Adhyaya 259

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे ऋग्विधानं नामाष्टपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथोनषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः यजुर्विधानं पुष्कर उवाच यजुर्विधानं वक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु ओंकारपूर्विका राम महाव्याहृतयो मताः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ‘਋ਗ-ਵਿਧਾਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ੨੫੮ਵਾਂ ਹੈ। ਹੁਣ ੨੫੯ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ‘ਯਜੁਰ-ਵਿਧਾਨ’ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮੈਂ ਯਜੁਰ-ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਸੁਣੋ, ਇਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ‘ਓਂਕਾਰ’ ਨਾਲ ਪੂਰਵਿਤ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 2

सर्वकल्मषनाशिन्यः सर्वकामप्रदास् तथा आज्याहुतिसहस्रेण देवानाराधयेद्बुधः

ਉਹ ਸਭ ਕਲਮਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੂੰ ਘੀ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 3

मनसः काङ्क्षितं राम मनसेप्सितकामदं शान्तिकामो यवैः कुर्यात्तिलैः पापापनुत्तये

ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਂਛਿਤ ਹੈ—ਜੋ ਮਨੋਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਜੌ ਨਾਲ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਲ ਨਾਲ ਕਰੇ।

Verse 4

धान्यैः सिद्धार्थकैश् चैव सर्वकाम करैस् तथा औदुम्बरीभिरिध्माभिः पसुकामस्य शस्यते

ਪਸ਼ੂ-ਸੰਪਦਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਧਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਰਥਕ (ਚਿੱਟੀ ਸਰੋਂ) ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਰਵਕਾਮ-ਸਾਧਕ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ; ਅਤੇ ਉਦੁੰਬਰ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 5

दध्ना चैवान्नकामस्य पयसा शान्तिमिच्छतः अपामार्गसमिद्धस्तु कामयन् कनकं बहु

ਅੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਨਾਲ। ਅਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਸਮਿਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕਰੇ।

Verse 6

कन्याकामो घृताक्तानि युग्मशो ग्रथितानि तु जातीपुष्पाणि जुहुयाद्ग्रामार्थी तिलतण्डुलान्

ਕਨਿਆ (ਪਤਨੀ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਘਿਉ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ, ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਏ ਹੋਏ ਚੰਬੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਪਿੰਡ/ਜ਼ਮੀਨ-ਦਾਨ ਚਾਹੇ ਉਹ ਤਿਲ ਅਤੇ ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਹਵਨ ਕਰੇ।

Verse 7

वश्यकर्मणि शाखोढवासापामार्गमेव च विषासृङ्मिश्रसमिधो व्याधिघातस्य भार्गव

ਵਸ਼੍ਯਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖੋਢ, ਵਾਸਾ ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਰੋਗ-ਨਾਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਲਹੂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ।

Verse 8

क्रुद्धस्तु जुहुयात्सम्यक् शत्रूणां बधकाम्यया सर्वव्रीहिमयीं कृत्वा राज्ञः प्रतिकृतिं द्विज

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ; ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਕੇ (ਹਵਨ ਕਰ)।

Verse 9

सहस्रशस्तु जुहुयाद्राजा वशगतो भवेत् वस्त्रकामस्य पुष्पाणि दर्वा व्याधिविनाशिनी

ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਵੀ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ (ਹਵਨ ਕਰੇ); ਅਤੇ ਦರ್ವਾ/ਦੂਰਵਾ ਘਾਹ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 10

ब्रह्मवर्चसकामस्य वासोग्रञ्च विधीयते प्रत्यङ्गिरेषु जुहुयात्तुषकण्टकभस्मभिः

ਬ੍ਰਹਮਵਰਚਸ (ਪਵਿੱਤਰ ਤੇਜ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੰਗਿਰਸਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੜੀ ਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ।

Verse 11

विद्वेषणे च पक्ष्माणि काककौशिकयोस् तथा कापिलञ्च घृतं हुत्वा तथा चन्द्रग्रहे द्विज

ਵਿਦ੍ਵੇਸ਼ਣ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਾਂ ਅਤੇ ਉੱਲੂ ਦੇ ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਣੀ (ਪਲਕਾਂ/ਰੋਮ) ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ; ਅਤੇ ਕਾਪਿਲ (ਭੂਰਾ) ਘਿਉ ਵੀ ਹੋਮ ਕਰੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦਵਿਜ।

