Sukta 8
Rishi: Atharvanic tradition (hymn-seer not securely fixed in all anukramaṇīs)
Devata: Āpaḥ (Waters) as healing and lustre-conferring powers
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (mixed; Atharvanic meters often irregular)
ਇਹ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਸੂਕਤ ਅਭਿਸੇਕ (ਛਿੜਕਾਅ/ਲੇਪ) ਰਾਹੀਂ ਜਲ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰਕ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਮੰਤਰ-ਚਾਰਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ: ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇਜ (ਵਾਰਚਸ) ਦਿੱਖੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਸੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਰਾਜੇ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ‘ਦੁੱਧ-ਵਾਂਗ’ ਸਾਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖ਼ਤਰੇ (ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ) ਨੂੰ ਰਿਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੀਮਿਤ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ-ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵਿਸਤਾਰ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
राज्याभिषेकः। भू॒तो भू॒तेषु॒ पय॒ आ द॑धाति॒ स भू॒ताना॒मधि॑पतिर्बभूव । तस्य॑ मृ॒त्युश्च॑रति राज॒सूयं॒ स राजा॑ रा॒ज्यमनु॑ मन्यतामि॒दम्
ਰਾਜ੍ਯਾਭਿਸ਼ੇਕ। ਭੂਤ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਵਿਚ ਪਯਃ (ਦੁੱਧ) ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਲਈ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਵੀ ਰਾਜਸੂਯ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਲਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਜਾ ਇਸ ਰਾਜ-ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਯੋਗ ਹੱਕ ਮੰਨ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰੇ।
Mantra 2
अ॒भि प्रेहि॒ माप॑ वेन उ॒ग्रश्चे॒त्ता स॑पत्न॒हा। आ ति॑ष्ठ मित्रवर्धन॒ तुभ्यं॑ दे॒वा अधि॑ ब्रुवन्
ਅੱਗੇ ਵਧ; ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ ਭਟਕ ਨਾ। ਤੂੰ ਉਗ੍ਰ, ਚੇਤਨ, ਸਪਤਨਹਾ (ਵੈਰੀ-ਹੰਤਾ) ਹੈਂ। ਹੇ ਮਿਤ੍ਰਵਰਧਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸੰਭਾਲ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ।
Mantra 3
आ॒तिष्ठ॑न्तं॒ परि॒ विश्वे॑ अभूषं॒छ्रियं॒ वसा॑नश्चरति॒ स्वरो॑चिः । म॒हत् तद् वृष्णो॒ असु॑रस्य॒ नामा वि॒श्वरू॑पो अ॒मृता॑नि तस्थौ
ਜੋ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸ਼੍ਰੀ (ਤੇਜ) ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ। ਵೃಷਣ—ਪ੍ਰਭੂ ਅਸੁਰ ਦਾ ਉਹ ਨਾਮ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
Mantra 4
व्या॒घ्रो अधि॒ वैया॑घ्रे॒ वि क्र॑मस्व॒ दिशो॑ म॒हीः । विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छ॒न्त्वापो॑ दिव्याः पय॑स्वतीः
ਵਿਆਘ੍ਰ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਵਿਆਘ੍ਰ ਵਾਂਗ—ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਕਦਮ ਪਾ ਕੇ ਫੈਲ। ਸਭ ਲੋਕ-ਵਸਤੀਾਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁਣ; ਦਿਵ੍ਯ ਆਪಃ (ਜਲ) ਦੁੱਧ ਵਰਗੇ ਪੋਸ਼ਕ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣ।
Mantra 5
या आपो॑ दि॒व्याः पय॑सा॒ मद॑न्त्य॒न्तरि॑क्ष उ॒त वा॑ पृथि॒व्याम्। तासां॑ त्वा॒ सर्वा॑साम॒पाम॒भि॑ षि॑ञ्चामि॒ वर्च॑सा
ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਃ (ਜਲ) ਦਿਵ੍ਯ ਹਨ, ਦੁੱਧ-ਸਮ ਰਸ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਆਪਃ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਭਿ-ਸਿੰਚਨ (ਛਿੜਕਾਅ) ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਵਰਚਸ੍ (ਤੇਜ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਮਈ ਚਮਕ ਨਾਲ ਆਵ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇਂ।
Mantra 6
अ॒भि त्वा॒ वर्च॑सासिच॒न्नापो॑ दि॒व्याः पय॑स्वतीः । यथासो॑ मित्र॒वर्ध॑न॒स्तथा॑ त्वा सवि॒ता क॑रत्
ਪੋਸ਼ਕ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਿਵ੍ਯ ਆਪਃ (ਜਲਾਂ) ਨੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਅਭਿਸਿੰਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮਿਤ੍ਰਵਰਧਨ (ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਸਵਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਐਸਾ ਹੀ ਘੜੇ।
Mantra 7
ए॒ना व्या॒घ्रं प॑रिषस्वजा॒नाः सिं॒हं हि॑न्वन्ति मह॒ते सौभ॑गाय । स॒मु॒द्रं न सु॒भुव॑स्तस्थि॒वांसं॑ मर्मृ॒ज्यन्ते॑ द्वी॒पिन॑म॒प्स्व॑१न्तः
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਆਘ੍ਰ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸੌਭਾਗ ਲਈ ਸਿੰਹ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਖੜੇ ਦ੍ਵੀਪਿਨ (ਚੀਤਾ/ਚਿਤਾ) ਨੂੰ ਮਲ ਕੇ ਚਮਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It consecrates a person—especially a king—by sprinkling empowered waters so that health, vitality, and visible lustre (vārchas) return, while prosperity and authority become socially established.
The hymn gathers all forms of water into one total power-source, implying that the consecration draws on a complete, cosmic reservoir of healing and radiance, not merely local water.
Its imagery is royal, but its mechanism—charging water and transferring vārchas by aspersion—also fits non-royal aims such as recovery after illness, restoring confidence/attractiveness, and removing dullness or inauspiciousness.
Ask anything about Sukta 8 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.