Adhyaya 32

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततस्तेषु प्रयातेषु देवदेवेष्वसौ मुनिः । शतवर्षाणि तत्रस्थस्तपसे प्रस्थितो द्विजः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଦେବଦେବମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଗଲାପରେ, ସେଇ ଦ୍ୱିଜ ମୁନି ସେଠାରେ ରହି ଶତବର୍ଷ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 2

आश्रमादुत्तरात्तस्माद्दिव्यां दिशमथो त्तराम् । सुभद्रापि महाभागा तस्य या परिचारिका

ସେଇ ଆଶ୍ରମର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ସେ ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପରିଚାରିକା ମହାଭାଗା ସୁଭଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ସହିତ ଚାଲିଲେ।

Verse 3

अस्त्रादानेऽसमर्था सा ऋषिं प्रोवाच भामिनी । नाहं नेतुं समर्थास्मि शस्त्राण्यालभ्य पाणिना

ଅସ୍ତ୍ର ଦେବାରେ ଅସମର୍ଥ ସେ ଭାମିନୀ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲା— “ମୁଁ ହାତରେ ଧରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।”

Verse 4

जलेन सह तद्वीर्यं पीतवान्स ऋषिस्ततः । आत्मसंस्थानि सर्वाणि दिव्यान्यस्त्राण्यसौ मुनिः । कारयित्वोत्तरामाशां जगाम तपसां निधिः

ତାପରେ ସେ ଋଷି ଜଳ ସହିତ ସେଇ ବୀର୍ୟଶକ୍ତିକୁ ପାନ କଲେ। ତପୋନିଧି ସେ ମୁନି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଇ, ପରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗମନ କଲେ।

Verse 5

गंगाधरं शुक्लतनुं सर्प्पैराकीर्णविग्रहम् । शिववत्सुखदं पुंसामपश्यत्स हिमाचलम्

ସେ ହିମାଚଳକୁ ଦେଖିଲେ— ଗଙ୍ଗାଧର, ଶୁକ୍ଳତନୁ, ସର୍ପମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଦେହବାନ, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୁଖଦାୟକ।

Verse 6

तथाश्रमं ददर्शोच्चैरश्वत्थैः परिपालितम् । चंद्रभागोपकंठस्थं समित्पुष्पकुशान्वितम्

ତାପରେ ସେ ଉଚ୍ଚ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ; ତାହା ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା ଏବଂ ସମିଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ କୁଶରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲା।

Verse 7

स तस्मिन्मुनिशादूलो ह्यवसन्मुनिभिः सह । सुभद्रया च संयुक्तश्चंद्रश्चंद्रिकया यथा

ସେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ବସବାସ କରୁଥିଲେ। ସୁଭଦ୍ରା ସହ ତାଙ୍କର ସଂଯୋଗ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଚନ୍ଦ୍ରିକା ପରି ଥିଲା।

Verse 8

एकदा वसतस्तस्य सुभद्रा परिचारिका । स्नानार्थं यातुमारब्धा चतुर्थेऽह्नि रजस्वला

ଏକଦା ସେ ତେଠାରେ ବସୁଥିବାବେଳେ, ପରିଚାରିକା ସୁଭଦ୍ରା—ରଜସ୍ୱଳା ଅବସ୍ଥାର ଚତୁର୍ଥ ଦିନ—ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 9

व्रजन्त्या च तया दृष्टं कौपीनाच्छादनं पुनः । परि त्यक्तं विदित्वैवं दैवयोगाद्गृहाण सा

ଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ପୁଣି ଗୋଟିଏ କୌପୀନ-ଆଚ୍ଛାଦନ ଦେଖିଲା। ତାହା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣି, ଦୈବଯୋଗରେ ସେ ତାହାକୁ ଉଠାଇନେଲା।

Verse 10

परिधाय पुनः सा तु कौपीनं रेतसायुतम् । एकांते स्नातुमारब्धा जलाभ्याशे यथासुखम्

ସେ ପୁଣି ରେତସଯୁକ୍ତ (କଳଙ୍କିତ) ସେହି କୌପୀନକୁ ପିନ୍ଧିଲା। ତାପରେ ଏକାନ୍ତରେ ଜଳସମୀପରେ, ଯଥାସୁଖ ସ୍ନାନ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 11

ततो देवी यथाकाममकस्माद्वीक्षते हि सा । स्वोदरस्थं समुत्पन्नं गर्भं गुरुभरालसा

ତାପରେ ସେ ଦେବୀ ଯଥାଇଚ୍ଛା ଥାଇ ହଠାତ୍ ଦେଖିଲା। ନିଜ ଉଦରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଗର୍ଭକୁ ଦେଖି, ତାହାର ଗୁରୁଭାରରେ ସେ ଶିଥିଳ ହୋଇଗଲା।

Verse 12

शोचयित्वात्मनात्मानमगर्भाहमिहागता । तत्केन मन्दभागिन्या ममैवं दूषणं कृतम्

ନିଜ ମନରେ ଶୋକ ପ୍ରକାଶ କରି ସେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଏଠାକୁ ଗର୍ଭବତୀ ନ ହୋଇ ଆସିଥିଲି। ତେବେ ମୋ ପରି ଅଭାଗିନୀ ଉପରେ ଏହି କଳଙ୍କ କିଏ ଲଗାଇଲା?'

Verse 13

लज्जाभिभूता सा तत्र प्रविश्याश्वत्थवाटिकाम् । तत्र तं सुषुवे गर्भमविज्ञाय कुतो ह्ययम्

ଲଜ୍ଜାରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ସେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଗର୍ଭ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଲା ତାହା ନ ଜାଣି ସେ ସେଠାରେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରସବ କଲେ।

Verse 14

पुनरेव हि सा स्नात्वा अविज्ञायात्मदुष्कृतम् । शापं दातुं समारब्धा गर्भकर्त्तरि दुःसहम्

ପୁନର୍ବାର ସ୍ନାନ କରି, ନିଜର ଦୁଷ୍କର୍ମ ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞ ରହି, ସେ ଗର୍ଭ ସଞ୍ଚାରକାରୀଙ୍କୁ ଅସହ୍ୟ ଅଭିଶାପ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 15

ज्ञानाद्वा यदि वाज्ञानाद्येनेयं दूषणा कृता । सोऽद्यैव पंचतां यातु यद्यहं स्यां पतिव्रता

'ଜାଣିଶୁଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣତରେ, ଯେ କେହି ଏହି କଳଙ୍କ ଘଟାଇଛି, ଯଦି ମୁଁ ପତିବ୍ରତା ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ସେ ଆଜି ହିଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁ।'

