Adhyaya 20

Verse 1

। सूत उवाच । तत्र दाशरथी रामो वनवासाय दीक्षितः । भ्रममाणो धरापृष्ठे सीतालक्ष्मणसंयुतः

စူတက ပြောသည်—ထိုနေရာ၌ ဒါశရထ၏ သား ရာမသည် တောနေထိုင်ခြင်းအတွက် ဒီက္ခာခံထားသူဖြစ်၍ မြေပြင်ပေါ်၌ လှည့်လည်သွားလာနေစဉ် စီတာနှင့် လက္ခ္မဏတို့နှင့်အတူ ရှိနေ하였다။

Verse 2

समाऽयातो द्विजश्रेष्ठा यत्र सा पितृकूपिका । तृषार्तश्च श्रमार्तश्च निषसाद धरातले

အို ဒွိဇအမြတ်တို့၊ ထို «ပိတೃကူပိကာ» (ဘိုးဘွားရေတွင်း) ရှိရာနေရာသို့ ရောက်လာပြီး ရေငတ်ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းကြောင့် မြေပြင်ပေါ်၌ ထိုင်ချလိုက်သည်။

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भगवान्दिननायकः । अस्ताचलं जपापुष्पसन्निभो द्विजसत्तमाः

ထိုအချိန်တွင်၊ ဗြဟ္မဏအမြတ်တို့၊ နေမင်းဘုရားသည် အနောက်တောင်တန်းသို့ ဝင်လျက် နီရဲတောက်ပ၍ ဇပာပန်းကဲ့သို့ ထင်ရှားလေ၏။

Verse 4

ततः प्लक्षनगाधस्तात्पर्णान्यास्तीर्य भूतले । सायंतनं विधिं कृत्वा सुष्वाप रघुनन्दनः

ထို့နောက် ပလက္ခသစ်ပင်အောက်၌ အရွက်များကို မြေပြင်ပေါ် ခင်း၍ ညနေဝတ်ပြုခမ်းနားကို ပြုလုပ်ပြီး ရဃုဝంశ၏ အားရစရာသူသည် အိပ်ပျော်လေ၏။

Verse 5

अथाऽवलोकयामास स्वप्ने दशरथं नृपम् । यद्वत्पूर्वं प्रियाऽलापसंसक्तं हृष्टमानसम्

ထို့နောက် အိပ်မက်ထဲ၌ ဒဿရထမင်းကို မြင်ရလေ၏—ယခင်ကကဲ့သို့ ချစ်ခင်စကားပြောရာ၌ စွဲလန်း၍ စိတ်ပျော်ရွှင်လန်းဆန်းနေ၏။

Verse 6

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । विप्रानाहूय तत्सर्वं कथयामास राघवः

ထို့နောက် သန့်ရှင်းသော မနက်ခင်း၌ နေရောင်ဝိုင်း ထွက်ပေါ်လာသောအခါ ရာဃဝသည် ဗြဟ္မဏတို့ကို ခေါ်ယူ၍ ဖြစ်ပျက်သမျှကို အကုန်ပြောကြားလေ၏။

Verse 7

अद्य स्वप्ने मया विप्राः प्रियालापपरः पिता । अतिहृष्टमना दृष्टः श्वेतमाल्यानुलेपनः

«ယနေ့၊ ဗြဟ္မဏတို့၊ အိပ်မက်ထဲ၌ ကျွန်ုပ်၏ အဖေသည် ချစ်ခင်စကားပြောရန် အာရုံစိုက်၍ အလွန်ပျော်ရွှင်သောစိတ်ဖြင့် မြင်ရပြီး အဖြူရောင်ပန်းမော်လီနှင့် နံ့သာလိမ်းအလှဆင်ထားလေ၏»။

Verse 8

तत्कीदृक्परिणामोऽस्य स्वप्नस्य द्विजसत्तमाः । भविष्यति प्रजल्पध्वं परं कौतूहलं यतः

အို ဗြာဟ္မဏအထူးမြတ်တို့၊ ဤအိပ်မက်၏ အကျိုးဆက်သည် မည်သို့ဖြစ်မည်နည်း။ ကျွန်ုပ်၏ စိတ်ဝင်စားမှုကြီးမားသဖြင့် ရှင်းပြပါ။

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । पितरः श्राद्धकामा ये वृद्धिं पश्यंति वा नृप । ते स्वप्ने दर्शनं यांति पुत्राणामिति नः श्रुतम्

ဗြာဟ္မဏတို့က ဆိုကြသည်– «အို မင်းကြီး၊ ပိတရ်တို့သည် ရှရဒ္ဓကို လိုလားသော်လည်းကောင်း၊ တိုးတက်ချမ်းသာမှုကို မြင်သော်လည်းကောင်း၊ သားတို့၏ အိပ်မက်ထဲသို့ ပေါ်လာကြသည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိထားသည်»။

Verse 10

तदस्यां कूपिकायां च स्वयमेव गया स्थिता । तेन त्वया पिता दृष्टः स्वप्ने श्राद्धस्य वांछकः

ဤရေတွင်းငယ်၌ပင် ဂယာသည် ကိုယ်တိုင်တည်ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် အိပ်မက်ထဲတွင် ရှရဒ္ဓကို လိုလားသော သင်၏ဖခင်ကို မြင်ခဲ့ရသည်။

Verse 11

तस्मात्कुरु रघुश्रेष्ठ श्राद्धमत्र यथोदितम् । नीवारैः शाक मूलैश्च तथाऽरण्योद्भवैस्तिलैः

ထို့ကြောင့် အို ရဃုမျိုး၏ အထူးမြတ်သူ၊ ဤနေရာ၌ ညွှန်ကြားထားသကဲ့သို့ ရှရဒ္ဓကို ပြုလုပ်လော့။ တောဆန်၊ ဟင်းရွက်နှင့် အမြစ်များ၊ ထို့ပြင် တောမှရသော နှမ်းတို့ဖြင့် ပြုလုပ်လော့။

