲੇ, ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ-ਤਪਦੇ ਹਨ—ਮੇਰੇ ਜੋ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਹੇ ਔਖਧੀ, ਸਭ ਪਿਸਾਚਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰ; ਤੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ, ਸਹਾਰਾ ਰੱਖ।
Mantra 11
स्वेवैकः॑ क॒पिरि॒वैकः॑ कुमा॒रः स॑र्वकेश॒कः । प्रियो दृश इ॑व भू॒त्वा ग॑न्ध॒र्वः स॑चते॒ स्त्रिय॑स्त॑मि॒तो ना॑शयामसि॒ ब्रह्म॑णा वी॒र्याऽवता
ਸਗੇ ਵਰਗਾ—ਇੱਕ; ਬਾਂਦਰ ਵਰਗਾ—ਇੱਕ; ਜਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲਾ। ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਜਿਹਾ ਬਣ ਕੇ ਗੰਧਰਵ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਚੰਬੜਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ—ਬ੍ਰਹਮਣ ਨਾਲ, ਬਲਵਾਨ ਵੀਰਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।
Mantra 12
जा॒या इद् वो॑ अप्स॒रसो॒ गन्ध॑र्वाः॒ पत॑यो यू॒यम्। अप धावतामर्त्या॒ मर्त्या॒न् मा स॑चध्वम्
ਹੇ ਅਪਸਰਾਓ, ਪਤਨੀਆਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹਨ; ਹੇ ਗੰਧਰਵੋ, ਪਤੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ। ਦੂਰ ਦੌੜ ਜਾਓ—ਅਮਰੋ—ਮਰਤਿਆਂ ਤੋਂ; ਮਰਤਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਚੰਬੜੋ।
Frequently Asked Questions
Both. It can denote actual intestinal/skin parasites, and also a broader category of invasive, unseen agents of wasting and disease that are treated as ‘worm-like’ intruders.
To establish authority and proven efficacy: the herb’s power is validated by ancestral precedent—what those seers accomplished is invoked as a guarantee for the present cure.
Because some afflictions are framed as possession-like or disruptive attachments (often erotic or household-disturbing). The hymn dismisses such beings from mortals and restores proper boundaries and pairing.
Ask anything about Sukta 37 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.