ଦେବୀ in the Narada Purana

କେହି ତାଙ୍କୁ ‘ଉମା’ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଅନ୍ୟେ ‘ଶକ୍ତି’ ଓ କେହି ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ବୋଲି କହନ୍ତି। କେହି ‘ଭାରତୀ’ ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ‘ଗିରିଜା’ ‘ଅମ୍ବିକା’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ମହାମାୟା, ଯେ ଜଗତର ବିସ୍ତାରକୁ ଧାରଣ କରେ; ବିଶ୍ୱୋତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ହେବାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାକୁ ‘ପ୍ରକୃତି’ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ବେଦତୁଲ୍ୟ ଏବଂ ହରିଭକ୍ତି ବଢ଼ାଇବାଳି ସେଇ ଭାଗବତୀ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ, ନିବୃତ୍ତିରେ ନିରତ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ପଢ଼ାଇଲେ।

ସଦାଶିବସ୍ୱରୂପ, ପରାଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଗୁରୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ—ଯିଏ ସହସ୍ରାର ମହାପଦ୍ମରେ ନାଦ-ବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱୟତତ୍ତ୍ୱସହ ଅଧିଷ୍ଠିତ।

ସଂବର୍ତ୍ତକାଳେ ସେଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀଯୁକ୍ତ ‘ଲକୁଳୀଶ’, ବ୍ୟାପିନୀଯୁକ୍ତ ‘ଶିବେଶ’; ଏବଂ ‘ଶ୍ରୀକଣ୍ଠମାତୃକା’ ନାମେ ପ୍ରୋକ୍ତ ‘ମହାମାୟା’ ବୋଲି ଘୋଷିତ।

ଯମଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସଦା ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ମହାମାୟା ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ; ତେଣୁ ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଉତ୍ତରୀୟ (ଉପରି ବସ୍ତ୍ର) ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।

ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ସହିତ ଏବଂ ଭୁବନେଶାନୀଙ୍କ ସ୍ୱ-ବୀଜରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ଏହା ନବାର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର। ଏହାକୁ “ହସ୍ତୀ” ଓ “ପିଶାଚୀ” ଶବ୍ଦ ସହ, ଏବଂ “ଅଗ୍ରିଂ-ସୁନ୍ଦରୀ” ସହିତ ମଧ୍ୟ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ପ୍ରୟୋଗାଦି କ୍ରମ ପୂର୍ବବତ୍ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ସହ ଙେ (ଦତ୍ତି) ବିଭକ୍ତି ଯୋଗ କରି, ପରେ ‘ଭଗବତୀ’ ପଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କର; ତାପରେ ‘ଧରଣି’ର ଦୁଇ ଅକ୍ଷର, ଶେଷରେ ‘ହରେ’ର ଦୁଇ ଅକ୍ଷର କହ।

ପାଞ୍ଚରାତ୍ର ପ୍ରୟୋଗରେ “ଦିତିଜ” ପରେ “-ବିନିଧନ” ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲଗାଇଲେ “କରେତି” ରୂପ ହୁଏ। ସେହିପରି “ମହାମାୟା” ପରେ “-ଅମୋଘ” ପ୍ରତ୍ୟୟ, ଏବଂ “ଦର୍ୟଂ” ପରେ “ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର” ଶବ୍ଦ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ—ଏହା ଶବ୍ଦ-ପ୍ରମାଣର ଆଧାରରେ।

ଷଡ୍ ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି-ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟପୂଜିତା ମହାଦେବୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ସେ ଭଦ୍ରା, ଭଗବତୀ, ଶାନ୍ତା, କୁମୁଦା, ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ପ୍ରିୟା; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣରତିମୟୀ ଏବଂ ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହଚାରିଣୀ।

ଯିଏ କୃଷ୍ଣଦାତ୍ରୀ, ପ୍ରେମକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣଦେହୀ ଓ ମନୋହରା; ଯିଏ ପର୍ବତଧାରିଣୀ ଓ ଯଶଧାରିଣୀ—ସେଇ ମହାଦେବୀ ଶୁଭକାରିଣୀ।

ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜଗନ୍ମାତା ତପ ଓ ନିୟମରେ ଦୃଢ଼ ରହି, ତ୍ରିକାଳରେ ନିରନ୍ତର ନିଜ ବିଭିନ୍ନ ଅବତାର ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

ଏକାକ୍ଷରୀ ବୀଜମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ‘ଶକ୍ତି’ ବୋଲି ଘୋଷିତ; ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ; ଏବଂ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବତା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ।

ବେଦ ତାଙ୍କର ଆଦି; ଗିରିଜା ଓ ପଦ୍ମା ତାଙ୍କର ରୂପ; ଭୃଗୁ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ହେ ଭଗବତୀ ମାହେଶ୍ୱରୀ, ହେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା, ହେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟା—ଆମ ବାଣୀ ଓ କ୍ରିୟାରେ ସଦା ସନ୍ନିଧାନ ହେଉ।

‘ବେଦ-ବିନ୍ଦୁ’ ସ୍ଥାନରେ ଚାରି ଶକ୍ତି ସ୍ମୃତ—ପରା, ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ, କମଳା ଓ ସୁଭଗା। ବ୍ରାହ୍ମୀ ଆଦି ରୂପେ ସେମାନେ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ।

ପୀତପୁଷ୍ପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ ଏବଂ ହଳଦୀର ମାଳାରେ ଜପ କରିବ। ପୀତରୂପା ଭଗବତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦୁଧର ମଧ୍ୟରେ ଆସୀନ ହୋଇ ଦଶହଜାର ଜପ କରିବ।

‘ମାୟା’ର ଯୁଗ୍ମକୁ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରର ଅଙ୍ଗ କରି, ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଆଦି ଓ ‘ସ୍ୱାହା’ ଅନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ ରୂପେ ବିଧାନ କରି—ତାପରେ ଭକ୍ତିସହ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଏହିପରି ଭୈରବୀ କଥିତ ହେଲା। ଏବେ ଅନ୍ୟ ଅବତାର ଶୁଣ—ହେ ଭଗବତୀ! ବାଙ୍ମାୟା, କମଳା, ତାରା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ଜଗଦମ୍ବା ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପୁନଃ କ’ଣ ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?