Adhyaya 51

Verse 1

। सूत उवाच । अथ ताच्छपथाञ्छ्रुत्वा स व्याघ्रो विस्मयान्वितः । सत्यं मत्वा पुनः प्राह नन्दिनीं पुत्रवत्सलाम्

ସୂତ କହିଲେ—ସେଇ ଶପଥଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣି ବ୍ୟାଘ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲା। ସତ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରି ସେ ପୁଣି ପୁତ୍ରବତ୍ସଳା ନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 2

यद्येवं तद्गृहं गच्छ वीक्षयस्व निजात्मजम् । सखीनामर्पयित्वाथ भूय आगमनं कुरु

ଯଦି ଏମିତି, ତେବେ ଘରକୁ ଯାଇ ନିଜ ପୁଅକୁ ଦେଖ। ତାକୁ ସଖୀମାନଙ୍କ ପାଖେ ଅର୍ପଣ କରି ପୁଣି ଏଠାକୁ ଫେରିଆ।

Verse 3

सूत उवाच । इति व्याघ्रवचः श्रुत्वा सुशीला नन्दिनी तदा । गतालयं समुद्दिश्य यत्र बालः सुतः स्थितः

ସୂତ କହିଲେ—ବ୍ୟାଘ୍ରର କଥା ଶୁଣି ସୁଶୀଳା ନନ୍ଦିନୀ ସେତେବେଳେ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଛୋଟ ପୁଅ ଥିଲା।

Verse 4

अथाकालागतां दृष्ट्वा मातरं त्रस्तचेतसम् । रंभमाणां समालोक्य वत्सः प्रोवाच विस्मयात्

ତାପରେ ଅସମୟରେ ଆସିଥିବା, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ମନ ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶିଶୁଟି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲା।

Verse 5

कस्मात् प्राप्तास्यकाले तु कस्मादुद्भ्रांतमानसा । वाष्पक्लिन्नमुखी कस्माद्वद मातर्द्रुतंमम

ଏ ସମୟରେ ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଲ? ତୁମ ମନ କାହିଁକି ଏତେ ଉଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତ? ତୁମ ମୁହଁ କାହିଁକି ଲୁହରେ ଭିଜିଛି? ମା, ମୋତେ ଶୀଘ୍ର କୁହ।

Verse 6

नंदिन्युवाच । यदि पृच्छसि मां पुत्र स्तनपानं समाचर । येन तृप्तस्य ते सर्वं वृत्तांतं तद्वदाम्यहम्

ନନ୍ଦିନୀ କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରୁଛ, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ତନପାନ କର। ତୁମେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ମୁଁ ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି।

Verse 7

सूत उवाच । सोऽपि तद्वचनं श्रुत्वा पीत्वा क्षीरं यथोचितम् । आघ्रातश्च तया मूर्ध्नि ततः प्रोवाच सत्वरम्

ସୂତ କହିଲେ—ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଯଥୋଚିତ ଭାବେ କ୍ଷୀର ପିଲା। ପରେ ସେ ମାତୃସ୍ନେହରେ ତାହାର ମସ୍ତକକୁ ଆଘ୍ରାଣ (ଚୁମ୍ବନ) କଲେ, ଏବଂ ସେ ତୁରନ୍ତ କହିଲା।

Verse 8

सर्वं कीर्तय वृत्तांतमद्यारण्यसमुद्भवम् । येन मे जायते स्वास्थ्यं श्रुत्वा मातस्तवास्यतः

ଆଜି ଅରଣ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହ। ହେ ମା, ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଲେ ମୋର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତି ପୁନଃ ଜାଗ୍ରତ ହେବ।

Verse 9

नंदिन्युवाच । अहं गता महारण्ये ह्यद्य पुत्र यथेच्छया । व्याघ्रेणासादिता तत्र भ्रममाणा इतस्ततः

ନନ୍ଦିନୀ କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର, ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ମହାଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲି। ସେଠାରେ ଏଠି-ସେଠି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟାଘ୍ର ମୋତେ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲା।

Verse 10

स मया प्रार्थितः पुत्र भक्षमाणो नखायुधः । शपथैरागमिष्यामि गोकुले वीक्ष्य चात्मजम्

ହେ ପୁତ୍ର, ନଖାୟୁଧଧାରୀ ସେ ମୋତେ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲା। ମୁଁ ତାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଶପଥରେ ବଦ୍ଧ ହୋଇ କହିଲି—‘ଗୋକୁଳକୁ ଯାଇ ମୋ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି ପୁନଃ ଫେରିଆସିବି।’

Verse 11

साहं तेन विनिर्मुक्ता शपथैर्बहुभिः कृतैः । भूयस्तत्रैव यास्यामि दृष्टः संभाषितो भवान्

ଏଭଳି ଅନେକ ଶପଥ କରି ସେ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କଲା। ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ କଥାହୋଇ ମୁଁ ପୁଣି ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବି।

