ମନ୍ଦୋଦରୀ in the Ramcharitmanas

ସେମାନଙ୍କୁ ବର ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ଆଉ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରି ଆସିଲେ। ମୟର କନ୍ୟା ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମରେ, ପରମ ସୁନ୍ଦରୀ, ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେହି ମୟ ତାଙ୍କୁ ଆଣି ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଜାଣିଲେ ଯେ ସେ ଜାତୁଧାନମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେବେ। ଉତ୍ତମ ପତ୍ନୀ…

ବୃକ୍ଷର ପତ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ଲୁକାଇ ରହିଲେ, ଭାବିଲେ, "ଭାଇ, ମୁଁ କଣ କରିବି?" ସେହି ସମୟରେ ରାବଣ ସେଠାକୁ ଆସିଲା, ସଙ୍ଗରେ ଅନେକ ନାରୀ ସୁସଜ୍ଜିତ କରି। ଦୁଷ୍ଟ ବହୁ ଉପାୟରେ ସୀତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲା, ସାମ, ଦାନ, ଭୟ, ଭେଦ ଦେଖାଇଲା। ରାବଣ କହିଲା, "ଶୁଣ, ସୁମୁଖୀ ସୁଚେତୀ, ମନ୍ଦୋଦରୀ ଆଦି ସମସ୍ତ…

ସୀତା, ତୁମେ ମୋର ଅପମାନ କରିଛ। ମୁଁ ମୋର ଧାରୁଆ ତରବାରିରେ ତୋର ମସ୍ତକ କାଟିଦେବ। ନଚେତ୍, ସୁମୁଖୀ, ଏହି ମୁହୂର୍ତରେ ମୋ କଥା ମାନ; ନଚେତ୍ ତୋର ପ୍ରାଣହାନି ହେବ। ସୀତା କହିଲେ: ହେ ଦଶକଣ୍ଠ, ମୋ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାହୁ ନୀଳକମଳ ମାଲା ପରି ସୁନ୍ଦର ଓ ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ପରି ବଳବାନ। ସେହି ବାହୁ ମୋ…

ସେଠାରେ ଲଙ୍କାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଯେବେଠାରୁ କପି ନଗର ଦାହି ଚାଲିଗଲା। ନିଜ ନିଜ ଗୃହରେ ସମସ୍ତେ ବିଚାର କରନ୍ତି, ନିଶାଚର କୁଳର କୌଣସି ଉଦ୍ଧାର ନାହିଁ। ଯାହାର ଦୂତର ବଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହୁଏ ନାହିଁ, ସେ ନିଜେ ଆସିଲେ ନଗରର କଣ ମଙ୍ଗଳ ହେବ? ଗୁପ୍ତଚରଙ୍କ ନିକଟରୁ ନଗରବାସୀଙ୍କ…

ରାମଙ୍କର ବାଣ ସର୍ପମାନଙ୍କ ପରି ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦଳ ବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପରି। ଯେବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଗିଳି ନାହାଁନ୍ତି, ସେବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କର ଏବଂ ହଠଧର୍ମ ପରିତ୍ୟାଗ କର।

ଅହଂକାରରେ ଜଗତବିଖ୍ୟାତ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ନିଜ କର୍ଣରେ ତା' କଥା ଶୁଣି ହସି ଉଠିଲା। ନାରୀର ସ୍ୱଭାବ ସତରେ ଭୀରୁ, ମଙ୍ଗଳମୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତା' ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟରେ ଦୁର୍ବଳ ଥାଏ। ଯଦି ବାନର ସେନା ଆସେ, ତେବେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଖାଇଦେବେ। ଯାହାର ଭୟରେ ଲୋକପାଳମାନେ…

ନିଜର ବିହ୍ୱଳତା ଭାବି ରାବଣ ହସି ନିଜ ପ୍ରାସାଦକୁ ଗଲା, ହୃଦୟ ଭୟ ଓ ବିଭ୍ରମରେ ଭରା। ମନ୍ଦୋଦରୀ ଶୁଣିଲେ ପ୍ରଭୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାଙ୍କର କ୍ରୀଡ଼ା ପରି ସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁବନ୍ଧ କରିଛନ୍ତି। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ହାତ ଧରି ନିଜ କକ୍ଷକୁ ନେଇ ଅତି ମନୋହର ବାଣୀରେ କହିଲେ। ତାହାଙ୍କ ଚରଣରେ ମସ୍ତକ ନତ କରି…

ଜାନକୀଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ହସ୍ତରେ ସମର୍ପଣ କରି ତାଙ୍କ କମଳପଦରେ ମସ୍ତକ ନତ କର। ତାପରେ ରାଜ୍ୟ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି ବନକୁ ଯାଇ ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ଭଜ।

ନାଥ, ଦୀନଦୟାଳ ରଘୁରାଜ ରାମ; ବାଘ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ ତାକୁ ଖାଏ ନାହିଁ। ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ଥିଲା ତାହା ସବୁ ତୁମେ କରି ସମାପ୍ତ କରିଛ; ତୁମେ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ଚରାଚର ସବୁ ଜୟ କରିଛ। ସନ୍ତମାନେ ଏହି ନୀତି କହନ୍ତି, ହେ ଦଶାନନ: ଜୀବନର ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ରାଜା ବନକୁ ଯିବେ। ସେଠାରେ, ପ୍ରଭୁ…

ଏହି କଥା କହି ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, କମ୍ପିତ ଦେହରେ ପଦ ଧରି କହିଲା - "ହେ ନାଥ, ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ଭଜ, ଯେନ ମୋର ବିବାହିତ ଅବସ୍ଥା ଅଚଳ ରହେ।"