Verse 12

अथैवामन्त्रयामास तान्विप्रान्रघुसत्तमः । श्राद्धेषु श्रद्धया युक्तः प्रसादः क्रियतामिति

ထို့နောက် ရဃုမျိုး၏ အထူးမြတ်သူသည် ဗြာဟ္မဏတို့ကို ဖိတ်ခေါ်၍ «ရှရဒ္ဓပူဇာများ၌ ယုံကြည် श्रद्धာဖြင့် ပြည့်စုံသဖြင့်၊ ကျေးဇူးတော်ကို လက်ခံ၍ မေတ္တာကရုဏာဖြင့် အနုဂ्रह ပြုပါ» ဟု ဆို하였다။

Verse 13

बाढमित्येव ते चोक्त्वा स्नानार्थं द्विजसत्तमाः । गताः सर्वे सुसंहृष्टा स्वकीयानाश्रमान्प्रति व

«အဲဒီအတိုင်းပါ» ဟုဆိုကာ ထူးမြတ်သော ဗြာဟ္မဏများသည် ရေချိုးရန် ထွက်သွားကြ၏။ အားလုံးပင် အလွန်ပျော်ရွှင်ကာ မိမိတို့၏ အာရှရမ်များသို့ ပြန်လည်ထွက်ခွာကြ၏။

Verse 14

अथ तेषु प्रयातेषु ब्राह्मणेषु रघूत्तमः । प्रोवाच लक्ष्मणं पार्श्वे विनयावनतं स्थितम्

ဗြာဟ္မဏတို့ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ရာဃုဝంశ၏ အမြတ်ဆုံး ရာမသည် မိမိဘေးတွင် အလေးအနက် ငုံ့ကာ ရပ်နေသော လက္ခမဏအား မိန့်ကြား၏။

Verse 15

शाकमूलफलान्याशु श्राद्धार्थं समुपानय । सौमित्रानय वैदेही स्वयं पचति भामिनी

«ရှရဒ္ဓအတွက် အရွက်ဟင်း၊ အမြစ်နှင့် အသီးတို့ကို အမြန်ယူလာပါ။ အို စောမိတ္ရီ၊ ယူလာလော့—ဗိုဒေဟီ မိဖုရားမြတ်သည် ကိုယ်တိုင်ချက်ပြုတ်မည်» ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 16

तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणस्तूर्णं जगामाऽरण्यमेव हि । श्राद्धार्थमानिनायाऽशु फलानि विविधानि च

ထိုစကားကို ကြားသော် လက္ခမဏသည် ချက်ချင်း တောထဲသို့ သွား၍ ရှရဒ္ဓအတွက် အသီးအနှံ အမျိုးမျိုးကို အလျင်အမြန် ယူဆောင်လာ၏။

Verse 17

धात्रीफलानि चाऽम्राणि चिर्भटानीं गुदानि च । करीराणि कपित्थानि तथैवाऽन्यानि भूरिशः

အာမလကအသီးများနှင့် သရက်သီးများ၊ ဖရဲသီးနှင့် ဂုဒ (သကြားခဲ) ချိုပွဲများ၊ ကရီရပင်ဖူးများနှင့် ကပိတ္ထ (wood-apple) သီးများ၊ ထို့ပြင် အခြားအရာများကိုလည်း များစွာ ယူဆောင်လာ၏။

Verse 18

ततश्च पाचयामास तदर्थे जनकोद्भवा । रामादेशात्स्वयं साध्वी विनयेन समन्विता

ထို့နောက် ဇနက၏သမီး စီတာသည် သီလရှင်မကဲ့သို့ သန့်ရှင်း၍ နှိမ့်ချသောသူမဖြစ်သဖြင့်၊ ရာမ၏အမိန့်အတိုင်း ထိုကိစ္စအတွက် အစာပူဇာကို ကိုယ်တိုင်ချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်하였다။

Verse 19

ततश्च कुतपे प्राप्ते काले ते द्विजसत्तमाः । कृताह्निकाः समायाता रामभक्तिसमन्विताः

ထို့နောက် ကုတပအချိန် ရောက်လာသောအခါ၊ ထိုအထူးမြတ်သော ဗြာဟ္မဏများသည် နေ့စဉ်ကိစ္စ အဟ္နိကကర్మများကို ပြီးစီးပြီး ရာမဘက်တိဖြင့် ပြည့်ဝလျက် ပြန်လည်ရောက်လာကြသည်။

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे सीता प्लक्षवृक्षांतरे स्थिता । आत्मानं गोपयामास यथा वेत्ति न राघवः

ထိုအချိန်အတွင်း စီတာသည် ပလက္ခသစ်ပင်၏ အကိုင်းအခက်ကြားတွင် ရပ်နေ၍၊ ရာဃဝ (ရာမ) မသိမြင်စေရန် ကိုယ်ကို ဖုံးကွယ်ထား하였다။

Verse 21

स तां सीतेति सीतेति व्याहृत्याथ मुहुर्मुहुः । स्त्रीधर्मिणीति मत्वा तु लक्ष्मणं चेदमब्रवीत्

သူသည် “စီတာ၊ စီတာ” ဟု မကြာခဏ ခေါ်အော်ပြီး၊ သူမကို မိန်းမ၏ သင့်လျော်သော ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသူဟု ယူဆကာ၊ ထို့နောက် လက္ခမဏအား ဤစကားကို ပြော하였다။

Verse 22

वत्स लक्ष्मण शुश्रूषां विप्राणां श्राद्धसंभवाम् । पादप्रक्षालनाद्यां त्वं यथावत्कर्तुमर्हसि

