Adhyaya 38

Verse 1

देव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं पश्येत्पूर्वं कपर्द्दिनम् । भगवन्संशयं ह्येनं यथावद्वक्तुमर्हसि

ଦେବୀ କହିଲେ—ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଯେ କହିଲେ ‘ପ୍ରଥମେ କପର୍ଦ୍ଦୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ’, ସେଥିରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଉଦ୍ଭବିଛି; ଦୟାକରି ଯଥାବତ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।

Verse 2

स भृत्यः किल देवेश तव शम्भो महाप्रभः । प्रभोरनन्तरं भृत्य एष धर्मः सनातनः

ହେ ଦେବେଶ ଶମ୍ଭୋ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କ ଭୃତ୍ୟ, ହେ ମହାପ୍ରଭ! ପ୍ରଭୁ ପରେ ଭୃତ୍ୟ—ଏହି ହେଉଛି ସନାତନ ଧର୍ମର ଶାଶ୍ୱତ କ୍ରମ।

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यथा पूज्यतमो हि सः । कपर्द्दी सर्वदेवानामाद्यो विघ्नेश्वरः प्रभुः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ସେ କିପରି ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ, ତାହା ମୁଁ କହିବି। କପର୍ଦ୍ଦୀ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର।

Verse 4

योऽसावतींद्रियग्राह्यः प्रभासक्षेत्रसंस्थितः । सोमेश्वरो महादेवि लिंगरूपी सदाशिवः

ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୋଚର ନୁହେଁ, ସେଇ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ। ହେ ମହାଦେବୀ! ସେଇ ଲିଙ୍ଗରୂପ ସଦାଶିବ ‘ସୋମେଶ୍ୱର’ ଅଟେ।

Verse 5

तस्य वामे स्थितो विष्णुर्वराह इति यः स्मृतः । तस्य दक्षिणभागे तु स्थितो ब्रह्मा प्रजापतिः । कपर्द्दिरूपमास्थाय सावित्र्याः कोपकारणात्

ତାହାଙ୍କ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ‘ବରାହ’ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି; ଦକ୍ଷିଣପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ଅଧିଷ୍ଠିତ। ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ କ୍ରୋଧକାରଣରୁ ସେ ‘କପର୍ଦ୍ଦୀ’ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 6

कृते हेरंबनामा तु त्रेतायां विघ्नमर्द्दनः । लंबोदरो द्वापरे तु कपर्द्दी तु कलौ स्मृतः

କୃତଯୁଗରେ ସେ ‘ହେରମ୍ବ’ ନାମରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ‘ବିଘ୍ନମର୍ଦ୍ଦନ’; ଦ୍ୱାପରରେ ‘ଲମ୍ବୋଦର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ‘କପର୍ଦ୍ଦୀ’ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

Verse 7

एवं युगेयुगे तस्य अवतारः पृथक्पृथक् । यथाकार्यानुरूपेण जायते च पुनःपुनः

ଏଭଳି ଯୁଗେ ଯୁଗେ ତାଙ୍କର ଅବତାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୁଏ; ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବାକୁ ଥାଏ, ତାହାନୁସାରେ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 8

अष्टाविंशतिमे तत्र देवि प्राप्ते चतुर्युगे । कारणात्मा यथोत्पन्नः कपर्द्दी तत्र मे शृणु

ହେ ଦେବୀ! ଚତୁର୍ଯୁଗର ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିମ ଚକ୍ର ଆସିଲାବେଳେ, କାରଣସ୍ୱରୂପ ‘କପର୍ଦ୍ଦୀ’ କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ତାହା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 9

पुरा द्वापरसंधौ तु संप्राप्ते च कलौ युगे । स्त्रियो म्लेच्छाश्च शूद्राश्च ये चान्ये पापकारिणः । प्रयांति स्वर्गमेवाशु दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम्

ପୂର୍ବେ ଦ୍ୱାପର-ସନ୍ଧିକାଳେ, କଳିଯୁଗ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ, ସ୍ତ୍ରୀ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ପାପକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ପ୍ରଭୁ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ—ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅଥିଲେ।

