Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यथा पूज्यतमो हि सः । कपर्द्दी सर्वदेवानामाद्यो विघ्नेश्वरः प्रभुः

Transliteration

īśvara uvāca | śṛṇu devi pravakṣyāmi yathā pūjyatamo hi saḥ | kaparddī sarvadevānāmādyo vighneśvaraḥ prabhuḥ

Translation

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ସେ କିପରି ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ, ତାହା ମୁଁ କହିବି। କପର୍ଦ୍ଦୀ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रवक्ष्यामि: I shall explain
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; उपसर्गः—प्र

• यथा: how/as
• यथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकार/उपमानार्थक-अव्यय (as/how)

• पूज्यतमः: most worthy of worship
• पूज्यतमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज्यतम (प्रातिपदिक: पूज्य + तमप्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तमप्-प्रत्ययान्त (superlative)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), हेतौ/निश्चये

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• कपर्द्दी: Kaparddī (one with matted hair)
• कपर्द्दी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपर्द्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; इन्-प्रत्ययान्त

• सर्वदेवानाम्: of all the gods
• सर्वदेवानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्वदेव (प्रातिपदिक: सर्व + देव)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः (सर्वे देवाः)

• आद्यः: first/primeval
• आद्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• विघ्नेश्वरः: Lord of obstacles (Gaṇeśa)
• विघ्नेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विघ्नेश्वर (प्रातिपदिक: विघ्न + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (विघ्नानाम् ईश्वरः)

• प्रभुः: lord
• प्रभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kaparddī (Vighneśvara) in Prabhāsa-kṣetra

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara answers Devī: Kaparddī is the primordial Vighneśvara, most worthy of worship among gods—explaining why he is approached first.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Kaparddī
• Vighneśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The remover-governor of obstacles is honored first because he presides over the successful commencement of all sacred acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where the teaching is embedded within the Someśvara-centered Māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship begins with Kaparddī/Vighneśvara as the foremost deity to be honored at the start of rites.