Adhyaya 30
Shukla YajurvedaAdhyaya 3022 Mantras

Adhyaya 30

Purushamedha victim lists.

← Adhyaya 29Adhyaya 31

Mantras

Mantra 1

देव॑ सवित॒: प्र सु॑व य॒ज्ञं प्र सु॑व य॒ज्ञप॑तिं॒ भगा॑य । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः के॑तु॒पूः केतं॑ नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाजं॑ नः स्वदतु

ହେ ଦେବ ସବିତୃ, ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅ; ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ଭଗା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅ। ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ—କେତୁର ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା—ଆମ କେତୁକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ବାଚସ୍ପତି ଆମ ବାଜ (ବଳ/ଅନ୍ନ)କୁ ସୁସ୍ୱାଦୁ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 2

तत्स॑वि॒तुर्वरे॑ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो न॑: प्रचो॒दयात्

ଦେବ ସବିତୃଙ୍କର ସେହି ବରେଣ୍ୟ ଭର୍ଗ (ଉତ୍ତମ ତେଜ)କୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁ; ସେ ଆମ ଧୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୋଦିତ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 3

विश्वा॑नि देव सवितर्दुरि॒तानि॒ परा॑ सुव । यद्भ॒द्रं तन्न॒ आ सु॑व

ହେ ଦେବ ସବିତୃ, ସମସ୍ତ ଦୁରିତକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅ; ଏବଂ ଯାହା ଭଦ୍ର, ତାହା ଆମ ପାଖକୁ ଆଣିଦିଅ।

Mantra 4

वि॒भ॒क्तार॑ᳪ हवामहे॒ वसो॑श्चि॒त्रस्य॒ राध॑सः । स॒वि॒तारं॑ नृ॒चक्ष॑सम्

ଆମେ ବିଭକ୍ତାର (ବଣ୍ଟନକର୍ତ୍ତା)ଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ—ବସୁ (ଧନ) ଓ ଚିତ୍ର ରାଧସ (ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦାନ)ର ଦାତା; ନୃଚକ୍ଷସ (ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ରଷ୍ଟା) ସବିତାରଙ୍କୁ।

Mantra 5

ब्रह्म॑णे ब्राह्म॒णं क्ष॒त्राय॑ राज॒न्यं॒ म॒रुद्भ्यो॒ वैश्यं॒ तप॑से शू॒द्रं तम॑से॒ तस्क॑रं नार॒काय॑ वीर॒हणं॑ पा॒प्मने॑ क्ली॒बमा॑क्र॒याया॑ अयो॒गूं कामा॑य पुँश्च॒लूमति॑क्रुष्टाय माग॒धम्

ବ୍ରହ୍ମଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; କ୍ଷତ୍ରାୟ ରାଜନ୍ୟ; ମରୁଦ୍ଭ୍ୟୋ ବୈଶ୍ୟ; ତପସେ ଶୂଦ୍ର; ତମସେ ତସ୍କର; ନାରକାୟ ବୀରହଣ; ପାପ୍ମନେ କ୍ଲୀବ; ଆକ୍ରୟାୟ ଅୟୋଗୂଁ; କାମାୟ ପୁଂଶ୍ଚଲୂ; ଅତିକ୍ରୁଷ୍ଟାୟ ମାଗଧ।

Mantra 6

नृ॒त्ताय॑ सू॒तं गी॒ताय॑ शैलू॒षं धर्मा॑य सभाच॒रं न॒रिष्ठा॑यै भीम॒लं न॒र्माय॑ रे॒भᳪ हसा॑य॒ कारि॑मान॒न्दाय॑ स्त्रीष॒खं प्र॒मदे॑ कुमारीपु॒त्रं मे॒धायै॑ रथका॒रं धै॑र्याय॒ तक्षा॑णम्

ନୃତ୍ୟାର୍ଥେ ସୂତକୁ (ଅର୍ପଣ); ଗୀତାର୍ଥେ ଶୈଲୂଷକୁ (ଅଭିନେତାକୁ); ଧର୍ମାର୍ଥେ ସଭାଚରକୁ (ସଭାରେ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବାକୁ); ନରିଷ୍ଟାର୍ଥେ ଭୀମଲକୁ (ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷକୁ); ନର୍ମାର୍ଥେ ରେଭକୁ (ନିନ୍ଦକକୁ); ହାସ୍ୟାର୍ଥେ କାରିମାନକୁ (ହାସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦକକୁ); ଆନନ୍ଦାର୍ଥେ ସ୍ତ୍ରୀସଖକୁ (ସ୍ତ୍ରୀର ସହଚରକୁ); ପ୍ରମଦାର୍ଥେ କୁମାରୀପୁତ୍ରକୁ (ଅବିବାହିତ କନ୍ୟାର ପୁତ୍ରକୁ); ମେଧାର୍ଥେ ରଥକାରକୁ; ଧୈର୍ୟାର୍ଥେ ତକ୍ଷାଣକୁ (ସୁଥାରକୁ)।