Verse 12

वत्स उवाच । अहं तत्रैव यास्यामि यत्र त्वं हि प्रगच्छसि । श्लाघ्यं हि मरणं सम्यङ्मातुरग्रे ममाधुना

ବତ୍ସ କହିଲା—ତୁମେ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଇଠାକୁ ଯିବି। କାରଣ ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ମାଆଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧର୍ମପୂର୍ବକ ମରିବା ହିଁ ଗୌରବମୟ ମୃତ୍ୟୁ।

Verse 13

एकाकिनापि मर्तव्यं त्वया हीनेन वै मया । विनापि क्षीरपानेन स्वल्पेन समयेन तु

ତୁମେ ନଥିଲେ ମୁଁ ଏକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମରିବାକୁ ପଡିବ। ଦୁଧ ନ ପିଇଲେ ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ପ୍ରାଣ ଶେଷ ହେବ।

Verse 14

यदि मातस्त्वया सार्धं व्याघ्रो मां सूदयिष्यति । या गतिर्मातृभक्तानां सा मे नूनं भविष्यति

ହେ ମାଆ, ତୁମ ସହିତ ଥିବାବେଳେ ଯଦି ବାଘ ମୋତେ ମାରିଦେବ, ତେବେ ମାତୃଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଯେ ଗତି ମିଳେ ସେଇଟି ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ହେବ।

Verse 16

नास्ति मातृसमो बन्धुर्बालानां क्षीरजीविनाम् । नास्ति मातृसमो नाथो नास्ति मातृसमा गतिः

କ୍ଷୀରରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଆ ସମ ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ; ମାଆ ସମ ରକ୍ଷକ ନାହିଁ; ମାଆ ସମ ଶରଣ-ଗତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 17

नास्ति मातृसमः पूज्यो नास्ति मातृसमः सखा । नास्ति मातृसमो देव इह लोके परत्र च

ମାତା ସମ ପୂଜ୍ୟ କେହି ନାହିଁ, ମାତା ସମ ସଖା କେହି ନାହିଁ। ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ମାତା ସମ ଦେବ ମଧ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Verse 18

एवं मत्वा सदा मातुः कर्तव्या भक्तिरुत्तमैः । तमेनं परमं धर्मं प्रजापतिविनिर्मितम् । अनुतिष्ठंति ये पुत्रास्ते यांति परमां गतिम्

ଏହିପରି ଭାବି ଉତ୍ତମଜନମାନେ ସଦା ମାତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପ୍ରଜାପତି-ନିର୍ମିତ ପରମ ଧର୍ମ; ଯେ ପୁତ୍ରମାନେ ଏହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ପରମ ଗତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 19

तस्मादहं गमिष्यामि त्वं च तिष्ठात्र गोकुले । आत्मप्राणैस्तव प्राणान्रक्षयिष्याम्यसंशयम्

ଏହେତୁ ମୁଁ ଯିବି, ତୁମେ ଏଠାରେ ଗୋକୁଳରେ ରୁହ। ମୋର ନିଜ ପ୍ରାଣଦ୍ୱାରା ତୁମ ପ୍ରାଣକୁ ନିଶ୍ଚୟ ରକ୍ଷା କରିବି।

Verse 20

नंदिन्युवाच । ममैव विहितो मृत्युर्न ते पुत्राद्य वासरे । तत्कथं मम जीवं त्वं रक्षस्यसुभिरात्मनः

ନନ୍ଦିନୀ କହିଲେ: ଆଜିର ଦିନେ ମୃତ୍ୟୁ ମୋ ପାଇଁ ହିଁ ବିଧିଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତୁମ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ପୁତ୍ର। ତେବେ ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରାଣଦ୍ୱାରା ମୋ ଜୀବନକୁ କିପରି ରକ୍ଷା କରିବ?

Verse 21

अपश्चिममिदं पुत्र मातृसंदिष्टमुत्तमम् । त्वया कार्यं प्रयत्नेन मद्वाक्यमनुतिष्ठता

ପୁତ୍ର, ଏହା ମାତାଙ୍କର ଶେଷ ଓ ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ। ମୋ ବାକ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରି ତୁମେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

भ्रममाणो वने पुत्र मा प्रमादं करिष्यसि । लोभात्संजायते नाश इहलोके परत्र च

ବନରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ପୁତ୍ର, ପ୍ରମାଦ କରିବୁ ନାହିଁ। ଲୋଭରୁ ନାଶ ଜନ୍ମେ—ଇହଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ।

Verse 23

समुद्रमटवीं युद्धं विशंते लोभमोहिताः । इह तन्नास्ति लोभेन यत्र कुर्वंति मानवाः

ଲୋଭରେ ମୋହିତ ଲୋକେ ସମୁଦ୍ରସଦୃଶ ଅଟବୀରେ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ କରୁଥିବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଲୋଭ ବିନା ନୁହେଁ।

Verse 24

लोभात्प्रमादाद्विश्रंभात्पुरुषो वध्यते त्रिभिः । तस्माल्लोभो न कर्तव्यो न प्रमादो न विश्वसेत्