Verse 16

यद्यहं मनसा वापि कामये नापरं पतिम् । एतेन सत्यवाक्येन यातु जारः स्वयं क्षयम्

'ଯଦି ମୁଁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପତି କାମନା କରିନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ସତ୍ୟ ବଚନ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଜାର (ବ୍ୟଭିଚାରୀ) ନିଜେ ନିଜେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଉ।'

Verse 17

एवं शप्त्वा तु तं देवी ह्यज्ञात्वा गर्भकारिणम् । पुनर्यातुं समारब्धा तद्दधीचिनिकेतनम्

ଏଭଳି ତାକୁ ଶାପ ଦେଇ—ସତ୍ୟ ଗର୍ଭକାରୀ କିଏ ତାହା ଅଜ୍ଞାତ ଥାଇ—ଦେବୀ ପୁନର୍ବାର ଦଧୀଚିଙ୍କ ନିବାସକୁ ଫେରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 18

तत्र चार्कप्रतीकाशं गर्भमुत्सृज्य सा तदा । प्राप्ता तपोवनं रम्यं यत्रासौ मुनिपुंगवः

ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଶୁକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ରମ୍ୟ ତପୋବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସେଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସୁଥିଲେ।

Verse 19

अत्रांतरे सर्वदेवा लोकपाला महाबलाः । अस्त्राणां कारणार्थाय मुनेराश्रममागताः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାବଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତିର କାରଣ ଓ ଉପାୟ ନିମିତ୍ତେ, ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।

Verse 20

उवाच तं मुनिं शक्रो न्यासो यस्तव सुव्रत । दत्तोऽस्माभिस्तु शस्त्राणां तानि क्षिप्रं प्रयच्छ नः

ଶକ୍ର ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ସୁବ୍ରତ! ଆମେ ତୁମ ପାଖେ ଯେ ଶସ୍ତ୍ରନ୍ୟାସ ରଖିଥିଲୁ, ସେଇ ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ଦିଅ।”

Verse 21

ऋषिराह पुरा यत्र स्थापि तानि ममाश्रमे । तत्रैव तानि तिष्ठंति न चानीतानि वासव

ଋଷି କହିଲେ—“ହେ ବାସବ! ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁଠାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା, ସେଠାରେଇ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅଛି; ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇନାହିଁ।”

Verse 22

यत्तु तेषां बलं वीर्यं संग्रामे शत्रुसूदन । तन्मया पीतमखिलं सह तोयेन वासव

ହେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ ବାସବ! ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କର ଯେ ବଳ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା, ତାହାକୁ ମୁଁ ଜଳ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାନ କରିଛି।

Verse 23

एवं स्थिते मयाऽस्त्राणि यदि देयानि तेऽनघ । ततोस्थीनि प्रयच्छामि तदाकाराणि सुव्रत

ହେ ଅନଘ! ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଯଦି ମୋର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ହେ ସୁବ୍ରତ, ସେହି ଆକାରରେ ମୁଁ ମୋର ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।

Verse 24

एवमुक्तः सहस्राक्षस्तमाह मुनिसत्तमम् । नान्येषु तद्बलं रौद्रं यत्तु तेषु व्यवस्थितम्

ଏଭଳି କୁହାଯାଇଲେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ—ଯେ ରୌଦ୍ର ବଳ ସେହି (ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ) ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତାହା ଅନ୍ୟ କୌଣସିରେ ନାହିଁ।

Verse 25

यस्मात्तेषु विनिक्षिप्य सहस्रांशं स्वतेजसाम् । अस्माकं दत्तवान्रुद्रो रक्षार्थं जगतां शिवः

କାରଣ ଜଗତ୍‌ର ଶିବ ରୁଦ୍ର ନିଜ ତେଜର ସହସ୍ରାଂଶ ସେହି (ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ) ମଧ୍ୟରେ ନିକ୍ଷେପ କରି, ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଆମକୁ ଦାନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 26

तद्वयं तानि सर्वाणि गृहीत्वा च व्यवस्थिताः । लोकस्य रक्षणार्थाय संज्ञेयं तेन लोकपाः

ଏହେତୁ ଆମେ ସେହି ସମସ୍ତ (ଅସ୍ତ୍ର) ଗ୍ରହଣ କରି କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ; ଲୋକର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ହିଁ—ତେଣୁ ଆମେ ‘ଲୋକପାଳ’ ବୋଲି ପରିଚିତ।

Verse 27

अमीषामपि शस्त्राणा मुत्तमं वज्रमिष्यते । तद्धारणाद्यतोऽस्माकं देवराजत्वमिष्यते

ଏହି ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ରକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। କାରଣ ତାହା ଧାରଣ କଲେ ଆମର ଦେବରାଜତ୍ୱ—ଇନ୍ଦ୍ରପଦ—ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ଥିର ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

Verse 28

वज्रादप्युत्तमं चक्रं यत्तद्विष्णुपरिग्रहे । दैत्यदानवसंघानां तदायत्तो जयोऽभवत्

କିନ୍ତୁ ବଜ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଛି ସେଇ ଚକ୍ର, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କରଗ୍ରହେ ବିରାଜେ। ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ ସଂଘମାନଙ୍କ ଉପରେ ଜୟ ତାହାରେ ହିଁ ନିର୍ଭର କରିଥିଲା।

Verse 29

तस्मात्तानि यथास्माभिः प्राप्यते मुनिसत्तम । तथा कुरुष्व संचिन्त्य कार्यं कार्यविदां वर

ଏହେତୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ଏପରି କର, ଯେପରି ସେ (ଶସ୍ତ୍ରମାନେ) ଆମେ ପାଇପାରିବୁ। ହେ କାର୍ଯ୍ୟବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଥୋଚିତ କର୍ମ କର।

Verse 30

एवमुक्ते मुनिः प्राह तं शक्रं पुरतः स्थितम् । तत्प्राप्त्यर्थमुपायं तु कथयामि तवापरम्

ଏପରି କୁହାଯାଇଲାପରେ, ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ମୁନି କହିଲେ—“ସେଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଉପାୟ କହୁଛି।”

Verse 31

यान्येतानि ममास्थीनि यूयं तैस्तानि सर्वशः । निर्मापयध्वं शस्त्राणि तदाकाराणि सर्वशः

ମୋର ଏହି ଅସ୍ଥିମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ତୁମେ ସେଇ ଶସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିର୍ମାଣ କର। ସେମାନଙ୍କର ସେଇ ଆକାର-ରୂପ ଅନୁସାରେ ସର୍ବଥା ତେଣୁହିଁ ଗଢ଼।

