Adhyaya 49
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 49

Adhyaya 49

အာర్జုနသည် မဟီနဂရက၌ တည်ထောင်ထားသော အဓိက တီရ္ထများကို ဖော်ပြပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ နာရဒသည် နေရာဒေသကို မိတ်ဆက်ကာ နေရောင်သဘောတရားဖြစ်သော «ဇယာဒိတျ» ကို ချီးမွမ်းပြီး၊ အမည်ကို သတိရခြင်းဖြင့် ရောဂါပျောက်ကင်း၍ စိတ်ထဲက ဆန္ဒများ ပြည့်စုံနိုင်ကြောင်း၊ မြင်ရုံသာလျှင်လည်း မင်္ဂလာဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် နာရဒသည် အတိတ်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ပြန်လည်ပြောပြသည်။ သူသည် နေမင်း၏ လောကသို့ သွားရာတွင် ဘာස්ကရာက နာရဒတည်ထောင်ခဲ့သည့် နေရာ၌ နေထိုင်သော ဗြာဟ္မဏများအကြောင်း မေးမြန်းသည်။ နာရဒသည် ချီးမွမ်းခြင်း၊ အပြစ်တင်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံးတွင် သီလနှင့် စကားအန္တရာယ်ရှိကြောင်း ပြောကာ မပြောဘဲ၊ ဘုရားတော်ကိုယ်တိုင် စိစစ်ကြည့်ရန် အကြံပြုသည်။ ဘာස්ကရာသည် အိုမင်းသော ဗြာဟ္မဏအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ ကမ်းခြေဘက်သို့ ရောက်လာပြီး၊ ဟာရီတ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဒေသခံ ဗြာဟ္မဏများက အတိഥိ (ဧည့်သည်) အဖြစ် ကြိုဆိုကြသည်။ ဧည့်သည်က «ပါရမ-ဘောဇန» (အမြင့်ဆုံး အစာ) ကို တောင်းဆိုရာတွင် ဟာရီတ၏ သား ကမဋ္ဌက အစာနှစ်မျိုးကို သတ်မှတ်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဖြည့်တင်းသော သာမန်အစာနှင့်၊ အတ္တမန်/က்ஷေတရဇ္ဉ (သိမြင်သူ) ကို အာဟာရပေးသည့် ဓမ္မသင်ကြားမှု—နားထောင်ခြင်းနှင့် သင်ပေးခြင်း—ကို «အမြင့်ဆုံးအစာ» ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် ဧည့်သည်က မွေးဖွားခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းနှင့် မီးခိုးပြာဖြစ်ပြီးနောက် ဘယ်သို့ သွားကြသနည်းဟု မေးရာတွင် ကမဋ္ဌက ကမ္မကို စာတ္တဝိက၊ တာမသ၊ ရောနှောဟူ၍ ခွဲကာ ကောင်းကင်၊ နရက၊ တိရစ္ဆာန်၊ လူဘဝသို့ ပြန်လည်မွေးဖွားသည့် လမ်းကြောင်းများကို ရှင်းပြသည်။ အဆုံးတွင် သန္ဓေဖွားခြင်းနှင့် မိခင်ဝမ်းတွင်း ဒုက္ခများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို «အိမ်» တစ်လုံးကဲ့သို့ သဘောထားကာ ထိုအိမ်၌ သိမြင်သူနေထိုင်သဖြင့် လွတ်မြောက်ခြင်း၊ ကောင်းကင်၊ နရကတို့သည် လုပ်ရပ်နှင့် သိမြင်မှုအပေါ် မူတည်ကြောင်း သင်ကြားသည်။

Shlokas

Verse 1

अर्जुन उवाच । अत्यद्भुतानि तीर्थानि लिंगानि च महामुने । श्रुत्वा तव मुखांभोजाद्भृशं मे हृष्यते मनः

အర్జုနက ပြောသည်— “အို မဟာမုနိ၊ ဤတီရ္ထများနှင့် လင်္ဂများသည် အလွန်အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်ကြသည်။ သင်၏ ကြာပန်းကဲ့သို့သော ပါးစပ်မှ ကြားနာရသဖြင့် ငါ၏ စိတ်သည် အလွန်ပျော်ရွှင်လှ၏။”

Verse 2

महीनगरकस्यापि स्थापितस्य त्वया मुने । यानि तीर्थानि मुख्यानि तानि वर्णय मे प्रभो

“အို မုနိ၊ သင်က တည်ထောင်ထားသော မဟီနဂရက အကြောင်းလည်း ပါဝင်စေ၍၊ ထိုနေရာရှိ အထင်ကရ အဓိက တီရ္ထများကို အို သခင်၊ ငါ့အား ဖော်ပြပါ။”

Verse 3

नारद उवाच । श्रीमन्महीनगरके यानि तीर्थानि फाल्गुन । तानि वक्ष्यामि यत्रास्ते जया दित्यो रविः प्रभुः

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်။ «အို ဖာလ္ဂုန၊ ဂုဏ်တော်ကြီး မဟီနဂရက၌ ရှိသော တီရ္ထများကို ငါ ပြောပြမည်။ ထိုနေရာ၌ အရှင်နေမင်း Jayāditya သည် တည်ရှိတော်မူ၏»။