ချစ်သား လက္ခမဏ၊ ရှရဒ္ဓကာလ၌ ဗြာဟ္မဏများအား ထိုက်တန်သော ဝတ်ပြုစောင့်ရှောက်မှုကို၊ ခြေဖျော်ဆေးကြောခြင်း စသဖြင့် အစပြု၍ စည်းကမ်းတကျ ဆောင်ရွက်သင့်သည်။

Verse 23

बाढमित्येव संप्रोक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः । चक्रे सर्वं तथा कर्म यथा नारी विचक्षणा

ထိုသို့ဆိုသော် လက္ခမဏာ မင်္ဂလာလက္ခဏာရှိသူက «ကောင်းပြီ» ဟုတုံ့ပြန်၍ ဉာဏ်ပညာရှိသူကဲ့သို့ သေချာစွာ စနစ်တကျ တာဝန်အားလုံးကို ဆောင်ရွက်လေ၏။

Verse 24

ततो निर्वर्तिते श्राद्धे ब्राह्मणेषु गतेष्वथ । जनकस्य सुता साध्वी तत्क्षणात्समुपस्थिता

ထို့နောက် ရှရဒ္ဓပူဇာကို စည်းကမ်းတကျ ပြီးစီး၍ ဘြာဟ္မဏတို့ ထွက်ခွာသွားသောအခါ၊ ဇနက၏ သီလရှင်သမီး စီတာသည် ချက်ချင်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 25

तां दृष्ट्वा राघवः सीतां कोपसंरक्तलोचनः । प्रोवाच परुषैर्वाक्यैर्भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

စီတာကိုမြင်သော် ရာဃဝသည် ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲလျက် ကြမ်းတမ်းသောစကားများဖြင့် မကြာခဏ ဆူပူပြစ်တင်လေ၏။

Verse 26

आयातेषु द्विजातेषु श्राद्धकाल उपस्थिते । क्व गता वद पापे त्वं मां परित्यज्य दूरतः

«ဒွိဇတို့ ရောက်လာပြီး ရှရဒ္ဓအချိန် ရောက်နေချိန်မှာ နင် ဘယ်သွားခဲ့သလဲ။ ပြောစမ်း၊ အပြစ်ရှိသူမ—ငါ့ကို စွန့်ပြီး အဝေးသို့ သွားခဲ့တာ!»

Verse 27

नैतद्युक्तं कुलस्त्रीणां विशेषादत्र कानने । विहर्तुं दूरतः शून्ये तस्मात्त्याज्याऽसि मैथिलि

«ဤကိစ္စသည် မျိုးရိုးမြင့်မိန်းမတို့အတွက် မသင့်တော်၊ အထူးသဖြင့် ဤတောအတွင်း၌ လူမရှိသောနေရာသို့ အဝေးသွားလှည့်လည်ခြင်း မကောင်း။ ထို့ကြောင့် မૈထိလီ၊ နင်ကို စွန့်ပစ်ရမည်»။

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीता सा जनकोद्भवा । उवाच वेपमानांगी प्रस्खलंत्या गिरा ततः

သူ၏စကားကို ကြားသော် ယနက၏သမီးသည် ကြောက်လန့်သွား၏။ ကိုယ်အင်္ဂါများ တုန်ယင်လျက် စကားသံလည်း တုန်တုန်ယင်ယင်ဖြင့် ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး ပြောလေ၏။

Verse 29

न मामर्हसि कार्येऽस्मिन्गर्हितुं रघुसत्तम । यस्मादहमतिक्रान्ता स्थानादस्माच्छ्रणुष्व तत्

«ရဃုဝంశ၏ အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ ဤကိစ္စ၌ ကျွန်မကို မပြစ်တင်ပါနှင့်။ ဤနေရာမှ ကျွန်မ လှမ်းထွက်သွားရခြင်း၏ အကြောင်းကို နားထောင်ပါ» ဟုဆို၏။

Verse 30

पिता तव मया दृष्टः साक्षाद्दशरथः स्वयम् । ब्राह्मणस्य शरीरस्थो द्वितीयश्च पितामहः

«ကျွန်မသည် သင်၏ဖခင် ဒဿရထကို ကိုယ်တိုင် မြင်တွေ့ခဲ့ပါသည်။ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦး၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ နေထိုင်လျက် မျက်စိရှေ့တွင် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အခြားတစ်ပါးသော ဂုဏ်ရည်မြင့် အဘိုးတော်—သင်၏ အဖိုး—ကိုလည်း ထင်ထင်ရှားရှား မြင်ခဲ့ပါသည်»။

Verse 31

पितुः पितामहोऽन्यस्य तृतीयस्य रघूत्तम । त्रयाणां च तथान्येषां त्रयोऽन्ये नृपसंनिभाः

«ရဃုဩတ္တမရေ၊ သင်၏ဖခင်၏ အဖိုးတော်ကိုလည်း ကျွန်မ မြင်ခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် အခြားတစ်ဦး၏ အဖိုးတော်ကိုလည်း မြင်ရသဖြင့် တတိယတစ်ပါးလည်း ဖြစ်လာ၏။ ထိုသုံးပါးအတွက် ထပ်မံ သုံးပါးကလည်း မင်းတော်သဏ္ဍာန်ဖြင့် တောက်ပစွာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်»။

Verse 32

ब्राह्मणानां मया दृष्टाः शरीरस्थाः सुहर्षिताः । मातामहानहं मन्ये तानपि त्रीनहं स्फुटम्

«ထိုဗြာဟ္မဏတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ သူတို့ကို ကျွန်မ မြင်ခဲ့ပါသည်—တောက်ပ၍ ဝမ်းမြောက်လှ၏။ ထို့ပြင် မိခင်ဘက် အဖိုးတော် သုံးပါးကိုလည်း ကျွန်မ ထင်ထင်ရှားရှား မှတ်မိသကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်»။