Verse 10

न यज्ञा न तपो दानं न स्वाध्पायो व्रतं न च । कुर्वतोपि नरा देवि सर्वे यांति शिवालयम्

ହେ ଦେବୀ! ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଦାନ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ବ୍ରତ—କିଛି ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତେ ଶିବାଳୟ (ଶିବଧାମ)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 11

तं प्रभावं विदित्वैवं सोमेश्वरसमुद्भवम् । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टाः सुरेश्वरि

ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ! ସୋମେଶ୍ୱରଠାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବକୁ ଜାଣି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକର୍ମ-କ୍ରିୟାମାନେ ମଧ୍ୟ (ତାହାର ସମ୍ମୁଖେ) ଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ହୋଇଗଲେ।

Verse 12

ततो बालाश्च वृद्धाश्च ऋषयो वेदपारगाः । शूद्राः स्त्रियोऽपि तं दृष्ट्वा प्रयांति परमां गतिम्

ଏହିପରି ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ—ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 13

नष्टयज्ञोत्सवे काले शून्ये च वसुधातले । ऊर्द्ध्वबाहुभिराक्रांतं परिपूर्णं त्रिविष्टपम्

ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞୋତ୍ସବର କାଳ ନଷ୍ଟ ହେଲା ଓ ପୃଥିବୀତଳ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ସେତେବେଳେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ ଜନସମୂହରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 14

ततो देवा महेंद्राद्या दुःखेनैव समन्विताः । परिभूता मनुष्यैस्ते शंकरं शरणं गताः

ତେବେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହେଲେ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶରଣ ଗଲେ।

Verse 15

ऊचुः प्रांजलयः सर्व इन्द्राद्याः सुरसत्तमाः । व्याप्तोयं मानुषैः स्वर्गः प्रसादात्तव शंकर

ସମସ୍ତେ କରଯୋଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବଗଣ କହିଲେ—“ହେ ଶଙ୍କର, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଏହି ସ୍ୱର୍ଗ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭରିଦେଇଛନ୍ତି।”

Verse 16

निवासाय प्रभोऽस्माकं स्थानं किंचित्समादिश । अहं श्रेष्ठो ह्यहं श्रेष्ठ इत्येवं ते परस्परम् । जल्पंतः सर्वतो देव पर्यटंति यथेच्छया

“ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମ ନିବାସ ପାଇଁ କିଛି ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତୁ।” ପରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର “ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ” ବୋଲି ତର୍କ କରି, ହେ ଦେବ, କଥା କହିକହି ଇଚ୍ଛାମତେ ସବୁଦିଗରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 17

धर्मराजः सुधर्मात्मा तेषां कर्म शुभाशुभम् । स्वयं लिखितमालोक्य तूष्णीमास्ते सुविस्मितः

ଧର୍ମସ୍ୱଭାବ ଧର୍ମରାଜ ନିଜ ହାତେ ଲେଖା ତାଙ୍କର ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମ ଦେଖି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ନିରବ ରହିଲେ।

Verse 18

येषामथ कृतं सज्जं कुम्भीपाकं सुदारुणम् । रौरवः शाल्मलिर्देव दृष्ट्वा तान्दिवि संस्थितान् । वैलक्ष्यं परमं गत्वा व्यापारं त्यक्तवानसौ

ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ କୁମ୍ଭୀପାକ, ରୌରବ ଓ ଶାଲ୍ମଲୀ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ନରକ ସଜା ଥିଲା, ସେମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମରାଜ, ହେ ଦେବ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ। ପରମ ଲଜ୍ଜାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 19

श्रीभगवानुवाच । प्रतिज्ञातं मया सर्वं भक्त्या तुष्टेन वै सुराः । सोमाय मम सांनिध्यमस्मिन्क्षेत्रे भविष्यति

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ଦେବମାନେ, ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ଯାହା ସବୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ସେସବୁ ପୂରଣ କରିଛି। ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୋମ ପାଇଁ ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହିବ।