Mantra 7

तप॑से कौला॒लं मा॒यायै॑ क॒र्मार॑ᳪ रू॒पाय॑ मणिका॒रᳪ शु॒भे व॒पᳪ श॑र॒व्या॒या इषुका॒रᳪ हे॒त्यै ध॑नुष्का॒रं कर्म॑णे ज्याका॒रं दि॒ष्टाय॑ रज्जुस॒र्जं मृ॒त्यवे॑ मृग॒युमन्त॑काय श्व॒निन॑म्

ତପସାର୍ଥେ କୌଲାଲକୁ (କୁମ୍ଭାରକୁ); ମାୟାର୍ଥେ କର୍ମାରକୁ (ଲୋହାରକୁ); ରୂପାର୍ଥେ ମଣିକାରକୁ (ଆଭୂଷଣକାରକୁ); ଶୁଭାର୍ଥେ ବପକୁ (ନାଇକୁ/କ୍ଷୌରିକକୁ); ଶରବ୍ୟାୟାଇ (ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର୍ଥେ) ଇଷୁକାରକୁ (ବାଣକାରକୁ); ହେତ୍ୟୈ (ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାର୍ଥେ) ଧନୁଷ୍କାରକୁ (ଧନୁଷକାରକୁ); କର୍ମାର୍ଥେ ଜ୍ୟାକାରକୁ (ଧନୁଷ୍ୟର ଜ୍ୟା କରୁଥିବାକୁ); ଦିଷ୍ଟାର୍ଥେ ରଜ୍ଜୁସର୍ଜକୁ (ଦୋରି/ରସି ତିଆରିକାରକୁ); ମୃତ୍ୟବେ ମୃଗୟୁକୁ (ଶିକାରୀକୁ); ଅନ୍ତକାର୍ଥେ ଶ୍ୱନିନକୁ (କୁକୁରପାଳକକୁ/କୁକୁର-ମଣିଷକୁ)।

Mantra 8

न॒दीभ्य॑: पौञ्जि॒ष्ठमृ॒क्षीका॑भ्यो॒ नैषादं पुरुषव्या॒घ्राय॑ दु॒र्मदं॑ गन्धर्वाप्स॒रोभ्यो॒ व्रात्यं॑ प्र॒युग्भ्य॒ उन्म॑त्तᳪ सर्पदेवज॒नेभ्योऽप्र॑तिपद॒मये॑भ्यः कित॒वमी॒र्यता॑या॒ अकि॑तवं पिशा॒चेभ्यो॑ बिदलका॒रीं या॑तु॒धाने॑भ्यः कण्टकीका॒रीम्

ନଦୀଭ୍ୟଃ ପୌଞ୍ଜିଷ୍ଠକୁ; ଋକ୍ଷୀକାଭ୍ୟଃ (ଭାଲୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ) ନୈଷାଦକୁ; ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ରାର୍ଥେ ଦୁର୍ମଦକୁ (ଉନ୍ମତ୍ତକୁ); ଗନ୍ଧର୍ବାପ୍ସରୋଭ୍ୟଃ ବ୍ରାତ୍ୟକୁ; ପ୍ରୟୁଗ୍ଭ୍ୟଃ (ଦଳ/ଯୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ପାଇଁ) ଉନ୍ମତ୍ତକୁ; ସର୍ପଦେବଜନେଭ୍ୟଃ ଅପ୍ରତିପଦକୁ (ଆଧାର/ପଦ ନଥିବାକୁ); ଈର୍ୟତାୟୈ (ଭ୍ରମଣାର୍ଥେ) କିତବକୁ (ଜୁଆରିକୁ) ଓ ଅକିତବକୁ (ଅଜୁଆରିକୁ); ପିଶାଚେଭ୍ୟଃ ବିଦଲକାରୀକୁ; ଯାତୁଧାନେଭ୍ୟଃ କଣ୍ଟକୀକାରୀକୁ।

Mantra 9

स॒न्धये॑ जा॒रं गे॒हायो॑पप॒तिमार्त्यै॒ परि॑वित्तं॒ निरृ॑त्यै परिविविदा॒नमरा॑द्ध्या एदिधिषुः प॒तिं निष्कृ॑त्यै पेशस्का॒रीᳪ सं॒ज्ञाना॑य स्मरका॒रीं प्र॑का॒मोद्या॑योप॒सदं॒ वर्णा॑यानु॒रुधं॒ बला॑योप॒दाम्