Verse 33

ततो ऽहं लज्जया नष्टा दृष्ट्वा श्वशुरसंगमान् । येन भुक्तानि भोज्यानि पुरा मृष्टान्यनेकशः

ထို့နောက် အဖိုးအဖွားနှင့် ယောက္ခမိဘတို့နှင့် တွေ့ဆုံမှုများကို မြင်ရသဖြင့် ကျွန်မသည် အရှက်ကြီးစွာဖြင့် မျက်နှာပျက်သွား၏။ ယခင်က ထိုသူတို့က အရသာကောင်းသော အစာများကို အကြိမ်ကြိမ် စားသုံးခဲ့ကြ၏။

Verse 34

तथा खाद्यानि लेह्यानि चोष्याणि च विशेषतः । पिता तव कथं सोऽद्य कषायाणि कटूनि च । भक्षयिष्यति दत्तानि स्वहस्तेन मया विभो

ထို့အပြင် ကိုက်စားရသော အစာများ၊ လျှာဖြင့်လိမ်းစားရသော အစာများ၊ စုပ်စားရသော အစာများကိုလည်း အထူးသဖြင့် ပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ ယနေ့ သင်၏အဖေသည် ကျွန်မ၏လက်ဖြင့်ပေးအပ်ထားသော ချဉ်တင်းတင်းနှင့် စပ်ပြင်းသော အရာများကို မည်သို့ စားသုံးနိုင်ပါမည်နည်း။

Verse 36

तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा रामो राजीवलोचनः । साधुसाध्विति तां प्राह परिष्वज्य मुहुर्मुहुः

ဤစကားကို ကြားသော် ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသော ရာမသည် စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်လွန်စွာ ဖြစ်၏။ “ကောင်းလှ၏၊ ကောင်းလှ၏” ဟု ဆိုကာ သူမကို အကြိမ်ကြိမ် ဖက်လှုပ်၍ ပြောလေ၏။

Verse 37

ततो भुक्त्वा स्वयं रामो लक्ष्मणेन समन्वितः । सायाह्ने समनुप्राप्ते संध्याकार्यं विधाय च

ထို့နောက် ရာမသည် လက္ခမဏနှင့်အတူ ကိုယ်တိုင် စားသုံးလေ၏။ ညနေချိန် ရောက်လာသောအခါ သတ်မှတ်ထားသော သန္ဓျာကိစ္စများကိုလည်း ဆောင်ရွက်လေ၏။

Verse 38

प्रोवाच लक्ष्मणं वत्स पर्णान्यास्तीर्य भूतले । शय्यां कुरु समानीय पादशौचाय सज्जलम्

ထို့နောက် လက္ခမဏကို “ချစ်သား၊ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရွက်များခင်း၍ အိပ်ရာပြင်ဆင်လော့။ ထို့ပြင် ခြေသန့်စင်ရန် ရေကိုလည်း အသင့်ယူလာလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 39

ततः कोपपरीतात्मा सौमित्रिः प्राह राघवम् । नाहं शय्यां करिष्यामि पादप्रक्षालनं न च

ထို့နောက် ဒေါသကြောင့် စိတ်မငြိမ်သွားသော ဆောမိတ္တရီ (လက္ခမဏ) သည် ရာဃဝ (ရာမ) ထံသို့ ပြော၏— «ကျွန်ုပ်သည် အိပ်ရာမပြင်မည်၊ သင်၏ ခြေကိုလည်း မဆေးပေးမည်»။

Verse 40

तथाऽन्यदपि यत्किंचित्कर्म स्वल्पमपि प्रभो । त्वां वा त्यक्त्वा गमिष्यामि कुत्रचित्पीडितो भृशम्

«ထို့ပြင် အရှင်၊ အခြားမည်သည့်အလုပ်မဆို—သေးငယ်သော်လည်း—ကျွန်ုပ် မလုပ်တော့ပါ။ မဟုတ်လျှင် သင့်ကိုထားခဲ့၍ တစ်နေရာရာသို့ အလွန်စိတ်နာကျင်ကာ ထွက်သွားမည်»။

Verse 41

प्रेष्यत्वेन रघुश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयोदितम् । सीतायाः किं समादेश्यं न किंचित्संप्रयच्छसि । अपि स्वल्पतरं राम मया त्वं किं करिष्यसि

«ရဃုမျိုး၏ အမြတ်ဆုံးတော်မူသော အရှင်၊ ကျွန်ုပ်က အမှုထမ်းအဖြစ် ပြောခဲ့သမျှသည် အမှန်တကယ်ပါ။ သင်က ဘာမျှမပေးလျှင် စီတာထံသို့ မည်သည့်သတင်းကို ကျွန်ုပ် ပို့ရမည်နည်း။ အနည်းငယ်ပင်ဖြစ်စေ ရာမ၊ သင်၏အတွက် ကျွန်ုပ်ကို ဘာလုပ်စေလိုသနည်း»။

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विकृतं चापि राघवः । तूष्णीं बभूव मेधावी हास्यं कृत्वा मनाक्ततः

ထိုစကားများသည် အနည်းငယ် မသင့်တော်သော်လည်း ကြားသိပြီးနောက် ပညာရှိ ရာဃဝသည် အနည်းငယ် ပြုံးကာ ထို့နောက် တိတ်ဆိတ်နေ၏။

Verse 43

ततः स्वयं समुत्थाय कृत्वा स्वा स्तरकं शुभम् । सीतया क्षालितांघ्रिस्तु सुष्वाप तदनंतरम्

