ସତୀ in the Ramcharitmanas

ଏକବାର ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଶମ୍ଭୁ ଗଲେ କୁମ୍ଭଜ ଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ। ସଙ୍ଗରେ ଗଲେ ସତୀ, ଭବାନୀ, ଜଗଜନନୀ। ଋଷି ପୂଜା କଲେ, ଜାଣି ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର। ମୁନିବର ରାମକଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, ମହେଶ ଶୁଣି ପରମ ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ। ଋଷି ହରିଭକ୍ତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପଚାରିଲେ, ଶମ୍ଭୁ ଅଧିକାରୀ ଜାଣି…

ଯାଇଥିବା ବେଳେ ଶିବ ହୃଦୟରେ ଭାବିଲେ କିପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେବ। ପ୍ରଭୁ ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ଅବତୀର୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଗଲେ ସମସ୍ତେ ଜାଣିବେ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜନା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସତୀ ସେହି ରହସ୍ୟ ଜାଣିନଥିଲେ। ତୁଳସୀ କହନ୍ତି: ମନ ଦର୍ଶନର ଲୋଭରେ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ଭୟରେ…

ସେହି ସମୟରେ ଶମ୍ଭୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶେଷ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ଆଖି ଭରି ସେହି ରୂପର ସିନ୍ଧୁକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନୁଚିତ ସମୟ ଜାଣି ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ ନାହିଁ। "ଜୟ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ, ଜଗତର ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା!" ଏହି କହି କାମଦେବର ବିନାଶକାରୀ…

ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ମାନବଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଯେମିତି ତ୍ରିପୁରାରୀ ଅର୍ଥାତ ଶିବ। ସେ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ଧାମ, ଶ୍ରୀପତି ଓ ଅସୁରଶତ୍ରୁ, ସେ କି ଅଜ୍ଞର ଭଳି ନାରୀକୁ ଖୋଜିବେ? କିନ୍ତୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କଥା ମିଥ୍ୟା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ, କାରଣ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ଶିବ…

ଯଦି ତୋ' ମନରେ ଅତି ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ତେବେ କାହିଁକି ଯାଇ ନିଜେ ପରୀକ୍ଷା କରିବ ନାହିଁ? ତୁମ୍ଭେ ନଆସିବା ଯାଏଁ ମୁଁ ଏହି ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ବସି ରହିବି। ଯେପରି ତୋ' ବଡ ଭ୍ରମ ଦୂର ହେବ, ବିବେକ ବିଚାରି ତୁମ୍ଭେ ସେହି ଯତ୍ନ କର। ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ସତୀ ବାହାରିଲେ, ଭାବିଲେ, "ଭାଇ, ମୁଁ କଣ…

ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉମାଙ୍କ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭେଷ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିଶେଷ ଭ୍ରମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗମ୍ଭୀର ଓ ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧି ହୋଇ ସେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଜାଣିଥିଲେ। ସର୍ବଦର୍ଶୀ ଓ ସର୍ବାନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସତୀଙ୍କ ଛଳନା…

ରାମଙ୍କର କୋମଳ ଓ ଗଭୀର ଅର୍ଥବୋଧକ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସତୀଙ୍କ ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଙ୍କୋଚ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଭୟରେ ସତୀ ମହେଶଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହୃଦୟରେ ବଡ ଚିନ୍ତା ଧରି।

ମୁଁ ଶଙ୍କରଙ୍କ କଥା ମାଣିଲି ନାହିଁ, ନିଜର ଅଜ୍ଞତାକୁ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆରୋପ କଲି। ଏବେ ଫେରି ଗଲେ କଣ ଉତ୍ତର ଦେବି?" ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦାହ ଉଠିଲା। ରାମ ବୁଝିଲେ ଯେ ସତୀ ଦୁଃଖ ପାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜର କିଛି ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସତୀ ରାସ୍ତାରେ ଯିବା ବେଳେ ଏକ…

ସତୀ ବିଧାତ୍ରୀ, ଇନ୍ଦିରା ପ୍ରଭୃତି ଅସଂଖ୍ୟ ଅନୁପମ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ରୂପରେ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେହି ସେହି ରୂପ ଅନୁରୂପ ଦେହ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଯେଉଁଠାରେ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ରଘୁପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିସହ ଦେଖିଲେ। ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଅନେକ ପ୍ରକାରର। ଦେବତାମାନେ ବହୁ ବେଶରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ରୂପ ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୂପ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।…

ତତେ ପରେ ସତୀ ମହେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ସେ ହସି ତାଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ: ସବୁ ସତ କଥା କୁହ, କିପରି ତୁମେ ପରୀକ୍ଷା ନେଇଛ?