ସନ୍ଧି (ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ) ପାଇଁ ଜାର (ପରପୁରୁଷ); ଗେହ ପାଇଁ ଉପପତି (ରଖାଯାଇଥିବା ପୁରୁଷ); ଆର୍ତି ପାଇଁ ପରିବିତ୍ତ (ଯେ ବଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର କରିଦେଇଛି); ନିରୃତି ପାଇଁ ପରିବିବିଦାନ (ଅତିଜୟୀ/ଅତିଗ୍ରାହୀ); ଅରାଦ୍ଧ୍ୟ (ବିଫଳତା) ପାଇଁ ଏଦିଧିଷୁ (ଉତ୍ସୁକ ବର); ନିଷ୍କୃତି (ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ) ପାଇଁ ପତି; ସଂଜ୍ଞାନ (ପରିଚୟ) ପାଇଁ ପେଶସ୍କାରୀ (ବିଲାସିନୀ); ସ୍ମରଣ ପାଇଁ ସ୍ମରକାରୀ (ପ୍ରେମୋଦ୍ଦୀପିକା); ପ୍ରକାମୋଦ୍ୟାୟ (କାମନା) ପାଇଁ ଉପସଦ; ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଅନୁରୁଧ; ବଳ ପାଇଁ ଉପଦାମ।

Mantra 10

उ॒त्सा॒देभ्य॑: कु॒ब्जं प्र॒मुदे॑ वाम॒नं द्वा॒र्भ्यः स्रा॒मᳪ स्वप्ना॑या॒न्धमध॑र्माय बधि॒रं प॒वित्रा॑य भि॒षजं॑ प्र॒ज्ञाना॑य नक्षत्रद॒र्शमा॑शि॒क्षायै॑ प्र॒श्निन॑मुपशि॒क्षाया॑ अभिप्र॒श्निनं॑ म॒र्यादा॑यै प्रश्नविवा॒कम्

ଉତ୍ସାଦ (ପତନ) ପାଇଁ କୁବ୍ଜ (କୁବ୍ବା); ପ୍ରମୁଦ (ଆନନ୍ଦ) ପାଇଁ ବାମନ (ବାଉନ); ଦ୍ୱାର ପାଇଁ ସ୍ରାମ (ଲଙ୍ଗଡା); ସ୍ୱପ୍ନ ପାଇଁ ଅନ୍ଧ; ଅଧର୍ମ ପାଇଁ ବଧିର (ବେହେରା); ପବିତ୍ର ପାଇଁ ଭିଷଜ୍ (ବୈଦ୍ୟ); ପ୍ରଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ନକ୍ଷତ୍ରଦର୍ଶ (ତାରାଦର୍ଶୀ); ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଶ୍ନିନ (ପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତା); ଉପଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଭିପ୍ରଶ୍ନିନ (ପ୍ରତିପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତା); ମର୍ୟାଦା ପାଇଁ ପ୍ରଶ୍ନବିବାକ (ପ୍ରଶ୍ନ-ନିର୍ଣ୍ଣୟକ)।

Mantra 11

अर्मे॑भ्यो हस्ति॒पं ज॒वाया॑श्व॒पं पुष्ट्यै॑ गोपा॒लं वी॒र्या॒याविपा॒लं तेज॑सेऽजपा॒लमिरा॑यै की॒नाशं॑ की॒लाला॑य सुराका॒रं भ॒द्राय॑ गृह॒पᳪ श्रेय॑से वित्त॒धमाध्य॑क्ष्यायानुक्ष॒तार॑म्

ସେନାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହସ୍ତିପଂ (ହାତୀପାଳକ); ବେଗ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱପଂ (ଘୋଡ଼ାପାଳକ); ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଗୋପାଳ; ବୀର୍ୟ ପାଇଁ ଅବିପାଳ (ମେଷପାଳ/ମେଷପାଳକ); ତେଜ ପାଇଁ ଅଜପାଳ (ଛାଗପାଳକ); ଇରା (ପୋଷକ ଅନ୍ନ) ପାଇଁ କୀନାଶ (ହଳିଆ କୃଷକ); କୀଲାଲ (ମଧୁର ରସ) ପାଇଁ ସୁରାକାର (ସୁରା-ନିର୍ମାତା); ଭଦ୍ରତା ପାଇଁ ଗୃହପତି; ଶ୍ରେୟସ ପାଇଁ ବିତ୍ତଧମ (ଧନଧାରକ/ଭଣ୍ଡାରୀ); ଅଧ୍ୟକ୍ଷ୍ୟ (ଅଧିକାର) ପାଇଁ ଅନୁକ୍ଷତାର (ଉପ-କ୍ଷତ୍ତା/ସହାୟକ ଅଧିକାରୀ) (ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି)।