Verse 12

वचाचूर्णेन सम्पातात्समानीय च तां वचां सहस्रमन्त्रितां भुक्त्वा मेधावी जायते नरः

ਵਚਾ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਵਚਾ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਤਰ-ਜਪ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮেধਾਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

एकादशाङ्गुलं शङ्कु लौहं खादिरमेव च द्विषतो बधोसीति जपन्निखनेद्रिपुवेश्मनि

“ਤੂੰ ਵੈਰੀ ਦਾ ਵਧ ਹੈਂ” ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪਦਿਆਂ, ਖਦਿਰ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਲੋਹੇ ਦਾ ਗਿਆਰਾਂ ਅੰਗੁਲ ਲੰਮਾ ਸ਼ੰਕੂ ਵੈਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਾੜ ਦੇਵੇ।

Verse 14

उच्चाटनमिदं कर्म शत्रूणां कथितं तव चक्षुष्या इति जप्त्वा च विनष्टञ्चक्षुराप्नुयात्

ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਹ ਉੱਚਾਟਨ ਕਰਮ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ “ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਯਾ” ਕਹਿ ਕੇ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗੁਆਚੀ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਮੁੜ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 15

उपयुञ्जत इत्य् एदनुवाकन्तथान्नदं तनूनपाग्ने सदिति दूर्वां हुत्वार्तिवर्जितः

“ਉਪਯੁੰਜਤ” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਨੁਵਾਕ, ਅਤੇ “ਅੰਨਦ”, “ਤਨੂਨਪਾਗਨੇ”, “ਸਦਿਤਿ” ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੂರ್ವਾ ਘਾਹ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 16

भेषजमसीति दध्याज्यैर् होमः पशूपसर्गनुत् खादिरमेव वेति ग , घ , ञ च पशूपसर्गहेति क , छ च त्र्यम्वकं यजामहे होमः सौभाग्यवर्धनः

ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ “ਭੇਸ਼ਜਮਸਿ” ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਪਸਰਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ “ਖਾਦਿਰਮੇਵ…” (ਗ, ਘ, ਞ ਲਈ) ਅਤੇ “ਪਸ਼ੂਪਸਰਗਹੇ…” (ਕ, ਛ ਲਈ) ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਨ। “ਤ੍ਰਯੰਬਕੰ ਯਜਾਮਹੇ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੋਮ ਸੌਭਾਗ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

कन्यानाम गृहीत्वा तु कन्यलाभकरः परः भयेषु तु जपन्नित्यं भयेभ्यो विप्रमुच्यते

ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ (ਜਪ ਕਰਕੇ) ਇਹ ਵਧੂ-ਲਾਭ ਦਾ ਪਰਮ ਸਾਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਜੋ ਨਿੱਤ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 18

धुस्तूरपुष्पं सघृतं हुत्वा स्यात् सर्वकामभाक् हुत्वा तु गुग्गुलं राम स्वप्ने पश्यति शङ्करं

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਘਿਉ ਸਮੇਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਕਾਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਗੁੱਗੁਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

युञ्जते मनो ऽनुवाकं जप्त्वा दीर्घायुराप्नुयात् विष्णोरवाटमित्येतत् सर्वबाधाविनाशनं

“ਯੁੰਜਤੇ ਮਨಃ” ਅਨੁਵਾਕ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। “ਵਿਸ਼ਣੋਰ ਅਵਾਟਮ” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਬਾਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

रक्षोघ्नञ्च यशस्यञ्च तथैव विजयप्रदं अयत्नो अग्निरित्येतत् संग्रामे विजयप्रदं

ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਰਾਖਸ਼ਸ-ਨਾਸ਼ਕ, ਯਸ਼-ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਜੈ-ਪ੍ਰਦ ਹੈ। ‘ਅਯਤ੍ਨੋऽਗ੍ਨਿਃ’ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

इदमापः प्रवहत स्नाने पापापनोदनं विश्वकर्मन्नु हविषा सूचीं लौहीन्दशाङ्गुलाम्

‘ਹੇ ਜਲੋ, ਵਹਿ ਪਵੋ’—ਸਨਾਨ ਵੇਲੇ ਇਹ ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਸੱਦ ਕੇ ਦਸ ਅੰਗੁਲ ਲੰਬੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੂਈ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ।

Verse 22

कन्याया निखनेद्द्वारि सान्यस्मै न प्रदीयते देव सवितरेतेन जुहुयाद्बलकामो द्विजोत्तम

ਕੁੜੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਗਾੜ ਦੇ; ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ, ਬਲ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ/ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦੇ।

Verse 23

अग्नौ स्वाहेति जुहुयाद्बलकामो द्विजोत्तम तिलैर् यवैश् च धर्मज्ञ तथापामार्गतण्डुलैः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ, ਬਲ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਕਹਿ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇ। ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਤਿਲ, ਜੌ ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੇ ਤੰਡੁਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਆਹੁਤੀ ਕਰੇ।

Verse 24

सहस्रमन्त्रितां कृत्वा तथा गोरोचनां द्विज तिलकञ्च तथा कृत्वा जनस्य प्रियतामियात्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਗੋਰੋਚਨਾ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਪ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਨਾਲ ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

रुद्राणाञ्च तथा जप्यं सर्वाघविनिसूदनं सर्वकर्मकरो होमस् तथा सर्वत्र शन्तिदः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ-ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਮ ਸਭ ਕਰਮ ਸਿਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 26

अजाविकानामश्वानां कुञ्जराणां तथा गवां मनुष्याणान्नरेन्द्राणां बालानां योषितामपि

ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਭੇਡਾਂ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਗਾਂ-ਬੈਲਾਂ ਦੇ; ਮਨੁੱਖਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵੀ (ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਗੁਨ/ਫਲ) ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 27

ग्रामाणां नगरानाञ्च देशानामपि भार्गव विष्णोर्विराटमित्येतदिति घ , ञ च विष्टोरराटमित्येतदिति क , ज , ट च उपद्रुतानां धर्मज्ञ व्याधितानां तथैव च

ਹੇ ਭਾਰਗਵ! ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ‘ਵਿਸ਼ਣੋਰਵਿਰਾਟ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਘ ਅਤੇ ਞ ਅੱਖਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਰਤੋ; ਅਤੇ ‘ਵਿਸ਼ਟੋਰਰਾਟ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕ, ਜ ਅਤੇ ਟ ਅੱਖਰਾਂ ਸਮੇਤ। ਹੇ ਧਰਮਜਾਣੂ! ਆਫ਼ਤ-ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ।

Verse 28

मरके समनुप्राप्ते रिपुजे च तथा भये रुद्रहोमः परा शान्तिः पायसेन घृतेन च

ਜਦੋਂ ਮਾਰਕ ਉਪਦ੍ਰਵ ਨੇੜੇ ਆਵੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਪਾਇਸ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਰੁਦ੍ਰ-ਹੋਮ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਇਕ ਕਰਮ ਹੈ।

Verse 29

कुष्माण्डघृतहोमेन सर्वान् पापान् व्यपोहति शक्तुयावकभैक्षाशी नक्तं मनुजसत्तम

ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ (ਕੱਦੂ) ਨਾਲ ਘਿਉ ਦਾ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸਾਧਕ ਸ਼ਕਤੂ, ਯਾਵਕ ਅਤੇ ਭਿਖਿਆ-ਅੰਨ ਨਾਲ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।

Verse 30

बहिःस्नानरतो मासान्मुच्यते ब्रह्महत्यया मधुवातेति मन्त्रेण होमादितो ऽखिलं लभेत्

ਜੋ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬਾਹਰ ਸਨਾਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ “ਮਧੁਵਾਤ…” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੋਮ ਆਦਿ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਸ਼ੁੱਧਿ-ਫਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 31

दधि क्राव्नेति हुत्वा तु पुत्रान् प्राप्नोत्यसंशयं तथा घृतवतीत्येतदायुष्यं स्यात् घृतेन तु

“ਦਧਿ ਕ੍ਰਾਵ੍ਣੇ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਘ੍ਰਿਤਵਤੀ” ਮੰਤ੍ਰ ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਘੀ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 32

स्वस्तिन इन्द्र इत्य् एतत्सर्वबाधाविनाशनं इह गावः प्रज्यायध्वमिति पुष्टिविवर्धनम्

“ਸ੍ਵਸਤਿਨ ਇੰਦਰ…” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਬਾਧਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ “ਇਹ ਗਾਵਹ ਪ੍ਰਜ੍ਯਾਯਧ੍ਵਮ” ਇਹ ਉਚਾਰਣ ਪੁਸ਼ਟੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