Verse 4

जयादित्यस्य यो नाम कीर्तयेदिह मानवः । सर्वरोगविनिर्मुक्तो लभेत्सोऽपि हृदीप्सितम्

ဤနေရာ၌ Jayāditya ၏ နာမကို သီဆို သို့မဟုတ် ရွတ်ဆိုသူ မည်သူမဆို၊ ရောဂါအားလုံးမှ လွတ်ကင်း၍ နှလုံးသားအလိုဆန္ဒကိုပင် ရရှိလိမ့်မည်။

Verse 5

यस्य संदर्शनादेव कल्याणैरपि पूर्यते । मुच्यते चाप्यकल्याणैः श्रद्धावान्पार्थ मानवः

ထိုဘုရားကို မြင်ရုံမျှဖြင့်ပင်၊ အို ပါရ္ထ၊ ယုံကြည်သဒ္ဓါရှိသူသည် ကောင်းမြတ်မင်္ဂလာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံလာပြီး အမင်္ဂလာနှင့် မကောင်းသောအင်အားများမှလည်း လွတ်မြောက်၏။

Verse 6

तस्य देवस्य चोत्पत्तिं शृणु पार्थ वदामि ते । शृण्वन्वा कीर्तयन्वापि प्रसादं भास्कराल्लभेत्

အို ပါရ္ထ၊ ထိုဒေဝ၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို နားထောင်လော့၊ ငါ သင့်အား ပြောမည်။ ၎င်းကို နားထောင်ခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ရွတ်ဆိုခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဘာස්ကရ (နေမင်း) ထံမှ ကရုဏာတော်ကို ရရှိမည်။

Verse 7

अहं संस्थाप्य संस्थानमेतत्कालेन केनचित् । प्रयातो भास्करं लोकं दर्शनार्थी यदृच्छया

အချိန်တန်သော် ဤသန့်ရှင်းသော အာသနကို တည်ထောင်ပြီးနောက်၊ ငါသည် မတော်တဆအဖြစ်နှင့် သူ့ကို မြင်လိုသော ဆန္ဒဖြင့် ဘာස්ကရ၏ လောကသို့ ခရီးထွက်သွားခဲ့သည်။

Verse 8

स मां प्रणतमासीनमभ्यर्च्यार्घेण भास्करः । प्रहसन्निव प्राहेदं देवो मधुरया गिरा

ကျွန်ုပ်သည် ဦးညွှတ်ကာ ထိုင်နေစဉ် ဘာස්ကရသည် အရ္ဃျ ပူဇော်၍ ဂုဏ်ပြုကာ၊ နူးညံ့သော အပြုံးတစ်စုံတစ်ရာဖြင့် ချိုမြိန်သော စကားဖြင့် မိန့်တော်မူ၏။

Verse 9

कुत आगम्यते विप्र क्व च वा प्रतिगम्यते । क्व चायं नारदमुने कालस्ते विहृतोऽभवत्

«ဗြာဟ္မဏာ၊ သင်သည် ဘယ်ကလာသနည်း၊ ဘယ်သို့ ပြန်သွားမည်နည်း။ နာရဒ မုနိ၊ သင်၏ အချိန်သည် ဘယ်နေရာတွင် လှည့်လည်၍ ကုန်လွန်ခဲ့သနည်း»

Verse 10

नारद उवाच । एवमुक्तो भास्करेण तं तदा प्राब्रवं वचः । भारते विहृतः खण्डे महीनगरकादपि । दर्शनार्थं तव विभो समायातोऽस्मि भास्कर

နာရဒ မုနိက မိန့်သည်— ဘာස්ကရ၏ မေးမြန်းခြင်းကို ကြားသော် ထိုအခါ ငါပြန်လည်ဆိုသည်— «ငါသည် ဘာရတဝရ္ရှ၌ လှည့်လည်ခဲ့ပြီး မဟီနဂရက ဟုခေါ်သော ဒေသတိုင်အောင် သွားရောက်ခဲ့၏။ အရှင်ကြီး ဘာස්ကရ၊ သင်၏ ဒർശနကို ရယူရန် ဤနေရာသို့ လာရောက်ပါ၏»။

Verse 11

रविरुवाच । यत्त्वया स्थापितं स्थानं तत्र ये संति ब्राह्मणाः । तेषां गुणान्मम ब्रूहि किंगुणा ननु ते द्विजाः

ရဝိ (နေမင်း) မိန့်တော်မူသည်— «သင်တည်ထောင်ထားသော သန့်ရှင်းရာဌာန၌ နေထိုင်သော ဗြာဟ္မဏာတို့ ရှိကြ၏။ သူတို့၏ ဂုဏ်သတ္တိကို ငါ့အား ပြောပြလော့—ထို ဒွိဇတို့သည် မည်သို့သော သီလဂုဏ်ရှိသနည်း»

Verse 12

नारद उवाच । एवं पृष्टो भगवता पुनरेवाब्रवं वचः

နာရဒ မုနိက မိန့်သည်— အရှင်ဘုရားက ထိုသို့ မေးမြန်းသဖြင့် ငါသည် ထပ်မံ၍ ဤစကားကို ဆို၏။

Verse 13

यदि तान्भोः प्रशंसामि स्वीयान्स्तौतीति वाच्यता । निंदाम्यनर्हान्कस्माद्वा कष्टमेवोभयत्र च

