Adhyaya 98

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे जलन्धरवधो नाम सप्तनवतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं देवेन वै सूत देवदेवान्महेश्वरात् सुदर्शनाख्यं वै लब्धं वक्तुमर्हसि विष्णुना

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗରେ ‘ଜଲନ୍ଧରବଧ’ ନାମ ସତାନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ (ଆରମ୍ଭ ହୁଏ)। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ! ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ‘ସୁଦର୍ଶନ’ ନାମକ ଚକ୍ର କିପରି ପାଇଲେ, କହ।

Verse 2

सूत उवाच देवानाम् असुरेन्द्राणाम् अभवच्च सुदारुणः सर्वेषामेव भूतानां विनाशकरणो महान्

ସୂତ କହିଲେ—ଦେବମାନଙ୍କ ଓ ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର (ଯୁଦ୍ଧ) ହେଲା; ତାହା ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ବିନାଶର ମହାକାରଣ ହେଲା।

Verse 3

ते देवाः शक्तिमुशलैः सायकैर्नतपर्वभिः प्रभिद्यमानाः कुन्तैश् च दुद्रुवुर्भयविह्वलाः

ଶକ୍ତି, ମୁଶଳ, ସନ୍ଧି ନତ ଶର ଓ କୁନ୍ତଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଦେବମାନେ ଭୟବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 4

पराजितास्तदा देवा देवदेवेश्वरं हरिम् प्रणेमुस्तं सुरेशानं शोकसंविग्नमानसाः

ତେବେ ପରାଜିତ ଦେବମାନେ ଶୋକରେ ସଂବିଗ୍ନ ମନେ ଦେବଦେବେଶ୍ୱର ହରି—ସୁରେଶଙ୍କୁ—ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 5

तान् समीक्ष्याथ भगवान् देवदेवेश्वरो हरिः प्रणिपत्य स्थितान्देवान् इदं वचनमब्रवीत्

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବଦେବେଶ୍ୱର ଭଗବାନ୍ ହରି ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପରେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 6

वत्साः किमिति वै देवाश् च्युतालङ्कारविक्रमाः समागताः ससंतापा वक्तुमर्हथ सुव्रताः

ହେ ବତ୍ସମାନେ! ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବୀର୍ୟ-ତେଜ କାହିଁକି ମ୍ଲାନ ହୋଇଛି? ସନ୍ତାପସହିତ ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ହେ ସୁବ୍ରତମାନେ, କାରଣ କହ।

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तथाभूताः सुरोत्तमाः प्रणम्याहुर्यथावृत्तं देवदेवाय विष्णवे

ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ସେହିପରି ବ୍ୟାକୁଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁରମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି ଦେବଦେବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେସବୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହିଲେ।

Verse 8

भगवन्देवदेवेश विष्णो जिष्णो जनार्दन दानवैः पीडिताः सर्वे वयं शरणमागताः

ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ଦେବଦେବେଶ! ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ହେ ଅଜେୟ ଜିଷ୍ଣୁ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ! ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 9

त्वमेव देवदेवेश गतिर्नः पुरुषोत्तम त्वमेव परमात्मा हि त्वं पिता जगतामपि

ହେ ଦେବଦେବେଶ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ! ଆପଣ ହିଁ ଆମର ଏକମାତ୍ର ଗତି। ଆପଣ ହିଁ ପରମାତ୍ମା; ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା ମଧ୍ୟ।

Verse 10

त्वमेव भर्ता हर्ता च भोक्ता दाता जनार्दन हन्तुमर्हसि तस्मात्त्वं दानवान्दानवार्दन

ହେ ଜନାର୍ଦନ! ତୁମେ ହିଁ ପାଳକ, ସଂହାରକ, ଭୋକ୍ତା ଓ ଦାତା। ତେଣୁ ହେ ଦାନବାର୍ଦନ, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ—କର।

Verse 11

दैत्याश् च वैष्णवैर्ब्राह्मै रौद्रैर्याम्यैः सुदारुणैः कौबेरैश्चैव सौम्यैश् च नैरृत्यैर्वारुणैर्दृढैः

ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ସେନା, ବ୍ରାହ୍ମ ଗଣ, ରୌଦ୍ର ଗଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯାମ୍ୟ ବଳ, ସୌମ୍ୟ କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ କୌବେର ଦଳ, ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନୈରୃତ୍ୟ ଓ ବାରୁଣ ବଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିହତ ହେଲେ।

Verse 12

वायव्यैश् च तथाग्नेयैर् ऐशानैर् वार्षिकैः शुभैः सौरै रौद्रैस् तथा भीमैः कम्पनैर् जृम्भणैर् दृढैः

ବାୟବ୍ୟ, ଆଗ୍ନେୟ ଓ ଐଶାନ ଦିଗରୁ ଉଠିଥିବା ସୂଚନାଦ୍ୱାରା; ଶୁଭ ବର୍ଷାକାଳୀନ ଲକ୍ଷଣଦ୍ୱାରା; ଏବଂ ସୌର ଓ ରୌଦ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିମିତ୍ତଦ୍ୱାରା—ଭୟଙ୍କର, ଦୃଢ଼ କମ୍ପନ ଓ ଉଛ୍ୱାସ-ଉଥଳପଥଳ (ଦେଖାଦେଲା)।

Verse 13

अवध्या वरलाभात्ते सर्वे वारिजलोचन सूर्यमण्डलसम्भूतं त्वदीयं चक्रम् उद्यतम्

ହେ ପଦ୍ମଲୋଚନ! ବରଲାଭରୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅବଧ୍ୟ—ବଧଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତଥାପି ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳସମ୍ଭୂତ ତୁମ ଚକ୍ର ଉଦ୍ୟତ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ପତି-ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିୟମ ସମ୍ମୁଖେ କୌଣସି ଶସ୍ତ୍ର ଧର୍ମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 14

कुण्ठितं हि दधीचेन च्यावनेन जगद्गुरो दण्डं शार्ङ्गं तवास्त्रं च लब्धं दैत्यैः प्रसादतः

ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ! ଦଧୀଚି ଓ ଚ୍ୟାବନ ଦ୍ୱାରା କୁଣ୍ଠିତ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, (ପୂର୍ବ) ପ୍ରସାଦରୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତୁମ ଦଣ୍ଡ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ।

Verse 15

पुरा जलन्धरं हन्तुं निर्मितं त्रिपुरारिणा रथाङ्गं सुशितं घोरं तेन तान् हन्तुम् अर्हसि

ପୂର୍ବେ ଜଲନ୍ଧରବଧ ପାଇଁ ତ୍ରିପୁରାରି ମହାଦେବ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅତି-ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରରେ ତୁମେ ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 16

तस्मात्तेन निहन्तव्या नान्यैः शस्त्रशतैरपि ततो निशम्य तेषां वै वचनं वारिजेक्षणः

ଏହେତୁ ସେ ଏହି ଉପାୟରେ ହିଁ ନିହତ ହେବ—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶସ୍ତ୍ରରେ ନୁହେଁ, ଶତଶତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି କମଳନେତ୍ର ମନେ ବିଚାର କରି ପରାମର୍ଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 17

वाचस्पतिमुखानाह स हरिश्चक्रभृत् स्वयम् श्रीविष्णुर् उवाच भोभो देवा महादेवं सर्वैर् देवैः सनातनैः

ତେବେ ଚକ୍ରଧାରୀ ହରି—ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ—ବୃହସ୍ପତି ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ: “ହେ ଦେବଗଣ! ସମସ୍ତ ସନାତନ ଦେବ ମିଶି ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମୀପ କରିବା।”

Verse 18

सम्प्राप्य सांप्रतं सर्वं करिष्यामि दिवौकसाम् देवा जलन्धरं हन्तुं निर्मितं हि पुरारिणा

ଏବେ ସମସ୍ତ କଥା ସମ୍ୟକ ଜାଣି ମୁଁ ଦିବୌକସମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବି। ଦେବମାନେ ଜଲନ୍ଧରକୁ ନିହତ କରିବେ, କାରଣ ସେ ପୁରାରି (ଶିବ) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ।

Verse 19

लब्ध्वा रथाङ्गं तेनैव निहत्य च महासुरान् सर्वान्धुन्धुमुखान्दैत्यान् अष्टषष्टिशतान् सुरान्

ରଥାଙ୍ଗ (ଚକ୍ର) ପାଇ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସେ ମହା ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ—ଧୁନ୍ଧୁମୁଖ ଗଣର ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ; ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଥିଲା ଆଠ ହଜାର ଛଅ ଶେ।

Verse 20

सबान्धवान्क्षणादेव युष्मान् संतारयाम्यहम् सूत उवाच एवम् उक्त्वा सुरश्रेष्ठान् सुरश्रेष्ठमनुस्मरन्

ସୂତ କହିଲେ— “ତୁମମାନଙ୍କୁ ତୁମ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି କ୍ଷଣରେ ମୁଁ ପାର କରାଇଦେବି।” ଏମିତି କହି ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ସେ ହୃଦୟରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 21

सुरश्रेष्ठस्तदा श्रेष्ठं पूजयामास शङ्करम् लिङ्गं स्थाप्य यथान्यायं हिमवच्छिखरे शुभे

ତେବେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ପରମଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ; ହିମବତର ଶୁଭ ଶିଖରେ ଯଥାନ୍ୟାୟ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି।

Verse 22

मेरुपर्वतसंकाशं निर्मितं विश्वकर्मणा त्वरिताख्येन रुद्रेण रौद्रेण च जनार्दनः

ତାହା ମେରୁ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଥିଲା, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତାହାକୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ‘ତ୍ୱରିତ’ ନାମକ ରୁଦ୍ର ଓ ରୌଦ୍ର ରୂପ ସହ, ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ ତାହାକୁ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ କରାଇଲେ।

Verse 23

स्नाप्य सम्पूज्य गन्धाद्यैर् ज्वालाकारं मनोरमम् तुष्टाव च तदा रुद्रं सम्पूज्याग्नौ प्रणम्य च

ସେ ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଉପଚାରରେ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ଜ୍ୱାଲାକାର ମନୋହର ଦର୍ଶନ ଦେଖି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜି ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 24

देवं नाम्नां सहस्रेण भवाद्येन यथाक्रमम् पूजयामास च शिवं प्रणवाद्यं नमो ऽन्तकम्

ସେ ‘ଭବ’ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସହସ୍ର ନାମରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି “ନମୋ’ନ୍ତକ” ବୋଲି ମୃତ୍ୟୁର ଅନ୍ତକର୍ତ୍ତା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

Verse 25

देवं नाम्नां सहस्रेण भवाद्येन महेश्वरम् प्रतिनाम स पद्मेन पूजयामास शङ्करम्

ଭବ ଆଦି ସହସ୍ର ଦିବ୍ୟ ନାମରେ ସେ ମହେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମରେ ଗୋଟିଏ କମଳ ଅର୍ପଣ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 26

अग्नौ च नामभिर् देवं भवाद्यैः समिदादिभिः स्वाहान्तैर्विधिवद्धुत्वा प्रत्येकमयुतं प्रभुम्

ତାପରେ ଅଗ୍ନିରେ ଭବ ଆଦି ନାମରେ ଦେବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସମିଧା ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ସହ ବିଧିମତ ‘ସ୍ୱାହା’ କହି ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମ ପାଇଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦଶହଜାର ଆହୁତି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

तुष्टाव च पुनः शंभुं भवाद्यैर्भवमीश्वरम् श्रीविष्णुरुवाच भवः शिवो हरो रुद्रः पुरुषः पद्मलोचनः

ତାପରେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ପୁନର୍ବାର ଭବ ଆଦି ନାମରେ ଶମ୍ଭୁ—ଭବ-ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ—ସ୍ତୁତି କଲେ: ‘ଆପଣ ଭବ, ଶିବ, ହର, ରୁଦ୍ର, ପରମ ପୁରୁଷ, ପଦ୍ମଲୋଚନ।’

Verse 28

अर्थितव्यः सदाचारः सर्वशंभुर्महेश्वरः ईश्वरः स्थाणुरीशानः सहस्राक्षः सहस्रपात्

ସେଇ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରାର୍ଥନୀୟ ଓ ଅନ୍ୱେଷଣୀୟ; ସେଇ ସଦାଚାର-ସ୍ୱରୂପ। ସେଇ ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ଶମ୍ଭୁ, ମହେଶ୍ୱର—ଈଶ୍ୱର, ସ୍ଥାଣୁ, ଈଶାନ; ସେଇ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଓ ସହସ୍ରପାଦ ପ୍ରଭୁ।

Verse 29

वरीयान् वरदो वन्द्यः शङ्करः परमेश्वरः गङ्गाधरः शूलधरः परार्थैकप्रयोजनः

ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବରଦାତା ଓ ବନ୍ଦନୀୟ—ଶଙ୍କର, ପରମେଶ୍ୱର। ସେ ଗଙ୍ଗାଧର ଓ ଶୂଳଧର; ପରହିତ, ଅର୍ଥାତ୍ ବଦ୍ଧ ଜୀବଙ୍କୁ କୃପାରେ ମୋକ୍ଷ ଦେବା—ଏହି ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରୟୋଜନ।

Verse 30

सर्वज्ञः सर्वदेवादिगिरिधन्वा जटाधरः चन्द्रापीडश्चन्द्रमौलिर् विद्वान्विश्वामरेश्वरः

ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ; ଆଦିଦେବମାନଙ୍କ ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଧନୁର୍ଧର ପ୍ରଭୁ, ଜଟାଧର। ଯାହାଙ୍କ ଶିରୋଭୂଷଣ ଓ ମୌଳି ଚନ୍ଦ୍ର; ସେ ପରମ ବିଦ୍ୱାନ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଓ ଅମରମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର।

Verse 31

वेदान्तसारसंदोहः कपाली नीललोहितः ध्यानाधारोपरिच्छेद्यो गौरीभर्ता गणेश्वरः

ସେ ବେଦାନ୍ତସାରର ସଂଗ୍ରହସ୍ୱରୂପ; କପାଳୀ, ନୀଳ-ଲୋହିତ ପ୍ରଭୁ। ଧ୍ୟାନର ଅଖଣ୍ଡ ଆଧାର, ସୀମାତୀତ; ଗୌରୀଙ୍କ ପତି ଓ ଗଣମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର।

