Sukta 124
Rishi: As in RV parallel for this verse: a Rigvedic seer tradition (Indra-stuti); AV 20 generally imports RV material—precise r̥ṣi per AV anukramaṇī needed for this specific mantra.
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-type RV meter in AV 20 context (exact pada-count to be confirmed against RV source).
AV 20.124 ਰਿਗਵੇਦੀ ਇੰਦਰ-ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਅਥਰਵਣਿਕ ਪੁਨਰ-ਉਪਯੋਗ ਹੈ। ਸਤੁਤੀ ਰਾਹੀਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ‘ਸੱਚੀ’ ਮਦਦ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤੂ ਦਿਵਿਆ ਗਠਜੋੜ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਛੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੋਮ-ਉਤਸਾਹਿਤ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੇਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਖਵਾਲਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸੂਕਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੋਹਰੀ ਹੈ—ਪੌਸ਼ਟਿਕ (ਬਲ ਅਤੇ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਜਿਤਾਉਣਾ) ਅਤੇ ਰਕਸ਼ਾ (ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਅਸੁਰੀ ਵਿਰੋਧ ਵਾਂਗ ਕਲਪਿਤ ਵਿਪਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟਾਲ ਕੇ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰਨਾ)।
Mantras
Mantra 1
कया॑ नश्चि॒त्र आ भु॑वदू॒ती स॒दावृ॑धः॒ सखा॑ । कया॒ शचि॑ष्ठया वृ॒ता
ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਸਦਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਚਿਤ੍ਰ ਸਖਾ (ਅਦਭੁਤ ਮਿੱਤਰ) ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਬਣੇ? ਕਿਹੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਚਿਸ਼ਠ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ—ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ—ਉਹ ਸਾਡੇ ਪਾਸੇ ਆਵੇ?
Mantra 2
कस्त्वा॑ स॒त्यो मदा॑नां॒ मंहि॑ष्ठो मत्स॒दन्ध॑सः । दृ॒ल्हा चि॑दा॒रुजे॒ वसु॑
ਹੇ ਵਸੁ, ਮਦਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਤਾ, ਸੋਮ-ਰਸ ਵਿਚ ਮਸਤ—ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਜਮੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ—ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Mantra 3
अ॒भी षु णः॒ सखी॑नामवि॒ता ज॑रितॄ॒णाम्। श॒तं भ॑वास्यू॒तिभिः॑
ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਦਇਆ ਨਾਲ ਆ—ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸਹਾਇਕ, ਸਤੁਤਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ; ਸੌ ਸਹਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਹੋ।
Mantra 4
इ॒मा नु कं॒ भुव॑ना सीषधा॒मेन्द्र॑श्च॒ विश्वे॑ च दे॒वाः । य॒ज्ञं च॑ नस्त॒न्वं च प्र॒जां चा॑दि॒त्यैरिन्द्रः॑ स॒ह ची॑क्लृपाति
ਹੁਣ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵ—ਇਹ ਲੋਕ ਸੁਸਿੱਧੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ। ਸਾਡਾ ਯਜਨ, ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਜਾ—ਇੰਦਰ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਵੇ।
Mantra 5
आ॒दि॒त्यैरिन्द्रः॒ सग॑णो म॒रुद्भि॑र॒स्माकं॑ भूत्ववि॒ता त॒नूना॑म्। ह॒त्वाय॑ दे॒वा असु॑रान् यदाय॑न् दे॒वा दे॑व॒त्वम॑भि॒रक्ष॑माणाः
ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਦਰ—ਆਪਣੇ ਗਣ ਨਾਲ, ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ—ਸਾਡੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਦੇਵ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਤਦ ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਵ ਦੀ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
Mantra 6
प्र॒त्यञ्च॑म॒र्कम॑नयं॒ छची॑भि॒रादित् स्व॒धामि॑षि॒रां पर्य॑पश्यन्। अ॒या वाजं॑ दे॒वहि॑तं सनेम॒ मदे॑म श॒तहि॑माः सु॒वीराः॑
ਕੌਸ਼ਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਰਣ—ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ—ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਮੁੜ ਲਿਆਇਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਸਨ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਿਸਤਾਰਿਤ, ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦੇਵ-ਦੱਤਾ ਵਾਜ (ਵਿਜੈ-ਇਨਾਮ) ਜਿੱਤ ਲਈਏ; ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੀਏ—ਸੌ ਸਰਦੀਆਂ ਤੱਕ, ਚੰਗੇ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਨਵਾਨ।
Frequently Asked Questions
It is used to invoke Indra’s decisive help—especially to break stubborn obstacles, gain strength/wealth, and secure protective support for one’s body and undertakings.
In this hymn Soma functions as the poetic-ritual source of Indra’s exhilarated power; many later uses treat it symbolically, pairing recitation with a simple offering like water or ghee.
In Atharvanic reuse the term can cover any hostile force: inner and outer obstacles, illness-like afflictions, adversaries, or malign influences—anything opposed to the Devas’ protected order.
Ask anything about Sukta 124 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