ଲୋଭ, ପ୍ରମାଦ ଓ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ—ଏ ତିନିଟିରେ ମନୁଷ୍ୟ ନଶିଯାଏ। ତେଣୁ ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ପ୍ରମାଦ ନୁହେଁ, ଓ ବିବେକ ବିନା ବିଶ୍ୱାସ ନୁହେଁ।

Verse 25

आत्मा पुत्र त्वया रक्ष्यः सर्वदैव प्रय त्नतः । सर्वेभ्यः श्वापदेभ्यश्च भ्रमता गहने वने

ପୁତ୍ର, ତୁମେ ସଦା ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍—ବିଶେଷକରି ଘନ ବନରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ହିଂସ୍ର ଶ୍ୱାପଦମାନଙ୍କଠାରୁ।

Verse 26

विषमस्थं तृणान्नाद्यं कथंचित्पुत्रक त्वया । नैकाकिना प्रगंतव्यं यूथं त्यक्त्वा निजं क्वचित्

ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ବିଷମ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ତୃଣ କେବେ ବି ଖାଇବୁ ନାହିଁ। ଏବଂ ନିଜ ଯୂଥକୁ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏକାକୀ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 27

एवं संभाष्य तं वत्समवलिह्य मुहुर्मुहुः । शोकेन महताविष्टा बाष्पव्याकुललोचना

ଏଭଳି କହି ସେ ନିଜ ବଛୁରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଚାଟିଲା। ମହାଶୋକରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ତାହାର ଆଖି ଅଶ୍ରୁରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା।

Verse 28

ततः सखीजनं सर्वं गता द्रष्टुं द्विजोत्तमाः । नन्दिनीं पुत्रशोकेन पीडितांगी सुविह्वला

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ତାହାର ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ ନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ—ଯିଏ ପୁତ୍ରଶୋକରେ ଦେହେ ପୀଡିତ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିହ୍ୱଳ ଥିଲେ।

Verse 29

ततः प्रोवाच ताः सर्वा गत्वाऽरण्यं द्विजोत्तमाः । चरंतीः स्वेच्छया हृष्टा वांछितानि तृणानि ताः

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲା—ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଘୁରୁଥିବା ଓ ଇଚ୍ଛିତ ତୃଣ ଚରୁଥିବା ସେଇ ଗାଈମାନଙ୍କୁ।

Verse 30

बहुले चंपके दामे वसुधारे घटस्रवे । हंसनादि प्रियानंदे शुभक्षीरे महोदये

‘ବହୁଲା, ଚମ୍ପକ, ଦାମ, ବସୁଧାରା, ଘଟସ୍ରବରେ; ଏବଂ ହଂସନାଦ, ପ୍ରିୟାନନ୍ଦ, ଶୁଭକ୍ଷୀର, ମହୋଦୟରେ (ଯାଇ ଚର)।’

Verse 31

तथान्या धेनवो याश्च संस्थिता गोकुलांतिके । शृण्वंतु वचनं मह्यं कुर्वंतु च ततः परम् । अद्याहं निजयूथस्य भ्रमंती नातिदूरतः

‘ସେହିପରି ଗୋକୁଳର ନିକଟରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଧେନୁମାନେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ ଓ ତଦନୁସାରେ କରନ୍ତୁ। ଆଜି ମୁଁ ନିଜ ଯୂଥରୁ ଅତି ଦୂରେ ଭ୍ରମଣ କରିବି ନାହିଁ।’

Verse 32

ततश्च गहनं प्राप्ता वनं मानुषवर्जितम् । व्याघ्रेणासादिता तत्र भ्रमंती तृणवांछया

ତତଃ ସେ ମାନବଶୂନ୍ୟ ଘନ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ସେଠାରେ ଘାସ ଖୋଜି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ବ୍ୟାଘ୍ର ତାକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲା।

Verse 33

युष्माकं दर्शनार्थाय सुतसंभाषणाय च । संप्राप्ता शपथैः कृच्छ्रात्तं विश्वास्य नखायुधम्

‘ତୁମମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ପୁତ୍ର ସହ ସମ୍ଭାଷଣ ପାଇଁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଶପଥଦ୍ୱାରା ନଖାୟୁଧ ସେ ଶତ୍ରୁକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରାଇ ମୁଁ ତାହାର ସମୀପକୁ ଗଲି।’

Verse 34

दृष्टः संभाषितः पुत्रः शासितश्च मया हि सः । अधुना भवतीनां च प्रदत्तः पुत्रको यथा

‘ମୁଁ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଛି, ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହୋଇଛି, ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛି। ଏବେ ଏହି ପୁଅକୁ ତୁମମାନଙ୍କ ହସ୍ତରେ ସମର୍ପଣ କରୁଛି—ସମର୍ପିତ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ପାଳନ କର।’

Verse 35

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि भवतीनां मया कृतम् । यत्किंचिद्दुष्कृतं भद्रास्तत्क्षंतव्यं प्रसादतः