Verse 32

अष्टमूर्तिर्विश्वमूर्तिस् त्रिवर्गः स्वर्गसाधनः ज्ञानगम्यो दृढप्रज्ञो देवदेवस्त्रिलोचनः

ସେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି, ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି; ତ୍ରିବର୍ଗର ଆଧାର ଓ ସ୍ୱର୍ଗସାଧନ। ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଗମ୍ୟ, ଦୃଢ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ; ଦେବଦେବ, ତ୍ରିଲୋଚନ ପ୍ରଭୁ।

Verse 33

वामदेवो महादेवः पाण्डुः परिदृढो दृढः विश्वरूपो विरूपाक्षो वागीशः शुचिरन्तरः

ସେ ବାମଦେବ, କଲ୍ୟାଣମୟ ପ୍ରଭୁ; ସେହି ମହାଦେବ, ପରମେଶ୍ୱର। ସେ ପାଣ୍ଡୁ—ନିର୍ମଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ; ସର୍ବଥା ଦୃଢ, ଅଚଳ। ସେ ବିଶ୍ୱରୂପ, ତଥାପି ବିରୂପାକ୍ଷ ତ୍ରିନେତ୍ର; ବାଗୀଶ, ଅନ୍ତରେ ନିତ୍ୟ ଶୁଚି।

Verse 34

सर्वप्रणयसंवादी वृषाङ्को वृषवाहनः ईशः पिनाकी खट्वाङ्गी चित्रवेषश्चिरन्तनः

ସେ ସର୍ବଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମରେ ସମ୍ବାଦ କରନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବୃଷଭ ଓ ବାହନ ମଧ୍ୟ ବୃଷଭ। ସେ ଈଶ, ପିନାକଧାରୀ; ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗଧାରୀ; ଚିତ୍ରବେଷୀ—ଚିରନ୍ତନ ପ୍ରଭୁ।

Verse 35

तमोहरो महायोगी गोप्ता ब्रह्माङ्गहृज्जटी कालकालः कृत्तिवासाः सुभगः प्रणवात्मकः

ସେ ତମୋହର, ମହାଯୋଗୀ, ରକ୍ଷକ, ବ୍ରହ୍ମଚିହ୍ନଧାରୀ ଜଟାଧର ପ୍ରଭୁ। ସେ କାଳର ମଧ୍ୟ କାଳ, ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ପରମ ଶୁଭ-ସୌଭାଗ୍ୟମୟ, ଏବଂ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ସ୍ୱରୂପ।

Verse 36

उन्मत्तवेषश् चक्षुष्यो दुर्वासाः स्मरशासनः दृढायुधः स्कन्दगुरुः परमेष्ठी परायणः

ସେ ଦିବ୍ୟ ଉନ୍ମତ୍ତବେଷଧାରୀ, ମଙ୍ଗଳଦୃଷ୍ଟି ସ୍ୱରୂପ, ଦୁର୍ବାସା-ରୂପ, କାମଦମନକାରୀ। ସେ ଆୟୁଧ ଓ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଦୃଢ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଗୁରୁ, ପରମେଷ୍ଠୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପରମ ଆଶ୍ରୟ।

Verse 37

अनादिमध्यनिधनो गिरिशो गिरिबान्धवः कुबेरबन्धुः श्रीकण्ठो लोकवर्णोत्तमोत्तमः

ସେ ଆଦି-ମଧ୍ୟ-ଅନ୍ତ ରହିତ, ଗିରୀଶ—ପର୍ବତାଧିପତି, ଗିରି (ହିମାଳୟ)ର ବାନ୍ଧବ। ସେ କୁବେରଙ୍କ ମିତ୍ର, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ—ଶୁଭକଣ୍ଠ ପ୍ରଭୁ, ଏବଂ ଲୋକବର୍ଣ୍ଣିତ ଗୁଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

Verse 38

सामान्यदेवः कोदण्डी नीलकण्ठः परश्वधी विशालाक्षो मृगव्याधः सुरेशः सूर्यतापनः

ସେ ସର୍ବଭୂତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ସାମାନ୍ୟଦେବ, କୋଦଣ୍ଡଧାରୀ ଧନୁର୍ଧର, ନୀଳକଣ୍ଠ, ପରଶୁଧାରୀ। ସେ ବିଶାଳାକ୍ଷ, ମୃଗବ୍ୟାଧ-ରୂପେ ଜୀବମାନଙ୍କ ଅରଣ୍ୟତାକୁ ଶମନ କରୁଥିବା, ସୁରେଶ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦହନଶୀଳ ତେଜସ୍ୱୀ।

Verse 39

धर्मकर्माक्षमः क्षेत्रं भगवान् भगनेत्रभित् उग्रः पशुपतिस् तार्क्ष्यः प्रियभक्तः प्रियंवदः

ସେ ଧର୍ମ ଓ କର୍ମକୁ ସଫଳ କରୁଥିବା, ସ୍ୱୟଂ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ୱରୂପ। ସେ ଭଗବାନ, ଭଗଙ୍କ ନେତ୍ରଭେଦକ, ଉଗ୍ର, ପଶୁପତି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟସମ ବେଗବାନ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ଏବଂ ପ୍ରିୟବାଦୀ।

Verse 40

दाता दयाकरो दक्षः कपर्दी कामशासनः श्मशाननिलयः सूक्ष्मः श्मशानस्थो महेश्वरः

ସେ ଦାତା, ଦୟାକର ଓ ପରମ ଦକ୍ଷ; କପର୍ଦୀ, ଜଟାଧାରୀ; କାମକୁ ଶାସନ କରୁଥିବା; ଶ୍ମଶାନ ଯାହାର ନିବାସ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ସ୍ୱରୂପ; ଶ୍ମଶାନସ୍ଥ ମହେଶ୍ୱର—ମହାଦେବ, ସର୍ବପତି।

Verse 41

लोककर्ता भूतपतिर् महाकर्ता महौषधी उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः

ସେ ଲୋକକର୍ତ୍ତା, ଭୂତପତି, ମହାକର୍ତ୍ତା; ସେଇ ମହୌଷଧି—ପରମ ଔଷଧିତତ୍ତ୍ୱ। ସେ ଉତ୍ତର/ଉତ୍ତମ, ଗୋପତି ଓ ଗୋପ୍ତା; ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଗମ୍ୟ, ପୁରାତନ ଆଦିଦେବ।

Verse 42

नीतिः सुनीतिः शुद्धात्मा सोमः सोमरतः सुखी सोमपो ऽमृतपः सोमो महानीतिर्महामतिः

ସେ ନୀତି, ସୁନୀତି; ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା। ସେ ସୋମ—ସୋମରେ ରତ, ସଦା ସୁଖୀ। ସେ ସୋମପ, ଅମୃତପ; ସେଇ ସୋମ—ମହାନୀତି, ମହାମତି।

Verse 43

अजातशत्रुरालोकः संभाव्यो हव्यवाहनः लोककारो वेदकारः सूत्रकारः सनातनः

ସେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ—ଯାହାର କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ନାହିଁ; ସେ ଆଲୋକ—ଚେତନାର ପ୍ରକାଶ। ସେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ, ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ରୟଣୀୟ; ହବ୍ୟବାହନ—ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଅଗ୍ନିରୂପେ ହବ୍ୟ ବହନକାରୀ। ସେ ଲୋକକାର, ବେଦକାର, ସୂତ୍ରକାର, ସନାତନ।

Verse 44

महर्षिः कपिलाचार्यो विश्वदीप्तिस्त्रिलोचनः पिनाकपाणिर् भूदेवः स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्सदा

ସେ ମହର୍ଷି; କପିଲାଚାର୍ଯ୍ୟରୂପେ ପୂଜ୍ୟ; ବିଶ୍ୱଦୀପ୍ତି—ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା; ତ୍ରିଲୋଚନ। ପିନାକପାଣି—ପିନାକ ଧନୁ ଧାରଣକାରୀ; ଭୂଦେବ—ଭୂମିରେ ଦେବତୁଲ୍ୟ ଆରାଧ୍ୟ; ସ୍ୱସ୍ତିଦାତା, ସଦା ସ୍ୱସ୍ତିକର୍ତ୍ତା।

Verse 45

त्रिधामा सौभगः शर्वः सर्वज्ञः सर्वगोचरः ब्रह्मधृग् विश्वसृक् स्वर्गः कर्णिकारः प्रियः कविः

ସେ ତ୍ରିଧାମା ପ୍ରଭୁ, ସୌଭାଗ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଶର୍ବ; ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ସର୍ବଙ୍କୁ ଗୋଚର। ସେ ବ୍ରହ୍ମ (ବେଦ-ତତ୍ତ୍ୱ) ଧାରଣକର୍ତ୍ତା, ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟା ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱର୍ଗସ୍ୱରୂପ; କର୍ଣ୍ଣିକାର ସମ ଦୀପ୍ତ, ପ୍ରିୟ ଓ ଦିବ୍ୟ କବି-ଋଷି।

Verse 46

शाखो विशाखो गोशाखः शिवो नैकः क्रतुः समः गङ्गाप्लवोदको भावः सकलः स्थपतिः स्थिरः

ସେ ଶାଖା-ବିଶାଖା, ବହୁଶାଖୀ ଗୋଶାଖ—ଗୋରକ୍ଷକ; ସେ ଶିବ, କିନ୍ତୁ କେବଳ ଏକତ୍ୱରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ସେ କ୍ରତୁ—ବେଦୀୟ ଯଜ୍ଞଶକ୍ତି—ଏବଂ ସମ, ସମଦର୍ଶୀ; ଗଙ୍ଗାପ୍ଲାବନର ପବିତ୍ର ଜଳ, ଭାବତତ୍ତ୍ୱ; ସକଳ, ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥପତି ଓ ଅଚଳ ସ୍ଥିର।

Verse 47

विजितात्मा विधेयात्मा भूतवाहनसारथिः सगणो गणकार्यश् च सुकीर्तिश् छिन्नसंशयः

ସେ ବିଜିତାତ୍ମା, ସଂଯମୀ ବିଧେୟାତ୍ମା; ଭୂତବାହନର ସାରଥି ପରି ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଗଣସହିତ ଓ ଗଣକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧକର୍ତ୍ତା; ସୁକୀର୍ତ୍ତିମାନ, ସଂଶୟଛେଦକ—ପଶୁଜୀବର ବନ୍ଧନରୂପ ସନ୍ଦେହପାଶ କାଟନ୍ତି।

Verse 48

कामदेवः कामपालो भस्मोद्धूलितविग्रहः भस्मप्रियो भस्मशायी कामी कान्तः कृतागमः

ସେ କାମଦେବ, କାମର ପାଳକ-ନିୟନ୍ତା; ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମରେ ଧୂସରିତ। ଭସ୍ମ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ଭସ୍ମରେ ହିଁ ସେ ଶୟନ କରନ୍ତି; କାମକୁ ଜୟ କରିଥିବା ଭୋକ୍ତା, କାନ୍ତ, ଏବଂ ଆଗମ-ସ୍ଥାପକ—ଶୈବ ପ୍ରକାଶନର କର୍ତ୍ତା।

Verse 49

समायुक्तो निवृत्तात्मा धर्मयुक्तः सदाशिवः चतुर्मुखश्चतुर्बाहुर् दुरावासो दुरासदः

ସେ ଯୋଗରେ ସମ୍ୟକ୍ ସଂଯୁକ୍ତ, ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା—ବିଷୟତୃଷ୍ଣାରୁ ବିରକ୍ତ—ଏବଂ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ସଦାଶିବ। ସେ ଚତୁର୍ମୁଖ, ଚତୁର୍ବାହୁ; ତାଙ୍କ ଧାମ ଦୁର୍ଲଭ, ତାଙ୍କୁ ଆସିବା ଦୁର୍ଗମ—କେବଳ ବନ୍ଧନମୁକ୍ତ ସାଧକଙ୍କୁ ସୁଲଭ।

Verse 50

दुर्गमो दुर्लभो दुर्गः सर्वायुधविशारदः अध्यात्मयोगनिलयः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः

ସେ ଦୁର୍ଗମ, ଦୁର୍ଲଭ; ସେଇ ଦୁର୍ଗା-ସ୍ୱରୂପ ‘ଦୁର୍ଗ’ ଯେ ଭୟରୁ ପାର କରାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଆୟୁଧରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ଅଧ୍ୟାତ୍ମ-ଯୋଗର ଆଶ୍ରୟ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତନ୍ତୁ ଓ ପ୍ରକଟତାର ତନ୍ତୁବିସ୍ତାରକ।

Verse 51

शुभाङ्गो लोकसारङ्गो जगदीशो ऽमृताशनः भस्मशुद्धिकरो मेरुर् ओजस्वी शुद्धविग्रहः

ଶୁଭ ଅଙ୍ଗଧାରୀ; ଲୋକସାରର ସାରଙ୍ଗ-ମୃଗ ପରି ସର୍ବତ୍ର ବିଚରି ମଧ୍ୟ ଅସଙ୍ଗ; ସେ ଜଗଦୀଶ, ଅମୃତାଶନ। ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧିକର, ମେରୁସମ ଅଚଳ ଆଧାର, ଓଜସ୍ୱୀ ଓ ପରମ ଶୁଦ୍ଧ ବିଗ୍ରହଧାରୀ।

Verse 52

हिरण्यरेतास् तरणिर् मरीचिर् महिमालयः महाह्रदो महागर्भः सिद्धवृन्दारवन्दितः

ସେ ହିରଣ୍ୟରେତା—ଯାହାଙ୍କ ସୃଜନଶକ୍ତି ସୁବର୍ଣ୍ଣସମ ଶୁଦ୍ଧ; ସେ ତରଣି—ଅନ୍ତଃସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ପାର କରାନ୍ତି; ସେ ମରୀଚି—ଦୀପ୍ତ କିରଣ। ସେ ମହିମାଳୟ—ପରମ ମହିମାର ଧାମ; ମହାହ୍ରଦ—ବିଶାଳ ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟ; ମହାଗର୍ଭ—ପ୍ରକଟତାର ମହାଗର୍ଭ। ସିଦ୍ଧବୃନ୍ଦ ଯାହାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରେ।

