तारक-कुमार-युद्धवर्णनम् / Description of the Battle between Tāraka and Kumāra

Verse 1

ब्रह्मोवाच । निवार्य वीरभद्रं तं कुमारः परवीरहा । समैच्छत्तारकवधं स्मृत्वा शिवपदाम्बुजौ

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେଇ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ନିବାରି, ପରବୀରହନ୍ତା କୁମାର ଶ୍ରୀଶିବଙ୍କ ପଦାମ୍ବୁଜ ସ୍ମରଣ କରି ତାରକବଧ କରିବାକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।

Verse 2

जगर्जाथ महातेजाः कार्तिकेयो महाबलः । सन्नद्धः सोऽभवत्क्रुद्ध सैन्येन महता वृतः

ତାପରେ ମହାବଳୀ, ମହାତେଜସ୍ବୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଗର୍ଜନ କଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ନଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ବିଶାଳ ସେନାରେ ଘେରା ଥିଲେ।

Verse 3

तदा जयजयेत्युक्तं सर्वैर्देर्वेर्गणै स्तथा । संस्तुतो वाग्भिरिष्टाभिस्तदैव च सुरर्षिभिः

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଏକସ୍ୱରେ “ଜୟ ଜୟ” ବୋଲି ଘୋଷ କଲେ। ସେହି କ୍ଷଣେ ଦେବର୍ଷିମାନେ ପ୍ରିୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳବାଣୀରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 4

तारकस्य कुमारस्य संग्रामोऽतीव दुस्सहः । जातस्तदा महाघोरस्सर्वभूत भयंकरः

ତେବେ ତାରକ ଓ ଦିବ୍ୟ ଯୁବକ କୁମାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଗ୍ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁସ୍ସହ ହେଲା; ସେ ମହାଘୋର ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା।

Verse 5

शक्तिहस्तौ च तौ वीरौ युयुधाते परस्परम् । सर्वेषां पश्यतां तत्र महाश्चर्यवतां मुने

ହେ ମୁନେ, ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ହାତରେ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଧରି ସେଠାରେ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ସମସ୍ତେ ଦେଖି ମହା ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 6

शक्तिनिर्भिन्नदेहौ तौ महासाधनसंयुतौ । परस्परं वंचयंतौ सिंहाविव महाबलौ

ସେଇ ଦୁଇଜଣ, ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ଭିନ୍ନତା ପାଇ, ମହାସାଧନରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଥିଲେ; ମହାବଳୀ ଦୁଇ ସିଂହ ପରି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଚାଳ ଦେଇ ମାଟିଆଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

Verse 7

वैतालिकं समाश्रित्य तथा खेचरकं मतम् । पापं तं च समाश्रित्य शक्त्या शक्तिं विजघ्नतुः

ବୈତାଳିକ ଉପାୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏବଂ ଖେଚରକ ଯୋଜନାକୁ ମଧ୍ୟ গ্ৰହଣ କରି, ସେ ପାପୀମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଉପାୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; ପରେ ଶକ୍ତି ସହ ଶକ୍ତି ମୁକାବିଲା କରି ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଶକ୍ତିକୁ ନିପାତ କଲେ।

Verse 8

एभिर्मंत्रैर्महावीरौ चक्रतुर्युद्धमद्भुतम् । अन्योन्यं साधकौ भूत्वा महाबलपराक्रमौ

ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥ ହୋଇ ସେ ଦୁଇ ମହାବୀର ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ପରସ୍ପରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ନିଜ-ନିଜ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧି ସାଧୁଥିବା ସାଧକ ପରି ହୋଇ, ସେମାନେ ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 9

महाबलं प्रकुर्वतौ परस्परवधैषिणौ । जघ्नतुश्शक्तिधाराभी रणे रणविशारदौ

ଅପାର ବଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ପରସ୍ପର ବଧକାମୀ ସେଇ ଦୁଇ ରଣବିଶାରଦ ଯୋଦ୍ଧା ରଣଭୂମିରେ ଶକ୍ତି (ଭାଲ)ର ଧାରାଦ୍ୱାରା ଏକାପରକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 10

इति श्री शिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे तारका सुरवधदेवोत्सववर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ କୁମାରଖଣ୍ଡରେ ‘ତାରକାସୁରବଧ ପରେ ଦେବୋତ୍ସବବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 11