घृताहुतिसहस्रेण तथा लक्ष्मीविनाशनं श्रुवेण देवस्य त्वेति हुत्वापामार्गतण्डुलं

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੀ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਾਸ (ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਅਤੇ “ਦੇਵਸ੍ਯ ਤ੍ਵਾ” ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਸ਼੍ਰੁਵਾ ਨਾਲ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੇ ਤੰਡੁਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕਰਮ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

मुच्यते विकृताच्छीघ्रमभिचारान्न संशयः रुद्र पातु पलशस्य समिद्भिः कनकं लभेत्

ਅਭਿਚਾਰ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। “ਰੁਦ੍ਰಃ ਪਾਤੁ” (ਰੁਦ੍ਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ); ਅਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

शिवो भवेत्यग्न्युत्पाते व्रीहिभिर्जुहुयान्नरः याः सेना इति चैतच्च तस्करेभ्यो भयापहम्

ਅਗਨੀ-ਉਤਪਾਤ (ਅਸ਼ੁਭ ਅਗਨੀ-ਲੱਛਣ) ਹੋਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵ੍ਰੀਹਿ (ਚੌਲ ਦੇ ਦਾਣੇ) ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ “ਸ਼ਿਵੋ ਭਵੇਤ” ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਯਾਃ ਸੇਨਾਃ” ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਵਰਤੇ; ਇਹ ਕਰਮ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

यो अस्मभ्यमवातीयाद्धुत्वा कृष्णतिलान्नरः सहस्रशो ऽभिचाराच्च मुच्यते विकृताद्द्विज

ਹੇ ਦਵਿਜ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਡੇ (ਅਗਨੀ ਦੇ) ਪ੍ਰਸਾਦ ਲਈ ਕਾਲੇ ਤਿਲ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਤਿਲ) ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਅਭਿਚਾਰ (ਟੋਣਾ-ਟੋਟਕਾ) ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਦੋਸ਼/ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 37

अन्नेनान्नपतेत्येवं हुत्वा चान्नमवाप्नुयात् हंसः शुचिः सदित्येतज्जप्तन्तोये ऽघनाशनं

“ਅੰਨੇਨ ਅੰਨਪਤੇ” ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅੰਨ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ “ਹੰਸਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਤ੍” ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਜਪਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

चत्वारि भङ्गेत्येतत्तु सर्वपापहरं जले देवा यज्ञेति जप्त्वा तु ब्रह्मलोके महीयते

“ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਭਙ੍ਗੇ…” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਪਣ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ “ਦੇਵਾ ਯਜ੍ਞੇ…” ਜਪਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 39

वसन्तेति च हुत्वाज्यं आदित्याद्वरमाप्नुयात् सुपर्णोसीति चेत्यस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत्

“ਵਸੰਤੈ…” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਘੀ (ਆਜ੍ਯ) ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਆਦਿਤ੍ਯ (ਸੂਰਜ) ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ “ਸੁਪਰ੍ਣੋऽਸਿ” ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਕਰਮ-ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਮਵ੍ਯਾਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 40

नमः स्वाहेति त्रिर्जप्त्वा बन्धनान्मोक्षमाप्नुयात् अन्तर्जले त्रिरावर्त्य द्रुपदा सर्वपापमुक्

“ਨਮಃ ਸ੍ਵਾਹਾ” ਮੰਤ੍ਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਡੁੱਬਕੀ/ਆਵਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਪਦ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

इह गावः प्रजायध्वं मन्त्रोयं बुद्धिवर्धनः हुतन्तु सर्पिषा दध्ना पयसा पायसेन वा

“ਇੱਥੇ, ਹੇ ਗਾਂਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਜਾਵਤੀ ਹੋ ਕੇ ਵਧੋ; ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਬੁੱਧੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਿਉ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਇਸ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।”

Verse 42

शतम् य इति चैतेन हुत्वा पर्णफलाणि च आरोग्यं श्रियमाप्नोति जीवितञ्च चिरन्तथा

‘ਸ਼ਤੰ ਯ…’ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਰੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 43

ओषधीः प्रतिमोदग्ध्वं वपने लवने ऽर्थकृत् अश्वावती पायसेन होमाच्छान्तिमवाप्नुयात्

ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਧੂਪਿਤ/ਹਲਕਾ ਦਗਧ ਕਰਕੇ ਬਿਜਾਈ ਅਤੇ ਕਟਾਈ (ਲਵਨ) ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ‘ਅਸ਼ਵਾਵਤੀ’ ਜੜੀ ਨੂੰ ਪਾਇਸ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 44