Verse 53

व्याघ्रचर्मधरो व्याली महाभूतो महानिधिः अमृताङ्गो ऽमृतवपुः पञ्चयज्ञः प्रभञ्जनः

ସେ ବ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମଧାରୀ; ବ୍ୟାଳୀ—ସର୍ପଶକ୍ତିର ଅଧିପତି; ମହାଭୂତ—ମହାତତ୍ତ୍ୱସ୍ୱରୂପ; ମହାନିଧି—ସତ୍ତାର ମହାଧନ। ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅମୃତମୟ, ଦେହ ଅମର। ସେ ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ ଓ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ—ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିବା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପବନ।

Verse 54

पञ्चविंशतितत्त्वज्ञः पारिजातः परावरः सुलभः सुव्रतः शूरो वाङ्मयैकनिधिर्निधिः

ସେ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ; ପାରିଜାତ—ଇଚ୍ଛାପୂରକ କଲ୍ପବୃକ୍ଷସ୍ୱରୂପ; ପରାବର—ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ଉଭୟରୁ ପରେ ପ୍ରଭୁ। ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ, ସୁବ୍ରତ, ଶୂର; ସମସ୍ତ ବାଙ୍ମୟର ଏକମାତ୍ର ନିଧି—ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ନିଧି।

Verse 55

वर्णाश्रमगुरुर्वर्णी शत्रुजिच्छत्रुतापनः आश्रमः क्षपणः क्षामो ज्ञानवानचलाचलः

ସେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମଧର୍ମର ଗୁରୁ, ପବିତ୍ର ବ୍ରତରେ ଦୀପ୍ତ। ସେ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଓ ଶତ୍ରୁତାକୁ ମଧ୍ୟ ଦହନ କରନ୍ତି; ସାଧନାର ଆଶ୍ରୟ, ମଳକ୍ଷୟକର୍ତ୍ତା, ତପରେ କୃଶ, ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ—ଅଚଳ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅଚଳକୁ ଚଳାନ୍ତି।

Verse 56

प्रमाणभूतो दुर्ज्ञेयः सुपर्णो वायुवाहनः धनुर्धरो धनुर्वेदो गुणराशिर्गुणाकरः

ସେ ପ୍ରମାଣସ୍ୱରୂପ, ତଥାପି ଦୁର୍ଜ୍ଞେୟ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ବାୟୁବାହନ। ସେ ଧନୁର୍ଧର ଓ ଧନୁର୍ବେଦଜ୍ଞ; ସମସ୍ତ ଗୁଣର ରାଶି ଏବଂ ଗୁଣମାନଙ୍କର ଆକର (ମୂଳ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 57

अनन्तदृष्टिरानन्दो दण्डो दमयिता दमः अभिवाद्यो महाचार्यो विश्वकर्मा विशारदः

ଯାହାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅନନ୍ତ, ସେ ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ। ସେ ଧର୍ମଦଣ୍ଡ, ଦମୟିତା ଓ ଦମ (ସଂଯମ)। ସେ ଅଭିବାଦ୍ୟ ମହାଚାର୍ଯ୍ୟ; ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏବଂ ପରମ ବିଶାରଦ।

Verse 58

वीतरागो विनीतात्मा तपस्वी भूतभावनः उन्मत्तवेषः प्रच्छन्नो जितकामो जितप्रियः

ସେ ବୀତରାଗ, ବିନୀତାତ୍ମା, ତପସ୍ୱୀ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାବନକର୍ତ୍ତା। ଉନ୍ମତ୍ତ ଭେଷ ଧାରଣ କରି ଗୁପ୍ତ ରହନ୍ତି; ସେ କାମକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରିୟବସ୍ତୁର ଆସକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।

Verse 59

कल्याणप्रकृतिः कल्पः सर्वलोकप्रजापतिः तपस्वी तारको धीमान् प्रधानप्रभुर् अव्ययः

ସେ କଲ୍ୟାଣସ୍ୱଭାବ; ସେଇ କଳ୍ପ—ସୃଷ୍ଟିର ବ୍ୟବସ୍ଥା। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ପ୍ରଜାପତି-ପ୍ରଭୁ। ସେ ପରମ ତପସ୍ୱୀ, ତାରକ (ତାରିଦେବାଳା), ଧୀମାନ, ପ୍ରଧାନ (ପ୍ରକୃତି)ର ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ଅବ୍ୟୟ (ଅକ୍ଷୟ)।

Verse 60

लोकपालो ऽन्तर्हितात्मा कल्पादिः कमलेक्षणः वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो नियमो नियमाश्रयः

ସେ ଲୋକପାଳ, ଯାହାଙ୍କ ଆତ୍ମା ଅନ୍ତର୍ହିତ। ସେ କଳ୍ପାଦି, କମଳନେତ୍ର; ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ-ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ। ସେଇ ନିୟମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ନିୟମର ଆଶ୍ରୟ।

Verse 61

चन्द्रः सूर्यः शनिः केतुर् विरामो विद्रुमच्छविः भक्तिगम्यः परं ब्रह्म मृगबाणार्पणो ऽनघः

ସେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶନି ଓ କେତୁ; ସେଇ ବିରାମ—ଚଞ୍ଚଳତାର ନିବୃତ୍ତି। ପ୍ରବାଳବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୟୁତିମାନ, ସେ କେବଳ ଭକ୍ତିରେ ଗମ୍ୟ। ସେ ପରବ୍ରହ୍ମ, ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭୁ; ଯାହାଙ୍କ ପାଖେ ମୃଗଶିକାରୀର ବାଣାର୍ପଣ ମଧ୍ୟ ହବି ହୋଇଯାଏ।

Verse 62

अद्रिराजालयः कान्तः परमात्मा जगद्गुरुः सर्वकर्माचलस्त्वष्टा मङ्गल्यो मङ्गलावृतः

ଯାହାଙ୍କ ଆଳୟ ଅଦ୍ରିରାଜ (ପର୍ବତରାଜ), ସେ କାନ୍ତ—ପ୍ରିୟତମ; ସେ ପରମାତ୍ମା ଓ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ। ସେ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଅଚଳ ଆଧାର, ଦିବ୍ୟ ତ୍ୱଷ୍ଟା (ସୃଷ୍ଟି-ଶିଳ୍ପୀ); ସେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଏବଂ ସଦା ମଙ୍ଗଳରେ ଆବୃତ।

Verse 63

महातपा दीर्घतपाः स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः अहः संवत्सरो व्याप्तिः प्रमाणं परमं तपः

ସେ ମହାତପା, ଯାହାଙ୍କ ତପ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧାରଣ କରେ; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ, ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଧ୍ରୁବ-ସ୍ଥିର। ସେଇ ଦିନ ଏବଂ ସେଇ ସଂବତ୍ସର; ସେଇ ସର୍ବବ୍ୟାପ୍ତି, ସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣ, ଏବଂ ପରମ ତପ—ଯାହା ପାଶକୁ ଦଗ୍ଧ କରି ପତି-ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

Verse 64

संवत्सरकरो मन्त्रः प्रत्ययः सर्वदर्शनः अजः सर्वेश्वरः स्निग्धो महारेता महाबलः

ସେ ସଂବତ୍ସରଚକ୍ରର କର୍ତ୍ତା; ସେଇ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର। ସେଇ ପ୍ରତ୍ୟୟ—ନିଶ୍ଚୟର ଆଧାର—ଏବଂ ସର୍ବଦର୍ଶୀ। ସେ ଅଜ (ଅଜନ୍ମା), ସର୍ବେଶ୍ୱର, କୃପାରେ ସ୍ନିଗ୍ଧ; ମହାରେତା (ମହାଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ) ଓ ମହାବଳୀ।

Verse 65

योगी योग्यो महारेताः सिद्धः सर्वादिर् अग्निदः वसुर्वसुमनाः सत्यः सर्वपापहरो हरः

ସେ ଯୋଗୀ, ଯୋଗଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ; ମହାରେତାଃ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସର୍ବର ଆଦିକାରଣ। ସେ ଅଗ୍ନିଦାତା, ବସୁ ଓ ବସୁମନା, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ; ସର୍ବପାପହର ହର—ବନ୍ଧନହର ଶିବ।

Verse 66

अमृतः शाश्वतः शान्तो बाणहस्तः प्रतापवान् कमण्डलुधरो धन्वी वेदाङ्गो वेदविन्मुनिः

ସେ ଅମୃତ, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଶାନ୍ତିସ୍ୱରୂପ; ହାତରେ ବାଣ ଧରି ପ୍ରତାପୀ। କମଣ୍ଡଲୁଧାରୀ, ଧନୁର୍ଧର; ବେଦାଙ୍ଗ, ବେଦବିଦ୍ ପରମ ମୁନି—ପଶୁକୁ ପାଶବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା ପତି।

Verse 67

भ्राजिष्णुर् भोजनं भोक्ता लोकनेता दुराधरः अतीन्द्रियो महामायः सर्वावासश्चतुष्पथः

ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ସେଇ ଭୋଜନ ଓ ସେଇ ଭୋକ୍ତା। ସେ ଲୋକନେତା, ଦୁର୍ଜୟ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ, ମହାମାୟାସ୍ୱରୂପ; ସର୍ବାବାସରେ ବାସ କରୁଥିବା, ଚତୁଷ୍ପଥର ଅଧିପତି।

Verse 68

कालयोगी महानादो महोत्साहो महाबलः महाबुद्धिर् महावीर्यो भूतचारी पुरन्दरः

ସେ କାଳଯୋଗୀ; ମହାନାଦ, ମହୋତ୍ସାହ ଓ ମହାବଳ। ମହାବୁଦ୍ଧି, ମହାବୀର୍ୟସମ୍ପନ୍ନ; ଭୂତଚାରୀ, ପୁରନ୍ଦର—ଦୁର୍ଗସଦୃଶ ପାଶବନ୍ଧନକୁ ଭେଦିଦେଉଥିବା ଶିବ।

Verse 69

निशाचरः प्रेतचारी महाशक्तिर् महाद्युतिः अनिर्देश्यवपुः श्रीमान् सर्वहार्यमितो गतिः

ସେ ନିଶାଚର, ପ୍ରେତଚାରୀ; ମହାଶକ୍ତି ଓ ମହାଦ୍ୟୁତିସମ୍ପନ୍ନ। ତାଙ୍କ ରୂପ ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟ; ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ସର୍ବଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜେୟ; ତାଙ୍କ ଗତି ଅମିତ—ସୀମାତୀତ ପତି ଶିବ।

Verse 70

बहुश्रुतो बहुमयो नियतात्मा भवोद्भवः ओजस्तेजो द्युतिकरो नर्तकः सर्वकामकः

ସେ ବହୁଶ୍ରୁତ, ବହୁରୂପ ଓ ନିୟତାତ୍ମା; ସେଇ ଭବର ଉଦ୍ଭବ। ସେ ଓଜ-ତେଜ ସ୍ୱରୂପ, ଦ୍ୟୁତିକର, ନଟରାଜ ଏବଂ ଧର୍ମସମ୍ମତ ସର୍ବ କାମନାଦାତା।

Verse 71

नृत्यप्रियो नृत्यनृत्यः प्रकाशात्मा प्रतापनः बुद्धस्पष्टाक्षरो मन्त्रः सन्मानः सारसंप्लवः

ସେ ନୃତ୍ୟପ୍ରିୟ, ନୃତ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟସ୍ୱରୂପ; ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରକାଶ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସେ ତେଜକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି। ଜାଗୃତ ବୁଦ୍ଧିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧରାପଡ଼ୁଥିବା ଅକ୍ଷରମୟ ମନ୍ତ୍ର, ସତ୍ୟ ସନ୍ମାନଦାତା ଏବଂ ସଂସାର-ପ୍ରବାହ ପାର କରାଇ ସାରକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତି।

Verse 72

युगादिकृद् युगावर्तो गंभीरो वृषवाहनः इष्टो विशिष्टः शिष्टेष्टः शरभः शरभो धनुः

ସେ ଯୁଗର ଆଦିକର୍ତ୍ତା ଓ ଯୁଗଚକ୍ର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ; ସେ ଗମ୍ଭୀର ଏବଂ ବୃଷଭବାହନ (ଧର୍ମବାହକ)। ସେ ଇଷ୍ଟ, ବିଶିଷ୍ଟ, ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଧର୍ମିକମାନଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ; ସେ ଶରଭ, ଏବଂ ସେ ଧନୁ—ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ପତିଙ୍କ ଦିଗକୁ ବାଙ୍କି ନେଇଯାଉଥିବା ବଳ।

Verse 73

अपां निधिरधिष्ठानं विजयो जयकालवित् प्रतिष्ठितः प्रमाणज्ञो हिरण्यकवचो हरिः

ସେ ଅପାଂ ନିଧି—ଜଳତତ୍ତ୍ୱର ଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ସର୍ବର ଅଧିଷ୍ଠାନ। ସେ ନିଜେ ବିଜୟ, ଜୟର ଯଥାକାଳ ଜାଣନ୍ତି। ସେ ସଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ପ୍ରମାଣଜ୍ଞ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚଧାରୀ ହରି, ପରମ ପତିରୂପେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 74

विरोचनः सुरगणो विद्येशो विबुधाश्रयः बालरूपो बलोन्माथी विवर्तो गहनो गुरुः

ସେ ବିରୋଚନ—ଦୀପ୍ତିମାନ; ସେଇ ଦେବଗଣସ୍ୱରୂପ, ବିଦ୍ୟାର ଈଶ୍ୱର ଓ ବିବୁଧମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ। ସେ ବାଳରୂପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ, ତଥାପି ବଳର ଅହଂକାରକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ସେ ବିବର୍ତ—ରହସ୍ୟମୟ ପରିବର୍ତ୍ତକ, ଗହନ ଏବଂ ପରମ ଗୁରୁ (ପତି); ବନ୍ଧନର ପାଶକୁ ଛେଦ କରୁଥିବା ସତ୍ୟଜ୍ଞାନ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 75

करणं कारणं कर्ता सर्वबन्धविमोचनः विद्वत्तमो वीतभयो विश्वभर्ता निशाकरः

ସେଇ କରଣ ଓ ପରମ କାରଣ, ସମସ୍ତ କର୍ମର କର୍ତ୍ତା। ସେ ସର୍ବ ପାଶରୁ ମୋଚକ, ପରମ ବିଦ୍ୱାନ, ନିର୍ଭୟ, ବିଶ୍ୱଧାରକ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ (ନିଶାକର)।