Verse 20

न शक्यमन्यथाकर्तुमात्मनो यदुदीरितम् । एवं यास्यंति ते स्वर्गं ये मां द्रक्ष्यंति तत्र वै

ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଘୋଷିତ, ତାହାକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଯେମାନେ ସେଠାରେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।

Verse 21

भयोद्विग्नास्ततो देवाः पार्वतीं प्रेक्ष्य विश्वतः । ऊचुः प्रांजलयः सर्वे त्वमस्माकं गतिर्भव

ତାପରେ ଦେବମାନେ ଭୟରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି କହିଲେ—“ଆପଣେ ହିଁ ଆମର ଶରଣ, ଆମର ପରମଗତି ହୁଅନ୍ତୁ।”

Verse 22

एवमुक्त्वाऽस्तुवन्देवाः स्तोत्रेणानेन सत्तम । जानुभ्यां धरणीं गत्वा शिरस्याधाय चांजलिम्

ଏଭଳି କହି, ହେ ସତ୍ତମ, ଦେବମାନେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ ଜାନୁ ଗାଡ଼ି ଧରଣୀରେ ନମି, ଯୁକ୍ତ ହସ୍ତକୁ ଶିର ଉପରେ ରଖିଲେ।

Verse 23

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते विश्वधात्रिके । नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते कांचनद्युते

ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ହେ ଦେବଦେବେଶୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବିଶ୍ୱଧାତ୍ରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପଦ୍ମପତ୍ରାକ୍ଷୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ କାଞ୍ଚନଦ୍ୟୁତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 24

नमस्ते संहर्त्रि कर्त्रि नमस्ते शंकरप्रिये । कालरात्रि नमस्तुभ्यं नमस्ते गिरिपुत्रिके

ହେ ସଂହାରିଣୀ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଶଙ୍କରପ୍ରିୟେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ କାଳରାତ୍ରି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଗିରିପୁତ୍ରିକେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 25

आर्ये भद्रे विशालाक्षि नमस्ते लोकसुन्दरि । त्वं रतिस्त्वं धृतिस्त्वं श्रीस्त्वं स्वाहा त्वं सुधा सती

ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ହେ ଲୋକସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ରତି, ତୁମେ ଧୃତି, ତୁମେ ଶ୍ରୀ; ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ତୁମେ ସୁଧା—ହେ ସତୀ।

Verse 26

त्वं दुर्गा त्वं मनिर्मेधा त्वं सर्वं त्वं वसुन्धरा । त्वया सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ତୁମେ ଦୁର୍ଗା; ତୁମେ ମଣିରୂପ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, ତୁମେ ମେଧା। ତୁମେ ସର୍ବ, ତୁମେ ବସୁନ୍ଧରା। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏ ସବୁ ବ୍ୟାପ୍ତ—ତ୍ରିଲୋକ୍ୟ ଚରାଚର ସହିତ।

Verse 27

नदीषु पर्वताग्रेषु सागरेषु गुहासु च । अरण्येषु च चैत्येषु संग्रामेष्वाश्रमेषु च

ନଦୀମାନଙ୍କରେ, ପର୍ବତଶିଖରମାନଙ୍କରେ, ସାଗରମାନଙ୍କରେ ଓ ଗୁହାମାନଙ୍କରେ; ଅରଣ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଓ ପବିତ୍ର ଚୈତ୍ୟସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ; ସଙ୍ଗ୍ରାମଭୂମିରେ ଓ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ (ତୁମେ ଅଛ)।

Verse 28

त्रैलोक्ये तत्र पश्यामो यत्र त्वं देवि न स्थिता । एतज्ज्ञात्वा विशालाक्षि त्राहि नो महतो भयात्

ତ୍ରିଲୋକରେ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସ୍ଥିତ ନୁହ, ଏମିତି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଆମେ ଦେଖୁନାହୁଁ। ଏହା ଜାଣି, ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ଏହି ମହାଭୟରୁ ଆମକୁ ତ୍ରାଣ କର।

Verse 29

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तु सा देवी देवैरिंद्रपुरोगमैः । कारुण्यान्निजदेहं त्वं तदा मर्द्दितवत्यसि

