Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

एवमुक्तः सहस्राक्षस्तमाह मुनिसत्तमम् । नान्येषु तद्बलं रौद्रं यत्तु तेषु व्यवस्थितम्

Transliteration

evamuktaḥ sahasrākṣastamāha munisattamam | nānyeṣu tadbalaṃ raudraṃ yattu teṣu vyavasthitam

Translation

ଏଭଳି କୁହାଯାଇଲେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ—ଯେ ରୌଦ୍ର ବଳ ସେହି (ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ) ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତାହା ଅନ୍ୟ କୌଣସିରେ ନାହିଁ।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय

• उक्तः: (having been) addressed
• उक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + उक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been spoken to/being addressed’

• सहस्राक्षः: Sahasrākṣa (Indra)
• सहस्राक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहस्र + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘सहस्रमक्षाणि यस्य’ (one who has a thousand eyes)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आह: said
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह्/आह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• मुनिसत्तमम्: the best of sages
• मुनिसत्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘मुनिषु सत्तमः’ (best among sages)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• अन्येषु: in others/elsewhere
• अन्येषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (बलम् इत्यस्य)

• बलम्: strength/power
• बलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• रौद्रम्: fierce/terrible
• रौद्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (बलम् इत्यस्य)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• तु: indeed/however
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• तेषु: in them
• तेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी, बहुवचन

• व्यवस्थितम्: is established/located
• व्यवस्थितम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-अव-स्था (धातु) + व्यवस्थित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘set/established’

Speaker

Śakra (Indra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka-ādi ṛṣis (frame implied)

Visual Art Cues

Scene: Indra (Sahasrākṣa) addresses the foremost sage, affirming that the fierce power resident in those weapons is unmatched elsewhere.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Muni (Dadhīci, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine power (tejas) is not merely material strength; it is consecrated force rooted in dharma and divine sanction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the framing sacred geography, within which such exemplary narratives are recounted.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is doctrinal, explaining the uniqueness of empowered (divinely established) weapons.