Verse 76

व्यवसायो व्यवस्थानः स्थानदो जगदादिजः दुन्दुभो ललितो विश्वो भवात्मात्मनि संस्थितः

ସେଇ ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରୟାସ (ବ୍ୟବସାୟ) ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାଶକ୍ତି; ସେଇ ଧର୍ମାଶ୍ରୟ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଦାତା ଓ ଜଗତମାନଙ୍କ ଆଦିସ୍ରୋତ। ସେଇ ନାଦମୟ ଦୁନ୍ଦୁଭି, ଲଲିତ-ସୁନ୍ଦର; ସେଇ ବିଶ୍ୱରୂପ ଭବ, ଯାହାର ଆତ୍ମା ପରମାତ୍ମାରେ ସ୍ଥିତ।

Verse 77

वीरेश्वरो वीरभद्रो वीरहा वीरभृद् विराट् वीरचूडामणिर्वेत्ता तीव्रनादो नदीधरः

ସେଇ ବୀରେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ବୀରଶକ୍ତିର ଅଧିପତି; ସେଇ ବୀରଭଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳମୟ ବୀର; ଶତ୍ରୁବଳ ସଂହାରକ; ବୀରମାନଙ୍କ ଧାରକ-ରକ୍ଷକ; ଏବଂ ବିରାଟ୍ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ସେଇ ବୀରଚୂଡାମଣି, ଜ୍ଞାତା, ତୀବ୍ରନାଦୀ, ଓ ନଦୀଧର-ନିୟନ୍ତା।

Verse 78

आज्ञाधरस्त्रिशूली च शिपिविष्टः शिवालयः वालखिल्यो महाचापस् तिग्मांशुर् निधिर् अव्ययः

ସେଇ ଆଜ୍ଞାଧର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ; ସର୍ବରୂପରେ ପ୍ରବିଷ୍ଟ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ସେଇ ଶିବାଳୟ—ମଙ୍ଗଳଧାମ। ସେ ବାଲଖିଲ୍ୟ (ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ), ମହାଚାପଧାରୀ, ତିଗ୍ମାଂଶୁ (ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିରଣେ ମଳ ଦହନକାରୀ), ସିଦ୍ଧିନିଧି ଓ ଅବ୍ୟୟ।

Verse 79

अभिरामः सुशरणः सुब्रह्मण्यः सुधापतिः मघवान्कौशिको गोमान् विश्रामः सर्वशासनः

ସେଇ ଅଭିରାମ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଆନନ୍ଦ; ସେଇ ସୁଶରଣ—ପଶୁ (ବଦ୍ଧ ଜୀବ) ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଶରଣ; ସେଇ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ—ସଦ୍ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମର ଉପକାରକ; ଏବଂ ସୁଧାପତି—ଅମୃତର ଅଧିପତି। ସେଇ ମଘବାନ, ତେଜସ୍ବୀ-ସମର୍ଥ; କୌଶିକ, ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିମୟ ଋଷିସ୍ୱରୂପ; ଗୋମାନ, ଧର୍ମ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ବିଶ୍ରାମ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ସର୍ବଶାସନ, ସମସ୍ତ ନିୟମର ପରମ ଅଧିପତି।

Verse 80

ललाटाक्षो विश्वदेहः सारः संसारचक्रभृत् अमोघदण्डी मध्यस्थो हिरण्यो ब्रह्मवर्चसी

ଯାହାଙ୍କ ଲଲାଟରେ ନେତ୍ର—ତ୍ରିନେତ୍ର ମହାଦେବ; ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ହିଁ ବିଶ୍ୱ; ଯିଏ ପରମ ସାର; ଯିଏ ସଂସାରଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଯିଏ ଅମୋଘ ଦଣ୍ଡଧାରୀ; ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ସାକ୍ଷୀରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ; ସୁବର୍ଣ୍ଣତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମବର୍ଚ୍ଚସରେ ଦୀପ୍ତ।

Verse 81

परमार्थः परमयः शम्बरो व्याघ्रको ऽनलः रुचिर् वररुचिर् वन्द्यो वाचस्पतिरहर्पतिः

ସେ ପରମାର୍ଥ, ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ; ସେ ଶମ୍ବର; ବ୍ୟାଘ୍ରସଦୃଶ ଏବଂ ଅନଲସ୍ୱରୂପ। ସେ ରୁଚିର ଓ ବରରୁଚିର—ଅତିଦୀପ୍ତିମାନ; ବନ୍ଦନୀୟ; ବାଚସ୍ପତି—ପବିତ୍ର ବାଣୀର ଅଧିପତି; ଏବଂ ଅହର୍ପତି—ଦିନର ନାଥ।

Verse 82

रविर्विरोचनः स्कन्धः शास्ता वैवस्वतो जनः युक्तिरुन्नतकीर्तिश् च शान्तरागः पराजयः

ସେ ରବି—ଆଲୋକଦାତା ସୂର୍ଯ୍ୟ; ବିରୋଚନ—ଦୀପ୍ତିମାନ; ସ୍କନ୍ଧ—ଧାରଣ କରି ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ମହାଶକ୍ତି; ଶାସ୍ତା—ଶାସକ ଓ ଉପଦେଷ୍ଟା; ବୈବସ୍ୱତ—ସୌରଧର୍ମ ଓ କାଳନିୟମ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ; ଜନ—ଜୀବମାନଙ୍କ ଅଧିପତି; ଯୁକ୍ତି—ସମ୍ୟକ ବିବେକତତ୍ତ୍ୱ; ଉନ୍ନତକୀର୍ତ୍ତି—ଯାହାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ସଦା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ; ଶାନ୍ତରାଗ—ଯାହାଙ୍କ ରାଗ ଶମି ଶାନ୍ତିରେ ପରିଣତ; ଏବଂ ପରାଜୟ—ଅଜେୟ, ଯିଏ ପଶୁକୁ ପାଶବନ୍ଧନ ଉପରେ ବିଜୟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 83

कैलासपतिकामारिः सविता रविलोचनः विद्वत्तमो वीतभयो विश्वहर्ता निवारितः

ସେ କୈଲାସପତି; କାମର ଶତ୍ରୁ; ସେ ସବିତା—ଅନ୍ତଃସ୍ଥିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ। ସେ ପରମ ବିଦ୍ୱାନ, ନିର୍ଭୟ, ପ୍ରଳୟେ ବିଶ୍ୱହର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ଅଶୁଭ-ବନ୍ଧନ ନିବାରକ।

Verse 84

नित्यो नियतकल्याणः पुण्यश्रवणकीर्तनः दूरश्रवा विश्वसहो ध्येयो दुःस्वप्ननाशनः

ସେ ନିତ୍ୟ; ତାଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ନିୟତ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ। ତାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରବଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ ନିଜେ ପୁଣ୍ୟ। ତାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଦୂରଦୂରାନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚେ; ସେ ବିଶ୍ୱଭାର ସହନ କରନ୍ତି। ସେ ଧ୍ୟେୟ, ଏବଂ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନନାଶକ—ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଓ ତାହାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଭୟକୁ ହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 85

उत्तारको दुष्कृतिहा दुर्धर्षो दुःसहो ऽभयः अनादिर्भूर्भुवोलक्ष्मीः किरीटी त्रिदशाधिपः

ସେ ଉତ୍ତାରକ, ପାପନାଶକ, ଅଜେୟ ଓ ଅଜ୍ଞାନବଳଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ, ନିର୍ଭୟ ଶରଣ। ସେ ଅନାଦି; ଭୂ-ଭୁବଃର ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ୱରୂପ ସମୃଦ୍ଧି; କିରୀଟଧାରୀ ଓ ଦେବାଧିପତି।

Verse 86

विश्वगोप्ता विश्वभर्ता सुधीरो रुचिराङ्गदः जननो जनजन्मादिः प्रीतिमान्नीतिमान्नयः

ସେ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ ଓ ବିଶ୍ୱର ଧାରକ; ଗଭୀର ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ରୁଚିର ଅଙ୍ଗଦରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ସେ ଜନକ—ଜୀବଜନ୍ମର ଆଦି; ପ୍ରୀତିମୟ, ନୀତି-ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ସନ୍ମାର୍ଗରେ ନେତା।

Verse 87

विशिष्टः काश्यपो भानुर् भीमो भीमपराक्रमः प्रणवः सप्तधाचारो महाकायो महाधनुः

ସେ ବିଶିଷ୍ଟ; କାଶ୍ୟପ; ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାନୁ; ଭୀମ, ଭୀମପରାକ୍ରମ। ସେ ପ୍ରଣବ (ଓଁ); ସପ୍ତଧା ଆଚାରର ଅଧିପତି; ମହାକାୟ, ମହାଧନୁଧାରୀ—ପଶୁର ପାଶଛେଦକ ମହାଦେବ।

Verse 88

जन्माधिपो महादेवः सकलागमपारगः तत्त्वातत्त्वविवेकात्मा विभूष्णुर् भूतिभूषणः

ମହାଦେବ ଜନ୍ମ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଅଧିପତି, ସକଳ ଆଗମର ପାରଗାମୀ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ତତ୍ତ୍ୱ-ଅତତ୍ତ୍ୱର ବିବେକ। ସେ ବିଭୂତିରେ ବିଭୂଷିତ, ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ତେଜର ଭୂଷଣ।

Verse 89

ऋषिर्ब्राह्मणविज्जिष्णुर् जन्ममृत्युजरातिगः यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञान्तो ऽमोघविक्रमः

ସେ ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ, ସଦା ବିଜୟୀ, ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ-ଜରାତୀତ। ସେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞପତି ଓ ଯଜମାନ; ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ପରିସମାପ୍ତି—ଯାହାଙ୍କ ବିକ୍ରମ କେବେ ବିଫଳ ନୁହେଁ।

Verse 90

महेन्द्रो दुर्भरः सेनी यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः पञ्चब्रह्मसमुत्पत्तिर् विश्वेशो विमलोदयः

ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର—ଅଜେୟ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ସେନାପତି; ଯଜ୍ଞର ଅଙ୍ଗ ଓ ଯଜ୍ଞବାହନ। ତାଙ୍କଠାରୁ ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ; ସେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଯାହାଙ୍କ ଉଦୟ ନିର୍ମଳ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ।

Verse 91

आत्मयोनिर् अनाद्यन्तः षड्विंशत्सप्तलोकधृक् गायत्रीवल्लभः प्रांशुर् विश्वावासः प्रभाकरः

ସେ ଆତ୍ମଯୋନି, ଅନାଦି-ଅନନ୍ତ; ସପ୍ତଲୋକ ଓ ଷଡ୍ବିଂଶତି ତତ୍ତ୍ୱର ଧାରକ। ଗାୟତ୍ରୀର ପ୍ରିୟ, ଉଚ୍ଚ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ; ସେ ବିଶ୍ୱାବାସ, ପ୍ରଭାକର।

Verse 92

शिशुर्गिरिरतः सम्राट् सुषेणः सुरशत्रुहा अमोघो ऽरिष्टमथनो मुकुन्दो विगतज्वरः

ସେ ନିତ୍ୟ-ନବୀନ ଶିଶୁସ୍ୱରୂପ, ଗିରିରେ ରମଣକାରୀ; ସମ୍ରାଟ, ସୁଷେଣ—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେନାଯୁକ୍ତ; ସୁରଶତ୍ରୁହା—ଦେବଶତ୍ରୁନାଶକ। ସେ ଅମୋଘ, ଅରିଷ୍ଟମଥନ; ମୁକୁନ୍ଦ—ମୋକ୍ଷଦାତା; ଓ ବିଗତଜ୍ୱର—ଜୀବକୁ ବାନ୍ଧୁଥିବା ଦାହତାପ ହରଣକାରୀ।

Verse 93

स्वयंज्योतिर् अनुज्योतिर् आत्मज्योतिर् अचञ्चलः पिङ्गलः कपिलश्मश्रुः शास्त्रनेत्रस् त्रयीतनुः

ସେ ସ୍ୱୟଂଜ୍ୟୋତି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ଜ୍ୟୋତି; ଆତ୍ମାର ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୟୋତି। ସେ ଅଚଞ୍ଚଳ, ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ, କପିଳ ଦାଢ଼ିଯୁକ୍ତ; ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ତନୁ ବେଦତ୍ରୟୀ—ପାଶାତୀତ ପତି ପଶୁକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ।

Verse 94

ज्ञानस्कन्धो महाज्ञानी निरुत्पत्तिर् उपप्लवः भगो विवस्वानादित्यो योगाचार्यो बृहस्पतिः

ସେ ଜ୍ଞାନସ୍କନ୍ଧ—ଜ୍ଞାନର ସମୁଦାୟ, ମହାଜ୍ଞାନୀ; ଅଜନ୍ମା ଓ ଉପପ୍ଲବରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ। ସେ ଭଗ—ଦିବ୍ୟ ସୌଭାଗ୍ୟବିତରକ; ବିବସ୍ୱାନ ଆଦିତ୍ୟ—ଦୀପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ଯୋଗାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃହସ୍ପତି—ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ପବିତ୍ର ପ୍ରଜ୍ଞା।

Verse 95

उदारकीर्तिर् उद्योगी सद्योगी सदसन्मयः नक्षत्रमाली राकेशः साधिष्ठानः षडाश्रयः

ସେ ଉଦାର ଓ ମହାକୀର୍ତ୍ତିମାନ, ସଦା କର୍ମନିରତ, ସିଦ୍ଧଯୋଗୀ, ସତ୍‌ ଓ ଅସତ୍‌—ଦୁହିଁରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ ନକ୍ଷତ୍ରମାଳାଧାରୀ, ରାତ୍ରିନାଥ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ୱରୂପ, ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଆଧାରରେ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଏବଂ ଷଡାଶ୍ରୟଙ୍କ ପରମ ଆଶ୍ରୟ।

Verse 96

पवित्रपाणिः पापारिर् मणिपूरो मनोगतिः हृत्पुण्डरीकमासीनः शुक्लः शान्तो वृषाकपिः

ସେ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ହସ୍ତଯୁକ୍ତ, ପାପର ଶତ୍ରୁ, ମଣିପୂରଚକ୍ରାଧିଷ୍ଠିତ ଏବଂ ମନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ରଗତିଶୀଳ। ସେ ହୃଦୟପଦ୍ମରେ ଆସୀନ, ଶୁଦ୍ଧ ଶ୍ୱେତ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପରମ ଶାନ୍ତ—ବୃଷାକପି, ଧର୍ମଧାରକ ପ୍ରଭୁ; ଯିଏ ପଶୁକୁ ପାଶବନ୍ଧନରୁ ମୋକ୍ଷପଥେ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି।