‘ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜାଣିଶୁଣି, ତୁମମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯେ କିଛି ଦୁଷ୍କୃତ ହୋଇଥାଏ, ହେ ଭଦ୍ରମାନେ, କୃପାକରି ତାହା କ୍ଷମା କର।’

Verse 36

अनाथो ह्यबलो दीनः क्षीरपो मम बालकः । मातृशोकाभिसंतप्तः पाल्यः सर्वाभिरेव सः

‘ମୋ ଶିଶୁ ଅନାଥ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୀନ; ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀରପାନରେ ହିଁ ଜୀବିତ। ମାତୃଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ତାକୁ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ପାଳନ-ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।’

Verse 37

भ्रममाणोऽसमे स्थाने व्रजमानोऽन्यगोकुले । अकार्येषु च संसक्तो निवार्यः सर्वदाऽदरात्

ଯଦି ସେ ଅସମ ସ୍ଥାନରେ ଭ୍ରମଣ କରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଗୋକୁଳକୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, କିମ୍ବା ଅକାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ—ତେବେ ତାକୁ ସଦା ସାବଧାନ ଆଦରସହିତ ନିବାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 38

अहं तत्र गमिष्यामि स व्याघ्रो यत्र संस्थितः । अपश्चिमप्रणामोऽयं सर्वासां विहितो मया

ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠି ସେ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦଢ଼ିଆଛି। ବିଦାୟ ନେବାବେଳେ ତୁମମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ମୋର ଶେଷ ପ୍ରଣାମ।

Verse 39

धेनव ऊचुः । न गंतव्यं त्वया तत्र कथंचिदपि नंदिनि । आपद्धर्मं न वेत्सि त्वं नूनं येन प्रगच्छसि

ଧେନୁମାନେ କହିଲେ—ହେ ନନ୍ଦିନୀ, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଆପଦ୍ଧର୍ମ ଜାଣ ନାହ, ସେଇଥିପାଇଁ ତୁମେ ଆଗେଇଯାଉଛ।

Verse 40

न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति न स्त्रीषु जातिर्न विवाहकाले । प्राणात्यये सर्वधनापहारे पंचानृतान्याहुरपातकानि

ହାସ୍ୟରେ କହାଯାଇଥିବା କଥା ଦୋଷକର ନୁହେଁ; ନାରୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ନୁହେଁ, ବିବାହକାଳରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ପ୍ରାଣସଙ୍କଟ ଓ ସର୍ବଧନାପହାରେ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅସତ୍ୟକୁ ‘ଅପାତକ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 41

तस्मात्तत्र न गंतव्यं दोषो नास्त्यत्र ते शुभे । पालयस्व निजं पुत्रं व्रजास्माभिर्निजं गृहम्

ଏହେତୁ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ହେ ଶୁଭେ, ଏଥିରେ ତୁମର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ପାଳନ କର; ଆମେ ଆମ ଘରକୁ ଫେରୁଛୁ।

Verse 42

नंदिन्युवाच । परेषां प्राणयात्रार्थं तत्कर्तुं युज्यते शुभाः । आत्मप्राणहितार्थाय न साधूनां प्रशस्यते

ନନ୍ଦିନୀ କହିଲେ—ହେ ଶୁଭଜନମାନେ, ପରଙ୍କ ପ୍ରାଣଯାତ୍ରାର ନିମିତ୍ତେ ଏପରି କରିବା ଯୁକ୍ତ। କିନ୍ତୁ ନିଜ ପ୍ରାଣହିତ ପାଇଁ ମାତ୍ର କରା କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ନୁହେଁ।

Verse 43

सत्ये प्रतिष्ठितो लोको धर्मः सत्ये प्रतिष्ठितः । उदधिः सत्यवाक्येन मर्यादां न विलंघयेत्

ସତ୍ୟରେ ଲୋକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସତ୍ୟବାକ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଂଘନ କରେ ନାହିଁ।

Verse 44

विष्णवे पृथिवीं दत्त्वा बलिः पातालमाश्रितः । सत्यवाक्यं समाश्रित्य न निष्क्रामति दैत्यपः

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରି ବଳି ପାତାଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା। ସତ୍ୟବାକ୍ୟରେ ବଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଦୈତ୍ୟପତି ସେଠାରୁ ବାହାରୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରେ ନାହିଁ।

Verse 45

यः स्वं वाक्यं प्रतिज्ञाय न करोति यथोदितम् । किं तेन न कृतं पापं चौरेणाकृत बुद्धिना

ଯେ ନିଜ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଯଥାକଥିତ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଅବୁଦ୍ଧି ଚୋର ସଦୃଶ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା କେଉଁ ପାପ ନ ହୁଏ?