Verse 32

एतानि तत्समुत्थानि तेषामप्यधिकं बलम् । साधयिष्यति भवतां संग्रामे यन्ममेहितम्

ଏହି ଅସ୍ଥିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବଳବାନ ହେବ; ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ମୋର ଅଭିପ୍ରାୟ ଅନୁସାରେ ତୁମ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିବ।

Verse 33

तमुवाच ततः शक्रो दधीचिं तपसोनिधिम् । प्राणहारं प्रकर्तुं ते नाहं शक्तो यमिच्छसि

ତାପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ତପୋନିଧି ଦଧୀଚିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ତୁମ ପ୍ରାଣ ହରଣ କରିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।”

Verse 34

न चामृतस्य तेऽस्थीनि ग्रहीतुं शक्तिरस्ति नः । तस्मात्सर्वं समालोच्य यत्कर्तव्यं तदुच्यताम्

ତପସ୍ୟାରେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଥିବା ତୁମ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆମର ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ସବୁ ଭାବି ଯାହା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ତାହା କହ।

Verse 35

एवमुक्तो मुनिः प्राह एतदेव कलेवरम् । त्यजामि स्वयमेवाहं देव कार्यार्थसिद्धये

ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ମୁନି କହିଲେ—“ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବି।”

Verse 36

अध्रुवं सर्वदुःखानामाश्रयं सुजुगुप्सितम् । यदा ह्येतत्तदा युक्तः परित्यागोऽस्य सांप्रतम्

ଏହି ଦେହ ଅଧ୍ରୁବ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ଜୁଗୁପ୍ସିତ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ଏବେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ହିଁ ଯୁକ୍ତ।

Verse 37

अस्य त्यागेन मे दुःखं संसारोत्थं न जायते । यस्माज्जन्मांतरे जातो मृतोपि हि भवेत्पुनः

ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମୋ ପାଇଁ ସଂସାରଜନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ; କାରଣ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଜଣେ ମରିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 38

भार्या भगिनी दुहिता स्वकर्मफलयोजनात् । जाता तेनैव संसारे रतिकार्ये जुगुप्सिता

ନିଜ କର୍ମଫଳର ବନ୍ଧନରୁ ଏହି ସଂସାରରେ ସେଇ ଜୀବ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଭଗିନୀ କିମ୍ବା ଦୁହିତା ହୋଇଯାଏ; କେବଳ ରତିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତାହାକୁ ଚାହିବା ଘୃଣାସ୍ପଦ।

Verse 39

यस्माच्च स्वयमेवैतद्वपुस्त्यजति वै ध्रुवम् । तस्मादस्य परित्यागो वरः कार्योऽचिरात्स्वयम्

ଯେହେତୁ ଏହି ଦେହ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜେ ନିଜେ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେହିପାଇଁ ଏହାର ପରିତ୍ୟାଗ ସ୍ୱୟଂ ଶୀଘ୍ର ଓ ସଙ୍କଳ୍ପପୂର୍ବକ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 40

एवं पुरंदरस्याग्रे संकीर्त्य स महामुनिः । दधीचिः प्राणसंहारं कृतवान्सत्वरं तदा

ଏଭଳି ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସଙ୍କଳ୍ପ ଘୋଷଣା କରି, ମହାମୁନି ଦଧୀଚି ସେତେବେଳେ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାଣସଂହାର (ପ୍ରାଣପ୍ରତ୍ୟାହାର) କଲେ।

Verse 41

गतासुं तं विदित्वैवं विबुधास्तत्कलेवरम् मां । सशोणितनिर्मुक्तं कथं कार्यं व्यचिंतयन्

ସେ ଏଭଳି ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଦେବଗଣ ରକ୍ତମୁକ୍ତ ସେହି ଶରୀର ବିଷୟରେ ‘ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 42

ततस्तदस्थिशुद्ध्यर्थमुवाचेदं सुरेश्वरः । गौरीणां कर्कशा जिह्वा ता एतदुत्खिदंत्विति

ତେବେ ସେହି ଅସ୍ଥିମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ନିମିତ୍ତେ ଦେବେଶ୍ୱର କହିଲେ— “ଗୌରୀମାନଙ୍କ କର୍କଶ ଜିଭା ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଘସି ଶୁଦ୍ଧ କରୁ।”

Verse 43

ततस्तैर्विबुधैर्नंदा यदा लोकेषु संस्थिता । ध्याता तदोपयाता सा सखीभिः परिवारिता

ତାପରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ନନ୍ଦାଙ୍କୁ ସେହି ଦେବମାନେ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ସେତେବେଳେ ସଖୀ ଗୋମାତାମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

Verse 44

नंदा सुभद्रा सुरभिः सुशीला सुमनास्तथा । इति गोमातरः पंच गोलोकाच्च समागताः

ନନ୍ଦା, ସୁଭଦ୍ରା, ସୁରଭି, ସୁଶୀଳା ଓ ସୁମନା—ଏହିପରି ପାଞ୍ଚ ଗୋମାତା ଗୋଲୋକରୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 45

ऊचुस्तान्विबुधान्सर्वानस्माभिर्यत्प्रयोजनम् । कर्त्तव्यं तत्करिष्यामः कथ्यतां सुविचारितम्

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆମଦ୍ୱାରା ଆପଣମାନଙ୍କର ଯେ ପ୍ରୟୋଜନ, ଯେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ, ସେ ସବୁ ଆମେ କରିବୁ; ସୁବିଚାର କରି ସ୍ପଷ୍ଟ କହନ୍ତୁ।”

Verse 46

देवा ऊचुः । यदेतदृषिणा त्यक्तं स्वयमेव कलेवरम् । एतन्मांसादिनिर्मुक्तं क्रियतामस्थिपंजरम्

ଦେବମାନେ କହିଲେ— “ଋଷି ନିଜେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଏହି ଦେହ, ଯାହା ଏବେ ମାଂସାଦିରୁ ମୁକ୍ତ; ଏହାକୁ ଅସ୍ଥିପଞ୍ଜର ରୂପେ ବିନ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଉ।”

Verse 47

तत्कृत्वा गर्हितं कर्म देवादेशात्सुदारुणम् । पुनः पितामहं द्रष्टुं गतास्ताः सुरसत्तमाः

ଦେବମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ କର୍ମ କରି, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବଗଣ ପୁନର୍ବାର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଗଲେ।

Verse 48

ततस्तु दारुणं कर्म यच्च ताभिरनुष्ठितम् । पितामहस्य तत्सर्वं समाचख्युर्यथातथम्

ତାପରେ ସେମାନେ ନିଜେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସେ ଦାରୁଣ କର୍ମଟି ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ସମସ୍ତ କଥା ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 49