ထို့နောက် သူကိုယ်တိုင် ထ၍ မင်္ဂလာရှိသော မိမိ၏ အိပ်ရာကို ပြင်ဆင်ကာ၊ စီတာက ခြေကို ဆေးပေးပြီးနောက် တစ်ခဏအကြာတွင် အိပ်စက်လေ၏။

Verse 44

लक्ष्मणोऽपि विदूरस्थः कोपसंरक्तलोचनः । वृक्षमूलं समाश्रित्य सुप्तश्चित्ते व्यचिंतयत्

လက္ခမဏလည်း အဝေး၌နေ၍ ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲလျက်၊ သစ်ပင်အမြစ်ကို အားကိုးကာ လဲလျောင်းအိပ်သော်လည်း စိတ်သည် မပြတ်မနား စဉ်းစားနေ၏။

Verse 45

हत्वैनं राघवं सुप्तं सीतां पत्नीं विधाय च । किं गच्छामि निजं स्थानं विदेशं वाऽपिदूरतः

«အိပ်နေသော ရာဃဝကို သတ်ပြီး စီတာကို မယားအဖြစ်ယူလျှင်၊ ငါ ဘယ်သို့သွားရမည်နည်း—ကိုယ့်နေရာသို့ ပြန်မလား၊ သို့မဟုတ် အဝေးက နိုင်ငံခြားသို့ သွားမလား?»

Verse 46

एवं चिंतयतस्तस्य बहुधा लक्ष्मणस्य सा । व्यतिक्रांता निशा विप्राः कृच्छ्रेण महता ततः

လက္ခမဏသည် ဤသို့ အမျိုးမျိုး စဉ်းစားနေစဉ်၊ အို ဘြာဟ္မဏတို့၊ ထိုညသည် အလွန်ခက်ခဲစွာဖြင့်သာ ကုန်လွန်သွား၏။

Verse 47

न तस्य निश्चयो जज्ञे तस्मिन्कृत्ये कथंचन । कोपात्प्रणष्टनिद्रस्य सोष्णं निःश्वसतो मुहुः

ထိုကိစ္စအပေါ်၌ သူ့အတွင်း မည်သို့မျှ ဆုံးဖြတ်ချက် မပေါ်လာ။ ဒေါသကြောင့် အိပ်မပျော်တော့ဘဲ၊ အပူရှိုက်သက်ပြင်းများကို မကြာခဏ ထုတ်လွှတ်နေ၏။

Verse 48

ततः प्रभाते विमले कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । रामः सीतां समादाय प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्

ထို့နောက် သန့်ရှင်းကြည်လင်သော နံနက်ခင်း၌ ရာမသည် မနက်ပိုင်း ဝတ္တရားများကို ပြီးစီးကာ စီတာကို ခေါ်ယူ၍ တောင်ဘက်သို့ ထွက်ခွာသွား၏။

Verse 49

लक्ष्मणोऽपि धनुः सज्यं कृत्वा संधाय सायकम् । अनुव्रजति पृष्ठस्थस्तस्य च्छिद्रं विलोकयन्

လက္ခမဏလည်း လေးကိုကြိုးတင်ကာ မြားကိုတပ်၍ နောက်မှလိုက်သွားပြီး အခွင့်အလမ်း သို့မဟုတ် ချော်လဲမှုတစ်စုံတစ်ရာကို စောင့်ကြည့်နေ하였다။

Verse 50

ततो गोकर्णमासाद्य प्रणम्य च महेश्वरम् । प्रतस्थे राघवो यावत्सौमित्रिस्तावदागतः

ထို့နောက် ဂိုကဏ္ဏသို့ ရောက်ရှိကာ မဟေရှွရကို ဦးချကန်တော့ပြီး ရာဃဝသည် ဆက်လက်ထွက်ခွာသွား၏။ ထိုအချိန်တွင်ပင် စောမိတ္ရီ (လက္ခမဏ) လည်း ရောက်လာ하였다။

Verse 51

बाष्पपर्याकुलाक्षश्च व्रीडयाऽधोमुखः स्थितः । प्रणम्य शिरसा रामं ततः प्राह सुदुः खितः

သူ၏မျက်လုံးများသည် မျက်ရည်ဖြင့် မိုက်မဲကာ အရှက်ကြောင့် မျက်နှာချထား၍ ရပ်နေ၏။ ရာမအား ခေါင်းငုံ့ကန်တော့ပြီးနောက် အလွန်ဝမ်းနည်းစွာ ပြောလေ၏။

Verse 52

कुरु मे निग्रहं नाथ स्वामिद्रोहसमुद्भवम् । अतिपापस्य दुष्टस्य कृतघ्नस्य रघूत्तम

အရှင်နာထာ၊ ကျွန်ုပ်၏ သခင်ကို သစ္စာဖောက်ခြင်းမှ ပေါက်ဖွားသော အပြစ်အတွက် ကျွန်ုပ်ကို အပြစ်ပေးပါ။ ရဂုဝంశ၏ အမြတ်တော်၊ ကျွန်ုပ်သည် အလွန်အမင်း အပြစ်ကြီးသူ၊ ဆိုးယုတ်သူ၊ ကျေးဇူးမသိသူ ဖြစ်ပါသည်။

Verse 53

उत्तराणि विरुद्धानि तव दत्तानि भूरिशः । मया विनाऽपराधेन वधोपायश्च चिंतितः

ကျွန်ုပ်သည် အကြိမ်ကြိမ် သင့်တော်မှုနှင့် ဆန့်ကျင်သော အဖြေများကို သင့်အား ပေးခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် သင်၌ အပြစ်မရှိသော်လည်း သင့်ကို သတ်ရန် နည်းလမ်းကိုပင် စဉ်းစားခဲ့ပါသည်။

Verse 54

ततश्च तं परिष्वज्य रामोऽपि निजबांधवम् । बाष्पक्लिन्नमुखः प्राह क्षांतं वत्स मया तव