Verse 46

सख्य ऊचुः । त्वं नंदिनि नमस्कार्या सर्वेरपि सुरासुरैः । या त्वं सत्यप्रतिष्ठार्थं प्राणांस्त्यजसि दुस्त्यजान्

ସଖୀମାନେ କହିଲେ—ହେ ନନ୍ଦିନୀ, ଦେବ ଓ ଅସୁର ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନମସ୍କାରଯୋଗ୍ୟା; କାରଣ ସତ୍ୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ତୁମେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦୁଷ୍କର ପ୍ରାଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରୁଛ।

Verse 47

किं त्वां कल्याणि वक्ष्यामः स्वयं धर्मार्थवादिनीम् । सवरेंपि गुणैर्युक्ता नित्यं सत्ये प्रतिष्ठिताम्

ହେ କଲ୍ୟାଣୀ! ଆମେ ତୁମକୁ କ’ଣ କହିବୁ? ତୁମେ ନିଜେ ଧର୍ମାର୍ଥଯୁକ୍ତ ବାଣୀ କହୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସଦା ସତ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 48

तस्माद्गच्छ महाभागे न शोच्यः पुत्रकस्तव । भवत्या यद्वयं प्रोक्तास्तत्करिष्याम एव हि

ଏହେତୁ, ହେ ମହାଭାଗେ! ତୁମେ ଯାଅ; ତୁମ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ସେହି କରିବୁ।

Verse 49

एतत्पुनर्वयं विद्मः सदा सत्यवतां नृणाम् । न निष्फलः क्रियारंभः कथंचिदपि जायते

ଏତେ ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣୁ: ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମକ୍ରିୟାର ଆରମ୍ଭ କେବେବି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 50

सूत उवाच । एवं संभाष्य तं सर्वं नंदिनी स्वसखीजनम् । प्रस्थिता व्याघ्रमुद्दिश्य पुत्रशोकेन पीडिता

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବେ ନିଜ ସମସ୍ତ ସଖୀଜନଙ୍କ ସହ କଥାହୋଇ, ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡିତା ନନ୍ଦିନୀ ବ୍ୟାଘ୍ରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 51

शोकाग्निनापि संतप्ता निराशा पुत्रदर्शने । वियुक्ता चक्रवाकीव लतेव पतिता तरोः

ଶୋକାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ପୁତ୍ରଦର୍ଶନର ଆଶା ହରାଇ, ସଙ୍ଗୀଠାରୁ ବିୟୋଗିନୀ ଚକ୍ରବାକୀ ପରି; ଗଛଠାରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ଲତା ପରି ସେ ହେଲା।

Verse 52

अंधेव दृष्टिनिर्मुक्ता प्रस्खलंती पदेपदे । वनाधिदेवताः सर्वाः प्राऽर्थयच्च सुतार्थतः

ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଅନ୍ଧା ପରି ସେ ପଦେ ପଦେ ଠୋକର ଖାଇ, କେବଳ ପୁତ୍ରର ହିତ ପାଇଁ ବନର ସମସ୍ତ ଅଧିଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା।

Verse 53

प्रसुप्तं भ्रममाणं वा मम पुत्रं सुबालकम् । वनाधिदेवताः सर्वा रक्षंतु वचनान्मम

ମୋ ଛୋଟ ପୁଅ ଶୋଇଥାଉ କି ଘୁରୁଥାଉ—ବନର ସମସ୍ତ ଅଧିଦେବତା ମୋର ବଚନବଳରେ ମୋ ସୁଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Verse 54

एवं प्रलप्य मनसा संप्राप्ता तत्र यत्र सः । आस्ते विस्फूर्जितास्यश्च तीक्ष्णदंष्ट्रो भयावहः

ଏଭଳି ମନେମନେ ବିଳାପ କରି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଥିଲା ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ସେଠାରେ ସେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲା—ମୁହଁ ଫାଟି କମ୍ପିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ, ଭୟାନକ।

Verse 55

व्याघ्रः क्षुत्क्षामकण्ठश्च तस्या मार्गावलोककः । संरंभाटोपसंयुक्तः सृक्किणी परिलेहयन्

ଭୋକରେ କଣ୍ଠ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବା ସେ ବ୍ୟାଘ୍ରଟି ତାହାର ପଥକୁ ଚାହିଁ ରହିଥିଲା; କ୍ରୋଧ ଓ ଦର୍ପରେ ଭରି, ସେ ମୁହଁର କୋଣ ଚାଟୁଥିଲା।

Verse 56

नंदिन्युवाच । आगताहं महाव्याघ्र सत्ये च शपथे स्थिता । कुरु तृप्तिं यथाकामं मम मांसेन सांप्रतम्

ନନ୍ଦିନୀ କହିଲା—ହେ ମହାବ୍ୟାଘ୍ର! ସତ୍ୟ ଓ ଶପଥରେ ଅଟୁଟ ରହି ମୁଁ ଆସିଛି। ଏବେ ମୋ ମାଂସରେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାମତେ, ତୃପ୍ତି କର।

Verse 57

तां दृष्ट्वा सोऽपि दुष्टात्मा वैराग्यं परमं गतः । सत्याशया पुनः प्राप्ता संत्यज्य प्राणजं भयम्