तच्छ्रुत्वा विबुधान्सर्वान्समाहूय पितामहः । सर्वगात्रेष्वस्पृशत सुरभीः शुद्धिकाम्यया

ଏହା ଶୁଣି ପିତାମହ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ଶୁଦ୍ଧିକାମନାରେ ସୁରଭୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।

Verse 50

तास्तु तैर्विबुधैः स्पृष्टाः सुपूताः समवस्थिताः । मुखमेकं परं तासां न स्पृष्टमशुचि स्मृतम्

କିନ୍ତୁ ସେଇ ଗୋମାତାମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସୁପବିତ୍ର ହୋଇ ସ୍ଥିର ହେଲେ; ତଥାପି ତାଙ୍କର ଏକ ଅଂଶ—ମୁଖ—ସ୍ପର୍ଶ ହେଲା ନାହିଁ, କାରଣ ତାହାକୁ ଅଶୁଚି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

Verse 51

अपवित्रं भवेत्तासां मुखमेकं जुगुप्सितम् । शेषं शरीरं सर्वासां विशिष्टं तु सुरैः कृतम्

ତାଙ୍କର ମୁଖମାତ୍ର ଅପବିତ୍ର ଓ ଜୁଗୁପ୍ସିତ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶେଷ ଶରୀର ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।

Verse 52

सरस्वत्या तु ताः प्रोक्ता भवंत्यो ब्रह्मघातिकाः । अन्यथा कारणात्कस्मान्न स्पृष्टममरैर्मुखम्

ସରସ୍ୱତୀ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ଦୋଷିଣୀ; ନହେଲେ ଅମର ଦେବମାନେ ତୁମ ମୁଖକୁ କାହିଁକି ସ୍ପର୍ଶ କରିନଥାନ୍ତେ?”

Verse 53

ततस्ताभिस्तु सा प्रोक्ता देवी तत्र सरस्वती । नैतत्ते वचनं युक्तं वक्तुमेवंविधं मुखम्

ତାପରେ ସେଠାରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏପରି ବଚନ ତୁମେ କହିବା ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ତୁମ ପରି ମୁଖରେ ଏହିପରି କଥା ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ।”

Verse 54

अस्माकमेव हृदयमनेन वचसा त्वया । निर्दग्धं येन तस्मात्त्वमचिराद्दाहमाप्स्यसि

“ଏହି ବଚନରେ ତୁମେ ଆମ ହୃଦୟକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଛ; ତେଣୁ ଅଚିରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦାହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।”

Verse 55

शापं दत्त्वा ततस्तस्याः सरस्वत्यास्तु तास्तदा । गोलोकं गतवत्यस्तु सुरभ्यः सुरपूजिताः

ଏଭଳି ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସେହି ସୁରଭୀମାନେ ତେବେ ଗୋଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 56

आहूय विश्वकर्माणं तक्षाणं सुरसत्तमाः । अस्माकं कुरु शस्त्राणि तमाहुर्युद्धकारणात्

ତାପରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ—“ଯୁଦ୍ଧକାରଣରେ ଆମ ପାଇଁ ଶସ୍ତ୍ର ତିଆରି କର।”

Verse 57

एतद्वचनमाकर्ण्य तानि पूतैर्नवैर्दृढैः । अस्त्राणि कारयामास दर्धोचेरस्थिसंचयैः

ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚୟରୁ ନୂତନ, ଦୃଢ଼ ଓ ପବିତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗଢ଼ାଇଲେ।

Verse 58

प्रमाणाकारयुक्तानि देवानां तानि संयुगे । अजेयानि यथा चासंस्तथा चासौ विनिर्ममे

ଦେବମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥେ ଯଥୋଚିତ ପ୍ରମାଣ ଓ ଆକାର ଯୋଗେ ସେ ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅଜେୟ ହେବା ପରି ଗଢ଼ିଲେ; ସେପରି ହିଁ ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 59

वज्रमिंद्रस्य शक्तिं च वह्नेर्दंडं यमस्य च । खड्गं तु निऋतेः पाशं सम्यक्चक्रे प्रचेतसः

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି, ଯମଙ୍କ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ, ନିରୃତିଙ୍କ ପାଇଁ ଖଡ୍ଗ, ଏବଂ ପ୍ରଚେତସ (ବରୁଣ)ଙ୍କ ପାଇଁ ପାଶ—ଏସବୁକୁ ସେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଗଢ଼ିଲେ।

Verse 60

वायोर्ध्वजं कुबेरस्य गदां गुर्वीं च निर्ममे । विश्वकर्मा तथा शूलमीशानस्य च निर्ममे

ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ ଧ୍ୱଜ ଓ କୁବେରଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁ ଗଦା ସେ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଈଶାନ (ଶିବ)ଙ୍କ ପାଇଁ ଶୂଳ ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ିଲେ।

Verse 61

गृहीत्वैतानि वै देवाः शस्त्राण्यस्त्रबलं तदा । विजेतुं च ततो दैत्यान्दानवांश्च गतास्तदा

ଏହି ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଓ ଅସ୍ତ୍ରବଳ ଧାରଣ କରି ଦେବମାନେ ତେବେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 62

अत्रांतरे सुभद्रापि दधीचेरौर्ध्वदैहिकम् । कृत्वा तैर्मुनिभिः सार्धमन्वेष्टुं सा गता सुतम्

ଏହି ସମୟରେ ସୁଭଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଦଧୀଚିଙ୍କର ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି କ୍ରିୟା ସମାପନ କରି ସେହି ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ପୁତ୍ରକୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଗଲେ।

Verse 63

अश्वत्थवाटिकायां च तमपश्य न्मनोरमम् । दृष्ट्वा रोदिति जीवंतं मुक्त्वा बाष्पमथाचिरम्

ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷର ବଗିଚାରେ ସେ ସେହି ମନୋହର ବାଳକକୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଦେଖି ସେ ଶୀଘ୍ର ଲୁହ ଗଡ଼ାଇ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 64

अंबेत्याभाष्य तेनोक्ता मा रोदीस्त्वं यशस्विनि । सर्वं पुराकृतस्यैतत्फलं तव ममापि हि

ସେ 'ମା' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ! ତୁମେ କାନ୍ଦ ନାହିଁ। ଏହା ସମସ୍ତ ତୁମର ଏବଂ ମୋର ପୂର୍ବକୃତ କର୍ମର ଫଳ ଅଟେ।"