Mantra 12

भायै॑ दार्वा॒हारं॑ प्र॒भाया॑ अग्न्ये॒धं ब्र॒ध्नस्य॑ वि॒ष्टपा॑याभिषे॒क्तारं॒ वर्षि॑ष्ठाय॒ नाका॑य परिवे॒ष्टारं॑ देवलो॒काय॑ पेशि॒तारं॑ मनुष्यलो॒काय॑ प्रकरि॒तार॒ᳪ सर्वे॑भ्यो लो॒केभ्य॑ उपसे॒क्तार॒मव॑ ऋत्यै व॒धायो॑पमन्थि॒तारं॒ मेधा॑य वासः पल्पू॒लीं प्र॑का॒माय॑ रजयि॒त्रीम्

ଭୟ ପାଇଁ ଦାର୍ୱାହାର (କାଠ ଆଣୁଥିବା); ପ୍ରଭା ପାଇଁ ଅଗ୍ନ୍ୟେଧ (ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳକ); ବ୍ରଧ୍ନ (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ)ର ବିଷ୍ଟପ (ଆକାଶମଣ୍ଡଳ) ପାଇଁ ଅଭିଷେକ୍ତାର (ଅଭିଷେକ କରୁଥିବା); ବର୍ଷିଷ୍ଠ ନାକ (ପରମ ସ୍ୱର୍ଗ) ପାଇଁ ପରିବେଷ୍ଟାର (ଆବରଣ କରୁଥିବା); ଦେବଲୋକ ପାଇଁ ପେଶିତାର (ରୂପଦାତା/ଶିଳ୍ପୀ); ମନୁଷ୍ୟଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରକରିତାର (ବ୍ୟବସ୍ଥାକାର); ସର୍ବ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପସେକ୍ତାର (ଛିଟାଇବା/ସିଞ୍ଚିବାକାରୀ); ଅପଋତି-ନିବାରଣ ପାଇଁ ବଧାୟ ଉପମନ୍ଥିତାର (ମଥନଦଣ୍ଡ ଚଳାଉଥିବା); ମେଧା ପାଇଁ ବାସଃ (ବସ୍ତ୍ର); ପ୍ରକାମ ପାଇଁ ପଲ୍ପୂଲୀ; ରଜୟିତ୍ରୀ (ରଞ୍ଜକ/ରଙ୍ଗକାରିଣୀ) (ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି)।

Mantra 13

ऋ॒तये॑ स्ते॒नहृ॑दयं वैर॑हत्याय॒ पिशु॑नं॒ विवि॑क्त्यै क्ष॒त्तार॒मौप॑द्रष्ट्र्यायानुक्ष॒त्तारं॒ बला॑यानुच॒रं भू॒म्ने प॑रिष्क॒न्दं प्रि॒याय॑ प्रियवा॒दिन॒ मरि॑ष्ट्या अश्वसा॒दᳪ स्व॒र्गा॑य लो॒काय॑ भागदु॒घं वर्षि॑ष्ठाय॒ नाका॑य परिवे॒ष्टार॑म्

ଋତ ପାଇଁ ସ୍ତେନହୃଦୟ (ଚୋର-ହୃଦୟବାନ); ବୈରହତ୍ୟା (ବୈରନାଶ) ପାଇଁ ପିଶୁନ (ନିନ୍ଦକ/ଚୁଗୁଲଖୋର); ବିବିକ୍ତି (ବିବେକ/ଭେଦଜ୍ଞାନ) ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ତାର (କ୍ଷତ୍ତ/ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ); ଔପଦ୍ରଷ୍ଟ୍ର୍ୟ (ନିରୀକ୍ଷଣ) ପାଇଁ ଅନୁକ୍ଷତ୍ତାର (ଉପ-କ୍ଷତ୍ତ); ବଳ ପାଇଁ ଅନୁଚର (ସେବକ/ଅନୁଚର); ଭୂମ୍ନେ (ମହତ୍ତ୍ୱ) ପାଇଁ ପରିଷ୍କନ୍ଦ (ପରିଭ୍ରମଣକାରୀ); ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ପ୍ରିୟବାଦିନ (ମଧୁରବକ୍ତା); ମରିଷ୍ଟି (ଅରିଷ୍ଟ-ନିବାରଣ/ରକ୍ଷା) ପାଇଁ ଅଶ୍ୱସାଦ (ଅଶ୍ୱ-ବଶକର୍ତ୍ତା); ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପାଇଁ ଭାଗଦୁଘ (ଭାଗ ଦେଉଥିବା/ହିସ୍ସା ପହଞ୍ଚାଉଥିବା); ବର୍ଷିଷ୍ଠ ନାକ ପାଇଁ ପରିବେଷ୍ଟାର (ଆବରଣକାରୀ) (ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି)।