သူတို့ကို ချီးမွမ်းလျှင် «ကိုယ့်လူကိုပဲ ချီးမြှောက်နေသည်» ဟု လူတို့ပြောကြမည်။ အပြစ်မထိုက်သူတို့ကို အပြစ်တင်လျှင်လည်း အဘယ်ကြောင့် ထိုသို့လုပ်ရမည်နည်း။ နှစ်ဖက်စလုံးမှာပင် အခက်အခဲဖြစ်လာသည်။

Verse 14

अथवा पारमाहात्म्ये सति तेषां महात्मनाम् । अल्पे कृते वर्णने स्याद्दोष एव महान्मम

သို့မဟုတ်—ထိုမဟာတ్మာတို့၏ မဟာမြတ်မှုသည် အကန့်အသတ်မရှိသဖြင့်—အနည်းငယ်သာ ဖော်ပြမိလျှင် အပြစ်ကြီးသည် ငါ့ပေါ်သို့သာ ကျရောက်မည်။

Verse 15

मदर्चितद्विजेंद्राणां यदि स्याच्छ्रवणेप्सुता । ततः स्वयं विलोक्यास्ते गत्वेदं मे मतं रवे

ငါက ပူဇော်ဂုဏ်ပြုခဲ့သော ဒွိဇေန္ဒြာတို့အကြောင်းကို နားထောင်လိုစိတ် အမှန်တကယ်ရှိလျှင်၊ ကိုယ်တိုင်သွား၍ တွေ့မြင်လော့။ ဤသည်မှာ ငါ၏ စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ထားသော အမြင်ဖြစ်သည်၊ အို ရဝိ။

Verse 16

इति श्रुत्वा मम वचो रविरासीत्सुविस्मितः । स्वयं द्रक्ष्यामि चोवाच पुनःपुनरहर्पतिः

ငါ၏စကားကို ကြားသော် ရဝိသည် အလွန်အံ့ဩသွား၏။ ထို့နောက် နေ့၏အရှင်သည် ထပ်ခါထပ်ခါ “ငါကိုယ်တိုင် သွားမြင်မည်” ဟု ဆိုလေ၏။

Verse 17

सोऽथ विप्रतनुं कृत्वा मां विसर्ज्यैव भास्करः । प्रतपन्दिवि योगाच्च प्रयातोर्णवरोधसि

ထို့နောက် ဘာස්ကရ (နေမင်း) သည် ဗိပရ၏ ကိုယ်ရုပ်ကို ယူဆောင်ကာ ငါ့ကို ပြန်လွှတ်ပြီး၊ မိုးကောင်းကင်၌ တောက်ပလင်းလက်လျက် ယောဂဓာတ်အင်အားဖြင့် သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေသို့ ထွက်ခွာသွား၏။

Verse 18

जटां त्रिषवणस्नानपिंगलां धारयन्नथ । वृद्धद्विजो महातेजा ददृशे ब्राह्मणैर्मम

သုံးကြိမ်နေ့စဉ်ရေချိုးပူဇော်မှုကြောင့် အဝါညိုရောင်သန်းသော ဇဋာဆံပင်ကိုဆောင်ထားသည့် တေဇောမဟာရှိသော အိုမင်းဗြာဟ္မဏသည် ထိုအခါ ကျွန်ုပ်၏ ဗြာဟ္မဏတို့က မြင်တွေ့ကြ၏။

Verse 19

ततो हारीतप्रमुखाः प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः । उत्थाय ब्रह्मशालायास्ते द्विजा द्विजमाद्रवन्

ထို့နောက် ဟာရီတ စသည့်သူတို့သည် ဝမ်းမြောက်မှုကြောင့် မျက်လုံးများ ပွင့်လန်း၍ ဗြာဟ္မဏခန်းမမှ ထ၍ ထိုဗြာဟ္မဏဧည့်သည်ထံသို့ အလျင်အမြန် ပြေးသွားကြ၏။

Verse 20

नमस्कृत्य द्विजाग्र्यं ते प्रहर्षादिदमब्रुवन्

ထိုသူတို့သည် အမြတ်ဆုံး ဗြာဟ္မဏအား ဦးညွှတ်ပူဇော်ကာ ဝမ်းမြောက်လွန်စွာဖြင့် ဤစကားတို့ကို ပြောကြ၏။

Verse 21

अद्य नो दिवसः पुण्यः स्थानमद्योत्तमं त्विदम् । यत्त्वया विप्रप्रवर स्वयमागमनं कृतम्

ယနေ့ ကျွန်ုပ်တို့၏နေ့သည် ပုဏ္ဏားမြတ်သောနေ့ ဖြစ်၏၊ ယနေ့ ဤနေရာလည်း အထူးကောင်းမြတ်လာ၏။ အကြောင်းမူကား ဗြာဟ္မဏအမြတ်ဆုံးအရှင်၊ အရှင်ကိုယ်တိုင် ဤသို့ ကြွလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 22

धन्यस्य हि गृहस्थस्य कृपयैव द्विजोत्तमाः । आतिथ्यवेषेणायांति पावनार्थं न संशयः

အမှန်တကယ်ပင် ကံကောင်းသော ဂೃಹಸ್ಥအတွက် အမြတ်ဆုံး ဗြာဟ္မဏတို့သည် ကရုဏာသက်သက်ဖြင့် ဧည့်သည်အသွင်ကို ဆောင်ကာ သူ့ကို သန့်စင်ပေးရန်သာ လာကြသည်၊ သံသယမရှိ။

