
သနကာသည် နာရဒအား «ရှရဒ္ဓာ» သည် ဓမ္မအားလုံး၏ အမြစ်ဖြစ်ပြီး «ဘက္တိ» သည် စိဒ္ဓိအားလုံး၏ အသက်သွေးကြောဖြစ်ကြောင်း သင်ကြားသည်။ ဘက္တိမရှိလျှင် ဒါန၊ တပစ်၊ အရှ္ဝမေဓကဲ့သို့ ယဇ္ဉကြီးများပင် အကျိုးမရှိ; ယုံကြည်ခြင်းရှိလျှင် အလုပ်သေးသေးလေးများပင် ရေရှည်ပုဏ္ဏယနှင့် ကီရတိကို ပေးနိုင်သည်။ ထို့နောက် ဘက္တိကို ဝဏ္ဏာශ්ရမ-အာစာရနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ သတ်မှတ်ထားသော အကျင့်အကြံကို စွန့်လွှတ်သူသည် «ပတိတ» ဖြစ်ပြီး ဝေဒန္တပညာ၊ ဘုရားဖူးခရီး၊ ယဇ္ဉတို့ကလည်း အာစာရစွန့်သူကို မကယ်နိုင်ဟု ဆိုသည်။ ဘက္တိသည် စတ်-သင်္ဂမှ ပေါက်ဖွားပြီး ထိုစတ်-သင်္ဂသည် အတိတ်ပုဏ္ဏယကြောင့် ရရှိသည်; သီလရှိသူတို့၏ ကောင်းမွန်သော သင်ကြားချက်က အတွင်းအမှောင်ကို ဖယ်ရှားသည်။ နာရဒက ဘဂဝန်၏ ဘက္တများ၏ လက္ခဏာနှင့် အဆုံးအဖြတ်ကို မေးသဖြင့် သနကာသည် မာရကဏ္ဍေယ၏ လျှို့ဝှက်သင်ခန်းစာကို စတင်ဖော်ပြသည်။ အခန်းသည် ကောစမိုလောဂျီ-သီဝါဒဘက်သို့ ပြောင်းကာ ပရလယကာလတွင် ဗိဿနုသည် အမြင့်ဆုံး အလင်းဖြစ်ခြင်း၊ က్షီရ-သာဂရ၌ ဒေဝများ၏ စတုတ္တိ၊ ဗိဿနု၏ ကရုဏာပြည့် အာမခံချက်တို့ကို ဖော်ပြသည်။ မೃကဏ္ဍု၏ တပစ်နှင့် စတုတ္တိတို့၏ အဆုံးတွင် ဗိဿနုက အပေးအယူအဖြစ် သူ၏ သားအဖြစ် မွေးဖွားမည်ဟု ကတိပေးကာ ဘက္တိ၏ ကယ်တင်နိုင်မှုကို ဇာတ်လမ်းပုံစံဖြင့် ထူထောင်သည်။
Verse 1
सनक उवाच । श्रद्धापूर्वाः सर्वधर्मा मनोरथफलप्रदाः । श्रद्धयासाध्यते सर्वं श्रद्धया तुष्यते हरिः ॥ १ ॥
သနက ပြောသည်—ဓမ္မအမျိုးမျိုးအားလုံးသည် သဒ္ဓါ (śraddhā) ကို အခြေခံ၍ လူ၏အလိုဆန္ဒအတိုင်း အကျိုးဖလကို ပေးတတ်သည်။ သဒ္ဓါဖြင့် အရာအားလုံး ပြီးမြောက်နိုင်ပြီး၊ သဒ္ဓါဖြင့် ဟရီ (Hari) သခင်သည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူ၏။
Verse 2
भक्तिर्भक्त्यैव कर्त्तव्यातथा कर्माणि भक्तितः । कर्मश्चद्धाविहीनानि न सिध्यन्तिं द्विजोत्तमाः ॥ २ ॥
ဘက္တိ (bhakti) သည် ဘက္တိဖြင့်ပင် ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုနည်းတူ ကర్మအခမ်းအနားတို့ကိုလည်း ဘက္တိမှ ထွက်ပေါ်သော စိတ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည်။ သဒ္ဓါမရှိသော ကర్మတို့သည် မအောင်မြင်နိုင်ကြ၊ အို ဒွိဇောတ္တမ—နှစ်ကြိမ်မွေးမြတ်သူတို့အထဲက အကောင်းဆုံးတို့။
Verse 3
यथाऽलोको हि जन्तूनां चेष्टाकारणतां गतः । तथैव सर्वसिद्धीनां भक्तिः परमकारणम् ॥ ३ ॥
အလင်းရောင်သည် သတ္တဝါတို့၏ လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်မှုကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းဖြစ်သကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ စိဒ္ဓိအမျိုးမျိုး အားလုံးအတွက် ဘက္တိ (bhakti) သည် အမြင့်ဆုံး အကြောင်းရင်းဖြစ်၏။
Verse 4
यथा समस्त लोकानां जीवनं सलिलं स्मृतम् । तथा समस्तसिद्धीनां जीवनं भक्तिरिष्यते ॥ ४ ॥
လောကအားလုံး၏ အသက်သည် ရေဟု မှတ်ယူသကဲ့သို့၊ စိဒ္ဓိ (siddhi) အားလုံး၏ အသက်သည် ဘက္တိ (bhakti) ဟု သတ်မှတ်ကြ၏။
Verse 5
यथा भूमिं समाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः । तथा भक्तिं समाश्रित्य सर्वकार्य्याणि साधयेत् ॥ ५ ॥