Mantra 14

म॒न्यवे॑ऽयस्ता॒पं क्रोधा॑य निस॒रं योगा॑य यो॒क्तार॒ᳪ शोका॑याभिस॒र्तारं॒ क्षेमा॑य विमो॒क्तार॑मुत्कूलनिकू॒लेभ्य॑स्त्रि॒ष्ठिनं॒ वपु॑षे मानस्कृ॒तᳪ शीला॑याञ्जनीका॒रीं निरृ॑त्यै कोशका॒रीं य॒माया॒सूम्

ମନ୍ୟୁ (କ୍ରୋଧ) ପାଇଁ ମୁଁ ତାପ ଦେଇଥିବାକୁ ନିୟୋଜନ କରେ; କ୍ରୋଧ ପାଇଁ ନିସରଣ (ହଂକାଇ ବାହାର କରୁଥିବା)କୁ; ଯୋଗ/ଶିଷ୍ଟାଚାର ପାଇଁ ଯୋକ୍ତାର (ଯୋଡ଼ୁଥିବା)କୁ; ଶୋକ ପାଇଁ ଅଭିସର୍ତ୍ତାର (ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା)କୁ; କ୍ଷେମ (ସୁରକ୍ଷା) ପାଇଁ ବିମୋକ୍ତାର (ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା)କୁ; ଉଚ୍ଚ କୂଳ ଓ ନିମ୍ନ କୂଳରୁ ତ୍ରିଷ୍ଠିନ (ତ୍ରି-ଆଧାରବାନ)କୁ; ବପୁ (ରୂପ) ପାଇଁ ମାନସକୃତ (ମନରେ ଗଢ଼ା)କୁ; ଶୀଳ (ଅଭ୍ୟାସ/ସ୍ୱଭାବ) ପାଇଁ ଅଞ୍ଜନୀକାରୀ (ଅନ୍ଧକାର/କାଜଳ କରୁଥିବା)କୁ; ନିରୃତି ପାଇଁ କୋଶକାରୀ (ଆବରଣ/କୋଶ ତିଆରି କରୁଥିବା)କୁ; ଯମ ପାଇଁ ଆସୁ (ପ୍ରାଣ)କୁ ନିୟୋଜନ କରେ।

Mantra 15

य॒माय॑ यम॒सूमथ॑र्व॒भ्योऽव॑तोकाᳪ संवत्स॒राय॑ पर्या॒यिणीं॑ परिवत्स॒रायावि॑जातामिदावत्स॒राया॒तीत्व॑रीमिद्वत्स॒राया॑ति॒ष्कद्व॑रीं वत्स॒राय॒ विज॑र्जराᳪ संवत्स॒राय॒ पलि॑क्नीमृ॒भुभ्यो॑ऽजिनस॒न्धᳪ सा॒ध्येभ्य॑श्चर्म॒म्नम्

ଯମ ପାଇଁ ଯମସୂ (ଯମଙ୍କ ନିଜ ସୃଷ୍ଟି)କୁ; ଅଥର୍ବଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅବତୋକା (ସନ୍ତାନହୀନ ସ୍ତ୍ରୀ)କୁ; ସଂବତ୍ସର (ବର୍ଷ) ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟିଣୀ (ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗତି କରୁଥିବା)କୁ; ପରିବତ୍ସର ପାଇଁ ଅବିଜାତା (ଅଜାତ/ଅଜନ୍ମ)କୁ; ଇଦାବତ୍ସର ପାଇଁ ଅତୀତ୍ୱରୀ (ଅତି ଉତାବଳା)କୁ; ଇଦ୍ୱତ୍ସର ପାଇଁ ଅତିଷ୍କଦ୍ୱରୀ (ଅତି ଛାଲ ମାରୁଥିବା/ଅତି ଲଂଘନ କରୁଥିବା)କୁ; ବତ୍ସର ପାଇଁ ବିଜର୍ଜରା (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜର୍ଜରିତ)କୁ; ସଂବତ୍ସର ପାଇଁ ପଲିକ୍ନୀ (ଧଳା କେଶବତୀ)କୁ; ଋଭୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜିନସନ୍ଧ (ଚର୍ମ ସିଲାଇକାର)କୁ; ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚର୍ମମ୍ନ (ଚର୍ମ-କର୍ମ କରୁଥିବା)କୁ ନିୟୋଜନ କରେ।

Mantra 16

सरो॑भ्यो धैव॒रमु॑प॒स्थाव॑राभ्यो॒ दाशं॑ वैश॒न्ताभ्यो॑ बै॒न्दं न॑ड्व॒लाभ्यः शौष्क॑लं पा॒राय॑ मार्गा॒रम॑वा॒राय॑ कै॒वर्तं॑ ती॒र्थेभ्य॑ आ॒न्दं विष॑मेभ्यो मैना॒लᳪ स्वने॑भ्य॒: पर्ण॑कं॒ गुहा॑भ्य॒: किरा॑त॒ᳪ सानु॑भ्यो॒ जम्भ॑कं॒ पर्व॑तेभ्यः किम्पूरु॒षम्