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗାମୀ ଦେବମାନେ ଏପରି କହିଲେ, ସେ ଦେବୀ କରୁଣାବଶେ ତେବେ ନିଜ ଦେହରୂପକୁ ମର୍ଦ୍ଦିତ (ଦମନ) କଲେ।

Verse 30

मर्दयंत्यास्तव तदा संजातं च महन्मलम् । तत्र जज्ञे गजेंद्रास्यश्चतुर्बाहुर्मनोहरः

ତୁମେ ମର୍ଦ୍ଦନ କରୁଥିବାବେଳେ ତେବେ ଏକ ମହାନ୍ ମଳରାଶି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେଠାରୁ ସେଠି ଗଜେନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ମନୋହର ସତ୍ତା ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 31

ततोब्रवीत्सुरान्सर्वान्भवती करुणात्मिका । एष एव मया सृष्टो युष्माकं हितकाम्यया

ତାପରେ କରୁଣାମୟୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମମାନଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ଏହି ଜନକୁ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।”

Verse 32

एष विघ्नानि सर्वाणि प्राणिनां संविधास्यति

ଏହି ଜନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବ (ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବ)।

Verse 33

मोहेन महताऽविष्टाः कामोपहतबुद्धयः । सोमनाथमपश्यंतो यास्यंति नरकं नराः

ମହାମୋହରେ ଆବିଷ୍ଟ, କାମରେ ଆହତ ବୁଦ୍ଧିବାନ୍ ନରମାନେ—ସୋମନାଥଙ୍କୁ ନ ଦେଖି—ନରକକୁ ଯିବେ।

Verse 34

एवं ते वचनं श्रुत्वा सर्वे ते हृष्टमानसाः । स्वस्थानं भेजिरे देवास्त्यक्त्वा मानुषजं भयम्

ତାଙ୍କ ବଚନ ଏଭଳି ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ମନୁଷ୍ୟଜନିତ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ-ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ।

Verse 35

अथे भवदनः प्राह त्वां देवि विनयान्वितः । किं करोमि विशालाक्षि आदेशो दीयतां मम

ତେବେ ବିନୟଯୁକ୍ତ ଭବଦନ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ କହିଲା— “ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି! ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ମୋତେ ତୁମ ଆଦେଶ ଦିଅ।”

Verse 36

श्रीभगवत्युवाच । गच्छ प्राभासिकं क्षेत्रं यत्र संनिहितो हरः । तद्रक्ष मानुषाणां च यथा नायाति गोचरम्

ଶ୍ରୀଭଗବତୀ କହିଲେ— “ଯେଉଁ ପ୍ରାଭାସିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହର (ଶିବ) ସନ୍ନିହିତ, ସେଠାକୁ ଯାଅ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଗୋଚରକୁ ନ ଆସିବା ପାଇଁ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କର।”

Verse 37

लिंगं तु देवदेवस्य स्थापितं शशिना स्वयम् । भवत्याऽदेशितो नित्यं नृणां विघ्नं करोति यः

ଦେବଦେବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଶଶୀ (ଚନ୍ଦ୍ର) ସ୍ୱୟଂ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଯେ ତୁମ ଆଦେଶରେ ନିତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେଇ ଅଟେ।

Verse 38

प्रस्थितं पुरुषं दृष्ट्वा सोमनाथं प्रति प्रभुम् । स करोति महाविघ्नं कपर्दी लोकपूजितः

ସୋମନାଥ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ଲୋକପୂଜିତ କପର୍ଦୀ (ଶିବ) ତାହା ପାଇଁ ମହାବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

Verse 39

पुत्रदारगृहक्षेत्र धनधान्यसमुद्भवम् । जनयेत्स महामोहं ततः पश्यति नो हरम्

ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ଘର, କ୍ଷେତ୍ର, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ମହାମୋହ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଆବୃତ କରେ; ତେବେ ସେ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଉନାହିଁ।