ସତୀ ରଘୁବୀରଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ମନେ ପକାଇ, ଭୟର ବଶେ ଶିବ ପାଖରେ ସତ୍ୟ ଗୋପନ କଲେ। "ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ କୌଣସି ପରୀକ୍ଷା କରିନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ପରି ପ୍ରଣାମ କଲି।" "ଆପଣ ଯାହା କହିଲେ ତାହା ମିଥ୍ୟା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ; ମୋ ମନରେ ତାହା ପ୍ରତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ।" ତାପରେ ଶଙ୍କର ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖିଲେ, ସତୀ…

ତା'ପରେ ଶଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣରେ ଶିର ନତ କଲେ, ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ହୃଦୟରେ ଏହି ଭାବନା ଆସିଲା। "ଏହି ଦେହରେ ସତୀଙ୍କ ସହିତ ମୋର କୌଣସି ମିଳନ ନାହିଁ।" ଏହିରୂପ ଶିବ ମନରେ ସଂକଳ୍ପ କଲେ। ଏହିପରି ବିଚାରି ଶଙ୍କର, ସ୍ଥିର ମନରେ, ରଘୁବୀର ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ନିଜ ଭବନ ଆଡକୁ ଯାତ୍ରା…

ସତୀ ହୃଦୟରେ ଅନୁମାନ କଲେ ଯେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଶିବ ସବୁ ବୁଝିଛନ୍ତି: ମୁଁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସହ ଛଳ କଲି, ନାରୀ ସ୍ୱଭାବତଃ ମୂଢ ଓ ଅଜ୍ଞ। ଦେଖ ପ୍ରେମର ରୀତି କେତେ ଭଲ: ଜଳ କ୍ଷୀର ସହ ମିଶିଲେ କ୍ଷୀର ପରି ବିକ୍ରି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଛଳର ଟକଭାବ ପଡିଲେ ଦୁଇ ଅଲଗା ହୋଇଯାଏ, ଆଉ ରସ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ହୃଦୟରେ ନିଜର କର୍ମ ଭାବି ସେ ଶୋକ କଲେ, ଆଉ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଅସୀମ, ବର୍ଣ୍ଣନାତୀତ। ଶିବ କରୁଣାର ସିନ୍ଧୁ, ପରମ ଗଭୀର; ସେ ପ୍ରକାଶ୍ୟରେ ମୋର ଅପରାଧ କହିଲେ ନାହିଁ। ଭବାନୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଦେଖି ହୃଦୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ, ଭାବିଲେ, ପ୍ରଭୁ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ନିଜର ପାପ ବୁଝି ସେ…

ସତୀ ସେତେବେଳେ କୈଳାସରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ମନରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା ସହି। କେହି ତାଙ୍କର ଗୋପନ କଷ୍ଟ କିଛି ଜାଣିଲା ନାହିଁ, ଆଉ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଯୁଗ ସଦୃଶ ଅତିବାହିତ ହେଉଥିଲା।

ପ୍ରତିଦିନ ନୂଆ ଚିନ୍ତାରେ ସତୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା, କେବେ ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖସାଗର ପାର ହେବି? ମୁଁ ରଘୁପତିଙ୍କର ଅପମାନ କଲି, ଏବଂ ପରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବାକ୍ୟ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ଜାଣିଲି। ସେହି ଫଳ ବିଧାତା ମୋତେ ଦେଲେ; ଯାହା ଉଚିତ ଥିଲା, ସେ ତାହା କଲେ। ଏବେ ହେ ବିଧାତା, ଏମିତି ତୋହର ଠିକ୍…

ତେବେ ହେ ସର୍ବଦର୍ଶୀ ପ୍ରଭୁ, ଶୁଣନ୍ତୁ ମୋ କଥା ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଏପରି ଉପାୟ କରନ୍ତୁ ଯେଉଁଥିରେ ବିନା କ୍ଲେଶରେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ ଏବଂ ଏହି ଅସହ ବିପତ୍ତିରୁ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେଉ।

ଏହିପରି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଝିଅ ସତୀ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରହିଲେ, ଅକଥନୀୟ ଭୟଙ୍କର ଭାରି ଦୁଃଖ ବହନ କରି। ସତାସି ହଜାର ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ ହେଲେ ଅବିନାଶୀ ଶମ୍ଭୁ ସମାଧି ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଶିବ ରାମନାମ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ସତୀ ଜାଣିଲେ ଜଗତର ପତି ଜାଗିଛନ୍ତି। ଯାଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଶଙ୍କର…

କିନ୍ନର, ନାଗ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବାହାରି ଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହେଶଙ୍କୁ ଛାଡି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ବିମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ବାହାରି ଗଲେ। ସତୀ ଆକାଶରେ ବିମାନ ଦେଖିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ସୁନ୍ଦର ରୂପରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଯାଉଥିଲା। ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ମଧୁର ଗୀତ…