ସରୋଭ୍ୟଃ (ତଳାବ/ହ୍ରଦ) ପାଇଁ ଧୈବର (ମାଛଧରା)କୁ; ଉପସ୍ଥାବର ଭୂଭାଗ (ଜଳତଟ ଅଞ୍ଚଳ) ପାଇଁ ଦାଶ (ଜଳମାନବ/ନାଉକାର)କୁ; ବୈଶନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ (ନଦୀର ପହଞ୍ଚ/ଧାରା-ଖଣ୍ଡ) ପାଇଁ ବୈନ୍ଦକୁ; ନଡ୍ୱଲ ଅଞ୍ଚଳ (ନଳ/ରୀଡ୍-ବେଡ୍) ପାଇଁ ଶୌଷ୍କଲ (ଶୁଖିଲା ମାଛର ଲୋକ)କୁ; ପାର (ଦୂର କୂଳ) ପାଇଁ ମାର୍ଗାର (ପଥ ଖୋଜୁଥିବା)କୁ; ଅବାର (ନିକଟ କୂଳ) ପାଇଁ କୈବର୍ତ୍ତ (ନାଉକାର/ମାଛଧରା)କୁ; ତୀର୍ଥ (ଘାଟ/ଉତ୍ତରଣ) ପାଇଁ ଆନ୍ଦ (ପାର କରାଉଥିବା)କୁ; ବିଷମ ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ମୈନାଲକୁ; ସ୍ୱନ (ପ୍ରତିଧ୍ୱନି) ପାଇଁ ପର୍ଣ୍ଣକ (ପତ୍ରବସ୍ତ୍ରଧାରୀ)କୁ; ଗୁହା ପାଇଁ କିରାତକୁ; ସାନୁ (ଢାଳ/ପାହାଡ଼ ଧାର) ପାଇଁ ଜମ୍ଭକକୁ; ପର୍ବତ ପାଇଁ କିମ୍ପୁରୁଷକୁ ନିୟୋଜନ କରେ।

Mantra 17

बी॒भ॒त्सायै॑ पौल्क॒सं वर्णा॑य हिरण्यका॒रं तु॒लायै॑ वाणि॒जं प॑श्चादो॒षाय॑ ग्ला॒विनं॒ विश्वे॑भ्यो भू॒तेभ्य॑: सिध्म॒लं भूत्यै॑ जागर॒णमभू॑त्यै स्वप॒नमार्त्यै॑ जनवा॒दिनं॒ व्यृ॒र्द्ध्या अपग॒ल्भᳪ स॑ᳪश॒राय॑ प्र॒च्छिद॑म्

ବୀଭତ୍ସା (ଘୃଣାସ୍ପଦତା) ପାଇଁ ପୌଲ୍କସକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରେ; ବର୍ଣ୍ଣ (ରଙ୍ଗ) ପାଇଁ ହିରଣ୍ୟକାର (ସୁନାର)କୁ; ତୁଲା (ତରାଜୁ) ପାଇଁ ବାଣିଜ (ବ୍ୟାପାରୀ)କୁ; ପଶ୍ଚାଦୋଷ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୋଷ) ପାଇଁ ଗ୍ଲାବିନ (ଆଳସୀ/ଶିଥିଳ)କୁ; ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସିଧ୍ମଲ (ପଚିଯାଉଥିବା/ଫଫୁଁଦିଆ)କୁ; ଭୂତ୍ୟୈ (ସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ଜାଗରଣକୁ; ଅଭୂତ୍ୟୈ (ଅସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ସ୍ୱପ୍ନ (ନିଦ୍ରା)କୁ; ଆର୍ତ୍ୟୈ (କଷ୍ଟ) ପାଇଁ ଜନବାଦିନ (ଲୋକମଧ୍ୟରେ କଥା କହୁଥିବା)କୁ; ବ୍ୟୃଦ୍ଧ୍ୟା (ଅତିବୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ଅପଗଲ୍ଭ (ଅବିବେକୀ/ଉତାବଳା)କୁ; ସଂଶରାୟ (ବିନାଶ) ପାଇଁ ପ୍ରଚ୍ଛିଦ (କଠୋର ଛେଦକ/ଦଣ୍ଡକ)କୁ ଅର୍ପଣ କରେ।

Mantra 18

अ॒क्ष॒रा॒जाय॑ कित॒वं कृ॒ताया॑दिनवद॒र्शं त्रेता॑यै क॒ल्पिनं॑ द्वा॒परा॑याधिक॒ल्पिन॑मास्क॒न्दाय॑ सभास्था॒णुं मृ॒त्यवे॑ गोव्य॒च्छमन्त॑काय गोघा॒तं क्षु॒धे यो गां वि॑कृ॒न्तन्तं॒ भिक्ष॑माण उप॒तिष्ठ॑ति दुष्कृ॒ताय॒ चर॑काचार्यं पा॒प्मने॑ सैल॒गम्

