Varaha Purana 113.32: Adhyaya 113, Shloka 32

Hymn to Varāha and Pṛthivī’s Inquiry

Prelude to the Sanatkumāra Dialogue

Devanagari script

सर्वेषामेव नः कार्यं यच्च किञ्चित्प्रवर्त्तते ।। सर्वांस्तारयितुं शक्तः कि पुनस्त्वां वसुन्धरे

Recitation with translationVaraha Purana 113.32

Transliteration

sarveṣām eva naḥ kāryaṃ yac ca kiñcit pravarttate || sarvāṃs tārayituṃ śaktaḥ ki punas tvāṃ vasundhare

Translation

ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଯେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାରିବାକୁ ସମର୍ଥ; ତେବେ ହେ ବସୁନ୍ଧରେ, ତୁମକୁ ତ ଅଧିକ ଭାବେ ତାରିବେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक (सामान्य), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• एव: indeed/only
• एव: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• नः: our
• नः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive) बहुवचन; ‘our’

• कार्यम्: the task/duty
• कार्यम्: विधेय (Predicate/Complement)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक; कृ धातोः यत्/ण्यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate noun)

• यत्: whatever/that which
• यत्: सम्बन्ध (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• किञ्चित्: anything
• किञ्चित्: कर्म/कर्ता (contextual; with verb)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• प्रवर्तते: proceeds/occurs
• प्रवर्तते: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• सर्वान्: all (beings)
• सर्वान्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तारयितुम्: to save
• तारयितुम्: प्रयोजन (Purpose)
• Type: Verb
• Root: तॄ (धातु)
• Form: तुमुन् (Infinitive), अव्यय

• शक्तः: able
• शक्तः: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: शक्त (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from शक्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषण

• किम्: what (then)
• किम्: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)

• पुनः: moreover/then
• पुनः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति/अधिक्य (again/further)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• वसुन्धरे: O Earth
• वसुन्धरे: सम्बोधन (Vocative)
• Type: Noun
• Root: वसुन्धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Unspecified (defaults to primary dialogue frame: Varāha addressing Pṛthivī)

Tags

• Classical Literature
• Vaiṣṇavism
• Soteriological Language
• Purāṇic Dialogue

FAQs

What is the historical significance of this verse?

The line illustrates a common Purāṇic rhetorical structure (a fortiori argument: “if X, then how much more Y”), valuable for stylistic and discourse analysis in Sanskrit narrative.

Which geographic location is identified?

No specific place is named; the focus is the Earth as a personified entity.

What is the primary ethical instruction?

It emphasizes reliance on proven capacity and collective welfare—seeking a protector whose responsibility is framed as universal rather than narrow or partisan.