तस्मा इति च मन्त्रेन बन्धनस्थो विमुच्यते युवा सुवासा इत्य् एव वासांस्याप्नोति चोत्तमम्

“ਤਸਮਾ …” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ “ਯੁਵਾ ਸੁਵਾਸਾ …” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਵਸਤ੍ਰ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਿਰਾਵਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 45

मुञ्चन्तु मा शपथ्यानि सर्वान्तकविनाशनम् मा माहिंसीस्तिलाज्येन हुतं रिपुविनाशनं

ਸਹੁੰ-ਬੱਧ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਪ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ; ਇਹ ਕਰਮ/ਮੰਤ੍ਰ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣਘਾਤਕ ਵਿਪਤਾ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਿਲ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਆਹੁਤੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਾਸ਼ਕ ਹੈ।

Verse 46

नमो ऽस्तु सर्वसर्पेभ्यो घृतेन पायसेन तु कृणुधवं राज इत्य् एतदभिचारविनाशनं

ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਘੀ ਅਤੇ ਪਾਇਸ (ਖੀਰ) ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ‘ਕ੍ਰਿਣੁਧ੍ਵੰ ਰਾਜ’—“ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਕਰ”—ਇਉਂ ਕਹਿਣਾ; ਇਹ ਅਭਿਚਾਰ-ਨਾਸਕ ਕਰਮ/ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ।

Verse 47

दूर्वाकाण्डायुतं हुत्वा काण्डात् काण्डेति मानवः ग्रामे जनपदे वापि मरकन्तु शमन्नयेत्

ਦੂರ್ವਾ ਘਾਹ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਡੰਡੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ‘ਕਾਂਡਾਤ ਕਾਂਡੇ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਜਨਪਦ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਮਹਾਮਾਰੀ-ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ਮਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 48

रोगार्तो मुच्यते रोगात् तथा दुःखात्तु दुःखितः शतञ्चेति ट शतं वेति क औषधयः प्रतिमोदध्यमिति ज सर्वकिल्विषनाशनमिति घ , ञ च विघ्नविनाशनमिति क , छ च औडुम्बरीश् च समिधो मधुमान्नो वनस्पतिः

ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। (ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਅੱਖਰ/ਸ਼ਬਦ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ) ‘ਸ਼ਤਮ’—ṭ ਨਾਲ; ‘ਸ਼ਤਮ’—ਕ ਨਾਲ; ‘ਔਸ਼ਧਯਃ’—ਜ ਨਾਲ; ‘ਪ੍ਰਤਿਮੋਦਧ੍ਯਮ’—ਜ ਨਾਲ; ‘ਸਰਵਕਿਲ੍ਵਿਸ਼ਨਾਸ਼ਨਮ’—ਘ ਨਾਲ (ਅਤੇ ਞ ਨਾਲ ਵੀ); ‘ਵਿਘਨਵਿਨਾਸ਼ਨਮ’—ਕ ਨਾਲ (ਅਤੇ ਛ ਨਾਲ ਵੀ)। ਸਮਿਧ ਔਡੁੰਬਰੀ (ਉਦੁੰਬਰ/ਗੂਲਰ) ਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵਨਸਪਤੀ-ਆਹੁਤੀ ‘ਮਧੁਮਾਨ্ন’ (ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਿਆ ਹਵ੍ਯ) ਹੋਵੇ।

Verse 49

हुत्वा सहस्रशो राम धनमाप्नोति मानवः सौभाग्यं महदाप्नोति व्यवहारे तथा त्रयम्

ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਵਪਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿਗੁਣਾ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 50

अपां गर्भमिति हुत्वा देवं वर्षापयेद्ध्रुवम् अपः पिवेति च तथा हुत्वा दधि घृतं मधु

“ਅਪਾਂ ਗਰਭਮ” ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਰਖਾ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਅਪਃ ਪਿਵੇ” ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਦਹੀਂ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 51

प्रवर्तयति धर्मज्ञ महावृष्टिमनन्तरं नमस्ते रुद्र इत्य् एतत् सर्वोपद्रवनाशनं

ਹੇ ਧਰਮਜ्ञ, ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਹਾਂ ਵਰਖਾ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। “ਨਮਸਤੇ ਰੁਦ੍ਰ” ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 52

