ବିଷ୍ଣୁ in the Rig Veda

ଏହିହେତୁ ଦେବମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ—ସେଠାରୁ ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ବିକ୍ରମ କଲେ; ପୃଥିବୀର ସପ୍ତ ଧାମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—କ୍ରମବଦ୍ଧ ନିବାସସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ—ସେ ବିକ୍ରମ କଲେ; ତ୍ରିଧା ଭାବେ ସେ ନିଜ ପଦ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପଦ ପାଂସୁରେ—ଧୂଳିରେ—ଗୁପ୍ତ ଓ ଘନଭାବେ ଦବାଇ ରହିଛି।

ଅଦାଭ୍ୟ ଗୋପା—ଅଚ୍ୟୁତ ରକ୍ଷକ—ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦ ବିକ୍ରମ କଲେ; ତାହାରୁ ଧର୍ମମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କର୍ମମାନଙ୍କୁ ଦେଖ; ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ବ୍ରତମାନଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷି ପ୍ରକାଶ କଲେ—ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଜ୍ୟ ସଖା।

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେ ପରମ ପଦକୁ ସୂରୟମାନେ ସଦା ଦେଖନ୍ତି—ଦିବିରେ ପ୍ରସାରିତ ଚକ୍ଷୁ ପରି।

ତାହାକୁ—ବିପ୍ରମାନେ, ସ୍ତୁତିପର ଓ ଜାଗ୍ରତ—ଏକାସାଥିରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି: ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦର ପ୍ରକାଶ, ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ—ଯାହାକୁ ସେମାନେ ଅନ୍ତରେ ପ୍ରକଟ କରିବାକୁ ଯତ୍ନ କରନ୍ତି।

ସେ ମାତୃର ସବନ-ପୀଡନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ, ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ସତ୍ୱର, ମହା ଆନନ୍ଦରସ—ମନୋହର ଆହାର—ପାନ କଲେ। ବଳବାନ ବିଷ୍ଣୁ ପଚ୍ୟମାନ (ରସ/ଅନ୍ନ)କୁ ଚୋରାଇଲେ; ସେ ବରାହକୁ ବିଧିଲେ ଓ ତାକୁ ଅଦ୍ରି (ଶିଳା)ର ପାରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱତବସ୍‌ (ସ୍ୱଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ମହିମାରେ ବିଶାଳ ହେଲେ; ନାକ (ସ୍ୱର୍ଗ) ରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ନିଜ ସଦଃ (ଆସନ/ନିବାସ) କୁ ବିସ୍ତୃତ କଲେ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ସାହୀ ବୃଷଭକୁ ଧାଉଁଇଲେ—ମଦରେ ଅଚ୍ୟୁତ (ଅଡୋଳ) ସେ—ସେମାନେ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି ପ୍ରିୟ ବର୍ହିଷି (ଯଜ୍ଞତୃଣ)…

ଏବଂ ଆମ ଧୀମାନସ—ଆଲୋକକିରଣମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ନେତୃତ୍ୱ ପାଇ—ଯଥାଯଥ ଗତିରେ ଚାଲୁ; ହେ ପୂଷନ, ହେ ବିଶାଳଗାମୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣ-ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାର କର୍ତ୍ତା ହେଉ।

ମିତ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ଆମକୁ ଶାନ୍ତି; ବରୁଣଙ୍କ ଠାରୁ ଶାନ୍ତି। ଆର୍ୟମନ ଆମ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ହେଉନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଠାରୁ ଆମକୁ ଶାନ୍ତି; ଉରୁକ୍ରମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଠାରୁ ଆମକୁ ଶାନ୍ତି।

ଏବେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବୀର୍ୟ (ବୀର ପରାକ୍ରମ) ଘୋଷଣା କରୁଛି: ଯିଏ ପାର୍ଥିବ ରଜାଂସି—ପୃଥିବୀର ଲୋକବିସ୍ତାର—ମାପିଲେ; ଯିଏ ଉତ୍ତର ସଧସ୍ଥ (ଉଚ୍ଚ ଆସନ)କୁ ଆଧାର ଦେଲେ; ଏବଂ ଉରୁଗାୟ (ବିଶାଳ-ସ୍ତୁତିୟୋଗ୍ୟ) ବିଷ୍ଣୁ ତ୍ରେଧା—ତ୍ରିବିଧ ଗତି—ରୂପେ ପଦକ୍ଷେପ କରି ଆଗେଇଲେ।

ଏହିହେତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ—ଭୟଙ୍କର ଭ୍ରମଣଶୀଳ ମୃଗ ପରି, ପର୍ବତଶିଖରରେ ବସୁଥିବା। ଯାହାଙ୍କର ବିଶାଳ ତିନି ବିକ୍ରମଣରେ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ନିଜ ନିବାସ ପାଉଛି।

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଆମ ମନୋଭାବ ବଳସହିତ ଆଗେଇଯାଉ—ଗିରିକ୍ଷିତ, ଉରୁଗାୟ, ବୃଷଣ; ଯିଏ ଏକାକୀ ଏହି ଦୀର୍ଘ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ସଦସ୍ଥାନକୁ କେବଳ ତିନି ପାଦରେ ମାପିଲେ।

ଆମେ ସେହି ପ୍ରିୟ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ-ଅନ୍ୱେଷୀ ନରମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। କାରଣ ଏହିଏ ଉରୁକ୍ରମ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କର ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦରେ ମଧୁର ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ ଅଛି।

ହେ ଶୂରମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ—ମହା ବୀରଶକ୍ତି—ପାଇଁ ତୁମ ସ୍ତୁତିଗୀତକୁ ଆଗକୁ ଆଣି ଅର୍ପଣ କର। ସେ ଶୁଦ୍ଧ ସୋମରସର ଆନନ୍ଦରେ ମତ୍ତ, ଧୀ (ଚିନ୍ତନ)କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା। ପର୍ବତଶିଖରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଜେୟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ବିଶାଳ ସତ୍ତାବାନ—ସୁଅଶ୍ୱ ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ସରଳ।

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମ ଦୁହଙ୍କ ତ୍ୱରିତ ପରାକ୍ରମୀ ଶକ୍ତିର ସମର ନିଶ୍ଚୟ ଉଗ୍ର; ସୋମପାନୀ (ସୁତପା) ତୁମ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ପଥକୁ ବିସ୍ତାର କରେ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁବଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିର ଦାହରୁ ମଧ୍ୟ ଓ ଧାଉଥିବା ଆକ୍ରମଣରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦୁହେଁ…

ଆମ ପାଇଁ ମିତ୍ର ପରି କୃପାଳୁ ଓ ସୁହୃଦ ହେଉ—ଘୃତସମୃଦ୍ଧ ଅର୍ପଣଯୁକ୍ତ, ବ୍ୟାପକ ଦ୍ୟୁମ୍ନଯୁକ୍ତ, ସିଧା ପଥରେ ଗତିଶୀଳ, ଏବଂ ବିଶାଳ ବିସ୍ତାରଯୁକ୍ତ। ତେବେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ହବିଷ ସହିତ ଯଥାବିଧି ସିଦ୍ଧ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ—ପୂର୍ବତନ ବେଧସ୍ (ଋଷି) ଏବଂ ତଥାପି ସଦା ନବୀନ, ସୁମଜ୍ଜାନ (ସୁବୁଦ୍ଧି) ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା—ଦାନ ଅର୍ପଣ କରେ; ଯେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଜନିତ ମହତ୍ତ୍ୱର ମହିମାକୁ ମହାନ ଭାବେ କହେ—ସେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେରିତ ଶ୍ରବଣ-ଶକ୍ତି (ଶ୍ରବଃ) ଦ୍ୱାରା, ଯୋଗ କରିବାକୁ କଠିନ ଯାହା, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ…

ହେ ସ୍ତୋତାମାନେ, ତାଙ୍କୁ—ପୂର୍ବ୍ୟଙ୍କୁ—ଆମେ ଋତର ଗର୍ଭକୁ ଯେପରି ଜାଣୁ, ସେପରି ଜାଣିବା; ସେ ନିଜ ଜନ୍ମଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ନାମକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣି ତାହାକୁ ପ୍ରକାଶରେ ଘୋଷଣା କର; ହେ ବିଶାଳ ବିଷ୍ଣୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସୁମତିରେ ଭାଗୀ ହେଉ।

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜା ବରୁଣ ନିଜ ରାଜସ ଦୃଷ୍ଟି-ରକ୍ଷାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କ କ୍ରତୁ (କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି) ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ମରୁତ-ବେଧସ୍ ଶକ୍ତି ଦିନକୁ ଖୋଜି ପାଉଥିବା ପରମ ଦକ୍ଷ (ବିବେକ)କୁ ଧାରଣ କରେ। ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ—ସଖା—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶମୟ ବ୍ରଜ…