Atharvaveda Kanda 1 Anuvaka 1 in Oriya

Various Rishis

Kanda 110 Suktas48 Mantras

Anuvaka 1

ଏହି ଅନୁବାକର ମୂଳ ଭାବ ହେଉଛି—ଦୀକ୍ଷିତ/ପବିତ୍ର ବାଣୀ ଓ ଜଳର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା ଓ ପୁନଃସ୍ଥାପନ: ମେଧା (ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି, ବେଦବାଣୀର ପ୍ରଭାବ) ବଢ଼ାଇବା, ଶତ୍ରୁତା/ଅଭିଚାରକୁ ପଛେଇଦେବା, ଏବଂ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ କରିବା। ଉପଭାବଗୁଡ଼ିକ—(୧) ମେଧାଜନନ: ଦୁର୍ବଳ ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି ଓ ପବିତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ/ଶିକ୍ଷାର ଅପକ୍ଷୟକୁ ସୁଧାର; (୨) ଅପତ୍ରୋପାୟିକ ରକ୍ଷା: ବାଣ/ବଜ୍ର ସଦୃଶ ଆକ୍ରମଣ, ଯାତୁଧାନ-ରକ୍ଷସ ଓ ଭକ୍ଷକ ସତ୍ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରିବା; (୩) ଭୈଷଜ୍ୟ ଭାବେ ଆପଃ: ଜଳକୁ ଅମୃତ/ଭେଷଜ ଓ ସୁରକ୍ଷା-ଆବରଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ; (୪) ମୋଚନ/ମୋକ୍ଷ: ମୂତ୍ରାବରୋଧ ଭଳି କ୍ଳେଶ ଓ ମିଥ୍ୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବରୁଣଙ୍କ ପାଶ ବନ୍ଧନ ଖୋଲିଦେବା; (୫) ବିଜୟକୁ ସ୍ଥିର କରି ଶତ୍ରୁବଳକୁ ନିର୍ବଳ କରିବା।

Suktas in Anuvaka 1

Sukta 1

AV 1.1 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ‘ମେଧାଜନନ’ (ବୁଦ୍ଧି-ଜନକ) ସୂକ୍ତ, ଯାହା ବାଚସ୍ପତି (ବୃହସ୍ପତି)ଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପାସକ/ଲାଭାନ୍ବିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଭିତରେ ମାନସିକ ଶକ୍ତି, ସ୍ଥାୟୀ ସ୍ମୃତି ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପବିତ୍ର ବାଣୀକୁ ସ୍ଥାପିତ କରେ। ‘ତ୍ରିସପ୍ତାଃ’—ଯେଉଁ କୋସ୍ମିକ ଶକ୍ତିମାନେ “ସମସ୍ତ ରୂପ ବହନ କରି ଚାରିଦିଗେ ଗତି କରନ୍ତି”—ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସୂକ୍ତଟି ସାର୍ବଭୌମ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଅଭ୍ୟାସୀଙ୍କ ଶରୀର ଓ ମନରେ ଆଣେ; ଫଳରେ ଶିକ୍ଷା ସ୍ଥିର ହୁଏ, ପାଠ/ଜପ ସଫଳ ହୁଏ, ଏବଂ ଅଧ୍ୟୟନକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ।

Rishi: Atharvanic tradition (medhājanana corpus; specific r̥ṣi attribution varies by ancillary tradition) | Devata: Vācaspati (Bṛhaspati), with the ‘trísaptāḥ’ as invoked cosmic powers | 4 Mantras

Sukta 2

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତଟି ଏକ ସଂକୁଚିତ ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ (ଅପଶକୁନ-ନିବାରକ/ପ୍ରତିମନ୍ତ୍ର) ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ଯାଦୁକରମାନେ ପଠାଇଥିବା ବାଣ, ବଜ୍ରସଦୃଶ ଆଘାତ ଓ ବନ୍ଧନ ଭଳି ମିସାଇଲ-ସଦୃଶ ପୀଡାକୁ “ପଛକୁ ଫେରାଇ” ଦିଏ। ଏହା ଉପାସକଙ୍କ ଦେହକୁ ପାଥର ପରି ଦୃଢ଼ କରେ, ସୁରକ୍ଷିତ ରକ୍ଷା-ପରିସରକୁ ବିସ୍ତାର କରେ, ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟର ଡୋରି ଓ ମୁଞ୍ଜା-ବନ୍ଧନ ଭଳି ପ୍ରବଳ ପଦାର୍ଥ-ପ୍ରତୀକ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିହତକ ଶକ୍ତି (ଏବଂ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଋଭୁଙ୍କ ସ୍ମରଣ/ଆହ୍ୱାନ) ଦ୍ୱାରା ବିପଦଜନକ ଡାର୍ଟକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇ ଦିଏ।

Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (requires hymn-level colophon confirmation for AVŚ 1.2 in the chosen edition). | Devata: Indra (as repeller of missiles; with mention of Ṛbhu as invoked/celebrated figure). | 4 Mantras

Sukta 3

ଏହି ଭୈଷଜ୍ୟ-ସୂକ୍ତଟି ମୂତ୍ର-ମୋଚନ ପାଇଁ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରିତ ମନ୍ତ୍ର—ଅବରୋଧିତ ମୂତ୍ରକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ନିମିତ୍ତେ। ଏଥିରେ ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ବର୍ଷାର ମୁକ୍ତ ଝରଣାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଦେହର “ପ୍ରବାହ”କୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବାହାରକୁ ନେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। “ବିଦ୍ମ… (ଆମେ ଜାଣୁ…)” ପରି ପୁନରାବୃତ୍ତ ଜ୍ଞାନ-ସୂତ୍ର ଓ “ଭିନଦ୍ମି… ବର୍ତ୍ରମ୍” ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନ୍‌ବନ୍ଧନ ଭାଷା ଦ୍ୱାରା, ଧାରଣକୁ ଏକ ବାନ୍ଧନ/ଅଟକାଣି ଭାବେ ଧରି ତାହାକୁ ଭାଙ୍ଗି ନାଡ଼ୀ-ପଥ ଖୋଲାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସ୍ରାବ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଚାଲିପାରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted without a single named ṛṣi for brief bhaiṣajya charms in AVŚ 1); attributed generically to Atharvan/Angiras lineages in later indices. | Devata: Parjanya (Rain), as releasing/effusive power. | 9 Mantras

Sukta 4

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣୀୟ ସୂକ୍ତ ଜଳକୁ ଅମୃତ-ଧାରୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଔଷଧ (ଭେଷଜ) ଭାବେ ପବିତ୍ର କରେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରକ୍ଷାଶକ୍ତି (ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଅମୂର୍ୟାଃ) କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ଅଗ୍ରସର କରାଏ। ଏହା ପବିତ୍ରତା ଓ ଚିକିତ୍ସାକୁ ପୌଷ୍ଟିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହ ଏକତ୍ର କରି—ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁଧନ ପାଇଁ ଶକ୍ତି-ବଳ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ, “ବାଜ” (ଜୟଶକ୍ତି/ବଳ) ଲାଭ କରାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଓ ବାଧାଦାୟକ ପ୍ରଭାବକୁ ଦୂରେ ରଖେ।

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī; commonly within early Atharvan strata tied to solar protective formulae) | Devata: Sūrya (with attendant Amūryāḥ powers) | 4 Mantras

Sukta 5

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଜଳ (ଆପଃ) ଓ ଔଷଧୀୟ ସାର/ରସକୁ ଜୀବନ୍ତ, ସାର୍ବଭୌମ ଚିକିତ୍ସାଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଧୋଇ ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ପବିତ୍ରୀକୃତ ଜଳ (ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ଉଦ୍ଭିଦ-ଶକ୍ତି) ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ରିତୁଆଲ ମାଧ୍ୟମରେ ପାଠକ ଚିକିତ୍ସାକାରୀ “ଔଷଧ”, ସୁରକ୍ଷିତ ନିବାସ (କ୍ଷୟ) ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥ ପରିବାର ପାଇଁ ସନ୍ତାନୋତ୍ପାଦକ କୁଶଳତା ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras attribution for apas-healing formulae) | Devata: Āpaḥ (the Waters), personified as a sovereign healing power | 4 Mantras

Sukta 6

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତରେ ଜଳକୁ ଜୀବନ୍ତ ଔଷଧ (ଭେଷଜ) ଏବଂ ଦେହ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା-ଆବରଣ (ବରୂଥ) ଭାବେ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ। ଶୁଷ୍କ ଭୂମି, ଜଳାଭୂମି, ଖୋଦା କୂଆ, ଘଡ଼ାରେ ଆଣା ଜଳ ଓ ବର୍ଷାଜଳ—ସମସ୍ତ ଉତ୍ସରୁ ଆପଃକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପାନ ଓ ସ୍ନାନରେ ସାର୍ବଭୌମ ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଚାହାଯାଏ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥତାର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି “ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବା”—ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନଃଜୀବନ, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ।

Rishi: Atharvanic tradition (seer attribution varies by anukramaṇī; commonly Atharvan/Angirasic milieu for water-healing formulae) | Devata: Āpaḥ (Waters), with implicit Sūrya as life-witness and sign of recovery | 4 Mantras