Verse 40

अथवा गडुगंडादि व्याधिं चैव समुत्सृजेत् । तैर्ग्रस्तः पुरुषो मोहान्न पश्यति ततो हरम्

କିମ୍ବା ଗଣ୍ଡମାଳା, ଗଲଗଣ୍ଡ ଆଦି ବ୍ୟାଧି ତାକୁ ଧରିପାରେ; ସେଗୁଡ଼ିକରେ ପୀଡ଼ିତ ମନୁଷ୍ୟ ମୋହବଶେ ସେଠାରେ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଦେଖିପାରେନାହିଁ।

Verse 41

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सोमेश्वरपरीप्सया । स नित्यं पूजनीयस्तु स्मर्तव्यस्तु दिवानिशम्

ଏହେତୁ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପା ପାଇବା ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରି ତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଦିନରାତି ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

स्तोत्रेणानेन देवेशि सर्वविघ्नांतकेन वै । समाराध्य गणाध्यक्षः प्रभासक्षेत्ररक्षकः

ହେ ଦେବେଶୀ! ଏହି ସର୍ବବିଘ୍ନନାଶକ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ଆରାଧନା କଲେ ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷ (ଗଣପତି) ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 43

तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि स्तोत्रं तद्विघ्रमर्दनम् । कपर्दिनो महादेवि सावधानावधारय

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କପର୍ଦୀ (ଶିବ)ଙ୍କର ସେହି ବିଘ୍ନମର୍ଦନ ସ୍ତୋତ୍ର କହିବି; ହେ ମହାଦେବୀ, ସାବଧାନରେ ଶୁଣି ମନେ ଧାରଣ କର।

Verse 44

ॐ नमो विघ्नराजाय नमस्तेऽस्तु कपर्दिने । नमो महोग्रदंष्ट्राय प्रभासक्षेत्रवासिने

ଓଁ ବିଘ୍ନରାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ କପର୍ଦିନ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମୋ। ମହା ଉଗ୍ର ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 45

कपर्दिनं नमस्कृत्य यात्रानिर्विघ्रहेतवे । स्तोष्येऽहं विघ्नराजानं सिद्धिबुद्धिप्रियं शुभम्

ଯାତ୍ରା ନିର୍ବିଘ୍ନ ହେବା ପାଇଁ କପର୍ଦିନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୁଁ ସିଦ୍ଧି-ବୁଦ୍ଧିପ୍ରିୟ, ଶୁଭ ବିଘ୍ନରାଜଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବି।

Verse 46

महागणपतिं शूरमजितं जयवर्द्धनम् । एकदंतं च द्विदंतं चतुर्दंतं चतुर्भुजम्

ମହାଗଣପତି—ଶୂର, ଅଜିତ, ଜୟବର୍ଦ୍ଧନ; ଏକଦନ୍ତ, ଦ୍ୱିଦନ୍ତ, ଚତୁର୍ଦନ୍ତ ଓ ଚତୁର୍ଭୁଜ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରେ।

Verse 47

त्र्यक्षं च शूलहस्तं च रक्त नेत्रं वरप्रदम् । अजेयं शंकुकर्णं च प्रचण्डं दंडनायकम् । आयस्कदंडिनं चैव हुतवक्त्रं हुतप्रियम्

ତ୍ରିନେତ୍ର, ଶୂଳହସ୍ତ, ରକ୍ତନେତ୍ର, ବରପ୍ରଦ; ଅଜେୟ, ଶଙ୍ଖୁକର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ଦଣ୍ଡନାୟକ; ଲୋହଦଣ୍ଡଧାରୀ, ହୁତବକ୍ତ୍ର ଓ ହୁତପ୍ରିୟ—ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 48

अनर्चितो विघ्नकरः सर्वकार्येषु यो नृणाम् । तं नमामि गणाध्यक्षं भीममुग्रमुमासुतम्

ଯିଏ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ନ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଘ୍ନ କରେ, ସେଇ ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷ, ଭୀମ, ଉଗ୍ର, ଉମାସୁତଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 49