ତାକୁ ଦେଖି ସେଇ ଦୁଷ୍ଟହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ପରମ ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା। ସତ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସେ ପୁଣି ଫେରିଲା ଏବଂ ପ୍ରାଣସଂଲଗ୍ନ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 58

व्याघ्र उवाच । स्वागतं तव कल्याणि सुधेनो सत्यवादिनि । न हि सत्यवतां किंचिदशुभं विद्यते क्वचित्

ବ୍ୟାଘ୍ର କହିଲା—କଲ୍ୟାଣି, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ; ହେ ସୁଧେନୁ, ସତ୍ୟବାଦିନୀ! ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଶୁଭ ନାହିଁ।

Verse 59

त्वयोक्तं शपथैर्भद्रे आगमिष्याम्यहं पुनः । तेन मे कौतुकं जातं किमेषा प्रकरिष्यति

ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଶପଥ କରି କହିଥିଲ—‘ମୁଁ ପୁଣି ଆସିବି।’ ତାହାରୁ ମୋର କୌତୁହଳ ଜାଗିଲା—ଏହି ନାରୀ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କ’ଣ କରିବ?

Verse 60

सोऽहं भद्रे दुराचारो नृशंसो जीवघातकः । यास्यामि नरकं घोरं कर्मणानेन सर्वदा

ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ଦୁରାଚାରୀ, ନିର୍ଦୟ ଓ ଜୀବଘାତକ। ଏହି କର୍ମରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଘୋର ନରକକୁ ଯିବି।

Verse 61

तस्मात्त्वं मे महाभागे पापास्यातिदुरात्मनः । उपदेशप्रदानेन प्रसादं कर्तुमर्हसि

ଏହେତୁ, ମହାଭାଗେ, ପାପୀ ଓ ଅତିଦୁରାତ୍ମା ମୋ ପ୍ରତି ଉପଦେଶ ଦେଇ କୃପା କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 62

येन मे स्यात्परं श्रेय इह लोके परत्र च । न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सत्याचारान्मतिर्मम

ଯେନ ମୋର ଇହଲୋକେ ଓ ପରଲୋକେ ପରମ ଶ୍ରେୟ ହେବ, ସେହି ଉପାୟ ମୋତେ ଉପଦେଶ କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି ଅଜଣା ନୁହେଁ; ମୋର ମତି ସତ୍ୟାଚାର ପ୍ରତି ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 63

तस्मात्त्वं धर्मसर्वस्वं संक्षेपान्मम कीर्तय । सत्संगमफलं येन मम संजायतेऽखिलम्

ଏହିହେତୁ ଆପଣ ଧର୍ମର ସର୍ବସ୍ୱକୁ ମୋତେ ସଂକ୍ଷେପରେ କହନ୍ତୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସତ୍ସଙ୍ଗର ସମଗ୍ର ଫଳ ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଦ୍ଭବ ହେଉ।

Verse 64

नंदिन्युवाच । तपः कृते प्रशंसंति त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञयोगं च दानमेकं कलौ युगे । सर्वेषामेव दानानां नास्ति दानमतः परम्

ନନ୍ଦିନୀ କହିଲେ—କୃତଯୁଗେ ତପସ୍ୟାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ତ୍ରେତାଯୁଗେ ଧ୍ୟାନକୁ; ଦ୍ୱାପରେ ଯଜ୍ଞ-ଯୋଗର ଅନୁଷ୍ଠାନ। କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗେ ଦାନ ହିଁ ଏକ ପରମ ପଥ; ସମସ୍ତ ଦାନମଧ୍ୟରେ ଏହାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଦାନ ନାହିଁ।

Verse 65

चराचराणां भूतानामभयं यः प्रयच्छति । स सर्वभयनिर्मुक्तः परं ब्रह्मा धिगच्छति

ଯେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 66

व्याघ्र उवाच । अन्येषां चैव भूतानां तद्दानं युज्यते शुभे । अहिंसया भवेद्येषां प्राणयात्रान्नपूर्वकम्

ବ୍ୟାଘ୍ର କହିଲା—ହେ ଶୁଭେ! ସେହି (ଅଭୟର) ଦାନ ଅନ୍ୟ ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ; ଯେମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣଯାତ୍ରା ଅହିଂସାରେ, ଅନ୍ନର ଆଧାରରେ, ଚାଲିପାରେ।

Verse 67

न हिंसया विनाऽस्माकं यतः स्यात्प्राणधारणम् । तस्माद्ब्रूहि महाभागे किञ्चिन्मम सुखावहम् । उपदेशं सुधर्माय हिंसकस्यापि देहिनाम्

ଅହିଂସା ବିନା ଆମ ପ୍ରାଣଧାରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ହେ ମହାଭାଗେ, ମୋ ମଙ୍ଗଳକର କିଛି କୁହ—ହିଂସକ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସଦ୍ଧର୍ମର ଉପଦେଶ।

Verse 68

नन्दिन्युवाच । अत्रास्ति सुमहल्लिंगं पुरा बाणप्रतिष्ठितम् । गहने यत्प्रभावेन त्वया मुक्तास्म्यहं ध्रुवम्