तदा तौ युध्यमानौ च हन्तुकामौ महाबलौ । वल्गन्तौ वीरशब्दैश्च नानायुद्धविशारदौ

ତେବେ ସେଇ ଦୁଇ ମହାବଳୀ ବୀର, ହନନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ରଣଭୂମିରେ ବୀରନାଦ କରି କୁଦିକୁଦି ଚାଲିଲେ; ନାନା ପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧକଳାରେ ସେମାନେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 12

अभवन्प्रेक्षकास्सर्वे देवा गंधर्वकिन्नराः । ऊचुः परस्परं तत्र कोस्मिन्युद्धे विजेष्यते

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ପ୍ରେକ୍ଷକ ହେଲେ। ସେମାନେ ପରସ୍ପର କହିଲେ—“ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କିଏ ବିଜୟୀ ହେବ?”

Verse 13

तदा नभोगता वाणी जगौ देवांश्च सांत्वयन् । असुरं तारकं चात्र कुमारोऽयं हनिष्यति

ତେବେ ଆକାଶରୁ ଦିବ୍ୟବାଣୀ ଗଞ୍ଜିଲା, ଦେବମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ—“ଏଠାରେ ଏହି କୁମାର ନିଶ୍ଚୟ ଅସୁର ତାରକକୁ ନିହତ କରିବ।”

Verse 14

मा शोच्यतां सुरैः सर्वै सुखेन स्थीयतामिति । युष्मदर्थं शंकरो हि पुत्ररूपेण संस्थितः

ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ସୁଖରେ ରୁହନ୍ତୁ। ଆପଣମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଶଙ୍କର ହିଁ ପୁତ୍ରରୂପେ ସ୍ଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 15

श्रुत्वा तदा तां गगने समीरितां वाचं शुभां सप्रमथेस्समावृतः । निहंतुकामः सुखितः कुमारको दैत्याधिपं तारकमाश्वभूत्तदा

ଆକାଶରେ ଗଞ୍ଜିଥିବା ସେଇ ଶୁଭବାଣୀ ଶୁଣି, ପ୍ରମଥମାନେ ଘେରିଥିବା କୁମାର ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ନିହତ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଦୈତ୍ୟାଧିପ ତାରକଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

Verse 16

शक्त्या तया महाबाहुराजघानस्तनांतरे । कुमारः स्म रुषाविष्टस्तारकासुरमोजसा

ସେଇ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମହାବାହୁ କୁମାର କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ତାରକାସୁରର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହାର କଲେ ଏବଂ ନିଜ ତେଜୋବଳରେ ତାକୁ ଅଭିଭୂତ କଲେ।

Verse 17

तं प्रहारमनादृत्य तारको दैत्यपुंगवः । कुमारं चापि संक्रुद्धस्स्वशक्त्या संजघान सः

ସେଇ ପ୍ରହାରକୁ ଅବହେଳା କରି ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାରକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ଶକ୍ତି-ଅସ୍ତ୍ରରେ କୁମାରଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 18

तेन शक्तिप्रहारेण शांकरिर्मूच्छि तोऽभवत् । मुहूर्ताच्चेतनां प्राप स्तूयमानो महर्षिभिः

ସେହି ଶକ୍ତି-ପ୍ରହାରରେ ଶାଙ୍କରୀ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ, ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ ସେ ପୁନଃ ଚେତନା ପାଇଲେ।

Verse 19

यथा सिंहो मदोन्मत्तो हंतुकामस्तथासुरम् । कुमारस्तारकं शक्त्या स जघान प्रतापवान्

ଯେପରି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ସିଂହ ହନ୍ତୁକାମ ହୋଇ ଶତ୍ରୁକୁ ନିପାତ କରେ, ସେପରି ପ୍ରତାପବାନ କୁମାର ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତାରକାସୁରକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 20

एवं परस्परं तौ हि कुमारश्चापि तारकः । युयुधातेऽतिसंरब्धौ शक्तियुद्धविशारदौ

ଏଭଳି ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ କୁମାର ଓ ତାରକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦୁହେଁ ଶକ୍ତି-ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଶାରଦ ଥିଲେ।