मदवतं विरूपाक्षमिभवक्त्रसमप्रभम् । ध्रुवं च निश्चलं शांतं तं नमामि विनायकम्

ମଦୋନ୍ମତ୍ତ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଗଜମୁଖସମ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ; ଧ୍ରୁବ, ନିଶ୍ଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ—ସେଇ ବିନାୟକଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 50

त्वया पूर्वेण वपुषा देवानां कार्यसिद्धये । गजरूपं समास्थाय त्रासिताः सर्वदानवाः

ପୂର୍ବକାଳେ ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ପୂର୍ବବପୁରେ ଗଜରୂପ ଧାରଣ କଲ; ସେଇ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଭୟେ ପଳାଇଲେ।

Verse 51

ऋषीणां देवतानां च नायकत्वं प्रकाशितम्

ଏହିପରି ଋଷିମାନଙ୍କ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମ ନାୟକତ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।

Verse 52

इति स्तुतः सुरैरग्रे पूज्यसे त्वं भवात्मज । त्वामाराध्य गणाध्यक्षमिभवक्त्रसमप्रभम्

ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏଭଳି ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ହେ ଭବାତ୍ମଜ, ତୁମେ ପୂଜ୍ୟ ହୁଅ। ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷ, ଗଜମୁଖସମ ପ୍ରଭାବାନ, ତୁମକୁ ଆରାଧନା କଲେ (ଭକ୍ତର ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ)।

Verse 53

ध्रुवं च निश्चलं शांतं परीतं वि जयश्रिया । कार्यार्थं रक्तकुसुमै रक्तचंदनवारिभिः

ଧ୍ରୁବ, ନିଶ୍ଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ—ବିଜୟଶ୍ରୀରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ—କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଲାଲ ଫୁଲ ଓ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ-ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 54

रक्तांबरधरो भूत्वा चतुर्थ्यामर्चयेत्तु यः । एककालं द्विकालं वा नियतो नियताशनः

ଯେ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନେ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଏବଂ ନିୟମିତ ଆହାରରେ ସଂଯମ ରଖି ଦିନକୁ ଏକଥର କିମ୍ବା ଦୁଇଥର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତ ଫଳ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 55

राजानं राजपुत्रं वा राजमंत्रिणमेव च । राज्यं वा सर्वविघ्नेशो वशीकुर्यात्सराष्ट्रकम्

ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନର ଈଶ୍ୱର ବିନାୟକ ରାଜା, ରାଜପୁତ୍ର, ରାଜମନ୍ତ୍ରୀ—କିମ୍ବା ସମଗ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରସହିତ ରାଜ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ସାଧକଙ୍କ ବଶରେ କରିପାରନ୍ତି।

Verse 56

यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । स तत्फलमवाप्नोति स्मृत्वा देवं विनायकम्

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଦେବ ବିନାୟକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 57

विषमं न भवेत्तस्य न स गच्छेत्पराभवम् । न च विघ्नं भवेत्तस्य जनो जातिस्मरो भवेत्

ତାହାର କେବେ ବିପଦ ହୁଏନାହିଁ, ସେ ପରାଜୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ। ତାହାର କୌଣସି ବିଘ୍ନ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ମନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣକାରୀ ହୁଏ।

Verse 58

य इदं पठति स्तोत्रं षड्भिर्मासैर्वरं लभेत् । संवत्सरेण सिद्धिं च लभते नात्र संशयः

ଯେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ, ସେ ଛଅ ମାସରେ ବର ପାଏ; ଏବଂ ଏକ ବର୍ଷରେ ସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଲଭେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 59

प्रसादाद्दर्शनं याति तस्य सोमेश्वरः प्रभुः । कपर्दाकारमुदरं यतोऽस्य समुदाहृतम् । ततोऽस्य नाम जानीहि कपर्द्दीति महात्मनः

ସେହି କୃପାରୁ ପ୍ରଭୁ ସୋମେଶ୍ୱର ତାହାକୁ ନିଜ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଉଦର କପର୍ଦ (କୌଡ଼ି) ଆକାରର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନାମ ‘କପର୍ଦୀ’ ବୋଲି ଜାଣ।