सर्वशान्तिकरं प्रोक्तं महापातकनाशनं अध्यवोचदित्यनेन रक्षणं व्याधितस्य तु

ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। “ਅਧ੍ਯਵੋਚਤ੍” ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰੋਗੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 53

रक्षोघ्नञ्च यशस्यञ्च चिरायुःपुष्टिवर्धनम् सिद्धार्थकानां क्षेपेण पथि चैतज्जपन् सुखी

ਇਹ ਜਪ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਬਾਧਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾਰਥਕ (ਸਰੋਂ) ਦੇ ਦਾਣੇ ਛਿੜਕਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

असौ यस्ताम्र इत्य् एतत् पठन्नित्यं दिवाकरं उपतिष्ठेत धर्मज्ञ सायं प्रातरतन्द्रितः

ਹੇ ਧਰਮਜ्ञ, “ਅਸੌ ਯਸ੍ ਤਾਮ੍ਰ …” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਦਿਵਾਕਰ ਸੂਰਜਦੇਵ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ, ਬਿਨਾ ਆਲਸ।

Verse 55

अन्नमक्षयमाप्नोति दीर्घमायुश् च विन्दति प्रमुञ्च धन्वन्नित्येतत् षड्भिरायुधमन्त्रणं

ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਅੰਨ-ਸੰਪਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। “ਹੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਸਦਾ ਛੱਡੋ!”—ਇਹ ਛੇ ਅੱਖਰ/ਪਦਾਂ ਵਾਲਾ ਆਯੁਧ-ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਧਾਨ ਹੈ।

Verse 56

रिपूणां भयदं युद्धेनात्रकार्या विचारणा मानो महान्त इत्य् एवं बालानां शान्तिकारकं

ਇੱਥੇ ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। “ਮੇਰਾ ਮਾਣ ਮਹਾਨ ਹੈ”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਾ ਅਪਰਿਪੱਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਾਅ ਹੈ।

Verse 57

नमो हिरण्यवाहवे इत्य् अनुवाकसप्तकम् राजिकां कटुतैलाक्तां जुहुयाच्छत्रुनाशनीं

“ਨਮੋ ਹਿਰਣ੍ਯਵਾਹਵੇ” ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਅਨੁਵਾਕਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਰਮ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਾਸ਼ਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 58

नमो वः किरिकेभ्यश् च पद्मलक्षाहुतैर् नरः राज्यलक्ष्मीमवाप्नोति तथा बिल्वैः सुवर्णकम्

“ਨਮੋ ਵਃ ਕਿਰਿਕੇਭ੍ਯਃ” ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ ਕਮਲ ਦੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜ੍ਯਲਕਸ਼ਮੀ (ਰਾਜਸੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬਿਲਵ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 59

इमा रुद्रायेति तिलैर् होमाच्च धनमाप्यते प्रयुञ्जेति ग , घ , ञ च दूर्वाहोमेन चान्येन सर्वव्याधिविवर्जितः

“ਇਮਾ ਰੁਦ੍ਰਾਯ…” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਹਵਨ-ਆਹੁਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ‘ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੇ…’ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ “ਗ, ਘ, ਞ” ਅੱਖਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦੂರ್ವਾ-ਹੋਮ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 60

आशुः शिशान इत्य् एतदायुधानाञ्च रक्षणे संग्रामे कथितं राम सर्वशत्रुनिवर्हणं

‘ਆਸ਼ੁḥ ਸ਼ਿਸ਼ਾਨ’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮੰਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ; ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 61

राजसामेति जुहुयात् सहस्रं पञ्चभिर्द्विज आज्याहुतीनां धर्मज्ञ चक्षूरोगाद्विमुच्यते

ਹੇ ਦਵਿਜ! ‘ਰਾਜਸਾਮੇਤੀ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੰਜ ਪੰਜ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਘਿਉ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 62

शन्नो वनस्पते गेहे होमः स्याद्वास्तुदोषनुत् अग्न आयूंसि हुत्वाज्यं द्वेषं नाप्नोति केनचित्

ਘਰ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ੰਨੋ ਵਨਸਪਤੇ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਮ ਵਾਸਤੂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ‘ਅਗਨ ਆਯੂੰਸਿ’ ਕਹਿ ਕੇ ਘਿਉ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

Verse 63

अपां फेनेति लाजाभिर्हुत्वा जयमवाप्नुयात् भद्रा इतीन्द्रियैर् हीनो जपन् स्यात् सकलेन्द्रियः