Verse 21

अभ्यासपरमावास्तामन्योन्यं विजिगीषया । पदातिनौ युध्यमान्नौ चित्ररूपौ तरस्विनौ

ନିରନ୍ତର ଅଭ୍ୟାସରେ ପକ୍ୱ ହୋଇ ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବା ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ, ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚିତ୍ରରୂପ ପଦାତି ବୀର ରଣରେ ଏକାପରେ ଏକା ଲଗି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।

Verse 22

विविधैर्घातपुंजैस्तावन्योन्यं विनि जघ्नतुः । नानामार्गान्प्रकुर्वन्तौ गर्जंतौ सुपराक्रमौ

ବିଭିନ୍ନ ଘାତର ପୁଞ୍ଜଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରହାର କଲେ। ନାନା ପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧମାର୍ଗ ଓ କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରି, ମହାପରାକ୍ରମୀ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।

Verse 23

अवलोकपरास्सर्वे देवगंधर्वकिन्नराः । विस्मयं परमं जग्मुर्नोचुः किंचन तत्र ते

ସମସ୍ତ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନର ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଦେଖି ରହିଲେ। ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ସେଠାରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ କହିଲେ ନାହିଁ।

Verse 24

न ववौ पवमानश्च निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः । चचाल वसुधा सर्वा सशैलवनकानना

ପବନ ବହିଲା ନାହିଁ, ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟ ତେଜହୀନ ହେଲେ। ପର୍ବତ, ବନ ଓ ଉପବନ ସହ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ କମ୍ପି ଉଠିଲା।

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे तत्र हिमालयमुखा धराः । स्नेहार्दितास्तदा जग्मुः कुमारं च परीप्सवः

ସେହି ସମୟରେ ହିମାଳୟ ଆଦି ପର୍ବତରାଜମାନେ ସ୍ନେହରେ ଦ୍ରବିତ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଗଲେ—କୁମାର (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇବାକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରି।

Verse 26

ततस्स दृष्ट्वा तान्सर्वान्भयभीतांश्च शांकरिः । पर्वतान्गिरिजापुत्रो बभाषे परिबोधयन्

ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ବୋଲି ଦେଖି ଶାଙ୍କରି—ଗିରିଜାପୁତ୍ର—ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ ଓ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି।

Verse 27

कुमार उवाच । मा खिद्यतां महाभागा मा चिंतां कुर्वतां नगाः । घातयाम्यद्य पापिष्ठं सर्वेषां वः प्रपश्य ताम्

କୁମାର କହିଲେ: ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ହେ ପର୍ବତମାନେ, ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆଜି ମୁଁ ସେଇ ପରମ ପାପୀ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କରିବି—ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖ।

Verse 28

एवं समाश्वास्य तदा पर्वतान्निर्जरान्गणान् । प्रणम्य गिरिजां शंभुमाददे शक्तिमुत्प्रभाम्

ଏହିପରି ତେବେ ପର୍ବତବାସୀ ଦେବଗଣ ଓ ଗଣସମୂହକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ସେ ଗିରିଜା ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସେଇ ଦୀପ୍ତିମୟ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶକ୍ତି (ଶକ୍ତି)କୁ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 29

तं तारकं हंतुमनाः करशक्तिर्महाप्रभुः । विरराज महावीरः कुमारश्शंभुबालकः

ତାରକକୁ ବଧ କରିବା ସଙ୍କଳ୍ପରେ, ହାତରେ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାପ୍ରଭୁ—ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବାଳକ ପରମବୀର କୁମାର—ଅପାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 30

शक्त्या तया जघानाथ कुमारस्तारकासुरम् । तेजसाढ्यश्शंकरस्य लोकक्लेशकरं च तम्

ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ କୁମାର ତାରକାସୁରକୁ ବଧ କଲେ—ଶଙ୍କରଙ୍କ ତେଜରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଲେଶକାରକ ହୋଇଥିଲା।

Verse 31

पपात सद्यस्सहसा विशीर्णांगोऽसुरः क्षितौ । तारकाख्यो महावीरस्सर्वासुरगणाधिपः

ତତ୍କ୍ଷଣେ ସେ ଅସୁର—ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଭଙ୍ଗି ଭାଙ୍ଗି—ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା; ସେଇ ମହାବୀର ତାରକ, ସମସ୍ତ ଅସୁରଗଣଙ୍କ ଅଧିପତି।