Verse 23

तत्त्वं गेहानि चास्माकं पादचंक्रमणेन च । दर्शनाद्भोजनात्स्थानादस्माभिः सह पावय

ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏အိမ်များကိုလည်း သန့်စင်ပေးပါ—သင်၏ခြေတော်ဖြင့် ဤနေရာကိုလျှောက်လှမ်းခြင်း၊ သင်၏မြင်တော်မူခြင်း၊ အစာကိုလက်ခံသုံးဆောင်ခြင်းနှင့် ကျွန်ုပ်တို့နှင့်အတူ နေထိုင်ခြင်းတို့ဖြင့်။

Verse 24

अतिथिरुवाच । भोजनं द्विविधं विप्रा प्राकृतं परमं तथा । तदहं सम्यगिच्छामि दत्तं परमभोजनम्

ဧည့်သည်က ပြောသည်—“အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ အစာသည် နှစ်မျိုးရှိ၏—သာမန်အစာနှင့် အမြင့်မြတ်သောအစာ။ ထို့ကြောင့် ငါသည် ပူဇော်အပ်သော အမြင့်မြတ်သည့် အစာကို အမှန်တကယ် လိုလား၏။”

Verse 25

इत्येतदतिथेः श्रुत्वा हारीतः पुत्रमब्रवीत् । अष्टवर्षं तु कमठं वेत्सि पुत्र द्विजोदितम्

ဧည့်သည်၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ဟာရီတက သားကို ပြောသည်—“သားရေ၊ ဗြာဟ္မဏက ပြောခဲ့သော အသက်ရှစ်နှစ်ရှိ ကမဋ္ဌကို သင် သိသလား?”

Verse 26

कमठ उवात्र । तात प्रणम्य त्वां वक्ष्ये तादृक्परमभोजनम् । द्विजं च तर्पयिष्यामि दत्त्वा परमभोजनम्

ကမဋ္ဌက ပြောသည်—“အဖေ၊ သင့်ကို ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး ထိုကဲ့သို့သော ‘အမြင့်မြတ်သောအစာ’ ကို ငါ ရှင်းပြမည်။ ထိုအမြင့်မြတ်သောအစာကို ပူဇော်ပေးကာ ဗြာဟ္မဏကို ကျေနပ်စေမည်။”

Verse 27

सुतेन किल जातेन जायते चानृणः पिता । सत्यं करिष्ये तद्वाक्यं संतर्प्यातिथिमुत्तमम्

“အမှန်ပင် သားတစ်ယောက် မွေးဖွားလာခြင်းကြောင့် အဖေသည် အကြွေးကင်းလွတ်လာ၏။ ငါသည် ထိုစကားကို အမှန်ဖြစ်စေမည်—ဤအထူးမြတ်သော ဧည့်သည်ကို သင့်တော်စွာ ကျေနပ်စေခြင်းဖြင့်။”

Verse 28

भोजनं द्विप्रकारं च प्रविभागस्तयोरयम् । प्राकृतं प्रोच्यते त्वेवमन्यत्परमभोजनम्

အစာသည် အမျိုးနှစ်မျိုးရှိ၏။ ထိုနှစ်မျိုး၏ ခွဲခြားချက်မှာ—တစ်မျိုးကို «ပရာကရတ» (သဘာဝ/သာမန်) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အခြားတစ်မျိုးကို «ပရမဘောဇန» (အမြင့်မြတ်သော အစာ) ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 29

तत्र यत्प्राकृतं नाम प्रकृतिप्रमुखस्य तत् । चतुर्विंशतितत्त्वानां गणस्योक्तं हि तर्पणम्

ထိုအနက် «ပရာကရတ» ဟု ခေါ်သောအရာသည် ပရကရတိ (Prakṛti) နှင့် ပရကရတိမှ စတင်သော အရာတို့နှင့် သက်ဆိုင်၏။ ထိုသည်ကား တတ္တဝ (tattva) ၂၄ ပါး၏ အစုအဖွဲ့ကို «တရ္ပဏ» (tarpaṇa—ကျေနပ်ပြည့်ဝစေခြင်း) ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 30

षड्रसं भोजनं तच्च पंचभेदं वदंति च । येन भुक्तेन तृप्तं स्यात्क्षेत्रं यद्देहलक्षणम्

ထိုအစာသည် အရသာခြောက်မျိုးပါဝင်၏၊ ထို့ပြင် အမျိုးခွဲငါးမျိုးဟုလည်း ဆိုကြ၏။ ထိုအစာကို စားသုံးခြင်းဖြင့် «က்ஷೇತ್ರ» ဟူသော ကိုယ်ခန္ဓာ (kṣetra—ခန္ဓာကွင်း) သည် ကျေနပ်ပြည့်ဝလာ၏။

Verse 31

यथापरं परंनाम प्रोक्तं परमभोजनम् । परमः प्रोच्यते चात्मा तस्य तद्भोजनं भवेत्

«အလွန်အထက်» ကို «အမြင့်မြတ်» ဟု ခေါ်သကဲ့သို့၊ «ပရမဘောဇန» ဟူသော အမြင့်မြတ်သော အစာကိုလည်း ထိုနာမဖြင့် ဆိုကြ၏။ အာတ်မန် (Ātman) ကို «ပရမ» ဟု ခေါ်ကြသဖြင့် ထိုအမြင့်မြတ်သော အစာသည် အာတ်မန်၏ အစာ ဖြစ်၏။