‘ਅਪਾਂ ਫੇਨੇਤੀ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਲਾਜਾ (ਭੁੰਨੇ ਦਾਣੇ) ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀਣ ਹੋਵੇ, ਉਹ ‘ਭਦ੍ਰਾ’ ਜਪ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਇੰਦ੍ਰੀਯਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 64

अग्निश् च पृथिवी चेति वशीकरणमुत्तमम् अध्वनेति जपन् मन्त्रं व्यवहारे जयी भवेत्

‘ਅਗਨਿਸ਼ ਚ ਪૃਥਿਵੀ ਚੇਤੀ’ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਧਨ ਹੈ। ‘ਅਧਵਨੇ’ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪਣ ਵਾਲਾ ਲੌਕਿਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ/ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।

Verse 65

ब्रह्म राजन्यमिति च कर्मारम्भे तु सिद्धिकृत् संवत्सरोसीति धृतैर् लक्षहोमादरोगवान्

ਕਰਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ‘ਬ੍ਰਹਮ ਰਾਜਨ੍ਯਮ…’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ‘ਸੰਵਤ੍ਸਰੋऽਸਿ—ਤੂੰ ਵਰ੍ਹਾ ਹੈਂ’ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਲੱਖ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 66

केतुं कृण्वन्नितीत्येतत् संग्रामे जयवर्धनम् इन्द्रोग्निर्धर्म इत्य् एतद्रणे धर्मनिबन्धनम्

‘ਕੇਤੁੰ ਕ੍ਰੁਣ੍ਵਨ…’ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ‘ਇੰਦ੍ਰੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਧਰਮਃ…’ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਆਹਵਾਨ ਹੈ।

Verse 67

धन्वा नागेति मन्त्रश् च धनुर्ग्राहनिकः परः यजीतेति तथा मन्त्रो विज्ञेयो ह्य् अभिमन्त्रणे

‘ਧਨ੍ਵਾ ਨਾਗ…’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਯਜੀਤ…’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਣ (ਸੰਸਕਾਰ) ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਜਾਣੋ।

Verse 68

मन्त्रश्चाहिरथेत्येतच्छराणां मन्त्रणे भवेत् वह्नीनां पितरित्येतत्तूर्णमन्त्रः प्रकीर्तितः

‘ਆਹਿਰਥੇ…’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਣ (ਸ਼ਕਤੀ ਭਰਨ) ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ‘ਵਹ੍ਨੀਨਾਂ ਪਿਤਰ…’ ਇਹ ‘ਤੂਰਣ’ ਅਰਥਾਤ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 69

युञ्जन्तीति तथाश्वानां योजने मन्त्र उच्यते आशुः शिशान इत्य् एतद्यत्रारम्भणमुच्यते

‘ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ…’ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋਤਣ ਵੇਲੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ‘ਆਸ਼ੁਃ ਸ਼ਿਸਾਨਃ…’ ਇਹ ਸੂਤਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ, ਅਰਥਾਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਪਣ ਯੋਗ ਹੈ।

Verse 70

धर्मविवर्धनमिति ज मन्त्रश् च हि रथ ह्य् एतच्छराणामिति क , छ ,च विष्णोः क्रमेति मन्त्रश् च रथारोहणिकः परः आजङ्घेतीति चाश्वानां ताडनीयमुदाहृतं

‘ਧਰਮਵਿਵਰਧਨ’—ਇਹ ਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ‘ਇਹ ਰਥ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ’—ਇਹ ਕ-, ਛ- ਅਤੇ ਚ-ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ। ‘ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ’—ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਹ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ‘ਆਜਙ੍ਘੇਤੀ’ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਪੁਕਾਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 71

याः सेना अभित्वरीति परसैन्यमुखे जपेत् दुन्दुभ्य इति चाप्येतद्दुन्दुभीताड्नं भवेत्

ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਮੁਖ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ‘ਯਾਃ ਸੇਨਾ ਅਭਿਤ੍ਵਰੀਤੀ’ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ‘ਦੁੰਦੁਭ੍ਯ’ ਵੀ ਜਪਣ ਨਾਲ ਇਹ ਯੁੱਧ-ਨਗਾਰੇ ਨੂੰ ਤਾੜਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 72

एतैः पूर्वहुतैर् मन्त्रैः कृत्वैवं विजयी भवेत् यमेन दत्तमित्यस्य कोटिहोमाद्विचक्षणः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਵਿਜੇਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ‘ਯਮੇਨ ਦੱਤਮ੍’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਵੇਕੀ ਪੁਰਖ ਵੀ ਜੈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 73