ନନ୍ଦିନୀ କହିଲା—ଏଠାରେ ପୁରାତନକାଳେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏକ ଅତିମହାନ୍ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ଏହି ଗହନ ଅରଣ୍ୟରେ ତାହାର ପ୍ରଭାବରୁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତ ହେବି।

Verse 69

तस्य त्वं प्रातरुत्थाय कुरु नित्यं प्रदक्षिणाम् । प्रणामं च ततः सिद्धिं वांछितां समवाप्स्यसि

ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସେହି (ଲିଙ୍ଗ)ର ନିତ୍ୟ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କର। ପରେ ପ୍ରଣାମ କର; ତେବେ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ।

Verse 70

नान्यस्य कर्मणः शक्तिर्विद्यते ते नखायुध । पूजादिकस्य हीनत्वाद्धस्ताभ्यामिति मे मतिः

ହେ ନଖାୟୁଧ, ଅନ୍ୟ କର୍ମ କରିବାରେ ତୁମର ଶକ୍ତି ନାହିଁ। ପୂଜା ଆଦିର ସାଧନ ନଥିବାରୁ ମୋ ମତ—ତୁମ ‘ଦୁଇ ହାତରେ’ ମାତ୍ର, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ପ୍ରଣାମ ପରି ସରଳ କର୍ମରେ, ଭକ୍ତି କରିବା ଯଥାଯଥ।

Verse 71

एवमुक्त्वाथ सा धेनुर्व्याघ्रस्याथ वनांतिके । तल्लिंगं दर्शयामास पुरः स्थित्वा द्विजोत्तमाः

ଏଭଳି କହି ସେ ଧେନୁ ବନର କୋଣାରେ ବ୍ୟାଘ୍ରକୁ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶାଇଲା; ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ି—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ।

Verse 72

सोऽपि संदर्शनात्तस्य तत्क्षणान्मुक्तिमाप्तवान् । व्याघ्रत्वात्पार्थिवो भूयः स बभूव यथा पुरा

ତାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି କ୍ଷଣରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା; ବ୍ୟାଘ୍ରତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପୂର୍ବବତ୍ ପୁନଃ ରାଜା ହେଲା।

Verse 73

शापं दुर्वाससा दत्तं राज्यं स्वं सहितैः सुतैः । सस्मार स नृपश्रेष्ठस्ततः प्रोवाच नंदिनीम्

ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦତ୍ତ ଶାପ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲା—ସ୍ମରଣ କରି, ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାପରେ ନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 74

नृपः कलशनामाहं हैहयान्वयसंभवः । शप्तो दुर्वाससा पूर्वं कस्मिंश्चित्कारणांतरे

ମୁଁ କଳଶ ନାମକ ରାଜା, ହୈହୟ ବଂଶଜ; ପୂର୍ବେ କୌଣସି କାରଣାନ୍ତରେ ଦୁର୍ବାସା ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ।

Verse 75

ततः प्रसादितेनोक्तस्तेनाहं नंदिनी यदा । दर्शयिष्यति तल्लिंगं तदा मुक्तिर्भविष्यति

ତାପରେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋତେ କହିଲେ—‘ହେ ନନ୍ଦିନୀ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶାଇବ, ସେତେବେଳେ ମୋର ମୁକ୍ତି ହେବ।’

Verse 76

सा नूनं नन्दिनी त्वं हि ज्ञाता शापान्ततो मया । तत्त्वं ब्रूहि प्रदेशोऽयं कतमो वरधेनुके

ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ନନ୍ଦିନୀ ହିଁ; ଶାପାନ୍ତରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିଲି। ହେ ବରଦାୟିନୀ ଧେନୁ, ସତ୍ୟ କୁହ—ଏହି ପ୍ରଦେଶ କେଉଁଟି?

Verse 77

येन गच्छाम्यहं भूयः स्वगृहं प्रति सत्वरम् । मार्गं दृष्ट्वा महाभागे मानुषं प्राप्य कञ्चन

ମୁଁ କେଉଁ ପଥରେ ଶୀଘ୍ର ପୁଣି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବି? ହେ ମହାଭାଗେ, ପଥ ଦେଖାଇ ମୋତେ କୌଣସି ମାନବ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ମିଳୁ।

Verse 78

नंदिन्युवाच । चमत्कारपुरक्षेत्रमेतत्पातकनाशनम् । सर्वतीर्थमयं राजन्सर्वकामप्रदायकम्

ନନ୍ଦିନୀ କହିଲା—ଏହା ଚମତ୍କାରପୁର କ୍ଷେତ୍ର, ପାପନାଶକ। ହେ ରାଜନ, ଏହା ସର୍ବତୀର୍ଥମୟ ଓ ସର୍ବକାମପ୍ରଦାୟକ।