Verse 32

कुमारेण हतस्सोतिवीरस्स खलु तारकः । लयं ययौ च तत्रैव सर्वेषां पश्यतां मुने

ହେ ମୁନି, ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେ ଅତିବୀର ତାରକ କୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲା ଏବଂ ସେଠାରେଇ ତତ୍କ୍ଷଣେ ଲୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 33

तथा तं पतितं दृष्ट्वा तारकं बलवत्तरम् । न जघान पुनर्वीरस्स गत्वा व्यसुमाहवे

ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ ତାରକକୁ ଏହିପରି ପତିତ ହେବାର ଦେଖି, ସେହି ବୀର ତାଙ୍କ ଉପରେ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରହାର କଲେ ନାହିଁ; ବରଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣହୀନ କରିଦେଲେ ।

Verse 34

हते तस्मिन्महादैत्ये तारकाख्ये महाबले । क्षयं प्रणीता बहवोऽसुरा देवगणैस्तदा

ମହାବଳୀ ତାରକ ନାମକ ମହାଦୈତ୍ୟ ହତ ହେବା ପରେ, ସେତେବେଳେ ଦେବଗଣମାନେ ଅନେକ ଅସୁରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 35

केचिद्भीताः प्रांजलयो बभूवुस्तत्र चाहवे । छिन्नभिन्नांगकाः केचिन्मृता दैत्यास्सहस्रशः

ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି କେହି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ଦାଁଡ଼ିଲେ; ଆଉ କେହି କେହି ଅଙ୍ଗଛେଦିତ ଓ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ, ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଦୈତ୍ୟ ମୃତ ପଡ଼ିରହିଲେ।

Verse 36

केचिज्जाताः कुमारस्य शरणं शरणार्थिनः । वदन्तः पाहि पाहीति दैत्याः सांजलयस्तदा

ତେବେ କେହି କେହି ଦୈତ୍ୟ ଶରଣାର୍ଥୀ ହୋଇ କୁମାରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଲେ; ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ‘ପାହି, ପାହି’ ବୋଲି ପୁନଃପୁନଃ କହିଲେ।

Verse 37

कियंतश्च हतास्तत्र कियंतश्च पलायिताः । पलायमाना व्यथिता स्ताडिता निर्ज्जरैर्गणैः

ସେଠାରେ ଅନେକ ହତ ହେଲେ ଓ ଅନେକ ପଳାଇଲେ; ପଳାଉଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ବ୍ୟଥିତ ଓ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ନିର୍ଜରଗଣ (ଶିବଗଣ) ଦ୍ୱାରା ପିଟାଯାଇ ଖେଦାଯାଇଲେ।

Verse 38

सहस्रशः प्रविष्टास्ते पाताले च जिजीषवः । पलायमानास्ते सर्वे भग्नाशा दैन्यमागताः

ହଜାରେ ହଜାରେ ସେମାନେ ପ୍ରାଣରକ୍ଷା ଇଚ୍ଛାରେ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ପଳାଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହେଲା ଓ ସେମାନେ ଘୋର ଦୈନ୍ୟକୁ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 39

एवं सर्वं दैत्यसैन्यं भ्रष्टं जातं मुनीश्वर । न केचित्तत्र संतस्थुर्गणदेवभयात्तदा

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଏପରି ସମଗ୍ର ଦୈତ୍ୟସେନା ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଭଙ୍ଗିଗଲା; ସେତେବେଳେ ଦିବ୍ୟ ଗଣଦେବଙ୍କ ଭୟରେ ସେଠାରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଦଢ଼ି ରହିଲେ ନାହିଁ।

Verse 40

आसीन्निष्कंटकं सर्वं हते तस्मिन्दुरात्मनि । ते देवाः सुखमापन्नास्सर्वे शक्रादयस्तदा

ସେ ଦୁରାତ୍ମା ହତ ହେବା ସହିତ ସମସ୍ତ କିଛି ନିଷ୍କଣ୍ଟକ—ଉପଦ୍ରବମୁକ୍ତ—ହେଲା; ତେବେ ଶକ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ପାଇଲେ।

Verse 41

एवं विजयमापन्नं कुमारं निखिलास्सुराः । बभूवुर्युगपद्धृष्टास्त्रिलोकाश्च महासुखा

ଏପରି କୁମାର ବିଜୟ ପାଇବା ସହିତ ସମସ୍ତ ସୁର ଏକାସାଥି ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ତ୍ରିଲୋକ ମଧ୍ୟ ମହାସୁଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 42