ထို့နောက် ရာမသည် မိမိ၏ ဆွေမျိုးကိုလည်း ဖက်လှုပ်ကာ ချစ်ခင်ပွေ့ဖက်하였다။ မျက်နှာမှာ မျက်ရည်စိုစွတ်လျက် «သားရေ၊ သင့်ကို ငါ ခွင့်လွှတ်ပြီးပြီ» ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 55

न ते त्वन्यः प्रियः कश्चिन्मां मुक्त्वा वेद्म्यहं स्फुटम् । तस्मादागच्छ गच्छामो मार्गं वेलाधिका भवेत्

ငါသည် ထင်ရှားစွာ သိ၏—ငါ့ကို မလွဲဘဲ သင့်အတွက် ချစ်ခင်သူ အခြားမရှိ။ ထို့ကြောင့် လာပါ၊ သွားကြစို့; မဟုတ်လျှင် ခရီးအချိန်သည် အလွန်အကျွံ လွန်သွားလိမ့်မည်။

Verse 56

लक्ष्मण उवाच । यदि मे निग्रहं नाथ न करिष्यसि सांप्रतम् । प्राणत्यागं करिष्यामि वह्नावात्मविशुद्धये

လက္ခမဏက ဆိုသည်—«အရှင်၊ ယခုအခါ ငါ့ကို မထိန်းသိမ်းမဆုံးမလျှင် ငါသည် မိမိဝိညာဉ် သန့်စင်ရန် မီးထဲ၌ အသက်စွန့်မည်»။

Verse 57

रामलक्ष्मणयोरेवं वदतोस्तत्र कानने । आजगाम मुनिश्रेष्ठो मार्कंड इति यः स्मृतः

ထိုတောအတွင်း ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့ ထိုသို့ ပြောဆိုနေစဉ် မုနိတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သူ—မားကဏ္ဍေယဟု အမှတ်ရသော ရှင်မုနိကြီး ရောက်လာ၏။

Verse 58

ततः प्रणम्य तं रामः सीतालक्ष्मणसंयुतः । प्रोवाच स्वागतं तेस्तु कुतः प्राप्तोऽसि सन्मुने

ထို့နောက် ရာမသည် စီတာနှင့် လက္ခမဏတို့နှင့်အတူ ထိုမုနိကို ဦးချကန်တော့၍ «သန့်ရှင်းသော မုနိမြတ်ရှင်၊ ကြိုဆိုပါ၏။ အဘယ်အရပ်မှ ရောက်လာပါသနည်း» ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 59

मार्कंडेय उवाच । प्रभासादहमायातः सांप्रतं रघुनंदन । स्वमाश्रमं गमिष्यामि क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थितम्

မာရ္ကဏ္ဍေယ မုနိက ပြောသည်။ «ရဃုဝంశ၏ အလှတရားရေ၊ ငါသည် ပရဘားသမှ ယခုလေးတင် လာရောက်ခဲ့၏။ ဤပုဏ္ဏဒေသ၌ပင် တည်ရှိသော ငါ၏ အာရှရမ်သို့ သွားမည်»။

Verse 60

मया राघव तत्राऽस्ति स्थापितः प्रपितामहः । तस्याऽद्य दिवसे यात्रा बहुश्रेयःप्रदा स्मृता

အို ရာဃဝ၊ ထိုနေရာ၌ ငါသည် ပရပိတာမဟ (အဘိုးအဘိုးကြီး) ကို တည်ထောင်ပူဇော်ထား၏။ ယနေ့နေ့၌ ထိုဘုရားထံ သွားရောက်ယာထာပြုခြင်းသည် အကျိုးကောင်းများစွာနှင့် ကုသိုလ်မဟာပေးသည်ဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 61

तस्मात्त्वमपि तत्रैव तूर्णमेव मया सह । ममाश्रमपदे स्थित्वा पश्य देवं पितामहम्

ထို့ကြောင့် သင်လည်း ငါနှင့်အတူ ချက်ချင်း ထိုနေရာသို့ သွားလော့။ ငါ၏ အာရှရမ်နေရာ၌ နေထိုင်ပြီး တိဗ္ဗပိတာမဟ (ဗြဟ္မာ) ကို ဖူးမြင်လော့။

Verse 62

येन स्याः सर्वशत्रूणामगम्यस्त्वं रघूद्वह । ज्येष्ठपञ्चदशीयोगे ज्येष्ठपुत्रः समाहितः

ဤအကျိုးကြောင့်၊ ရဃုဝంశ၏ အထွဋ်အမြတ်ရေ၊ သင်သည် ရန်သူအားလုံး မရောက်နိုင်အောင် မလှမ်းမီသူ ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဂျေဋ္ဌ မာသ ပဉ္စဒသီ (လပြည့်) ယောဂ၌ ‘အကြီးဆုံးသား’ (အိန္ဒြ) သည် စိတ်တည်ငြိမ်၍ သန့်စင်သွား၏။

Verse 63

यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्य मृत्युभयं कुतः । साऽद्य पंचदशी राम ज्येष्ठमाससमुद्भवा । ज्येष्ठानक्षत्रसंयुक्ता तस्मात्स्नातुं त्वमर्हसि

ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသူအတွက် သေမင်းကြောက်ရွံ့မှု ဘယ်က ရှိနိုင်မည်နည်း။ ယနေ့၊ အို ရာမ၊ ဂျေဋ္ဌ မာသမှ ပဉ္စဒသီ (လပြည့်နေ့) ဖြစ်ပြီး ဂျေဋ္ဌာ နက္ခတ်နှင့် ပေါင်းစည်းနေသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုတီရ္ထ၌ ရေချိုးရန် သင်သည် သင့်တော်၏။