Verse 65

यद्यथा यत्र येनेह कर्म जन्मांतरार्जितम् । तदवश्यं हि भोक्तव्यं त्यज शोकमतोऽखिलम्

ଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ଯେ କେହି, ଯେଉଁଠାରେ, ଯେପରି କର୍ମ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡିବ; ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କର।

Verse 66

मत्परित्यागलज्जा च न ते कार्येह सुन्दरि । फलं पुराकृतस्यैतद्भोक्तव्यं तन्मयापि हि

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିବାରୁ ତୁମକୁ ଲଜ୍ଜିତ ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏହା ପୂର୍ବକୃତ କର୍ମର ଫଳ ଅଟେ, ଯାହା ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡିବ।

Verse 68

बालेनाभिहिता सा तु ध्यात्वा देवं जनार्द्दनम् । कृतांजलिरुवाचेदं कथ्यतां मे सुनिश्चितम्

ଶିଶୁ ଏପରି କହିଲାପରେ ସେ ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲା। ପରେ କରଯୋଡ଼ି କହିଲା— “ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟରେ କହନ୍ତୁ, ଏହାର ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ କ’ଣ?”

Verse 69

न विजानाम्यहं तथ्यं कस्यायं वीर्यसंभवः । तस्मात्कथय देवेश मम ते निश्चितं वचः

ମୁଁ ସତ୍ୟ ଜାଣେନି— ଏହି ଶିଶୁ କାହାର ଶକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମିଛି? ତେଣୁ, ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣଙ୍କ ନିଶ୍ଚିତ ବଚନ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 70

आहोक्ते मातरं कृष्णः सुभद्रां वै जनार्द्दनः । दधीचेस्तन यश्चायं भर्तुस्ते क्षेत्रसंभवः

ତେବେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ—ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ—ମାତା ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହି ଶିଶୁ ଦଧୀଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର; ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।”

Verse 71

तस्योत्पत्तिं विदित्वैवं सुभद्रा हृष्टमानसा । बालमंके समारोप्य अरोदीदार्तया गिरा

ଏପରି ଶିଶୁର ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣି ସୁଭଦ୍ରା ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଶିଶୁକୁ କୋଳେ ଉଠାଇ, ଭାବବିହ୍ୱଳ କମ୍ପିତ ସ୍ୱରରେ ସେ କାନ୍ଦି ପକାଇଲେ।

Verse 72

आह बालक उत्पन्नः शोकस्य वद कारणम् । अथोक्तः स्तन्यरहितं कथं ते जीवितं धृतम्

ସେ କହିଲେ— “ହେ ଶିଶୁ, ତୁମେ ଜନ୍ମିଛ; ତୁମ ଶୋକର କାରଣ କହ।” ପୁଣି ପଚାରିଲେ— “ମାଆର ଦୁଧ ନଥିଲେ ତୁମ ଜୀବନ କିପରି ଧାରିତ ରହିଲା?”

Verse 73

यस्माच्चतुर्विधा सृष्टिर्जीवानां ब्रह्मणा कृता । जरायुजांडजोद्भिज्ज स्वेदजाश्च तथा स्मृताः

କାରଣ ବ୍ରହ୍ମା ଜୀବମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଚାରି ପ୍ରକାର କରିଛନ୍ତି—ଜରାୟୁଜ (ଗର୍ଭଜ), ଅଣ୍ଡଜ, ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ (ଅଙ୍କୁରଜ) ଓ ସ୍ୱେଦଜ—ଏହିପରି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 74

नरस्त्रीनपुंसकाख्याश्च जातिभेदा जरायुजाः । चतुष्पदाश्च पशवो ग्राम्याश्चारण्यजास्तथा

ପୁରୁଷ, ନାରୀ ଓ ନପୁଂସକ—ଜନ୍ମଭେଦରେ ବିଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ଜରାୟୁଜ (ଗର୍ଭଜ); ଏବଂ ଚତୁଷ୍ପଦ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ହେଉ କି ଅରଣ୍ୟବାସୀ।

Verse 75

अण्डजाः पक्षिणः सर्वे मीनाः कूर्मसरीसृपाः । स्वेदजा मत्कुणा यूका दंशाश्च मशकास्तथा

ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ ଅଣ୍ଡଜ; ମାଛ, କଚ୍ଛପ ଓ ସରୀସୃପମାନେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ। ସ୍ୱେଦଜ ହେଲେ ଖଟମଲ, ଉକୁଣି, ଦଂଶକ କୀଟ ଏବଂ ମଶା।

Verse 76

उद्भिज्जाः स्थावराः प्रोक्तास्तृणगुल्मलता दयः । अन्येऽप्येवं यथायोगमंतर्भूताः सहस्रशः

ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜମାନେ ସ୍ଥାବର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି—ତୃଣ, ଗୁଲ୍ମ, ଲତା ଇତ୍ୟାଦି। ଏହିପରି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନାନୁସାରେ ଅନ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

Verse 77

अण्डजाः पक्षपातेन जीवंति शिशवो भुवि । ऊष्मणा स्वेदजाः सर्वे उद्भिज्जाः सलिलेन हि

ଅଣ୍ଡଜମାନଙ୍କ ଶିଶୁମାନେ ଭୂମିରେ ପକ୍ଷଧାରୀ ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଳନରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ସ୍ୱେଦଜ ଉଷ୍ମାରେ, ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ ନିଶ୍ଚୟ ଜଳରେ ଜୀବିତ ରହନ୍ତି।

Verse 78

समुदायेन भूतानां पञ्चानामुद्भिजं भुवि । जरायुजाश्च स्तन्येन विना जीवितुमक्षमाः

ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଭୂତଜାତିକୁ ଏକତ୍ର କଲେ, ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଭଲଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଜରାୟୁଜମାନେ ସ୍ତନ୍ୟ ବିନା ଜୀବିତ ରହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 79

विना तेन कथं पुत्र त्वया प्राणा विधारिताः । तां तथा जननीं प्राह स च बाष्पाविलेक्षणाम्

“ତାହା ବିନା, ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ପ୍ରାଣ କିପରି ଧାରଣ କଲ?” ଏମିତି କହି ସେ ଅଶ୍ରୁମୟ ନୟନ ଥିବା ଜନନୀଙ୍କୁ ସେପରି ପଚାରିଲା।

Verse 80

अश्वत्थफलनिर्यासपानात्प्राणा मया धृताः । गौणं तदा तया तस्य पिप्पलादेति कल्पि तम्

ସେ କହିଲା, “ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପ୍ପଳ) ଫଳର ନିର୍ୟାସ ପାନ କରି ମୁଁ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରିଥିଲି।” ତେଣୁ ସେତେବେଳେ ମାତା ତାହାର ଗୌଣ ନାମ ‘ପିପ୍ପଲାଦ’ ରଖିଲେ।