Verse 97

विष्णुर्ग्रहपतिः कृष्णः समर्थो ऽनर्थनाशनः अधर्मशत्रुरक्षय्यः पुरुहूतः पुरुष्टुतः

ସେ ବିଷ୍ଣୁସ୍ୱରୂପ, ଗ୍ରହପତି, କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ବସମର୍ଥ ଓ ଅନର୍ଥନାଶକ। ସେ ଅଧର୍ମର ଶତ୍ରୁ, ଅକ୍ଷୟ, ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ, ଏବଂ ସର୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ—ଏମିତି ପରମ ପତି; ଯିଏ ପଶୁର ପାଶବନ୍ଧନ ଢିଲା କରନ୍ତି।

Verse 98

ब्रह्मगर्भो बृहद्गर्भो धर्मधेनुर्धनागमः जगद्धितैषी सुगतः कुमारः कुशलागमः

ସେ ବ୍ରହ୍ମଗର୍ଭ, ବୃହଦ୍‌ ଜଗଦ୍‌ଗର୍ଭ; ଧର୍ମଧେନୁ ଏବଂ ଧନ ଓ ସଦୁପାୟର ଉଦ୍ଗମ। ସେ ଜଗତ୍‌ହିତେଷୀ, ସୁଗତିଦାତା; ନିତ୍ୟ କୁମାରସ୍ୱରୂପ, କୁଶଳଦାତା ଏବଂ ସତ୍ୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମଙ୍ଗଳମାର୍ଗର ପ୍ରକାଶକ।

Verse 99

हिरण्यवर्णो ज्योतिष्मान् नानाभूतधरो ध्वनिः अरोगो नियमाध्यक्षो विश्वामित्रो द्विजोत्तमः

ସେ ହିରଣ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ; ନାନାଭୂତସମୂହର ଧାରକ ଓ ଆଦ୍ୟ ଧ୍ୱନିସ୍ୱରୂପ। ସେ ଅରୋଗ, ନିୟମାଧ୍ୟକ୍ଷ; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରାଦି ଋଷିମାନଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ, ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 100

बृहज्ज्योतिः सुधामा च महाज्योतिरनुत्तमः मातामहो मातरिश्वा नभस्वान् नागहारधृक्

ସେ ବୃହଜ୍ଜ୍ୟୋତି, ସୁଧାମୟ ଦୀପ୍ତିର ଧାମ; ସେ ଅନୁତ୍ତମ ମହାଜ୍ୟୋତି। ସେ ଆଦ୍ୟ ମାତାମହ, ମାତରିଶ୍ୱା (ଅନ୍ତଃପ୍ରାଣ), ନଭସ୍ୱାନ୍ (ମହାବାୟୁ) ଓ ନାଗହାରଧାରୀ—ଶିବ, ପଶୁପତି, ଯେ ପଶୁର ପାଶବନ୍ଧନ କାଟନ୍ତି।

Verse 101

पुलस्त्यः पुलहो ऽगस्त्यो जातूकर्ण्यः पराशरः निरावरणधर्मज्ञो विरिञ्चो विष्टरश्रवाः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଜାତୂକର୍ଣ୍ୟ, ପରାଶର; ଏବଂ ନିରାବରଣ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ବିରିଞ୍ଚ (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ବିଷ୍ଟରଶ୍ରବା—ଏମାନେ ଧର୍ମକୁ ନିର୍ବାଧ ଭାବେ ଜାଣୁଥିବା, ପରମତତ୍ତ୍ୱର ଚିହ୍ନ ଲିଙ୍ଗଧାରୀ ପ୍ରଭୁ (ପତି)ଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ପୂଜ୍ୟ ଋଷିମାନେ।

Verse 102

आत्मभूर् अनिरुद्धो ऽत्रिज्ञानमूर्तिर् महायशाः लोकचूडामणिर्वीरः चण्डसत्यपराक्रमः

ସେ ଆତ୍ମଭୂ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ; ତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ତ୍ରିବିଧ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ। ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଚୂଡାମଣି—ବୀର, ଚଣ୍ଡ, ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ପରାକ୍ରମଯୁକ୍ତ।

Verse 103

व्यालकल्पो महाकल्पो महावृक्षः कलाधरः अलंकरिष्णुस् त्वचलो रोचिष्णुर्विक्रमोत्तमः

ସେ ବ୍ୟାଳକଳ୍ପ ଓ ମହାକଳ୍ପ—କାଳର ମହାମାପ। ସେ ମହାବୃକ୍ଷ, କଳାଧର—ସମସ୍ତ କଳା ଓ ଶକ୍ତିର ଧାରକ। ସେ ସବୁକୁ ଅଲଙ୍କୃତ ଓ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା, ଅଚଳ ପରମତତ୍ତ୍ୱ; ସଦା ରୋଚିଷ୍ଣୁ, ପରାକ୍ରମେ ଉତ୍ତମ—ପଶୁର ପାଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ପତି।

Verse 104

आशुशब्दपतिर्वेगी प्लवनः शिखिसारथिः असंसृष्टो ऽतिथिः शक्रः प्रमाथी पापनाशनः

ସେ ଆଶୁ-ଶବ୍ଦପତି (ମନ୍ତ୍ରନାଦର ଅଧିପତି), ବେଗୀ ଓ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ; ସଂସାରସାଗର ପାର କରାନ୍ତି, ଶିଖିସାରଥି (ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ସାରଥି)। ସେ ଅସଂସୃଷ୍ଟ, ହୃଦୟରେ ନିତ୍ୟ ଅତିଥି; ଶକ୍ରସମ ସମର୍ଥ, ପ୍ରମାଥୀ ଓ ପାପନାଶନ—ଶିବ, ପଶୁପତି, ଯେ ପାଶକୁ ଶିଥିଲ କରନ୍ତି।

Verse 105

वसुश्रवाः कव्यवाहः प्रतप्तो विश्वभोजनः जर्यो जराधिशमनो लोहितश् च तनूनपात्

ସେ ବସୁଶ୍ରବା, କବ୍ୟବାହ, ତୀବ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରତପ୍ତ ଏବଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱଭୋଜନ। ସେ ଜର୍ୟ, ଜରା-କ୍ଷୟ ଶମନକାରୀ ଜରାଧିଶମନ, ଅରୁଣ ତେଜସ୍ବୀ ଲୋହିତ, ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଅଗ୍ନିରୂପ ତନୂନପାତ୍।

Verse 106

पृषदश्वो नभोयोनिः सुप्रतीकस् तमिस्रहा निदाघस्तपनो मेघः पक्षः परपुरंजयः

ସେ ପୃଷଦଶ୍ୱ—ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ ପରି ବେଗବାନ; ନଭୋୟୋନି—ଆକାଶର ଗର୍ଭ ଓ ବିସ୍ତାରର ମୂଳ; ସୁପ୍ରତୀକ—ଶୁଭ ଚିହ୍ନସମ୍ପନ୍ନ। ସେ ତମିସ୍ରହା—ଅନ୍ଧକାରନାଶକ; ନିଦାଘ—ଗ୍ରୀଷ୍ମଦାହ; ତପନ—ପ୍ରଖର ସୂର୍ଯ୍ୟ; ମେଘ—ବର୍ଷାବାହୀ ମେଘ; ପକ୍ଷ—ପାର କରାଉଥିବା ପଖ; ପରପୁରଂଜୟ—ଶତ୍ରୁଦୁର୍ଗବିଜୟୀ, ପାଶଜୟୀ ପଶୁପତି ଶିବ।

Verse 107

मुखानिलः सुनिष्पन्नः सुरभिः शिशिरात्मकः वसंतो माधवो ग्रीष्मो नभस्यो बीजवाहनः

ସେ ମୁଖାନିଲ—ମୁଖରୁ ପ୍ରବାହିତ ପ୍ରାଣବାୟୁ; ସୁନିଷ୍ପନ୍ନ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକଟ; ସୁରଭି—ସୁଗନ୍ଧମୟ; ଶିଶିରାତ୍ମକ—ଶୀତଳ ସ୍ୱଭାବ। ସେଇ ବସନ୍ତ, ମାଧବ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ନଭସ୍ୟ (ବର୍ଷାକାଳ) ଏବଂ ବୀଜବାହନ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ସୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିର ବୀଜ ବହନ କରୁଥିବା।

Verse 108

अङ्गिरा मुनिरात्रेयो विमलो विश्ववाहनः पावनः पुरुजिच्छक्रस् त्रिविद्यो नरवाहनः

ସେ ଅଙ୍ଗିରା, ମୁନି, ଆତ୍ରେୟ, ବିମଳ—ନିର୍ମଳ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱବାହନ—ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା। ସେ ପାବନ—ପବିତ୍ରକାରୀ; ପୁରୁଜିତ୍—ଅନେକଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା; ଶକ୍ର—ଇନ୍ଦ୍ରସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତ୍ରିବିଦ୍ୟ—ତ୍ରିବେଦଜ୍ଞ; ନରବାହନ—ମାନବଙ୍କ ଆଧାର—ପାଶବନ୍ଧନରୁ ପଶୁଆତ୍ମାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରୁଥିବା ପତି ଶିବ।

Verse 109

मनो बुद्धिरहङ्कारः क्षेत्रज्ञः क्षेत्रपालकः तेजोनिधिर् ज्ञाननिधिर् विपाको विघ्नकारकः

ସେ ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅହଂକାର। ସେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ—ଦେହକ୍ଷେତ୍ରର ଜ୍ଞାତା, ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରପାଳକ—ଦେହାବସ୍ଥାର ରକ୍ଷକ ଅଧିପତି। ସେ ତେଜୋନିଧି—ଦିବ୍ୟ ତେଜର ନିଧି, ଓ ଜ୍ଞାନନିଧି—ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର। ସେଇ କର୍ମଫଳର ବିପାକ, ଏବଂ ବିଘ୍ନକାରକ—ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରି ପାଶବଦ୍ଧ ପଶୁଆତ୍ମାକୁ ସଂଯମ କରି ପତିଙ୍କ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ।

Verse 110

अधरो ऽनुत्तरो ज्ञेयो ज्येष्ठो निःश्रेयसालयः शैलो नगस्तनुर्देहो दानवारिररिन्दमः

ସେ ଅଧର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅନୁତ୍ତର, ପରମ ଜ୍ଞେୟ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ନିଃଶ୍ରେୟସର ଆଶ୍ରୟ। ସେଇ ଶୈଳ, ପର୍ବତାଧିପ; ଦେହ ଓ ଦେହଧାରୀ; ଦାନବବୈରୀ ଓ ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ।

Verse 111

चारुधीर् जनकश्चारुविशल्यो लोकशल्यकृत् चतुर्वेदश्चतुर्भावश् चतुरश्चतुरप्रियः

ସେ ଶୁଭ-ଦୀପ୍ତ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ, ଜଗତର ଜନକ; ସୁନ୍ଦର ଚିକିତ୍ସକ, ଯେ ପୀଡା ହରେ; ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ-କଣ୍ଟକ ଉପାଡ଼େ। ସେଇ ଚତୁର୍ବେଦସ୍ୱରୂପ, ଚତୁର୍ଭାବସ୍ୱରୂପ; ପରମ ଚତୁର, ପବିତ୍ର ଚତୁଷ୍ଟୟପ୍ରିୟ।

Verse 112

आम्नायो ऽथ समाम्नायस् तीर्थदेवशिवालयः बहुरूपो महारूपः सर्वरूपश् चराचरः

ସେ ଆମ୍ନାୟ—ପ୍ରକଟ ଶ୍ରୁତି-ପରମ୍ପରା—ଏବଂ ତାହାର ସମ୍ୟକ୍ ସମାମ୍ନାୟ; ତୀର୍ଥଦେବ ଓ ଶିବାଳୟ ସ୍ୱୟଂ। ବହୁରୂପ, ମହାରୂପ; ସର୍ବରୂପ—ଚର ଓ ଅଚର ଜଗତ୍।

Verse 113

न्यायनिर्वाहको न्यायो न्यायगम्यो निरञ्जनः सहस्रमूर्धा देवेन्द्रः सर्वशस्त्रप्रभञ्जनः

ସେ ନ୍ୟାୟର ନିର୍ବାହକ ଓ ନ୍ୟାୟତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ୱୟଂ; ଧର୍ମରେ ଗମ୍ୟ, ନିରଞ୍ଜନ। ସହସ୍ରମୂର୍ଧା, ଦେବେନ୍ଦ୍ର; ସର୍ବ ଶସ୍ତ୍ରବଳକୁ ଭଞ୍ଜନ କରେ।

Verse 114

मुण्डो विरूपो विकृतो दण्डी दान्तो गुणोत्तमः पिङ्गलाक्षो ऽथ हर्यक्षो नीलग्रीवो निरामयः

ସେ ମୁଣ୍ଡଧାରୀ, ବିରୂପ ଓ ବିକୃତ—ଲୋକରୂପରୁ ଅତୀତ; ଦଣ୍ଡୀ, ଦାନ୍ତ, ଗୁଣୋତ୍ତମ। ତାଙ୍କ ନେତ୍ର ପିଙ୍ଗଳ, ପୁନଃ ହର୍ୟକ୍ଷ; କଣ୍ଠ ନୀଳ, ଏବଂ ସେ ନିରାମୟ—ରୋଗହର, ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭୁ।

Verse 115

सहस्रबाहुः सर्वेशः शरण्यः सर्वलोकभृत् पद्मासनः परं ज्योतिः परावरं परं फलम्

ସେ ସହସ୍ରବାହୁ, ସର୍ବେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଧାରକ। ପଦ୍ମାସନରେ ଆସୀନ ସେ ପରମ ଜ୍ୟୋତି—ପର ଓ ଅପର ଉଭୟରୁ ପରେ—ବଦ୍ଧ ଜୀବ ପାଇଁ ପରମ ଫଳ, ଅର୍ଥାତ୍ ମୋକ୍ଷ।