Verse 64

ततः संप्रस्थितं रामं दृष्ट्वा प्रोवाच लक्ष्मणः । कुरु मे निग्रहं तावद्गच्छ तीर्थं ततः प्रभो

ထို့နောက် ရာမ မထွက်ခွာမည်ကို မြင်သောအခါ လက္ခမဏက ပြောသည်—«အရှင်၊ ခဏလောက် ကျွန်ုပ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးပါ၊ ထို့နောက် သန့်ရှင်းသော တီဿ (tīrtha) သို့ သွားပါ»။

Verse 65

राम उवाच । स्थितेऽस्मिन्मुनिशार्दूले समीपे वत्स लक्ष्मण । अनर्हा निष्कृतिः कर्तुं तस्मादेनं प्रयाचय

ရာမက မိန့်တော်မူသည်—«ချစ်လှစွာသော လက္ခမဏ၊ ဤမုနိတို့အတွင်း ကျားကြီးတော်ကဲ့သို့သော မဟာရိရှီသည် အနီး၌ ရှိနေသရွေ့ ကိုယ်တိုင်ပဲ ပရాయရှ္စိတ္တ (အပြစ်လျှော့) မလုပ်သင့်။ ထို့ကြောင့် သူ့ထံ တောင်းခံလော့»။

Verse 66

लक्ष्मण उवाच । स्वामिद्रोहे कृते ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं यदीक्ष्यते । तन्मे देहि स्फुटं येन कायशुद्धिः प्रजायते

လက္ခမဏက ပြောသည်—«အို ဘြဟ္မဏ၊ သခင်အပေါ် သစ္စာဖောက်မှုအတွက် ပရాయရှ္စိတ္တရှိသည်ဟု ဆိုလျှင်၊ ကိုယ်ခန္ဓာသန့်စင်မှု ပေါ်ပေါက်စေမည့် အရာကို ကျွန်ုပ်အား ထင်ရှားစွာ ပြောပေးပါ»။

Verse 67

मार्कंडेय उवाच । ममाऽश्रमसमीपेऽस्ति सुतीर्थं बालमंडनम् । स्वामिद्रोहरताः स्नाता मुच्यंते तत्र पातकैः

မာရ္ကဏ္ဍေယက မိန့်သည်—«ကျွန်ုပ်၏ အာရှရမ်အနီးတွင် ဘာလမဏ္ဍန ဟု ခေါ်သော သန့်ရှင်းမြတ်သော တီဿတစ်ခု ရှိသည်။ သခင်ကို သစ္စာဖောက်သော အပြစ်မဲလျက်ရှိသူတို့သည် ထိုနေရာ၌ ရေချိုးလျှင် အပြစ်တို့မှ လွတ်မြောက်ကြသည်»။

Verse 68

तत्र शक्रो विपाप्माभूद्धत्वा गर्भं दितेः पुरा । विश्वस्ताया विशेषेण मातुः काकुत्स्थसत्तम । तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा स्नानं कुरु महामते

«ထိုနေရာတွင် ရှကရ (အိန္ဒြာ) သည် အတိတ်ကာလ၌ ဒိတိ၏ သားအိမ်ရှိ သန္ဓေကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီးနောက် အပြစ်ကင်းစင်လာခဲ့သည်—အထူးသဖြင့် မိခင်ဒေဝီ၏ ယုံကြည်ကရုဏာကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာကုတ္သ္ထဝంశ၏ အမြတ်ဆုံးသူ၊ အမြန်သွား၍ သန့်ရှင်းသော ရေချိုးပူဇော်မှုကို ပြုလော့၊ မဟာဉာဏ်ရှိသူ»။

Verse 69

ततः प्रमुच्यसे पापात्स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । अपरं नास्ति ते दोषो मनसा पातकं कृतम्

ထို့နောက် သင်သည် မိမိသခင်ကို သစ္စာဖောက်ခြင်းမှ ပေါက်ဖွားသော အပြစ်မှ လွတ်မြောက်လိမ့်မည်။ သင့်တွင် အခြားအပြစ်မရှိ—စိတ်ထဲ၌သာ ပြစ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။

Verse 70

मनस्तापेन शुध्येत मतमेतन्मनीषिणाम् । त्वया तु मनसा द्रोहः कृतो रामकृते यतः

စိတ်ထဲက နောင်တပူပန်ခြင်းကြောင့် သန့်စင်လာသည်ဟု ပညာရှိတို့၏ အမြင်ဖြစ်သည်။ သင့်အမှုတွင်တော့ သစ္စာဖောက်မှုသည် စိတ်ထဲ၌သာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ရာမကြောင့်ပင် ပေါက်ဖွားလာသည်။

Verse 71

ईदृक्षान्मनसस्तापात्तस्माच्छुद्धोऽसि लक्ष्मण । अपरं शृणु मे वाक्यं नास्ति दोषस्तवा नघ

စိတ်အတွင်း၌ ထိုကဲ့သို့သော ပူပန်နာကျင်မှုကြောင့် သင်သည် သန့်စင်ပြီးပြီ၊ အို လက္ခမဏ။ ယခု ငါ၏ နောက်ထပ်စကားကို နားထောင်လော့—အို အပြစ်ကင်းသူ၊ သင့်တွင် အပြစ်မရှိ။

Verse 72

ईदृक्क्षेत्रप्रभावोऽयं सौभ्रात्रेण विवर्जितः । पंचक्रोशात्मके क्षेत्रे ये वसन्त्यत्र लक्ष्मण

ဤသန့်ရှင်းသော နယ်မြေ၏ အာနုభာဝသည် ဤသို့ပင်—ညီအစ်ကိုချစ်ခင်မှုမှ ကင်းလွတ်နေသည်။ ဤနေရာ၌ နေထိုင်သူတို့သည်၊ အို လက္ခမဏ၊ ငါးခရိုးရှာ အကျယ်ရှိသော သန့်မြတ်နယ်ပယ်အတွင်း—