Verse 32

ततो नानाप्रकारस्य धर्मस्य श्रवणं हि यत् । तदन्नं प्रोच्यते भोक्ता क्षेत्रज्ञः श्रवणौ मुखम्

ထို့ကြောင့် အမျိုးမျိုးသော ဓမ္မကို နားထောင်ခြင်းကို «အစာ» ဟု ခေါ်၏။ ခံစားသူမှာ က္ရှೇತ್ರဇ্ঞ (kṣetrajña—ခန္ဓာကွင်းကို သိသူ) ဖြစ်ပြီး၊ နားနှစ်ဖက်ကို ထို၏ ပါးစပ်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 33

तद्दास्यामि द्विजाग्र्याय पृच्छ विप्र यदिच्छसि । शक्तितस्तर्पयिष्यामि त्वामहं विप्रसंसदि

ထိုအရာကို နှစ်ကြိမ်မွေးမြတ်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော ဒွိဇာဂြယာအား ငါပူဇော်ပေးမည်။ အို ဗြာဟ္မဏ၊ သင်လိုသမျှ မေးလော့; ငါ၏စွမ်းအားအတိုင်း ဗြာဟ္မဏတို့၏ စည်းဝေးရာ၌ သင့်ကို ကျေနပ်စေမည်။

Verse 34

नारद उवाच । कमठस्यैतदाकर्ण्य सोऽतिथिर्वचनं महत् । मनसैव प्रशस्यामुं प्रश्नमेनमथाकरोत्

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်— ကမဋ္ဌ၏ ကြီးမြတ်သောစကားကို ကြားသော် ထိုဧည့်သည်သည် စိတ်ထဲ၌ပင် သူ့ကို ချီးမွမ်းကာ နောက်တစ်ဖန် ဤမေးခွန်းကို မေးမြန်း하였다။

Verse 35

कथं संजायते जंतुः कथं चापि प्रलीयते । भस्मतामथ संप्राप्य क्व चायं प्रति पद्यते

“သက်ရှိသတ္တဝါသည် မည်သို့ မွေးဖွားလာသနည်း၊ မည်သို့ ပျက်လဲသနည်း။ ထို့ပြင် ပြာဖြစ်သည့်အခြေအနေသို့ ရောက်ပြီးနောက် ဤသတ္တဝါသည် ဘယ်သို့ သွားသနည်း—နောက်တစ်ဆင့် လမ်းကြောင်းကို ဘယ်မှာ ရယူသနည်း?”

Verse 36

कमठ उवाच । गुरवे प्राङ्नमस्कृत्य धर्माय तदनंतरम् । छंदोगीतममुं प्रश्नं शक्त्या वक्ष्यामि ते द्विज

ကမဋ္ဌ မိန့်သည်— “အရင်ဆုံး ဂုရုအား ဦးညွှတ်နမസ്കာရပြု၍၊ ထို့နောက် ဓမ္မအားလည်း ဦးညွှတ်၏။ သာသနာ့မီတာဖြင့် သီဆိုထားသော ဤမေးခွန်းကို ငါ၏စွမ်းအားအတိုင်း သင့်အား ဖြေကြားမည်၊ အို ဒွိဇ။”

Verse 37

जनने त्रिविधं कर्म हेतुर्जंतोर्भवेत्किल । पुण्यं पापं च मिश्रं च सत्त्वराजसतामसम्

မွေးဖွားချိန်၌ သတ္တဝါ၏ လမ်းကြောင်းကို သတ်မှတ်ပေးသော အကြောင်းရင်းသည် ကမ္မ သုံးမျိုးဟု ဆိုကြသည်— ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်၊ နှင့် ရောနှောကမ္မ—၎င်းတို့သည် သတ္တဝ၊ ရဇ၊ တမ ဂုဏ်တို့နှင့် ကိုက်ညီသည်။

Verse 38

तत्र यः सात्त्विको नाम स स्वर्गं प्रतिपद्यते । स्वर्गात्कालपरिभ्रष्टो धनी धर्मी सुखी भवेत्

ဤတို့အနက် “သတ္တဝိက” ဟုခေါ်သောသူသည် သုဂတိ(ကောင်းကင်)သို့ ရောက်၏။ ကာလကြာသော် သုဂတိမှ ကျဆင်းလာလျှင် ငွေကြေးပြည့်စုံ၍ ဓမ္မရှိကာ ချမ်းသာပျော်ရွှင်သော လူအဖြစ် မွေးဖွား၏။

Verse 39

तथा यस्तामसो नाम नरकं प्रतिपद्यते । भुक्त्वा बह्वीर्यातनाश्च स्थावरत्वं प्रपद्यते

ထိုနည်းတူ “တာမသ” ဟုခေါ်သောသူသည် နရကသို့ ရောက်၏။ ဒုက္ခဒဏ်များစွာကို ခံစားပြီးနောက် အတည်တံ့သော သတ္တဝါအဖြစ် (အပင်စသည့် မလှုပ်ရှားသော ရုပ်သဏ္ဌာန်) သို့ ရောက်၏။