Verse 116

पद्मगर्भो महागर्भो विश्वगर्भो विचक्षणः परावरज्ञो बीजेशः सुमुखः सुमहास्वनः

ସେ ପଦ୍ମଗର୍ଭ, ମହାଗର୍ଭ, ବିଶ୍ୱଗର୍ଭ ଏବଂ ବିଚକ୍ଷଣ। ସେ ପର-ଅପର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ବୀଜେଶ୍ୱର, ସୁମୁଖ ଏବଂ ଅତିମହାନ ପବିତ୍ର ନାଦରେ ନିନାଦିତ।

Verse 117

देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृतः देवासुरमहामात्रो देवासुरमहाश्रयः

ସେ ଦେବ—ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କ ଗୁରୁ; ଦେବାସୁରମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ସେ ଦେବାସୁରଙ୍କ ପାଇଁ ମହାମାତ୍ର-ସ୍ୱରୂପ ମହାଶକ୍ତି ଏବଂ ପରମ ଆଶ୍ରୟ।

Verse 118

देवादिदेवो देवर्षिदेवासुरवरप्रदः देवासुरेश्वरो दिव्यो देवासुरमहेश्वरः

ସେ ଦେବାଦିଦେବ, ଦେବର୍ଷି ଏବଂ ଦେବ-ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କୁ ବରଦାନକାରୀ। ସେ ଦେବାସୁରେଶ୍ୱର—ଦିବ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ—ଏବଂ ଦେବାସୁର ମହେଶ୍ୱର; ପତି-ସ୍ୱରୂପେ ସେ ଧର୍ମାନୁସାରେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧନ କରି, ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 119

सर्वदेवमयो ऽचिन्त्यो देवतात्मात्मसंभवः ईड्यो ऽनीशः सुरव्याघ्रो देवसिंहो दिवाकरः

ସେ ସର୍ବଦେବମୟ, ମନରେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରୂପେ ସ୍ୱୟଂସମ୍ଭବ। ସେ ସ୍ତୁତ୍ୟ—କାହାର ଅଧୀନ ନୁହେଁ—ସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଘ୍ର, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିବାକର।

Verse 120

विबुधाग्रवरश्रेष्ठः सर्वदेवोत्तमोत्तमः शिवज्ञानरतः श्रीमान् शिखिश्रीपर्वतप्रियः

ସେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମୋତ୍ତମ। ଶିବତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନରେ ନିରତ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ତେଜୋମୟ ପ୍ରଭୁ ଶିଖୀ-ଶ୍ରୀପର୍ବତଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

Verse 121

जयस्तंभो विशिष्टम्भो नरसिंहनिपातनः ब्रह्मचारी लोकचारी धर्मचारी धनाधिपः

ସେ ଜୟସ୍ତମ୍ଭ, ବିଶିଷ୍ଟ ଆଧାର ଓ ଅନୁପମ ଆଶ୍ରୟ। ନରସିଂହଙ୍କୁ ନିପାତ କରିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ତପସ୍ବୀ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣକାରୀ, ଧର୍ମମାର୍ଗଚାରୀ ଓ ଧନାଧିପତି।

Verse 122

नन्दी नन्दीश्वरो नग्नो नग्नव्रतधरः शुचिः लिङ्गाध्यक्षः सुराध्यक्षो युगाध्यक्षो युगावहः

ସେ ନନ୍ଦୀ, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର; ନଗ୍ନ ତପସ୍ବୀ, ନଗ୍ନବ୍ରତଧାରୀ ଓ ପରମ ଶୁଚି। ସେ ଲିଙ୍ଗାଧ୍ୟକ୍ଷ, ସୁରାଧ୍ୟକ୍ଷ, ଯୁଗାଧ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ଯୁଗପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରକଟ କରୁଥିବା।

Verse 123

स्ववशः सवशः स्वर्गः स्वरः स्वरमयस्वनः बीजाध्यक्षो बीजकर्ता धनकृद् धर्मवर्धनः

ସେ ସ୍ୱବଶ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଶ କରୁଥିବା। ସେଇ ସ୍ୱର୍ଗ, ସେଇ ଆଦ୍ୟ ସ୍ୱର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସ୍ୱରମୟ ନାଦ। ସେ ବୀଜାଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ବୀଜକର୍ତ୍ତା; ଧନଦାତା ଓ ଧର୍ମବର୍ଧକ।

Verse 124

दंभो ऽदम्भो महादंभः सर्वभूतमहेश्वरः श्मशाननिलयस्तिष्यः सेतुरप्रतिमाकृतिः

ସେ ଦମ୍ଭ ମଧ୍ୟ, ଅଦମ୍ଭ ମଧ୍ୟ; ସେଇ ମହାଦମ୍ଭ। ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ମହେଶ୍ୱର। ସେ ଶ୍ମଶାନନିବାସୀ, ତିଷ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସେତୁ—ଅପ୍ରତିମ ଆକୃତିଧାରୀ।

Verse 125

लोकोत्तरस्फुटालोकस् त्र्यंबको नागभूषणः अन्धकारिर्मखद्वेषी विष्णुकन्धरपातनः

ସେ ଲୋକୋତ୍ତର, ସ୍ଫୁଟ ପରମାଲୋକସ୍ୱରୂପ; ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ, ନାଗଭୂଷଣ। ସେ ଅନ୍ଧକବଧକ, ଦମ୍ଭମୟ ଯଜ୍ଞାଭିମାନର ଶତ୍ରୁ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଣ୍ଠକୁ ମଧ୍ୟ ନମାଇଥିଲେ।

Verse 126

वीतदोषो ऽक्षयगुणो दक्षारिः पूषदन्तहृत् धूर्जटिः खण्डपरशुः सकलो निष्कलो ऽनघः

ସେ ଦୋଷରହିତ, ଅକ୍ଷୟଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ; ଦକ୍ଷବୈରୀ, ପୂଷାଙ୍କ ଦନ୍ତହରଣକାରୀ। ଧୂର୍ଜଟି, ଖଣ୍ଡପରଶୁଧାରୀ; ସେ ସକଳ ଓ ନିଷ୍କଳ—ଅନଘ ପତି, ଯିଏ ପଶୁକୁ ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 127

आधारः सकलाधारः पाण्डुराभो मृडो नटः पूर्णः पूरयिता पुण्यः सुकुमारः सुलोचनः

ସେ ଆଧାର, ସମସ୍ତର ଆଧାରଭୂତ। ପାଣ୍ଡୁର ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ, ମୃଡ—କରୁଣାମୟ, ନଟ—ଜଗନ୍ନର୍ତ୍ତକ। ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେବାଳୁ; ପୁଣ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ସୁକୁମାର, ସୁଲୋଚନ।

Verse 128

सामगेयः प्रियकरः पुण्यकीर्तिरनामयः मनोजवस्तीर्थकरो जटिलो जीवितेश्वरः

ସେ ସାମଗାନରେ ସ୍ତୁତ, ପ୍ରିୟ ଓ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ; ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତି, ଅନାମୟ। ମନୋଜବ, ତୀର୍ଥପ୍ରବର୍ତ୍ତକ; ଜଟିଳ, ଜୀବିତେଶ୍ୱର—ଶିବପତି, ଯିଏ ପଶୁର ପାଶ ଶିଥିଳ କରନ୍ତି।

Verse 129

जीवितान्तकरो नित्यो वसुरेता वसुप्रियः सद्गतिः सत्कृतिः सक्तः कालकण्ठः कलाधरः

ସେ ଜୀବିତାନ୍ତକର, ନିତ୍ୟ; ବସୁରେତା—ସମୃଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ୱମୟ ବୀଜଧାରୀ, ବସୁମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ସେ ସଦ୍ଗତି, ସତ୍କୃତିଦାତା, ସଦା ସକ୍ତ; କାଳକଣ୍ଠ, କଳାଧର।

Verse 130

मानी मान्यो महाकालः सद्भूतिः सत्परायणः चन्द्रसंजीवनः शास्ता लोकगूढो ऽमराधिपः

ସେ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଓ ସର୍ବମାନ୍ୟ; ସେ ମହାକାଳ—ସ୍ୱୟଂ କାଳସ୍ୱରୂପ। ସେ ସଦ୍ଭୂତି ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ସଂଜୀବନ ଦେଉଥିବା, ଶାସ୍ତା-ନିୟନ୍ତା, ଲୋକମଧ୍ୟରେ ଗୂଢ ଭାବେ ବିରାଜିତ, ଅମରଦେବାଧିପତି।

Verse 131

लोकबन्धुर्लोकनाथः कृतज्ञः कृतिभूषणः अनपाय्यक्षरः कान्तः सर्वशास्त्रभृतां वरः

ସେ ଲୋକବନ୍ଧୁ ଓ ଲୋକନାଥ; କୃତଜ୍ଞ ଓ କୃତିମାନଙ୍କ ଭୂଷଣ। ସେ ଅନପାୟୀ ଅକ୍ଷରସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 132

तेजोमयो द्युतिधरो लोकमायो ऽग्रणीर् अणुः शुचिस्मितः प्रसन्नात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः

ସେ ତେଜୋମୟ, ଦ୍ୟୁତିଧର; ନିଜ ଲୋକମାୟାରେ ଅଗ୍ରଣୀ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି। ସେ ଅଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ; ତାଙ୍କ ସ୍ମିତ ଶୁଚି ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ। ସେ ଦୁର୍ଜୟ ଓ ଦୁରତିକ୍ରମ—ପାଶାତୀତ ପତି।

Verse 133

ज्योतिर्मयो निराकारो जगन्नाथो जलेश्वरः तुम्बवीणी महाकायो विशोकः शोकनाशनः

ସେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ନିରାକାର ଓ ନିରୁପାଧି; ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ଜଲେଶ୍ୱର। ତୁମ୍ବା-ବୀଣା ଧାରଣକାରୀ, ମହାକାୟ ବିଶ୍ୱରୂପ; ସେ ବିଶୋକ ଏବଂ ବନ୍ଧିତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଶୋକନାଶକ।

Verse 134

त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः शुद्धः शुद्धी रथाक्षजः अव्यक्तलक्षणो व्यक्तो व्यक्ताव्यक्तो विशांपतिः

ସେ ତ୍ରିଲୋକର ଆତ୍ମା ଓ ତ୍ରିଲୋକେଶ; ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକର। ସେ ରଥାକ୍ଷଜ—ରଥର ଅକ୍ଷ ପରି ଅଚଳ। ଅବ୍ୟକ୍ତର ଲକ୍ଷଣ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେ ବ୍ୟକ୍ତ; ସେ ବ୍ୟକ୍ତ-ଅବ୍ୟକ୍ତ ଉଭୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପତି।

Verse 135

वरशीलो वरतुलो मानो मानधनो मयः ब्रह्मा विष्णुः प्रजापालो हंसो हंसगतिर्यमः

ସେ ଉତ୍ତମ ଶୀଳବାନ୍ ଓ ସମ୍ୟକ୍ ସମତୁଳ; ସେଇ ମାନ, ମାନ୍ୟଙ୍କର ସତ୍ୟ ଧନ। ସମସ୍ତକୁ ମାପି ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟାଶକ୍ତି ସେଇ। ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରଜାପାଳ; ସେଇ ହଂସ (ପରମ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା), ହଂସଗତି ଓ ଯମ—ଧର୍ମନିୟନ୍ତା।

Verse 136

वेधा धाता विधाता च अत्ता हर्ता चतुर्मुखः कैलासशिखरावासी सर्वावासी सतां गतिः

ସେ ବେଧା, ଧାତା ଓ ବିଧାତା; ସେଇ ଅତ୍ତା (ଭୋକ୍ତା) ଓ ହର୍ତ୍ତା (ସଂହାରକ); ଚତୁର୍ମୁଖ ମଧ୍ୟ ସେଇ। ସେ କୈଲାସଶିଖରେ ବାସ କରନ୍ତି, ତଥାପି ସର୍ବତ୍ର ବାସୀ; ସତ୍ଜନଙ୍କର ଶରଣ ଓ ପରମଗତି ସେଇ।

Verse 137

हिरण्यगर्भो हरिणः पुरुषः पूर्वजः पिता भूतालयो भूतपतिर् भूतिदो भुवनेश्वरः

ସେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ—ସୃଷ୍ଟିର ସୁବର୍ଣ୍ଣଗର୍ଭ ମୂଳ; ହରିଣ—ଦୀପ୍ତିମାନ ଗତିଶୀଳ; ଏବଂ ପରମ ପୁରୁଷ। ସେଇ ପୂର୍ବଜ, ପିତା। ସେଇ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଆଲୟ, ଭୂତପତି, ଭୂତିଦାତା ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱର।

Verse 138

संयोगी योगविद्ब्रह्म ब्रह्मण्यो ब्राह्मणप्रियः देवप्रियो देवनाथो देवज्ञो देवचिन्तकः

ସେ ସଂଯୋଗୀ—ଯୋଗର ଅଧିପତି, ଯୋଗବିଦ୍, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମ। ସେ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ—ଧର୍ମ-ବେଦରକ୍ଷକ, ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟ। ସେ ଦେବପ୍ରିୟ, ଦେବନାଥ, ଦେବଜ୍ଞ, ଏବଂ ଦେବମାନେ ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା।

Verse 139

विषमाक्षः कलाध्यक्षो वृषाङ्को वृषवर्धनः निर्मदो निरहङ्कारो निर्मोहो निरुपद्रवः

ସେ ବିଷମାକ୍ଷ—ଅସମ ନେତ୍ରବାନ୍ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ କଳାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ। ବୃଷାଙ୍କଧାରୀ ହୋଇ ସେ ଧର୍ମ (ବୃଷ) ବଢ଼ାନ୍ତି। ସେ ମଦରହିତ, ଅହଂକାରରହିତ, ମୋହରହିତ ଓ ସର୍ବଥା ନିରୁପଦ୍ରବ।

Verse 140

दर्पहा दर्पितो दृप्तः सर्वर्तुपरिवर्तकः सप्तजिह्वः सहस्रार्चिः स्निग्धः प्रकृतिदक्षिणः