Verse 81

नाम तेन जगत्यस्मिन्नित्यं ख्यातं महात्मनः । तत्रस्थैर्मुनिभिस्तस्य कृताः सर्वैर्यथाक्रमम्

ସେହି ନାମରେ ସେ ମହାତ୍ମା ଏହି ଜଗତରେ ସଦା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର ଯଥାକ୍ରମେ କରିଦେଲେ।

Verse 82

संस्काराः पिप्पलादस्य वेदोक्ता वेद पारगैः । षडंगोपांगसंयुक्ता वेदास्तेन समुद्धृताः । तदाश्रमनिवासिभ्यो मुनिभ्यश्च सुपुष्कलाः

ପିପ୍ପଲାଦଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦପାରଗ ମୁନିମାନେ ବେଦୋକ୍ତ ସଂସ୍କାର ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଷଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ଉପାଙ୍ଗସହିତ ବେଦମାନଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ୟକ୍ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ପ୍ରକାଶ କଲେ; ଏବଂ ସେହି ଆଶ୍ରମନିବାସୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରକ ହେଲେ।

Verse 83

पुनस्तत्र स्थितश्चासौ दृष्ट्वा मुनिकुमारकान् । स्वपित्रंकगतान्प्राह जननीं तां शुचिस्मिताम्

ପୁନର୍ବାର ସେଠାରେ ରହି ସେ ମୁନିକୁମାରମାନଙ୍କୁ ପିତୃକୋଳରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଶୁଚି-ସ୍ମିତା ଜନନୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 84

पिता मे कुत्र भद्रं ते सुभद्रे कथय स्फुटम् । तदेकांतस्थितो येन बालक्रीडां करोम्यहम्

“ମୋ ପିତା କେଉଁଠି? ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ହେ ସୁଭଦ୍ରେ, ସ୍ପଷ୍ଟ କହ; ଯେପରି ମୁଁ ସେଠାରେ ଏକାନ୍ତରେ ରହି ବାଳକ୍ରୀଡା କରିପାରିବି।”

Verse 85

एवं सा जननी तेन यदा पृष्टा तपस्विनी । तदा रोदितुमारब्धा नोत्तरं किञ्चिदब्रवीत्

ଏଭଳି ସେ ପଚାରିଲାବେଳେ ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ଜନନୀ ସେତେବେଳେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଉତ୍ତର କହିଲେ ନାହିଁ।

Verse 86

रुदन्तीं तां समालोक्य कुद्धोऽसौ मुनिदारकः । किमसौ कुत्सितः कश्चिद्येन नाख्यासि तं मम

ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ସେ ମୁନିଦାରକ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା—“ମୋ ପିତା କି ନିନ୍ଦ୍ୟ କେହି, ଯେ ତୁମେ ମୋତେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁନାହ?”

Verse 87

इत्युक्ते सुतमाहैवं विबुधैस्ते पिता हतः । कोपं त्यजस्व भद्रं ते दधीचिः कथितो मया

ସେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଜନନୀ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ—“ଦେବମାନେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ହତ କରିଛନ୍ତି। କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କର; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ କହିଛି—ସେ ଦଧୀଚି।”

Verse 88

कोपवह्निप्रदीप्तात्मा प्राह तां जननीं पुनः । किमपकृतं सुराणां मत्पित्रा कथयस्व तत्

କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୃଦୟରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ମାତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମୋ ପିତା ଦେବତାମାନଙ୍କର କଣ ଅନିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ? ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।'

Verse 89

सुभद्रोवाच । शस्त्राणां कारणान्मूढैर्हतोऽसौ मुनिपुंगवः प्र । यच्छन्नपि चान्यानि तदाकाराणि सुव्रत

ସୁଭଦ୍ରା କହିଲେ: 'ହେ ସୁବ୍ରତ! ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କାରଣରୁ ସେହି ମୂର୍ଖମାନେ ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ଯଦିଓ ସେ ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ।'

Verse 90

श्रुत्वैतद्वचनं सोऽपि मुनिरुग्रतपास्तदा । पिता मे यो हतो देवैस्तेषां कृत्यां महाबलाम्

ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସେହି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୱୀ ମୁନି ସେତେବେଳେ ସଂକଳ୍ପ କଲେ: 'ଯେହେତୁ ମୋ ପିତା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ମହାବଳୀ କୃତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିବି।'

Verse 91

उत्थाप्य पातयिष्यामि मूर्द्ध्नि प्राणापहारिकाम् । पितामहमहं मुक्त्वा नैव हन्यो भवेद्यदि

'ମୁଁ ସେହି ପ୍ରାଣହାରିଣୀ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ଥାପନ କରି ସେମାନଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବି। ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କେହି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅବଧ୍ୟ ରହିବେ ନାହିଁ।'

Verse 92

अन्यान्प्रमथयिष्यामि कृत्याशस्त्रेण संगतान् । शरणं यदि यास्यंति गीर्वाणा मद्भयातुराः । तथापि पातयिष्यामि तेनैव सह संगतान्

'କୃତ୍ୟା ରୂପକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ କରିବି। ଯଦି ମୋ ଭୟରେ ଦେବତାମାନେ କାହାର ଶରଣ ନିଅନ୍ତି, ତଥାପି ମୁଁ ଆଶ୍ରୟଦାତାଙ୍କ ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିପାତ କରିବି।'

Verse 93

मत्वैवं तमृषिं कुद्धं सर्वे ते सुरसत्तमाः । ब्रह्माणं शरणं प्राप्ता भयेन महताऽर्द्दिताः

ସେ ଋଷି ଏପରି କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ମହାଭୟରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 94

तांस्तस्य शरणं प्राप्ताञ्ज्ञात्वा देवः कृपान्वितः । तत्रैव गत्वा त्वरितं प्राह देवाञ्जनार्द्दनः

ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, କୃପାମୟ ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେଠାକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କହିଲେ।

Verse 95

भवतां रक्षणोपायश्चिंतितोऽत्र मयाऽधुना । तेन तां मोहयिष्यामि कृत्यां हंतुमुपस्थिताम्

ଏବେ ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାର ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିଛି; ସେହି ଯୋଜନାରେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ସେ କୃତ୍ୟାକୁ ମୁଁ ମୋହିତ କରିଦେବି।

Verse 96

अत्रांतरे पिप्पलादः पितुर्वैरमनुस्मरन् । हंतुं सुरान्व्यवसितः प्रविवेश हिमाचलम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ପିପ୍ପଲାଦ ପିତାସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବୈରକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଦେବମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ହିମାଚଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 97