Verse 40

महतां दर्शनस्पर्शैरुपभोगसहासनैः । महता कालयोगेन संसरन्मानवो भवेत्

မဟာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို မြင်ခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း၊ သူတို့နှင့် ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခြင်း၊ ထိုင်ခုံနှင့် အပျော်အပါးကိုပါ မျှဝေခြင်းတို့ကြောင့်၊ ထို့ပြင် ကာလ၏ အင်အားကြီးသော ယောဂကြောင့်၊ သံသရာလှည့်လည်နေသော သတ္တဝါသည် ထပ်မံ လူအဖြစ် ဖြစ်လာနိုင်၏။

Verse 41

सोऽपि दुःखदरिद्राद्यैर्वेष्टितो विकलेंद्रियः । प्रत्यक्षः सर्व लोकानां पापस्यैतद्धि लक्षणम्

သူလည်း ဒုက္ခ၊ ဆင်းရဲမှု စသဖြင့် ဝိုင်းရံခံရ၍ အင်္ဒြိယများ မပြည့်စုံသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။ ဤသည်ကား လူအပေါင်းတို့ မျက်မြင်သိနိုင်သော အပြစ်၏ လက္ခဏာပင် ဖြစ်၏။

Verse 42

अथ यो मिश्रकर्मा स्यात्तिर्यक्त्वं प्रतिपद्यते । महतामेव संसर्गात्संसरन्मानवो भवेत्

ထို့နောက် ကံအလုပ် ရောနှောသောသူသည် တိရစ္ဆာန်ဘဝသို့ ရောက်၏။ သို့သော် သံသရာလှည့်လည်နေစဉ် မဟာပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့်သာ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်းကြောင့် ထပ်မံ လူအဖြစ် ဖြစ်လာနိုင်၏။

Verse 43

यस्य पुण्यं पृथुतरं पापमल्पं हि जायते । स पूर्वं दुःखितो भूत्वा पश्चात्सौख्यान्वितो भवेत्

ကုသိုလ်အလွန်များ၍ အကုသိုလ်နည်းသူသည် အရင်ဆုံး ဒုက္ခခံရပြီး နောက်မှ သုခနှင့်ပြည့်စုံလာမည်။

Verse 44

पापं पृथुतरं यस्य पुण्यमल्पतरं भवेत् । पूर्वं सुखी ततो दुःखी मिश्रस्यैतद्धि लक्षणम्

သို့သော် အကုသိုလ်များ၍ ကုသိုလ်နည်းသူသည် အရင်ဆုံး သုခခံပြီး နောက်မှ ဒုက္ခရောက်သည်—ဤသည်ပင် ကံရောနှော၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။

Verse 45

तत्र मानुषसंभूतिं शृणु यादृगसौ भवेत् । पुरुषस्य स्त्रियाश्चैव शुक्रशोणितसंगमे

ယခု လူသား၏ သန္ဓေတည်ပုံကို နားထောင်လော့—ယောက်ျားနှင့် မိန်းမတို့၏ သုက်နှင့် သွေး ပေါင်းဆုံရာတွင် မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို။

Verse 46

सर्वदोषविनिर्मुक्तो जीवः संसरते स्फुटम् । गुणान्वितमनोबुद्धिशुभाशुभसमन्वितः

အတွင်းကျသော ချို့ယွင်းချက်များမှ ကင်းလွတ်သည့် ဇီဝသည် သံသရာ၌ ထင်ရှားစွာ လှည့်လည်သွားလာသည်။ ဂုဏ်များနှင့်အတူ စိတ်နှင့် ဉာဏ်ရှိ၍ ကောင်းမကောင်း အလေ့အထများလည်း တွဲပါသည်။

Verse 47

जीवः प्रविष्टो गर्भं तु कलले प्रतितिष्ठति । मूढश्च कलले तत्र मासमात्रं च तिष्ठति

ဇီဝသည် သားအိမ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ ကလလ (kalala) ဟူသော သန္ဓေရည်အစု၌ တည်နေသည်။ ထိုကလလအတွင်း မောဟဖြစ်လျက် တစ်လခန့် နေထိုင်သည်။

Verse 48

द्वितीयं तु तथा मासं घनीभूतः स तिष्ठति । तस्यावयवनिर्माणं तृतीये मासि जायते

ဒုတိယလတွင် ထိုသန္ဓေသည် ထူထဲ၍ တည်နေ၏။ တတိယလတွင် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ဖွဲ့စည်းခြင်း စတင်ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

Verse 49

अस्थीनि च तथा मासि जायंते च चतुर्थके । त्वग्जन्म पंचमे मासि पष्ठे रोम्णां समुद्भवः

စတုတ္ထလတွင် အရိုးများလည်း ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ပဉ္စမလတွင် အသားအရေ ဖွဲ့စည်း၏။ ဆဋ္ဌမလတွင် ကိုယ်ခန္ဓာရောမများ ပေါက်ဖွားလာ၏။

Verse 50

सप्तमे च तथा मासि प्रबोधश्चास्य जायते । मातुराहारपीतं च सप्तमे मास्युपाश्नुते

သတ္တမလတွင် ထိုသန္ဓေ၏ သတိဉာဏ် နိုးထလာ၏။ ထိုသတ္တမလတွင် မိခင်စားသောက်သမျှကိုလည်း အတူခံစားရ၏။

Verse 51

अष्टमे नवमे मासि भृशमुद्विजते ततः । जरायुणा वेष्टितांगो मुखे बद्धकरांगुलिः

အဋ္ဌမနှင့် နဝမလတွင် ထိုသန္ဓေသည် အလွန်စိတ်လှုပ်ရှား၍ ဒုက္ခရောက်၏။ ဇရာယုဖြင့် ပတ်လည်ဝန်းရံခံရကာ အင်္ဂါများပိတ်ကွယ်၍ လက်ချောင်းများသည် ပါးစပ်အနီးတွင် ချည်နှောင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 52