ସେ ଦର୍ପହା—ଅହଂକାରନାଶକ; କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ମହିମାଦାତା ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ। ସେ ସମସ୍ତ ଋତୁଚକ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତକ ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରଭୁ। ସେ ସପ୍ତଜିହ୍ୱ ଅଗ୍ନି ଓ ସହସ୍ରାର୍ଚ୍ଚି ଜ୍ୟୋତି; କୃପାରେ ସ୍ନିଗ୍ଧ‑ଶାନ୍ତ, ପ୍ରକୃତିରେ ଦକ୍ଷ—ପଶୁ (ବଦ୍ଧ ଜୀବ) ମୋକ୍ଷାର୍ଥେ ପ୍ରକୃତିକୁ କୁଶଳେ ନୟନ୍ତି।

Verse 141

भूतभव्यभवन्नाथः प्रभवो भ्रान्तिनाशनः अर्थो ऽनर्थो महाकोशः परकार्यैकपण्डितः

ସେ ଭୂତ‑ଭବ୍ୟ‑ଭବନ୍ନାଥ; ଆଦିସ୍ରୋତ ପ୍ରଭବ, ଭ୍ରାନ୍ତିନାଶକ। ସେ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ, ଅନର୍ଥ ଭାବେ ଯାହା ପ୍ରତୀତ ତାହା ମଧ୍ୟ; ସେ ମହାକୋଶ—ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନର ମହାଭଣ୍ଡାର; ପରହିତ ସାଧନେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ପଣ୍ଡିତ।

Verse 142

निष्कण्टकः कृतानन्दो निर्व्याजो व्याजमर्दनः सत्त्ववान् सात्त्विकः सत्यकीर्तिस्तम्भकृतागमः

ସେ ନିଷ୍କଣ୍ଟକ—ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନହର; କୃତାନନ୍ଦଦାତା। ସେ ନିର୍ବ୍ୟାଜ, ଛଳହୀନ, ଓ କପଟମର୍ଦନ। ସେ ସତ୍ତ୍ୱବାନ୍, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ୱରୂପ, ସତ୍ୟକୀର୍ତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଏବଂ ସ୍ତମ୍ଭରୂପ ଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଆଗମ ପ୍ରକାଶକ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶୈବସିଦ୍ଧାନ୍ତ ପଥ ସ୍ଥାପିତ।

Verse 143

अकंपितो गुणग्राही नैकात्मा नैककर्मकृत् सुप्रीतः सुमुखः सूक्ष्मः सुकरो दक्षिणो ऽनलः

ସେ ଅକମ୍ପିତ, ଅଚଳ; ଗୁଣଗ୍ରାହୀ—ସଦ୍ଗୁଣକୁ ବିବେକେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସେ ଏକ ରୂପରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ଏକ କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ। ସେ ସଦା ସୁପ୍ରୀତ, ସୁମୁଖ, କରୁଣାମୟ। ସେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସୁକର—ସୁଲଭ; ସେ ଦକ୍ଷିଣ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଅନ୍ତରାଗ୍ନିରୂପ ଅନଲ—ମଲ ଓ ପାଶବନ୍ଧନ ଦହନ କରନ୍ତି।

Verse 144

स्कन्धः स्कन्धधरो धुर्यः प्रकटः प्रीतिवर्धनः अपराजितः सर्वसहो विदग्धः सर्ववाहनः

ସେ ସ୍କନ୍ଧ—ଆଧାରସ୍ତମ୍ଭ; ସ୍କନ୍ଧଧର, ଧୁର୍ୟ—ଜଗତ୍‌ଭାରବାହୀ ଅଗ୍ରଣୀ। ସେ ପ୍ରକଟ, ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ, ଭକ୍ତିର ପ୍ରୀତି ବଢ଼ାନ୍ତି। ସେ ଅପରାଜିତ, ସର୍ବସହ—ସବୁ ସହନଶୀଳ; ବିଦଗ୍ଧ—ପରମ ବିବେକୀ, ଏବଂ ସର୍ବବାହନ—ସମସ୍ତ ଯାନ/ଉପାୟର ଧାରକ‑ନିୟନ୍ତା, ଯିଏ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୋକ୍ଷପଥେ ଗତି ଦିଅନ୍ତି।

Verse 145

अधृतः स्वधृतः साध्यः पूर्वमूर्तिर्यशोधरः वराहशृङ्गधृग् वायुर् बलवान् एकनायकः

ସେ ଅଧୃତ (ଅନାଶ୍ରିତ) ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଧୃତ; ସାଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ପୂର୍ବମୂର୍ତ୍ତି। ଯଶୋଧର, ବରାହଶୃଙ୍ଗଧାରୀ, ପ୍ରାଣବାୟୁସ୍ୱରୂପ, ବଳବାନ ଏକନାୟକ ଈଶ୍ୱର।

Verse 146

श्रुतिप्रकाशः श्रुतिमान् एकबन्धुर् अनेकधृक् श्रीवल्लभशिवारम्भः शान्तभद्रः समञ्जसः

ସେ ଶ୍ରୁତିର ପ୍ରକାଶ ଓ ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଏକ ବନ୍ଧୁ, ଅନେକରୂପଧାରୀ। ଶ୍ରୀପ୍ରିୟ, ଶିବମଙ୍ଗଳର ଆରମ୍ଭକ; ଶାନ୍ତଭଦ୍ର, ସମଞ୍ଜସ।

Verse 147

भूशयो भूतिकृद्भूतिर् भूषणो भूतवाहनः अकायो भक्तकायस्थः कालज्ञानी कलावपुः

ସେ ପୃଥିବୀର ଆଧାର ହୋଇ ଶୟନ କରନ୍ତି; ମଙ୍ଗଳ-ଐଶ୍ୱର୍ୟର କର୍ତ୍ତା ଓ ସ୍ୱୟଂ ଭୂତି। ଲୋକର ଭୂଷଣ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ବାହକ-ନାୟକ। ପରମେ ଅକାୟ, ତଥାପି ଭକ୍ତକାୟରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ; କାଳଜ୍ଞ, କଳାମୟ ଦେହ।

Verse 148

सत्यव्रतमहात्यागी निष्ठाशान्तिपरायणः परार्थवृत्तिर् वरदो विविक्तः श्रुतिसागरः

ସେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ମହାତ୍ୟାଗୀ; ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ଶାନ୍ତିପରାୟଣ। ପରହିତରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ, ବରଦ, ସଦା ବିବିକ୍ତ; ଏବଂ ଶ୍ରୁତିସାଗର (ବେଦଜ୍ଞାନର ସମୁଦ୍ର)।

Verse 149

अनिर्विण्णो गुणग्राही कलङ्काङ्कः कलङ्कहा स्वभावरुद्रो मध्यस्थः शत्रुघ्नो मध्यनाशकः

ସେ କେବେ ନିର୍ବିଣ୍ଣ ନୁହେଁ; ଗୁଣତତ୍ତ୍ୱକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସେ ପାବନ ଚିହ୍ନଧାରୀ, ତଥାପି କଳଙ୍କହର। ସ୍ୱଭାବରୁଦ୍ର; ମଧ୍ୟସ୍ଥ ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଏବଂ ବନ୍ଧନରୂପ ‘ମଧ୍ୟ’ର ନାଶକ।

Verse 150

शिखण्डी कवची शूली चण्डी मुण्डी च कुण्डली मेखली कवची खड्गी मायी संसारसारथिः

ସେ ଶିଖଣ୍ଡରେ ଭୂଷିତା, କବଚଧାରିଣୀ ଓ ଶୂଳଧାରିଣୀ; ଚଣ୍ଡୀ, ମୁଣ୍ଡମାଳାଧାରିଣୀ ଓ କୁଣ୍ଡଳିନୀ। ମେଖଳାବଦ୍ଧ, କବଚରକ୍ଷିତ, ଖଡ୍ଗଧାରିଣୀ, ମାୟାଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପା—ସଂସାରଯାତ୍ରାର ସାରଥି ସେଇ।

Verse 151

अमृत्युः सर्वदृक् सिंहस् तेजोराशिर् महामणिः असंख्येयो ऽप्रमेयात्मा वीर्यवान् कार्यकोविदः

ସେ ଅମୃତ୍ୟୁ, ସର୍ବଦୃକ୍, ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହସମ; ଦିବ୍ୟ ତେଜର ରାଶି, ମହାମଣି। ସେ ଅସଂଖ୍ୟେୟ, ଅପ୍ରମେୟ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ; ବୀର୍ୟବାନ୍ ଓ କାର୍ଯ୍ୟସାଧନେ କୁଶଳ।

Verse 152

वेद्यो वेदार्थविद्गोप्ता सर्वाचारो मुनीश्वरः अनुत्तमो दुराधर्षो मधुरः प्रियदर्शनः

ସେ ବେଦଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞେୟ, ବେଦାର୍ଥବିଦ୍ ଓ ଗୋପ୍ତା। ସେ ସର୍ବ ସଦାଚାରର ସ୍ୱରୂପ, ମୁନୀଶ୍ୱର—ଅନୁତ୍ତମ, ଦୁରାଧର୍ଷ, ମଧୁର ଓ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ।

Verse 153

सुरेशः शरणं सर्वः शब्दब्रह्म सतां गतिः कालभक्षः कलङ्कारिः कङ्कणीकृतवासुकिः

ସେ ସୁରେଶ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମ ଓ ସତ୍ଜନଙ୍କ ପରମଗତି। ସେ କାଳଭକ୍ଷ, କଳଙ୍କଧାରୀ (ପବିତ୍ରଚିହ୍ନଧାରୀ), ଓ ବାସୁକିକୁ କଙ୍କଣରୂପେ ଧାରଣକାରୀ।

Verse 154

महेष्वासो महीभर्ता निष्कलङ्को विशृङ्खलः द्युमणिस् तरणिर् धन्यः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः

ସେ ମହେଷ୍ୱାସ, ପୃଥିବୀର ଧାରକ-ସ୍ୱାମୀ। ସେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ, ବିଶୃଙ୍ଖଳ (ବନ୍ଧନମୁକ୍ତ); ଦ୍ୟୁମଣି ଓ ତରଣି (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ଧନ୍ୟ, ସିଦ୍ଧିଦାତା ଓ ସିଦ୍ଧିସାଧନସ୍ୱରୂପ।

Verse 155

निवृत्तः संवृतः शिल्पो व्यूढोरस्को महाभुजः एकज्योतिर् निरातङ्को नरो नारायणप्रियः

ସେ ନିବୃତ୍ତ, ସ୍ୱୟଂ-ସଂବୃତ ଓ ଆବୃତ ପ୍ରଭୁ; ପବିତ୍ର ଶିଳ୍ପବିଦ୍ୟାର ଅଧିପତି, ବିଶାଳ ବକ୍ଷ ଓ ମହାବାହୁ। ସେ ଏକମାତ୍ର ଅଖଣ୍ଡ ଜ୍ୟୋତି, ନିରାତଙ୍କ; ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ।

Verse 156

निर्लेपो निष्प्रपञ्चात्मा निर्व्यग्रो व्यग्रनाशनः स्तव्यस्तवप्रियः स्तोता व्यासमूर्तिरनाकुलः

ସେ ନିର୍ଲେପ, ନିଷ୍ପ୍ରପଞ୍ଚାତ୍ମା; ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ବ୍ୟଗ୍ର, ତଥା ବ୍ୟଗ୍ରତା-ନାଶକ। ସେ ସ୍ତବ୍ୟ, ସ୍ତବପ୍ରିୟ; ସ୍ୱୟଂ ସ୍ତୋତା; ବ୍ୟାସମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ, ଅନାକୁଳ ଶାନ୍ତ ପ୍ରଭୁ।

Verse 157

निरवद्यपदोपायो विद्याराशिरविक्रमः प्रशान्तबुद्धिरक्षुद्रः क्षुद्रहा नित्यसुन्दरः

ସେ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚାଇବା ନିରବଦ୍ୟ ଉପାୟ; ବିଦ୍ୟାରାଶି, ଅବିକମ୍ପ ବିକ୍ରମ। ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶାନ୍ତ; ସେ କ୍ଷୁଦ୍ର ନୁହେଁ, କ୍ଷୁଦ୍ରତାକୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ସେ ନିତ୍ୟ ସୁନ୍ଦର।

Verse 158

धैर्याग्र्यधुर्यो धात्रीशः शाकल्यः शर्वरीपतिः परमार्थगुरुर् दृष्टिर् गुरुर् आश्रितवत्सलः

ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଅଗ୍ର, ଭାରବହନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଧାତ୍ରୀଶ (ଧାରଣଶକ୍ତିର ଈଶ୍ୱର)। ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରାତ୍ରିପତି; ପରମାର୍ଥଗୁରୁ, ସ୍ୱୟଂ ଦୃଷ୍ଟି (ସମ୍ୟକ୍ ବୋଧ)। ସେ ଗୁରୁ ଏବଂ ଆଶ୍ରିତଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 159

रसो रसज्ञः सर्वज्ञः सर्वसत्त्वावलंबनः सूत उवाच एवं नाम्नां सहस्रेण तुष्टाव वृषभध्वजम्

ସେ ରସ, ରସଜ୍ଞ; ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱଙ୍କ ଆଧାର। ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ସହସ୍ର ନାମରେ ସେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 160

स्नापयामास च विभुः पूजयामास पङ्कजैः परीक्षार्थं हरेः पूजाकमलेषु महेश्वरः

ପରୀକ୍ଷାର୍ଥେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ମହେଶ୍ୱର (ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗ/ବସ୍ତୁକୁ) ସ୍ନାନ କରାଇ, ପଦ୍ମଫୁଲରେ ପୂଜା କଲେ—ହରିଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ରଖାଯାଇଥିବା ସେଇ ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ।

Verse 161

गोपयामास कमलं तदैकं भुवनेश्वरः हृतपुष्पो हरिस्तत्र किमिदं त्वभ्यचिन्तयत्

ତାପରେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସେଇ ଏକମାତ୍ର ପଦ୍ମକୁ ଲୁଚାଇଦେଲେ। ସେଠାରେ ପୁଷ୍ପାର୍ପଣ ହରାଇଥିବା ହରି ଭାବିଲେ—“ଏହା କଣ?”