श्रुत्वा तदप्रियं वाक्यं मातुर्वक्त्राद्विनिर्गतम् । पिप्पलादः पुनर्यातस्तस्मात्स्थानाद्धिमाचलम्

ମାଆଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ସେ ଅପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ପିପ୍ପଲାଦ ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ପୁଣି ହିମାଚଳକୁ ଚାଲିଗଲା।

Verse 98

स्वर्गसोपानवत्पुंसां स्थलीभूतमिवांबरम् । शेषस्याभोगसंकाशं प्राप्तोऽसौ तुहिनाच लम्

ସେ ତୁହିନାଚଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ସେଠାରେ ଆକାଶ ଯେନେ ଭୂମି ହୋଇଯାଇଛି—ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗସୋପାନ ସମ; ଶେଷନାଗର କୁଣ୍ଡଳୀ ପରି ବିଶାଳ ଓ ପ୍ରସାରିତ।

Verse 99

प्रतिज्ञां कुरुते यत्र स्थितः स्थाणुरिवाचलः । हंतारो ये मम पितुस्तान्हनिष्यामि चारणात्

ସେଠାରେ ପର୍ବତ ଉପରେ ଥମ୍ଭ ପରି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲା—“ଯେମାନେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ସଂହାର କରିବି।”

Verse 100

कृत्याशस्त्रेण सकलानमर त्वेन गर्वितान् । तस्मिन्स्थितः प्रकुपितः शिवायतनसंसदि

ସେ ଶିବାଳୟର ସଭାମଣ୍ଡପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରହିଲା ଏବଂ କୃତ୍ୟା-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିହତ କରିବାକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲା।

Verse 101

अत्रस्थः साधयिष्यामि तां कृत्यां चिंतयन्हृदि । कृत्यां वा साधयिष्यामि यास्ये वा यमसादनम्

ସେ ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତା କଲା—“ଏଠାରେ ରହି ମୁଁ ସେଇ କୃତ୍ୟାକୁ ସିଦ୍ଧ କରିବି। କୃତ୍ୟା ସିଦ୍ଧ ହେବ, ନହେଲେ ମୁଁ ଯମସଦନ (ମୃତ୍ୟୁ) କୁ ଯିବି।”

Verse 102

निर्द्वन्द्वो निर्भयो भूत्वा निराहारो ह्यहर्निशम् । सव्येन पाणिना सव्यं निर्मथ्योरुमहं पुनः

ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱହୀନ ଓ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ, ଦିନରାତି ନିରାହାର ରହିଲା; ପୁଣି ବାମ ହାତରେ ବାମ ଜଂଘାକୁ ମଥି ଘସିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 103

तस्मा दुत्पादयिष्यामि महाकृत्यामिति स्थितः । संवत्सरे तस्य गते ऊरुगात्राद्विनिःसृता

“ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ଏକ ମହାକୃତ୍ୟାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି” ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା। ଏକ ବର୍ଷ ଗତ ହେଲେ ସେ ତାହାର ଊରୁ-ଭାଗରୁ ନିର୍ଗତ ହେଲା।

Verse 104

वडवा गुरुभारार्त्ता वाडवेनान्विता तदा । ऊरो र्निर्गत्य सा तस्मात्सुषुवे सुमहाबलम्

ତେବେ ଗୁରୁଭାରରେ ଆର୍ତ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ବଡ଼ବା, ବାଡ଼ବାନଳ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାହାର ଊରୁ-ଭାଗରୁ ବାହାରିଲା; ଏବଂ ସେଠାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାବଳବାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।

Verse 105

वडवा स्वोदराद्गर्भं ज्वालामालासमाकुलम् । विमुच्य तमृषेस्तस्य पुरो गर्भं समुज्जवलम्

ବଡ଼ବା ନିଜ ଉଦରରୁ ଜ୍ୱାଳାମାଳାରେ ଆବୃତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗର୍ଭକୁ ବିମୁଚିତ କରି, ସେଇ ଋଷିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିଦେଲା।

Verse 106

पुनर्गता क्वापि तदा न ज्ञाता मुनिना हि सा । वडवानलो नरस्तस्याः स गर्भो निःसृतस्तदा

ପରେ ସେ ପୁଣି କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲା; ମୁନିଙ୍କୁ ସେ କେଉଁଠି ଗଲା ଜଣା ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ। ସେତେବେଳେ ବାଡ଼ବାନଳ-ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ସେଇ ଗର୍ଭ ମନୁଷ୍ୟରୂପେ ନିର୍ଗତ ହେଲା।

Verse 107

कल्पांत इव भूतानां कालाग्निरिव वर्चसा । विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशं तं दृष्ट्वा पुरतः स्थितम्

ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ତାହାକୁ ଦେଖି—କଳ୍ପାନ୍ତର କାଳାଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପୁଞ୍ଜ ପରି ପ୍ରତୀତ—ମୁନି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 108

स चापि विस्मितोऽत्यंतं किमेतदिति चिंतयन् । ततस्तेन पुरःस्थेन वाडवेन च वह्निना

ସେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ‘ଏହା କ’ଣ?’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲା। ତେବେ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବାଡବାଗ୍ନି, ସେଇ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ପାବକ ତାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା।

Verse 109

ऋषिः प्रोक्तः पिप्पलादः साधितोऽहं त्वया बलात् । इदानीं ते मया कार्यं कर्त्तव्यं यत्समाहितम्

ଋଷି କହିଲେ—“ମୁଁ ପିପ୍ପଲାଦ। ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ମୋତେ ବଶ କରିଛ। ଏବେ ତୁମେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୃଢ଼ଭାବେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ତୁମ ପାଇଁ କରିବାକୁ ହେବ।”

Verse 110

करिष्यामीह तत्सर्वम साध्यमपि साध्यताम् । स्वोरुं निर्मथ्य जनितो येन संवत्सरादहम् । तातोरुणा विहीनोऽपि करिष्ये त्वत्समीहितम्

“ମୁଁ ଏଠାରେ ସେ ସବୁ କରିଦେବି; ଅସାଧ୍ୟ ମନେହେଉଥିବାଟି ମଧ୍ୟ ସାଧ୍ୟ ହେଉ। କାରଣ ମୁଁ ନିଜ ଊରୁକୁ ମଥି ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଜନ୍ମିଥିଲି; ତେଣୁ ଊରୁ ବିହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।”

Verse 111

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मुनिः कोपसमन्वितः । प्रोवाच विबुधान्सर्वान्मद्दत्तान्भक्षय स्वयम्

ତାହାର କଥା ଶୁଣି ମୁନି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଏହି ଦେବମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଜେ ଭକ୍ଷଣ କର!”