रथमुत्पादयेच्छीघ्रं संग्रामे विजयप्रदम् आ कृष्णेति तथैतस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत्

ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰਥ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਰ/ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਮ ਲਈ ‘ਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ’ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 74

शिवसंकल्पजापेन समाधिं मनसो लभेत् पञ्चनद्यः पञ्चलक्षं हुत्वा लक्ष्मीमवाप्नुयात्

ਸ਼ਿਵ-ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ‘ਪੰਚਨਦ੍ਯਃ’ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਲੱਖ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 75

यदा बधून्दक्षायणां मन्त्रेणानेन मन्त्रितम् सहस्रकृत्वः कनकं धारयेद्रिपुवारणं

ਜਦੋਂ ਦਕਸ਼ਾਯਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 76

इमं जीवेभ्य द्रति च शिलां लोष्ट्रञ्चतुर्दिशं क्षिपेद्गृहे तदा तस्य न स्याच्चौरभयं निशि

'ਇਮੰ ਜੀਵੇਭਯ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਲੇ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 77

परिमेगामनेनेति वशीकरणमुत्तमं हन्तुमभ्यागतस्तत्र वशीभवति मानवः

'ਪਰਿਮੇਗਾਮਨੇਨ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 78

भक्ष्यताम्वूलपुष्पाद्यं मन्त्रितन्तु प्रयच्छति यस्य धर्मज्ञ वशगः सोम्य शीघ्रं भविष्यति

ਹੇ ਧਰਮ ਗਿਆਨੀ! ਮੰਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਪਾਨ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਜਿਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 79

शन्नो मित्र इतीत्येतत् सदा सर्वत्र शान्तिदं गणानां त्वा गणपतिं कृत्वा होमञ्चतुष्पथे

'ਸ਼ੰਨੋ ਮਿੱਤਰ' ਮੰਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। 'ਗਣਾਨਾਂ ਤਵਾ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 80

वशीकुर्याज्जगत्सर्वम् सर्वधान्यैर् असंशयम् शिवसंकल्प इत्य् एतदिति घ , ज च पराङ्ने गायनेनेतीति क हिरण्यवर्णाः शुचयो मन्त्रोयमभिषेचने

ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨਾਜਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਮੂਹ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ‘ਸ਼ਿਵਸੰਕਲਪ’ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ (ਪਾਠ-ਭੇਦ ਅਨੁਸਾਰ) ਵਰਤਣਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ‘ਪਰਾਙਨੇ ਗਾਇਨੇਨੇ’ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਵਿਹਿਤ ਹੈ। ‘ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣਾਃ ਸ਼ੁਚਯਃ’ ਮੰਤ੍ਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਮ ਲਈ ਹੈ।

Verse 81

शन्नो देवीरभिष्टये तथा शान्तिकरः परः एकचक्रेति मन्त्रेण हुतेनाज्येन भागशः

‘ਸ਼ੰਨੋ ਦੇਵੀਰਭਿਸ਼ਟਏ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਦੇਵੀਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਲ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤਿਕਰ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ‘ਏਕਚਕ੍ਰ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਘਿਉ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 82

ग्रहेभ्यः शान्तिमाप्नोति प्रसादं न च संशयः गावो भग इति द्वाभ्यां हुत्वाज्यङ्गा अवाप्नुयात्

ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ‘ਗਾਵੋ’ ਅਤੇ ‘ਭਗ’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਉ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਇੱਛਿਤ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 83

प्रवादांशः सोपदिति गृहयज्ञे विधीयते देवेभ्यो वनस्पत इति द्रुमयज्ञे विधीयते

‘ਪ੍ਰਵਾਦਾਂਸ਼ਹ ਸੋਪਦ’ ਵਾਲਾ ਉਚਾਰਣ ਗ੍ਰਿਹ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਵਿਹਿਤ ਹੈ। ‘ਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਵਨਸਪਤੇ’ ਵਾਲਾ ਉਚਾਰਣ ਦ੍ਰੁਮ ਯਜ्ञ (ਵ੍ਰਿਕਸ਼-ਅਰਪਣ) ਵਿੱਚ ਵਿਹਿਤ ਹੈ।

Verse 84

गायत्री वैष्णवी ज्ञेया तद्विष्णोः परमम्पदं सर्वपापप्रशमनं सर्वकामकरन्तथा

ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸ਼ਮਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।