Verse 162

ज्ञात्वा स्वनेत्रमुद्धृत्य सर्वसत्त्वावलम्बनम् पूजयामास भावेन नाम्ना तेन जगद्गुरुम्

ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ନିଜ ନେତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ଅର୍ପଣ କରି, ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱଙ୍କ ଆଧାର ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ଶିବଙ୍କୁ ସେଇ ନାମରେ ଭାବଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ।

Verse 163

ततस्तत्र विभुर्दृष्ट्वा तथाभूतं हरो हरिम् तस्मादवतताराशु मण्डलात्पावकस्य च

ତାପରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହର ହରିଙ୍କୁ ସେଇ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ପାବକର ମଣ୍ଡଳରୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଅବତରିଲେ।

Verse 164

कोटिभास्करसंकाशं जटामुकुटमण्डितम् ज्वालामालावृतं दिव्यं तीक्ष्णदंष्ट्रं भयङ्करम्

ସେ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜଟାମୁକୁଟରେ ମଣ୍ଡିତ; ଜ୍ୱାଳାମାଳାରେ ଆବୃତ ଦିବ୍ୟ—ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ, ଭୟଙ୍କର।

Verse 165

शूलटङ्कगदाचक्रकुन्तपाशधरं हरम् वरादभयहस्तं च द्वीपिचर्मोत्तरीयकम्

ତ୍ରିଶୂଳ, ଟଙ୍କ, ଗଦା, ଚକ୍ର, କୁନ୍ତ ଓ ପାଶ ଧାରଣ କରି, ବର ଓ ଅଭୟ ଦେଇଥିବା ହସ୍ତଯୁକ୍ତ, ଚିତାବାଘ ଚର୍ମର ଉତ୍ତରୀୟ ପିନ୍ଧିଥିବା ପ୍ରଭୁ ହର (ପତି)ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।

Verse 166

इत्थंभूतं तदा दृष्ट्वा भवं भस्मविभूषितम् हृष्टो नमश्चकाराशु देवदेवं जनार्दनः

ଭସ୍ମବିଭୂଷିତ ସେହି ରୂପରେ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଦେଖି ଜନାର୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 167

दुद्रुवुस्तं परिक्रम्य सेन्द्रा देवास्त्रिलोचनम् चचाल ब्रह्मभुवनं चकम्पे च वसुंधरा

ତ୍ରିଲୋଚନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ପଳାଇଲେ; ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଡୋଳିଲା ଓ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା।

Verse 168

ददाह तेजस्तच्छंभोः प्रान्तं वै शतयोजनम् अधस्ताच्चोर्ध्वतश्चैव हाहेत्यकृत भूतले

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସେଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତେଜ ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦହିଦେଲା; ତଳୁ ଓ ଉପରୁ ମଧ୍ୟ ଭୂତଳରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ‘ହାୟ! ହାୟ!’ ବୋଲି ଆର୍ତ୍ତନାଦ କଲେ।

Verse 169

तदा प्राह महादेवः प्रहसन्निव शङ्करः सम्प्रेक्ष्य प्रणयाद्विष्णुं कृताञ्जलिपुटं स्थितम्

ତେବେ ମହାଦେବ ଶଙ୍କର ଯେନେ ମୃଦୁ ହସୁଥିବା ପରି, ସ୍ନେହଭରେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ।

Verse 170

ज्ञातं मयेदमधुना देवकार्यं जनार्दन सुदर्शनाख्यं चक्रं च ददामि तव शोभनम्

ହେ ଜନାର୍ଦନ, ଏବେ ମୁଁ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିଲି। ତେଣୁ ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ‘ସୁଦର୍ଶନ’ ନାମକ ଏହି ଶୋଭନ ଚକ୍ର ତୁମକୁ ଦେଉଛି।

Verse 171

यद्रूपं भवता दृष्टं सर्वलोकभयंकरम् हिताय तव यत्नेन तव भावाय सुव्रत

ହେ ସୁବ୍ରତ, ତୁମେ ଯେ ରୂପ ଦେଖିଥିଲ, ସେ ରୂପ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା। ତୁମ ହିତ ପାଇଁ, ତୁମ ଭାବକୁ ଅନୁସରି, ବିଶେଷ ପ୍ରୟାସରେ ସେ ଧାରଣ କରାଯାଇଥିଲା।

Verse 172

शान्तं रणाजिरे विष्णो देवानां दुःखसाधनम् शान्तस्य चास्त्रं शान्तः स्याच् छान्तेनास्त्रेण किं फलम्

ହେ ବିଷ୍ଣୋ, ଯେତେବେଳେ ରଣଭୂମି ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରର କି ଆବଶ୍ୟକ? ଯିଏ ଶାନ୍ତ, ସେ ଶାନ୍ତ ରୁହୁ; ଏମିତି ସମୟରେ ‘ଶାନ୍ତ’ ଅସ୍ତ୍ରରେ କି ଫଳ?

Verse 173

शान्तस्य समरे चास्त्रं शान्तिरेव तपस्विनाम् योद्धुः शान्त्या बलच्छेदः परस्य बलवृद्धिदः

ଯିଏ ଶାନ୍ତିରେ ସ୍ଥିତ, ତାହା ପାଇଁ ସମରରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଶାନ୍ତି ହିଁ; ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କର ବଳ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି। ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯୋଦ୍ଧା ନିଜ ଆକ୍ରମଣ-ବଳକୁ କାଟେ ଏବଂ ପରର ବଳକୁ ବଢ଼ାଏ—ଏହି ହେଉଛି ଶୈବ ମାର୍ଗର ଅନ୍ତର୍ନିଗ୍ରହ-ଜୟ।

Verse 174

देवैरशान्तैर्यद्रूपं मदीयं भावयाव्ययम् किमायुधेन कार्यं वै योद्धुं देवारिसूदन

ଅଶାନ୍ତ ଦେବମାନେ ମୋର ସେଇ ଅବ୍ୟୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ଭାବନା କରିଛନ୍ତି। ତେବେ ଆୟୁଧର କି ଆବଶ୍ୟକ? ହେ ଦେବଶତ୍ରୁସୂଦନ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଉ।

Verse 175

क्षमा युधि न कार्यं वै योद्धुं देवारिसूदन अनागते व्यतीते च दौर्बल्ये स्वजनोत्करे

ହେ ଦେବଶତ୍ରୁସୂଦନ! ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର। ଆସନ୍ତା କିମ୍ବା ଅତୀତ ବିପଦରେ ମଧ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖାଦେଲେ ଓ ସ୍ୱଜନ ଦୁଃଖ-ବିପତ୍ତିରେ ଉଠିଲେ।

Verse 176

अकालिके त्वधर्मे च अनर्थे वारिसूदन एवमुक्त्वा ददौ चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम्

ହେ ବାରିସୂଦନ! ଅକାଳ ବିପତ୍ତି, ଅଧର୍ମ ଓ ଅନର୍ଥ ବିଷୟରେ ଏଭଳି କହି, ସେ ଦଶହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ର ଦାନ କଲେ।

Verse 177

नेत्रं च नेता जगतां प्रभुर्वै पद्मसन्निभम् तदाप्रभृति तं प्राहुः पद्माक्षमिति सुव्रतम्

ଜଗତ୍‌ର ପ୍ରଭୁ, ନେତା ଓ ମାର୍ଗଦର୍ଶକଙ୍କ ନେତ୍ର ପଦ୍ମସଦୃଶ। ସେହିଦିନଠାରୁ ସୁବ୍ରତ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ‘ପଦ୍ମାକ୍ଷ’—ପଦ୍ମନେତ୍ର—ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 178

दत्त्वैनं नयनं चक्रं विष्णवे नीललोहितः पस्पर्श च कराभ्यां वै सुशुभाभ्यामुवाच ह

ନୀଲଲୋହିତ (ଶିବ) ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏହି ନେତ୍ର ଓ ଚକ୍ର ଦେଇ, ନିଜର ଦୁଇ ଶୋଭାମୟ ହସ୍ତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ।

Verse 179

वरदो ऽहं वरश्रेष्ठ वरान्वरय चेप्सितान् भक्त्या वशीकृतो नूनं त्वयाहं पुरुषोत्तम

ମୁଁ ବରଦାତା। ହେ ବରଯାଚକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଇଚ୍ଛିତ ବରଗୁଡ଼ିକୁ ବରଣ କର। ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ! ତୁମ ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇଛି।

Verse 180

इत्युक्तो देवदेवेन देवदेवं प्रणम्य तम् त्वयि भक्तिर्महादेव प्रसीद वरमुत्तमम्

ଦେବଦେବ ଏପରି କହିବା ପରେ ସେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା— “ମହାଦେବ! ତୁମେଇ ମୋର ଭକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ। ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦିଅ।”

Verse 181

नान्यमिच्छामि भक्तानाम् आर्तयो नास्ति यत्प्रभो तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य दयावान् सुतरां भवः

“ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଆର୍ତ୍ତି ଯେନ ରହିନ ଯାଉ।” ତାହା ଶୁଣି ଭବ (ଶିବ) ଅଧିକ କରୁଣାମୟ ହେଲେ।

Verse 182

पस्पर्श च ददौ तस्मै श्रद्धां शीतांशुभूषणः प्राह चैवं महादेवः परमात्मानमच्युतम्

ତାପରେ ଶୀତାଂଶୁଭୂଷଣ (ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷିତ ଶିବ) ତାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦାନ କଲେ। ତଦନନ୍ତରେ ମହାଦେବ ପରମାତ୍ମା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଏପରି କହିଲେ।

Verse 183

मयि भक्तश् च वन्द्यश् च पूज्यश्चैव सुरासुरैः भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादात्सुरोत्तम

ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦନୀୟ ଓ ପୂଜନୀୟ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ହେ ସୁରୋତ୍ତମ, ଏହା ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ।

Verse 184

यदा सती दक्षपुत्री विनिन्द्यैव सुलोचना मातरं पितरं दक्षं भविष्यति सुरेश्वरी

ଯେତେବେଳେ ସତୀ—ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା, ସୁଲୋଚନା ଓ ସୁରେଶ୍ୱରୀ—ନିଜ ମାତାକୁ ଏବଂ ପିତା ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ନିନ୍ଦା କରିବେ,

Verse 185

दिव्या हैमवती विष्णो तदा त्वमपि सुव्रत भगिनीं तव कल्याणीं देवीं हैमवतीमुमाम्

ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ହୈମବତୀ ଦିବ୍ୟା; ହେ ସୁବ୍ରତ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କଲ୍ୟାଣୀ ଭଗିନୀ—ଦେବୀ ହୈମବତୀ ଉମାଙ୍କୁ—ଜାଣି ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ମାନ କରି ପୂଜା କର।

Verse 186

नियोगाद् ब्रह्मणः साध्वीं प्रदास्यसि ममैव ताम् मत्संबन्धी च लोकानां मध्ये पूज्यो भविष्यसि

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିୟୋଗରେ ତୁମେ ସେହି ସାଧ୍ବୀଙ୍କୁ କେବଳ ମୋତେ ହିଁ ଦେବ; ଏବଂ ମୋ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ହୋଇ ତୁମେ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେବ।

Verse 187

मां दिव्येन च भावेन तदाप्रभृति शङ्करम् द्रक्ष्यसे च प्रसन्नेन मित्रभूतमिवात्मना

ସେହି ସମୟରୁ ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଭାବରେ ମୋତେ ଶଙ୍କର ଭାବେ ଦର୍ଶନ କରିବ; ପ୍ରସନ୍ନ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ମୋତେ ଜଣେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ମିତ୍ର ପରି ଆତ୍ମୀୟ ଭାବେ ଦେଖିବ।

Verse 188

इत्युक्त्वान्तर्दधे रुद्रो भगवान्नीललोहितः जनार्दनो ऽपि भगवान् देवानामपि संनिधौ

ଏପରି କହି ଭଗବାନ ନୀଲଲୋହିତ ରୁଦ୍ର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 189

अयाचत महादेवं ब्रह्माणं मुनिभिः समम् मया प्रोक्तं स्तवं दिव्यं पद्मयोने सुशोभनम्

ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ବ୍ରହ୍ମା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ; ହେ ପଦ୍ମଯୋନି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ତବ କହିଛି, ଯାହା ସ୍ତୁତିରେ ଅତି ଶୋଭନ।

Verse 190

यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा द्विजोत्तमान् प्रतिनाम्नि हिरण्यस्य तत् तस्य फलम् आप्नुयात्

ଯେ ଏହା ପଢ଼େ, କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଅଥବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇ ଶୁଣାଏ—ସେ ହିରଣ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମ ପ୍ରତି ତଦନୁରୂପ ଫଳ (ପୁଣ୍ୟ) ପାଏ।

Verse 191

अश्वमेधसहस्रेण फलं भवति तस्य वै घृताद्यैः स्नापयेद्रुद्रं स्थाल्या वै कलशैः शुभैः

ନିଶ୍ଚୟ ଏହାର ଫଳ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମାନ। ଘୃତ ଆଦି ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟରେ, ଶୁଭ ସ୍ଥାଳୀ ଓ କଳଶ ଦ୍ୱାରା, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ନାପନ (ଅଭିଷେକ) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 192

नाम्नां सहस्रेणानेन श्रद्धया शिवमीश्वरम् सो ऽपि यज्ञसहस्रस्य फलं लब्ध्वासुरेश्वरैः

ଏହି ସହସ୍ର ନାମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଜପ କଲେ ପରମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ଉପାସନା ହୁଏ; ଏବଂ ସେ ହଜାର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ—ଯାହା ଅସୁରେଶ୍ୱରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 193

पूज्यो भवति रुद्रस्य प्रीतिर्भवति तस्य वै तथास्त्विति तथा प्राह पद्मयोनेर्जनार्दनम्

ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାପ୍ରତି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରୀତି (ଅନୁଗ୍ରହ) ଜାଗେ। ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜନାର୍ଦନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 194

जग्मतुः प्रणिपत्यैनं देवदेवं जगद्गुरुम् तस्मान्नाम्नां सहस्रेण पूजयेद् अनघो द्विजाः

ସେମାନେ ଦେବଦେବ, ଜଗଦ୍‌ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ସମୀପେ ଯାଇ ପ୍ରଣାମ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତେଣୁ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସହସ୍ର ନାମରେ (ଶିବଙ୍କୁ) ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 195

जपेन्नाम्नां सहस्रं च स याति परमां गतिम्

ଯେ ଶ୍ରୀଶିବଙ୍କ ସହସ୍ରନାମ ଜପ କରେ, ସେ ପାଶବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପତିସ୍ୱରୂପ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କରେ ପରମଗତି—ସାୟୁଜ୍ୟ—ଲାଭ କରେ।