तदा शिवोऽपि तं ज्ञात्वा विजयं कार्तिकस्य च । तत्राजगाम स मुदा सगणः प्रियया सह

ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀଶିବ ମଧ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ବିଜୟ ଜାଣି ଆନନ୍ଦରେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ—ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ପ୍ରିୟା (ପାର୍ବତୀ) ସହିତ।

Verse 43

स्वात्मजं स्वांकमारोप्य कुमारं सूर्यवर्चसम् । लालयामास सुप्रीत्या शिवा च स्नेहसंकुला

ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ବୀ ନିଜ କୁମାର ପୁତ୍ରକୁ କୋଳେ ବସାଇ, ସ୍ନେହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିରେ ତାକୁ ଲାଡ଼-ପ୍ୟାର କଲେ।

Verse 44

हिमालयस्तदागत्य स्वपुत्रैः परिवारितः । सबंधुस्सानुगश्शंभुं तुष्टाव च शिवां गुहम्

ତେବେ ହିମାଳୟ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ଓ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଭକ୍ତିରେ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ), ଶିବା (ଦେବୀ) ଓ ଗୁହ (କୁମାର/କାର୍ତ୍ତିକେୟ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 45

ततो देवगणास्सर्वे मुनयस्सिद्धचारणाः । तुष्टुवुश्शांकरिं शंभुं गिरिजां तुषितां भृशम्

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ—ସମସ୍ତେ—ଶମ୍ଭୁ ଓ ଶାଙ୍କରୀ ଗିରିଜା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଗିରିଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ।

Verse 46

पुष्पवृष्टिं सुमहतीं चक्रुश्चोपसुरास्तदा । जगुर्गंधर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः

ତେବେ ଉପସୁରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବପତିମାନେ ଗାନ କଲେ, ଅପ୍ସରାଗଣ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

Verse 47

वादित्राणि तथा नेदुस्तदानीं च विशेषतः । जयशब्दो नमः शब्दो बभूवोच्चैर्मुहुर्मुहुः

ସେହି ସମୟରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରମାନେ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲେ। ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ‘ଜୟ’ ଓ ‘ନମଃ’ ଧ୍ୱନି ଉଦ୍‌ଘୋଷିତ ହେଲା।

Verse 48

ततो मयाच्युतश्चापि संतुष्टोभूद्विशेषतः । शिवं शिवां कुमारं च संतुष्टाव समादरात्

ତାପରେ ମୁଁ ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲି; ଏବଂ ଆଦରସହ ଶିବ, ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ଓ କୁମାର (କାର୍ତ୍ତିକେୟ)ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲି।

Verse 49

कुमारमग्रतः कृत्वा हरिकेन्द्रमुखास्सुराः । चक्रुर्नीराजनं प्रीत्या मुनयश्चापरे तथा

କୁମାର (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ପ୍ରୀତିରେ ନୀରାଜନ କଲେ; ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଭକ୍ତିରେ କଲେ।

Verse 50

गीतवादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । तदोत्सवो महानासीत्कीर्तनं च विशेषतः

ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଘୋଷରେ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ବେଦପାଠର ବ୍ରହ୍ମଘୋଷରେ, ସେଇ ଉତ୍ସବ ମହାନ୍ ହୋଇଉଠିଲା; ବିଶେଷତଃ ଭକ୍ତିମୟ କୀର୍ତ୍ତନ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରମୁଖ ଥିଲା।

Verse 51

गीतवाद्यैस्सुप्रसन्नैस्तथा साञ्जलिभिर्मुने । स्तूयमानो जगन्नाथस्सर्वैर्दैवैर्गणैरभूत

ହେ ମୁନି! ପ୍ରସନ୍ନ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ ସହିତ ଏବଂ ଅଞ୍ଜଳି ବନ୍ଧି, ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଜଗନ୍ନାଥ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ବିଶ୍ୱନାଥ ସମସ୍ତ ଦେବସମୂହ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 52

ततस्स भगवान्रुद्रो भवान्या जगदंबया । सर्वैः स्तुतो जगामाथ स्वगिरिं स्वगणैर्वृतः

ତାପରେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ଜଗଦମ୍ବା ଭବାନୀଙ୍କ ସହ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ, ନିଜ ପବିତ୍ର ଗିରିକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।