मध्ये क्लीबस्तु वामे स्त्री दक्षिणे पुरुषस्तथा । तिष्ठत्युदरभागे च पृष्ठेरग्निमुखः किल

အလယ်၌ တည်လျှင် လိင်မသတ်မှတ် (နပုংসက) ဖြစ်၏။ ဘယ်ဘက်၌ တည်လျှင် မိန်းမ၊ ညာဘက်၌ တည်လျှင် ယောက်ျား ဖြစ်၏။ ဝမ်းဗိုက်အပိုင်း၌ တည်နေပြီး မိခင်၏ အစာချေမီး (အဂ္နိ) သို့ မျက်နှာမူနေသည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 53

यस्यां तिष्ठत्यसौ योनौ तां च वेत्ति न संशयः । सर्वं स्मरति वृत्तांतं बहूनां जन्मनामपि

မည်သည့်ဝမ်းအတွင်း၌ နေထိုင်နေသော်လည်း ထိုမိခင်ကို သံသယမရှိဘဲ သိမြင်သည်။ မွေးဖွားမှုများစွာ၏ အဖြစ်အပျက်အလုံးစုံကိုလည်း မှတ်မိနေသည်။

Verse 54

अंधे तमसि किं दृश्यो गंधान्मोहं दृढं लभेत् । शीते मात्रा जले पीते शीतमुष्णं तथोष्णके

အမှောင်အတိ၌ ဘာကိုမြင်နိုင်မည်နည်း။ အနံ့တို့ကြောင့် မောဟာအလွန်ခိုင်မာစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မိခင်က အေးသောရေသောက်လျှင် အေးမြသည်၊ ပူသောအရာယူလျှင်လည်း ပူနွေးသည်။

Verse 55

व्यायामे लभते मातुः क्लेशं व्याधेश्च वेदनाम् । अलक्ष्याः पितृमातृभ्यां जायंते व्याधयः पराः

မိခင်က အားထုတ်လှုပ်ရှားသော် ထိုကလေးသည် မိခင်၏ ပင်ပန်းမှုကို ခံစားရပြီး ရောဂါ၏ နာကျင်မှုကိုလည်း သိမြင်သည်။ ထို့ပြင် ဖခင်မိခင်ထံမှ မမြင်သာသော ရောဂါများလည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 56

सौकुमार्याद्रुजं तीव्रां जनयंति च तस्य ते । स्वल्पमप्यथ तं कालं वेत्ति वर्षशतोपमम्

၎င်း၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှုကြောင့် ထိုဒုက္ခတို့သည် အလွန်ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ ထိုနေရာ၌ အချိန်နည်းနည်းပင် ရှိသော်လည်း ရာနှစ်တန်ဖိုးကဲ့သို့ ခံစားသိမြင်သည်။

Verse 57

संतप्यते भृशं गर्भे कर्मभिश्च पुरातनैः । मनोरथांश्च कुरुते सुकृतार्थं पुनःपुनः

ဝမ်းအတွင်း၌ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါသည် ရှေးကံတို့၏ အလေးချိန်ကြောင့် အလွန်ပူလောင်ညှဉ်းပန်းခံရသည်။ ထို့နောက် ထပ်ခါထပ်ခါ သုကృత (ကောင်းကင်) ကို ပြည့်စုံစေရန် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို စိတ်ထဲတွင် တည်ဆောက်သည်။

Verse 58

जन्म चेदहमाप्स्यामि मानुष्ये जीवितं तथा । ततस्तत्प्रकरिष्यामि येन मोक्षो भवेत्स्फुटम्

«အကယ်၍ ငါသည် လူ့ဘဝ၌ မွေးဖွားရ၍ လူ့အသက်တာကိုလည်း ရရှိပါက၊ မောက္ခကို ထင်ရှားသေချာစေမည့် အကျင့်လမ်းကို ငါတိတိကျကျ လိုက်နာကျင့်သုံးမည်»။

Verse 59

एवं तु चिंतयानस्य सीमंतोन्नयनादनु । मासद्वयं तद्व्रजति पीडतस्त्रियुगाकृति

ဤသို့ စဉ်းစားနေစဉ်၊ ဆီမန်တောန္နယန (ဆံပင်ခွဲပွဲ) အပြီးနောက်၊ ထိုသတ္တဝါအတွက် နောက်ထပ် နှစ်လ ကုန်လွန်သွားသည်—ကိုယ်ရုပ်သည် ကျဉ်းကျပ်၍ သုံးဆင့်ကွေးကောက်ပုံဖြင့် ဖိနှိပ်ခံနေရသည်။

Verse 60

ततः स्वकाले संपूर्णे सूतिमारुतचालितः । भवत्यवाङ्मुखो जंतुः पीडामनुभवन्पराम्

ထို့နောက် အချိန်ကာလ သင့်တော်စွာ ပြည့်စုံလာသောအခါ၊ မွေးဖွားခြင်း၏ လေတံခွန်များက မောင်းနှင်သဖြင့် သတ္တဝါသည် အောက်ဘက်သို့ မျက်နှာလှည့်ကာ အလွန်အမင်း နာကျင်မှုကို ခံစားရသည်။