Verse 79

यदन्यत्र भवेच्छ्रेयो वत्सरेण तपस्विनाम् । दिनेनैवात्र तत्सम्यग्जायते नात्र संशयः

ତପସ୍ବୀମାନେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଏକ ବର୍ଷରେ ଯେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶ୍ରେୟ ଲଭନ୍ତି, ସେହିଟି ଏଠାରେ ଏକ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 80

एवं मत्वा मया लिंगं स्नापितं पयसा सदा । एतद्यूथं परित्यज्य भक्त्या पूतेन चेतसा

ଏହିପରି ଜାଣି ମୁଁ ସଦା ଦୁଧରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାପନ କରିଛି। ଏହି ଗୋଝୁଣ୍ଡକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭକ୍ତିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତରେ…

Verse 81

राजोवाच । गच्छ नन्दिनि भद्रं ते निजं प्राप्नुहि बालकम् । गोकुलं च सखीः स्वाश्च तथान्यं च सुहृज्जनम्

ରାଜା କହିଲେ—ଯାଅ ନନ୍ଦିନୀ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ନିଜ ବଛୁର, ନିଜ ଗୋକୁଳ, ନିଜ ସଖୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସୁହୃଦ୍ଜନଙ୍କୁ ଯାଇ ମିଳ।

Verse 82

एतत्क्षेत्रं मया पूर्वं ब्राह्मणानां मुखाच्छ्रुतम् । वांछितं च सदा प्रष्टुं न च द्रष्टुं प्रपारितम्

ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିଲି। ସଦା ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦର୍ଶନ କରିପାରିଲି ନାହିଁ।

Verse 83

राज्यकर्मप्रसक्तेन भोगासक्तेन नंदिनि । स्वयमेवाधुना लब्धं नाहं सन्त्यक्तुमुत्सहे

ହେ ନନ୍ଦିନୀ, ରାଜ୍ୟକର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଭୋଗରେ ଲଗ୍ନ ମୁଁ—ଏମାତ୍ରେ ସ୍ୱୟଂ ଲାଭ କରିଥିବା ଜିନିଷକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ସାହସ କରୁନି।

Verse 84

दिष्ट्या मे मुनिना तेन दत्तः शापो महात्मना । कथं स्यादन्यथा प्राप्तिः क्षेत्रस्यास्य सुशोभने

ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେହି ମହାତ୍ମା ମୁନି ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି। ହେ ସୁଶୋଭନେ, ନହେଲେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରାପ୍ତି ମୋତେ କିପରି ହେଇଥାନ୍ତା?

Verse 85

सूत उवाच । एवमुक्त्वा महीपालो नन्दिनीं तां विसृज्य च । स्थितस्तत्रैव तल्लिंगं ध्यायमानो दिवानिशम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି କହି ରାଜା ନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେଇ ରହି, ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦିନରାତି ଧ୍ୟାନ କଲେ।

Verse 86

प्रासादं तत्कृते मुख्यं विधायाद्भुतदर्शनम् । कैलासशिखराकारं तपस्तेपे तदग्रतः

ସେ ତାହା ପାଇଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନଯୁକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାସାଦ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କଲେ, କୈଲାସ-ଶିଖର ସଦୃଶ ଆକାରର, ଏବଂ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 87

ततस्तस्य प्रभावेन स्वल्पैरेव दिनैर्द्विजाः । संप्राप्तः परमां सिद्धिं दुर्लभां याज्ञिकैरपि

ତେବେ ସେହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଅତି ଅଳ୍ପ ଦିନରେ ସେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲା; ଯାହା ଯଜ୍ଞପରାୟଣ ଯାଜ୍ଞିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 88

तत्र यः कार्तिके मासि दीपकं संप्रयच्छति । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

ଯେ କେହି ସେଠାରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 89

मार्गशीर्षे च सम्प्राप्ते गीतनृत्यादिकं नरः । तदग्रे कुरुते भक्त्या स गच्छति परां गतिम्

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସ ଆସିଲେ, ଯେ ନର ଭକ୍ତିସହିତ ତାହାର (ଲିଙ୍ଗର) ସମ୍ମୁଖରେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଆଦି କରେ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 90

एतद्वः सर्वमाख्यातं सर्वपातकनाशनम् । कलशेश्वरमाहात्म्यं विस्तरेण द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସର୍ବ ମହାପାତକନାଶକ କଳଶେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲି।

Verse 91

भक्त्या पठति यश्चैतच्छ्रद्धया परया युतः । सोऽपि पापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

ଯେ କେହି ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଭକ୍ତିରେ ଏହାକୁ ପାଠ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 151

अथवा ये त्वया तस्य विहिताः शपथाः शुभे । ते संतु मम तिष्ठ त्वं तस्मादत्रैव गोकुले

ଅଥବା, ହେ ଶୁଭେ! ତୁମେ ତାହାର ଉପରେ ଯେ ଶପଥ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋ ପାଇଁ ହିଁ ସ୍ଥିର ରହୁ; ତେଣୁ ତୁମେ ଏଠାରେ ଏହି ଗୋକୁଳରେ ହିଁ ରୁହ।