Verse 73

अपि स्वल्पं न सौभ्रात्रं तेषां संजायते क्वचित्

သူတို့အတွက် ညီအစ်ကိုချစ်ခင်မှုသည် အနည်းငယ်မျှပင် မည်သည့်အခါမှ မပေါ်ပေါက်လာ။

Verse 74

तावत्स्नेहपरो मर्त्यस्तावद्वदति कोमलम् । चमत्कारोद्भवं क्षेत्रं यावन्न स्पृशतेंऽघ्रिभिः

လူသည် ချစ်ခင်မေတ္တာဖြင့် နူးညံ့စွာ ပြောဆိုနေသည်မှာ ဤအံ့ဩဖွယ် ပေါ်ထွန်းလာသော သန့်ရှင်းရာဒေသကို မိမိခြေဖြင့် မထိမချင်းသာ ဖြစ်၏။

Verse 75

येऽन्येपि निवसंत्यत्र पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि सौहार्द्दनिर्मुक्ताः सस्पर्द्धा इतरेतरम्

ဤနေရာတွင် နေထိုင်သော အခြားသတ္တဝါများ—နွား၊ ငှက်၊ တောတိရစ္ဆာန်တို့ပင်—မေတ္တာမိတ်သဟာယကင်းကွာ၍ အချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင်ကြ၏။

Verse 76

कस्यचित्केनचित्सार्धं सौहार्दं नैव विद्यते । तस्मान्नैवास्ति ते दोष ईदृक्क्षे त्रस्य संस्थितिः

ဤနေရာတွင် မည်သူနှင့်မျှ မိတ်သဟာယ မရှိနိုင်။ ထို့ကြောင့် သင်၌ အပြစ်မရှိပါ—ဤသန့်ရှင်းရာဒေသ၏ အခြေအနေသည် ထိုသို့ပင် ဖြစ်၏။

Verse 77

तथापि यदि ते काचिच्छंका चित्ते व्यवस्थिता । तत्स्नानं कुरु गत्वा तु तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

သို့ရာတွင် သင်၏စိတ်၌ သံသယတစ်စုံတစ်ရာ ကျန်နေသေးလျှင် ထိုအလှပသန့်ရှင်းသော တီर्थ၌ သွားရောက်၍ ရေချိုးကာ သန့်စင်ပါလေ။

Verse 78

यत्र शक्रो विपाप्माऽभूद्द्रोहं कृत्वा सुदारुणम् । विश्वस्ताया दितेः पूर्वं गर्भपातसमुद्रवम्

ထိုနေရာ၌ပင် သက္ကရာ (အိန္ဒြာ) သည် အလွန်ကြမ်းတမ်းသော သစ္စာဖောက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း အပြစ်ကင်းစင်လာ၏—ယခင်က ယုံကြည်နေသော ဒိတိ၏ ကိုယ်ဝန်ပျက်စေသော အလွန်ဆိုးရွားသည့် အမှုကို ဖြစ်စေခဲ့ပြီးနောက်ပင်။

Verse 79

एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्गत्वा तत्र द्विजोत्तमाः । तीर्थे स्नानाच्च संपन्नो विशुद्धः शक्रसेविते । रामोऽपि तत्र गत्वाशु मार्कंडेयवराश्रमे

ဤသို့ မိန့်ကြားခံရသဖြင့် စောမိတ္တရီသည် ထိုနေရာသို့ သွားလေ၏၊ အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်တို့။ သက္ကရာ (အိန္ဒြာ) ဆည်းကပ်လေ့ရှိသော တီရ္ထ၌ ရေချိုးခြင်းကြောင့် သူသည် သန့်စင်သွား၏။ ရာမလည်း အလျင်အမြန် ထိုနေရာသို့ သွားကာ မာရ္ကဏ္ဍေယ မုနိ၏ အထူးကောင်းသော အာရှရမ်သို့ ရောက်လေ၏။

Verse 80

स्नानं कृत्वा यथान्यायं ददर्शाऽथ पितामहम् । जगामाऽथ दिशं याम्यां सीतालक्ष्मणसंयुतः

စည်းကမ်းတကျ ရေချိုးပြီးနောက် ပိတామဟ (ဗြဟ္မာ) ကို မြင်တွေ့လေ၏။ ထို့နောက် စီတာနှင့် လက္ခ္မဏတို့နှင့်အတူ တောင်ဘက်ဦးတည်ရာသို့ ခရီးဆက်လေ၏။

Verse 83

तत्प्रभावाज्जघानाऽथ खरादीन्राक्षसोत्तमान् । तथा वै रावणं रौद्रं मेघनादसमन्वितम्

ထိုသန့်ရှင်းသော အာနုභာဝကြောင့် သူသည် ခရနှင့် အခြားတို့ကဲ့သို့ ရက္ခသအထွတ်အမြတ်များကို သတ်ဖြတ်လေ၏။ ထို့အတူ မေဃနာဒနှင့်အတူရှိသော ကြမ်းတမ်းသည့် ရာဝဏကိုလည်း ချေမှုန်းလေ၏။

Verse 358

एतस्मात्कारणान्नष्टा त्वत्समीपादहं विभो । श्राद्धकालेऽपि संप्राप्ते सत्येनात्मानमालभे

ဤအကြောင်းကြောင့်ပင် သင်၏အနီးမှ ငါ ပျောက်ကွယ်သွားရပါသည်၊ အို အရှင်မဟာဘုရား။ ရှရဒ္ဓ (Śrāddha) အချိန်ရောက်လာသော်လည်း ငါသည် သစ္စာတရား—သစ္စာကတိ—ဖြင့်သာ ကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းလေ၏။