ତତେ ରାବଣ ମାୟାର କନ୍ୟାକୁ ଉଠାଇ ଛିଡ଼ା କଲେ, ଆଉ ଦୁଷ୍ଟ ନିଜର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ନେଇ କହିବାକୁ ଲାଗିଲା। "ଶୁଣ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ବୃଥା ଭୟ କରୁଛ। ଜଗତର ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ମୋ ସମାନ? ବରୁଣ, କୁବେର, ବାୟୁ, ଯମ ଓ କାଳ, ସମସ୍ତ ଦିଗପାଳଙ୍କୁ ମୁଁ ବାହୁବଳରେ ଜୟ କରିଛି। ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମଣିଷ…

ଦେଖ ବିଭୀଷଣ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ: ଘନ କଳା ମେଘ ଜମିଛି, ଆଉ ବିଦ୍ୟୁତ ସେଠାରେ ଖେଳୁଛି। ଭୟଙ୍କର ମେଘଟି ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କରୁଛି। ବର୍ଷା ହେବ କି କଠିନ ଶିଳାବୃଷ୍ଟି? ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, "ଶୁଣ କୃପାଳୁ ପ୍ରଭୁ: ଏହା ବିଦ୍ୟୁତ ନୁହେଁ, ମେଘର ଶ୍ରେଣୀ ନୁହେଁ। ଲଙ୍କାର ଶିଖରରେ ଏକ ପ୍ରାସାଦ ଅଛି…

ପୃଥିବୀର କମ୍ପନ ନାହିଁ, ବାୟୁର ବିଶେଷତ୍ୱ ନାହିଁ, ଆଖିରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ବା ଶସ୍ତ୍ର ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ: ଏହା ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାରୀ ହେଲା। ଦଶମୁଖ ଦେଖିଲେ ଯେ ସଭା ଭୟ ପାଇଛି, ହସି କୌଶଳରେ କଥା କହିଲେ। ମସ୍ତକ ପଡ଼ିଲେ ବି ସବୁବେଳେ…

ରଘୁବଂଶର ମଣି ବିଶ୍ୱରୂପ, ମୋ କଥା ବିଶ୍ୱାସ କର। ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଙ୍ଗରେ ଅଙ୍ଗରେ ବେଦ ଲୋକର କଳ୍ପନା କରେ।

ତାଙ୍କର ପଦ ପାତାଳ, ଶିର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଧାମ, ଆଉ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗରେ ବିଶ୍ରାମ ପାଆନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଭ୍ରୁର ବିଳାସ ଭୟଙ୍କର କାଳ, ନୟନ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ କେଶ ମେଘର ମାଳା। ଯାହାଙ୍କର ନାସିକା ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଆଉ ତାଙ୍କ ନେତ୍ରର ଅଗଣିତ ପଳକ ହେଉଛି ରାତ୍ରି ଓ ଦିବସ। ବେଦ…

ଅହଂକାର ଶିବ, ବୁଦ୍ଧି ବ୍ରହ୍ମା, ମନ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଚିତ୍ତ ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱ। ମନୁଷ୍ୟରୂପରେ ଅବତୀର୍ଣ ହୋଇ ସଚରାଚର ସମସ୍ତଙ୍କ ରୂପ, ଏହି ରାମ ଭଗବାନ। ଏହିପରି ବିଚାର କରି ଶୁଣ, ପ୍ରାଣପତି: ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା ତ୍ୟାଗ କର, ରଘୁବୀରଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରେମ କର, ଯେପରି ମୋର ବୈବାହିକ ସୁଖ ନଷ୍ଟ…

ସ୍ତ୍ରୀର କଥା ଶୁଣି ସେ ହସିଲେ। ଆହା, ମୋହର ମହିମା କେତେ ବଳବାନ! ସ୍ତ୍ରୀର ସ୍ୱଭାବ ସତୟ ସମସ୍ତେ କହନ୍ତି, ଯେ ଆଠଗୋଟି ଦୋଷ ସଦା ତାହାର ହୃଦୟରେ ରହେ। ଔଦ୍ଧତ୍ୟ, ମିଥ୍ୟା, ଚଞ୍ଚଳତା, ଛଳନା, ଭୟ, ଅବିବେକ, ଅଶୌଚ ଓ ନିର୍ଦୟତା। ତୁମେ ଶତ୍ରୁର ସମସ୍ତ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ଏବଂ ଅତିଶୟ ବିଶାଳ…

ଶତ୍ରୁର ବଳ ପିଷି ବାଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ, ଯିଏ ବଳର ପୁଞ୍ଜ, ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲ, ଆଖିରେ ଜଳ ଆସିଲା, ଏବଂ ସେ ରାମଙ୍କ ପଦ୍ମପଦ ଧରିଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟା ଜାଣି ଦଶକନ୍ଧର ବିଳାପ କରି ନିଜ ଭବନକୁ ଗଲେ। ତା'ପରେ ମନ୍ଦୋଦରୀ ପୁଣି ରାବଣଙ୍କୁ ବୁଝାଇ କହିଲେ।

ହେ ପତି, ମନେ ବିଚାର କରି ଏହି କୁମତକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ରଘୁପତିଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ। ରାମଙ୍କ ଅନୁଜ ଏକ ସରୁ ରେଖା ଟାଣିଥିଲେ, ସେହି ରେଖା ବି ତୁମେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିଲ ନାହିଁ - ଏମିତି ତୁମର ପୁରୁଷତ୍ୱ! ହେ ପ୍ରିୟ, ଯାହାର ଦୂତ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲା, ତାହାକୁ…

ଯିଏ ବିରାଧ, ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି, କବନ୍ଧଙ୍କୁ ଯେନ ଖେଳା କରି ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଦଶମୁଖ, ତାହାଙ୍କୁ ରାମ ବୋଲି ଜାଣ।