ଅକ୍ଷରାଜ (ପାଶାର ରାଜା) ପାଇଁ କିତବ (ଜୁଆରି)କୁ; କୃତାୟ ଅଦିନବଦର୍ଶ (ଦିନ ଦେଖୁଥିବା/ଗଣୁଥିବା)କୁ; ତ୍ରେତାୟୈ କଲ୍ପିନ (ଯୋଜନାକାର)କୁ; ଦ୍ୱାପରାୟ ଅଧିକଲ୍ପିନ (ଅତି-ଯୋଜନାକାର)କୁ; ଆସ୍କନ୍ଦ (ଆକ୍ରମଣ/ଓନ୍ରଶ) ପାଇଁ ସଭାସ୍ଥାଣୁ (ସଭାମଣ୍ଡପର ଥମ୍ଭ ପରି ସ୍ଥିର)କୁ; ମୃତ୍ୟବେ ଗୋବ୍ୟଚ୍ଛ (ଗୋ-ଲୁଟେରା)କୁ; ଅନ୍ତକାୟ ଗୋଘାତ (ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ)କୁ; କ୍ଷୁଧେ—ଯେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଗୋକୁ କାଟୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସେବା କରି ତାଙ୍କ ପାଖେ ଅପେକ୍ଷା କରେ, ସେହି ଲୋକକୁ; ଦୁଷ୍କୃତାୟ ଚରକାଚାର୍ୟ (ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଆଚାର୍ୟ/ଉପଦେଶକ)କୁ; ପାପ୍ମନେ ସୈଲଗ (ପର୍ବତବାସୀ/ଶିଳାବାସୀ)କୁ ଅର୍ପଣ କରେ।

Mantra 19

प्र॒ति॒श्रुत्का॑या अर्त॒नं घोषा॑य भ॒षमन्ता॑य बहुवा॒दिन॑मन॒न्ताय॒ मूक॒ᳪ शब्दा॑याडम्बराघा॒तं मह॑से वीणावा॒दं क्रोशा॑य तूणव॒ध्मम॑वरस्प॒राय॑ शङ्ख॒ध्मं वना॑य वन॒पम॒न्यतो॑रण्याय दाव॒पम्

ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍କା (ପ୍ରତିଧ୍ୱନି/ଏକୋ)କୁ ଅର୍ତନ (ଗୁଞ୍ଜୁଥିବା ଘୁର୍ଣ୍ଣନ ଧ୍ୱନି); ଘୋଷାକୁ; ଭଷମନ୍ତାକୁ; ବହୁବାଦିନୀ (ବହୁ କଥା କହୁଥିବା) ବାଣୀକୁ; ଅନନ୍ତକୁ; ମୂକକୁ; ଶବ୍ଦକୁ; ମହାଡମ୍ବରାଘାତ (ବଡ଼ ଢୋଲର ଆଘାତ)କୁ; ତାହାର ମହିମାକୁ; ବୀଣାବାଦନକୁ; କ୍ରୋଶ (ଚିତ୍କାର)କୁ; ତୂଣବଧ୍ମ (ତୂର୍ଯ୍ୟ/ନଳୀ ଫୁଙ୍କା)କୁ; ଅବରସ୍ପର (ଗଭୀର ଗୁଞ୍ଜନ କମ୍ପନ)କୁ; ଶଙ୍ଖଧ୍ମନକୁ; ବନକୁ; ବନପ (ବନର ପାଳକ/ବନସ୍ପତି)କୁ; ଅନ୍ୟତୋଽରଣ୍ୟ (ଦୂର ଅରଣ୍ୟ)କୁ; ଦାବପ (ବନାଗ୍ନି)କୁ (ଅର୍ପଣ)।

Mantra 20

न॒र्माय॑ पुँश्च॒लूᳪ हसा॑य॒ कारिं॒ याद॑से शाब॒ल्यां ग्रा॑म॒ण्यं गण॑कमभि॒क्रोश॑कं॒ तान्मह॑से वीणावा॒दं पा॑णि॒घ्नं तू॑णव॒ध्मं तान्नृ॒त्ताया॑न॒न्दाय॑ तल॒वम्