Verse 61

अधोमुखः संकटेन योनिद्वारेण निःसरेत् । पीडया पीडमानोऽपि चर्मोत्कर्तनतुल्यया

အောက်မျက်နှာဖြင့်၊ ကျဉ်းမြောင်းသော ယောနိတံခါးမှ အခက်အခဲကြားက ထွက်လာရသည်။ နာကျင်မှုကြောင့် နှိပ်စက်ခံနေရသော်လည်း၊ ထိုနာကျင်မှုသည် အသားအရေကို ခွာထုတ်သကဲ့သို့ တူညီသည်။

Verse 62

करपत्रसमस्पर्शं करसंस्पर्शनादिकम् । असौ जातो विजानाति मासमात्रं विमोहितः

မွေးကင်းစဖြစ်သောအခါ၊ လက်သို့မဟုတ် ရွက်ကဲ့သို့ ထိတွေ့မှုများကို သိမြင်လာသော်လည်း၊ လတစ်လခန့်အထိ မောဟမိနေဆဲ ဖြစ်သည်။

Verse 63

प्राक्कर्मवशगस्यास्य गर्भज्ञानं च नश्यति । ततः करोति कर्माणि श्वेतरक्तासितानि च

ဤသတ္တဝါသည် အတိတ်ကံ၏ အာဏာအောက်၌ ရှိသဖြင့် မိခင်ဝမ်းတွင် မှတ်မိခဲ့သော ဉာဏ်ပညာ ပျောက်ကွယ်သွားသည်; ထို့နောက် အဖြူ၊ အနီ၊ အမည်း ဟူသော အမျိုးမျိုးသော ကံလုပ်ရပ်များကို ပြုလုပ်သည်။

Verse 64

अस्थिपट्टतुलास्तंभस्नायुबंधेन यंत्रितम् । रक्तमांसमृदालिप्तं विण्मूत्रद्रव्यभाजनम्

ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် ကြောကြိုးများဖြင့် ချည်နှောင်ထားသော ယန္တရားတစ်ရပ်ဖြစ်၏; အရိုးများသည် တိုင်နှင့် တန်းကဲ့သို့; သွေးနှင့် အသား၏ ရွှံ့ကပ်ကပ်ဖြင့် လိမ်းပတ်ထားပြီး မစင်နှင့် ဆီးတို့၏ အညစ်အကြေးကို ထည့်ထားသော အိုးတစ်လုံးပင် ဖြစ်သည်။

Verse 65

सप्तभित्तिसुसंबद्धं छन्नं रोम तृणैरपि । वदनैकमहाद्वारं गवाक्षाष्टविभूषितम्

၎င်းသည် နံရံခုနစ်ထပ်ဖြင့် ကောင်းစွာချိတ်ဆက်ထားသော အိမ်တစ်လုံးကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ဆံပင်များကို မြက်ကဲ့သို့ အမိုးအကာအဖြစ် ဖုံးလွှမ်းထားသည်; ပါးစပ်သည် တံခါးကြီးတစ်ပေါက်တည်း ဖြစ်၍ ပြတင်းပေါက်ရှစ်ပေါက်ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။

Verse 66

ओष्ठद्वयकपाटं च दंतार्गलविमुद्रितम् । नाडीस्वेदप्रवाहं च कफपित्तपरिप्लुतम्

နှုတ်ခမ်းနှစ်ဖက်သည် တံခါးပြားကဲ့သို့ ဖြစ်၍ သွားများ၏ တံခါးတံဖြင့် ပိတ်တံဆိပ်ထားသည်; နာဒီလမ်းကြောင်းများတွင် ချွေးစီးဆင်းပြီး ချွဲနှင့် သည်းရည်တို့ဖြင့် ပြည့်လျှံနေသည်။

Verse 67

जराशोकसमाविष्टं कालवक्त्रानलस्थितम् । रागद्वेषादिभिर्ध्वस्तं षट्कौशिकसमुद्भवम्

၎င်းသည် အိုမင်းခြင်းနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး ကာလ၏ ဟာလှောင်သော ပါးစပ်မီးအတွင်း၌ တည်ရှိသည်; ရာဂ၊ ဒွေသ စသည့် အရာများကြောင့် ချိုးဖျက်ခံရကာ အလွှာခြောက်ပါးမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ကိုယ်ခန္ဓာ ဖြစ်သည်။

Verse 68

एवं संजायते पुंसो देहगेहमिदं द्विज । यस्मिन्वसति क्षेत्रज्ञो गृहस्थो बुद्धिगेहिनी

ဤသို့ပင်၊ အို ဒွိဇ၊ လူတစ်ဦးအတွက် «ကိုယ်ခန္ဓာအိမ်» ဟူသောအရာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုအိမ်အတွင်း၌ က్షೇತ್ರज्ञ (ကွက်ခေတ်ရဇ္ဉ) သည် ဉာဏ်အိမ်၌ အိမ်ထောင်ရှင်ကဲ့သို့ နေထိုင်၏။

Verse 69

मोक्षं स्वर्गं च नरकमास्ते संसाधयन्नपि

သူသည် မောက္ခ၊ ကောင်းကင်ဘုံ၊ သို့မဟုတ် နရကကို ရောက်နိုင်သည်—မိမိအကျိုးရလဒ်ကို ကြိုးစားတည်ဆောက်နေစဉ်တောင်ပင်။