Sukta 7

AV 1.7 ଏକ ରକ୍ଷୋହଣ ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ପ୍ରାୟତଃ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ—ଯାତୁଧାନ ଓ କିମୀଦିନ ଯେମାନେ ଜୀବନ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ “ଗିଳି” ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଖୋଜିବା, ପ୍ରକାଶ କରିବା ଓ ଦୂରେ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ଦୁଇଟି ସଂଯୁକ୍ତ ପଦକ୍ଷେପରେ କାମ କରେ: ପ୍ରଥମେ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବାଧ୍ୟ କରି ନିଜ ପରିଚୟ/ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରାଏ, ତାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିର ଭକ୍ଷକ ଓ ପବିତ୍ରକାରୀ ଶକ୍ତିଙ୍କ ହସ୍ତେ ସମର୍ପଣ କରେ। ଘରୋଇ ଆହୁତି ସହ ପାଠ କଲେ, ଏହା ସୁରକ୍ଷାକୁ ଏକାଧାରେ ନୈତିକ ବିଜୟ (ସ୍ତୁତ ଦେବତାମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି) ଓ ଏକ ଯାଜ୍ଞିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତି (ଦୃଶ୍ୟ ପାଳକ ଭାବେ ଅଗ୍ନି) ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (often treated as Angiras/Atharvan-type seer for rakṣohāna hymns; specific r̥ṣi assignment varies by anukramaṇī). | Devata: Agni (as Rakṣohā/guardian and destroyer of yātudhānas). | 7 Mantras

Sukta 8

AV 1.8 ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ପ୍ରତି-ମାୟା (କାଉଣ୍ଟର-ସର୍ସେରି) ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ—ୟାତୁଧାନ/“ଭକ୍ଷକ”ମାନଙ୍କୁ—ଚିହ୍ନଟ କରି ସେମାନଙ୍କର ଆକ୍ରମଣକୁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଏ। ଏହା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ “ବନ୍ଧନ” ଅଧିକାର ଓ ଅଗ୍ନି–ସୋମଙ୍କ କାଟୁଥିବା, ବିଦ୍ଧକ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଗୁପ୍ତ ଥିବାକୁ ଧରି, ପ୍ରକାଶ କରି, ଧ୍ୱଂସ କରେ; ନଦୀରେ ଭାସିଯାଉଥିବା ଫେନ ପରି ଭୟକୁ ଦୂରେ ହଟାଇ ଦିଏ।

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (as typical for early AV apotropaic hymns; exact r̥ṣi per anukramaṇī should be confirmed for 1.8) | Devata: Bṛhaspati; Agni–Soma (as joint executors of the destructive act) | 4 Mantras

Sukta 9

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ବିଜୟ-ମନ୍ତ୍ରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥିରତାଦାୟକ ଦେବତାମାନେ କର୍ତ୍ତାକୁ (କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ) ଶୁଭ, ଉଚ୍ଚତର ଆଲୋକରେ—ଅର୍ଥାତ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, ସଫଳତା ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ—ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରନ୍ତୁ। ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ର, ପୂଷଣ, ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ବିଜୟକୁ କେବଳ ଜୟ-ଜିତ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନତା ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/collective for brief victory-formulas in AVŚ); specific attribution depends on the Anukramaṇī | Devata: Vasus; Indra; Pūṣan; Varuṇa; Mitra; Agni; Ādityas; Viśve Devāḥ (collective divine stabilization) | 4 Mantras

Sukta 10

AV 1.10 ହେଉଛି ମୋଚନ (ମୋକ୍ଷ/ମୋଚନା) ବିଷୟକ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ମିଥ୍ୟା ବାକ୍ୟ ଓ ଗୁପ୍ତ ଅପରାଧକୁ ସତ୍ୟର ରକ୍ଷକ ରାଜା ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲାଗାଯାଇଥିବା ବନ୍ଧନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି। ଅନୃତକୁ ନାମକରଣ କରି ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତି-ସଦୃଶ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଔପଚାରିକ ‘ଖୋଲାଇବା/ମୁକ୍ତ କରିବା’ କ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ମନ୍ତ୍ରଟି ରୋଗୀଠାରୁ ଦୋଷବୋଧ ଓ ତାହାର ଦଣ୍ଡକୁ ଦୂରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦିଏ, ବରୁଣଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ କରେ, ଏବଂ ଆୟୁଷ୍ୟ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ସହ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (hymn attributed within the AV corpus to Atharvan/Angiras-type seers; precise r̥ṣi assignment depends on anukramaṇī tradition). | Devata: Varuṇa (as satyadharman, binder and releaser through rite). | 4 Mantras

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App