ନର୍ମା (ବିନୋଦ) ପାଇଁ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ (ବେଶ୍ୟା); ହାସ୍ୟ ପାଇଁ କାରି (କର୍ତ୍ତା); ଯାଦସ ପାଇଁ ଶାବଲ୍ୟା (ବର୍ଣ୍ଣବୈଚିତ୍ର୍ୟବତୀ ସ୍ତ୍ରୀ); ଗ୍ରାମଣ୍ୟ (ଗ୍ରାମମୁଖିଆ); ଗଣକ (ଜୁଆରି); ଅଭିକ୍ରୋଶକ (ନିନ୍ଦକ)—ଏମାନେ ମହସେ (ମହିମା) ପାଇଁ। ବୀଣାବାଦକ, ପାଣିଘ୍ନ (ହାତତାଳ ଦେବାଳା), ତୂଣବଧ୍ମ (ତୂର୍ୟ/ତୁରୀ ଫୁଙ୍କିବାଳା)—ଏମାନେ ନୃତ୍ୟ ପାଇଁ, ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଏବଂ ତଲବ (ଲୟବଦ୍ଧ ତାଳି) ପାଇଁ।

Mantra 21

अ॒ग्नये॒ पीवा॑नं पृथि॒व्यै पी॑ठस॒र्पिणं॑ वा॒यवे॑ चाण्डा॒लम॒न्तरि॑क्षाय वᳪशन॒र्तिनं॑ दि॒वे ख॑ल॒तिᳪ सूर्या॑य हर्य॒क्षं नक्ष॑त्रेभ्यः किर्मि॒रं च॒न्द्रम॑से कि॒लास॒मह्ने॑ शु॒क्लं पि॑ङ्गा॒क्षᳪ रात्र्यै॑ कृ॒ष्णं पि॑ङ्गा॒क्षम्

ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ପୀବାନ (ସ୍ଥୂଳ/ବଳବାନ); ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ପୀଠସର୍ପିଣ (ପିଠ ଉପରେ ସରିବାଳା); ବାୟୁ ପାଇଁ ଚାଣ୍ଡାଳ; ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ପାଇଁ ବଂଶନର୍ତିନ (ବାଁସ ନୃତ୍ୟକାର); ଦିବେ ପାଇଁ ଖଲତି (ଟାକୁଳା); ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ହର୍ୟକ୍ଷ (ତାମ୍ର/ହଳଦିଆ ଆଖିଥିବା); ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିର୍ମିର (ଛିଟାଛିଟା/ଚିତ୍ରିତ); ଚନ୍ଦ୍ରମସ ପାଇଁ କିଲାସ (ଶ୍ୱେତ-କୁଷ୍ଠୀ); ଅହ୍ନେ (ଦିନ) ପାଇଁ ଶୁକ୍ଲ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ (ଧଳା, ତାମ୍ର-ଆଖିଥିବା); ରାତ୍ରି ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ (କଳା, ତାମ୍ର-ଆଖିଥିବା)।

Mantra 22

अथै॒तान॒ष्टौ विरू॑पा॒ना ल॑भ॒तेऽति॑दीर्घं॒ चाति॑ह्रस्वं॒ चाति॑स्थूलं॒ चाति॑कृशं॒ चाति॑शुक्लं॒ चाति॑कृष्णं॒ चाति॑कुल्वं॒ चाति॑लोमशं च । अशू॑द्रा॒ अब्रा॑ह्मणा॒स्ते प्रा॑जाप॒त्याः । मा॒ग॒धः पुँ॑श्च॒ली कि॑त॒वः क्ली॒बोऽशू॑द्रा॒ अब्रा॑ह्मणा॒स्ते प्रा॑जाप॒त्याः

ଅଥ ଏବେ ସେ ଏହି ଆଠ ଜଣ ବିରୂପ (ବିକୃତ ଆକୃତିବତ) ଲୋକଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରେ: ଅତିଦୀର୍ଘ ଓ ଅତିହ୍ରସ୍ୱ, ଅତିସ୍ଥୂଳ ଓ ଅତିକୃଶ, ଅତିଶୁକ୍ଲ ଓ ଅତିକୃଷ୍ଣ, ଅତିକୁଲ୍ୱ (ଅତିଖଲ୍ୱ/ଅତିଟାକୁଳା) ଓ ଅତିଲୋମଶ। ସେମାନେ ନ ଶୂଦ୍ର, ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ସେମାନେ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ (ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର) ଅଟନ୍ତି। ମାଗଧ, ପୁଂଶ୍ଚଲୀ, କିତବ (ଜୁଆରି), କ୍ଲୀବ—ନ ଶୂଦ୍ର, ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ସେମାନେ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଅଟନ୍ତି।

Frequently Asked Questions

Its core is Pravargya, especially the Gharma (heated milk) offering, presented as a consecratory act that concentrates tapas/tejas and propels the sacrifice toward success.

These are niyoga (ritual assignment) formulas: by naming and assigning diverse human types and functions to deities/abstract powers, the rite converts social plurality—including marginality—into a stable cosmic order (ṛta).

Kandikā 30.19 treats sound itself—speech, music, conch-blast, clamour, echo, and forest-roar—as sacrificially nameable offerings, extending yajña’s scope to the auditory universe.