Verse 112

पितुर्वधात्क्रोधकृतावधानं मत्वा सुरा रौद्रमतीव घोरम् । समेत्य सर्वे पुरुषं पुराणं समाश्रितास्ते सहसा सभार्याः

ପିତୃବଧ ହେତୁ ତାହାର ଧ୍ୟାନ କ୍ରୋଧଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୌଦ୍ର ଓ ଘୋର ହୋଇଛି—ଏହା ଜାଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ର ହୋଇ, ନିଜ-ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ସହସା ଆଦିପୁରୁଷଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।

Verse 113

स तान्समाश्वास्य सुरान्वरिष्ठं कोपानलं तत्र ययौ प्रहृष्टः । दृष्ट्वा च तं वै रविपुंजकाशमुवाच विष्णुर्वचनं वरिष्ठम्

ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁ ହର୍ଷସହିତ ସେଠାରେ ସେଇ ଅତି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ‘କ୍ରୋଧାଗ୍ନି’ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟପୁଞ୍ଜ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 114

अहं सुरेशान तवैव पार्श्वं विसर्जितो जातभयैश्च देवैः । मत्तः शृणु त्वं वचनं हि पथ्यं यच्चारणानां भवतोऽपि पथ्यम्

ହେ ସୁରେଶ! ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ଦେବମାନେ ମୋତେ ତୁମ ସନ୍ନିଧିକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ମୋ ପାଖରୁ ଏହି ପଥ୍ୟ ଓ ହିତକର ବଚନ ଶୁଣ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ।

Verse 115

ज्ञातं बलं ते विबुधैरचिंत्यं विनाशनं चात्मवतां ह्यवश्यम् । एवं स्थिते कुरु वाक्यं सुराणामेकैकमद्धि प्रतिवासरं त्वम्

ବିବୁଧମାନେ ତୁମ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ବଳକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବଳବାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବିନାଶ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିପାରେ ବୋଲି ଜାଣିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦେବମାନଙ୍କ ବଚନ ମାନ—ପ୍ରତିଦିନ ଏକେକ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କର।

Verse 116

मुख्यानां कोटयस्त्रिंशत्सुराणां बलशालिनाम् । कथं तु भक्षणं तेषां युगपत्त्वं करिष्यसि

ବଳଶାଳୀ ମୁଖ୍ୟ ଦେବମାନେ ତ ତିରିଶ କୋଟି ଅଛନ୍ତି; ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକାଥରେ ତୁମେ କିପରି ଭକ୍ଷଣ କରିବ?

Verse 117

तस्मादेकैकशस्तेषां कर्त्तव्यं भक्षणं त्वया । नैकेन भवता शक्या विधातुं भक्षणक्रिया

ଏହେତୁ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକେକ କରି ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଥରେ ଭକ୍ଷଣକ୍ରିୟା କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 118

तथा च पांडुरोगित्वं हुतभुक्प्राप्तवान्पुरा । अतिभक्षणं न युक्तं तस्मात्कुरु मतिं मम

ପୂର୍ବକାଳରେ ହୁତଭୁକ୍ (ଅଗ୍ନିଦେବ) ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁରୋଗରେ ପତିତ ହୋଇଥିଲେ। ଅତିଭକ୍ଷଣ ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୋ ପରାମର୍ଶ ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 119

तथा च युगपत्तेषु भक्षितेषु पुनस्त्वया । प्रत्यहं भक्षणोपायश्चिंतितव्यो बुभुक्षया

ଯଦି ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଥରେ ଭକ୍ଷଣ କରିଦେବ, ତେବେ ଭୁଖର ପ୍ରେରଣାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଭକ୍ଷଣର ନୂତନ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ପଡିବ।

Verse 121

तत्करिष्यायहं सर्वमाहैवं स जनार्दनः । एकैकशः स विबुधान्भक्षयिष्यति वाडवः

‘ମୁଁ ଏ ସବୁ କରିବି,’ ଏଭଳି ଜନାର୍ଦନ କହିଲେ। ତାହାପରେ ବାଡବ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏକେକ କରି ଭକ୍ଷଣ କରିବ।

Verse 122

ततः सुराः सुरेशानं तं विष्णुममितौजसम् । प्रणम्याहुर्यथायुक्तं शोभनं भवता कृतम्

ତାପରେ ଦେବମାନେ ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ସେହି ବିଷ୍ଣୁ ସୁରେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—‘ଆପଣ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଯଥାଯୁକ୍ତ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭନ।’

Verse 123

भूयोऽद्य पुनरेवास्य दोषस्योपशमक्रियाम् । कर्तुं त्वमेव शक्तोऽसि नान्यस्त्राता दिवौक साम्

ଆଜି ପୁଣି ଏହି ଦୋଷର ଉପଶମ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ତୁମେ ଏକା ଶକ୍ତ; ଦିବୌକସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତ୍ରାତା ନାହିଁ।

Verse 124

ततः पीतांबरधरः शंखचक्रगदाधरः । युष्मद्भयं हरिष्यामि तत्सुरानाह माधवः

ତେବେ ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ମାଧବ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ଭୟ ହରିବି।”

Verse 125

श्रुत्वैतद्विबुधाः सर्वे हर्षेणोत्फुल्ल लोचनाः

ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ହର୍ଷରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ନୟନ ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଟିଉଠିଲା।

Verse 126

ततस्तान्विबुधान्दृष्ट्वा प्रोवाच स तु वाडवः । किमिदानीं मया कार्यं भवतां कथ्यतां हि तत्

ତାପରେ ସେଇ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବାଡବ କହିଲା—“ଏବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ କରଣୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କହ।”

Verse 127

अत्रान्तरे विश्व तनुर्महौजा विमोहयंस्तं ज्वलनं स्वबुद्ध्या । प्रोवाच पूर्वं विहिता यदापस्ता भक्षयस्वेति महानुभावः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱତନୁ ମହାଉଜା ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ସେଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ବିମୋହିତ କରି କହିଲେ—“ପୂର୍ବରୁ ନିୟୋଜିତ ହେଉଛି ଜଳ; ସେଇ ଜଳକୁ ଭକ୍ଷଣ କର।”

Verse 128

एतद्व्यवसितं विष्णोर्यः शृणोति समाहितः । सोऽतिचारभयान्मुक्तो ज्ञानं मुक्तिमवाप्नुयात्

ଯେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣେ, ସେ ଅତିଚାରଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଜ୍ଞାନ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।