သတ္တဝါအားလုံးသည် မြေကြီးကို အားကိုး၍ အသက်ရှင်သကဲ့သို့၊ ဘက္တိ (bhakti) ကို အားကိုးလျှင် လုပ်ငန်းအားလုံးနှင့် ရည်မှန်းချက်အားလုံးကို ပြီးမြောက်စေနိုင်၏။
Verse 6
श्रद्धाबँल्लभते धर्म्मं श्रद्धावानर्थमाप्नुयात् । श्रद्धया साध्यते कामः श्रद्धावान्मोक्षमान्पुयात् ॥ ६ ॥
ယုံကြည်ခြင်း (श्रद्धा) ဖြင့် ဓမ္မကို ရရှိ၏။ ယုံကြည်သူသည် အကျိုးစီးပွားကို ရ၏။ ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒကို ပြည့်စုံစေ၏။ ယုံကြည်သူသည် မောက္ခ (moksha) ကို ရောက်၏။
Verse 7
न दानैर्न तपोभिर्वा यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः । भक्तिहीनेर्मुनिश्चेष्ठ तुष्यते भगवान्हरिः ॥ ७ ॥
ဒါနဖြင့်မဟုတ်၊ တပဖြင့်မဟုတ်၊ ဒက္ခိဏာများစွာပါသော ယဇ္ဉများဖြင့်လည်းမဟုတ်—အို မုနိအမြတ်—ဘက္တိမရှိသူကို ဘဂဝန် ဟရီ မနှစ်သက်တော်မူ။
Verse 8
मेरुमात्रसुवर्णानां कोटिकोटिसहस्रशः । दत्ता चाप्यर्थनाशाय यतोभक्तिविवर्जिता ॥ ८ ॥
မေရုတောင်အရွယ် ရွှေကို ကုဋိကုဋိထောင်ပေါင်းများစွာ ပေးလှူသော်လည်း၊ ဘက္တိကင်းလျှင် အဆုံးတွင် ပျက်စီးခြင်းသို့သာ ဦးတည်၏။
Verse 9
अभक्त्या यत्तपस्तप्तैः केवलं कायशोषणम् । अभक्त्या यद्धुतं हव्यं भस्मनि न्यस्तहव्यवत् ॥ ९ ॥
ဘက္တိမရှိဘဲ ကျင့်သုံးသော တပဿာသည် ကိုယ်ခန္ဓာကိုသာ ခြောက်သွေ့ပင်ပန်းစေခြင်းသာ ဖြစ်၏။ ဘက္တိမရှိဘဲ ဆက်ကပ်သော ဟဝျာသည် မီးခိုးပြာပေါ်တွင် ထားသော ပူဇော်ပစ္စည်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 10
यत्किञ्चित्कुरुते कर्म्मश्रद्धयाऽप्यणुमात्रकम् । तन्नाम जायते पुंसां शाश्वतं प्रतीदायकम् ॥ १० ॥
လူတစ်ယောက်က ယုံကြည်သဒ္ဓာဖြင့် အလွန်သေးငယ်သည့် ကုသိုလ်ကမ္မတစ်စုံတစ်ရာကိုပင် ပြုလုပ်လျှင်၊ ထိုကမ္မသည် ထိုသူအတွက် အမြဲတမ်း အသိအမှတ်ပြုမည့် ကုသိုလ်နှင့် နာမဂုဏ်ကို ဖြစ်စေ၏။
Verse 11
अश्वमेघसहस्त्रं वा कर्म्म वेदोदितं कृतम् । तत्सर्वं निष्फलं ब्रह्मन्यदि भक्तिविवर्जितम् ॥ ११ ॥
အရှွမေဃယဇ్ఞကို တစ်ထောင်ကြိမ် ပြုလုပ်သော်လည်း၊ သို့မဟုတ် ဝేదက ညွှန်ကြားသည့် ကမ္မတစ်စုံတစ်ရာကို ပြုလုပ်သော်လည်း၊ အို ဘြဟ္မဏ၊ ဘက္တိမပါလျှင် ထိုအားလုံးသည် အကျိုးမရှိ ဖြစ်သွား၏။
Verse 12
हरिभक्तिः परा नॄणां कामधेनूपमा स्मृता । तस्यां सत्यां पिबन्त्यज्ञाः संसारगरलं ह्यहो ॥ १२ ॥
ဟရိဘက္တိသည် လူသားတို့အတွက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်၍ ကာမဓေနု—ဆန္ဒပြည့်စုံစေသော နွားမ—ကဲ့သို့ဟု မှတ်ယူကြ၏။ သို့ရာတွင် ထိုစစ်မှန်သော ဘက္တိရှိနေသော်လည်း မသိမြင်သူတို့သည်—အဟို—သံသရာ၏ အဆိပ်ကိုပင် သောက်နေကြ၏။
Verse 13
असारभूते संसारे सारमेतदजात्मज । भगवद्भक्तसङ्गश्च हरिभक्तिस्तितिक्षुता ॥ १३ ॥
အဇ၏သား (ဗြဟ္မာ) အို၊ အနှစ်သာရမရှိသော သံသရာလောက၌ အနှစ်သာရဟူသည် ဤတစ်ခုတည်းသာ—ဘဂဝန်၏ ဘက္တတို့နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်း၊ ဟရိဘက္တိ၊ နှင့် တည်ကြည်သော သည်းခံမှု ဖြစ်၏။
Verse 14
असूयोपेतमनसां भक्तिदानादिकर्म्म यत् । अवेहि निष्फलं ब्रहंस्तेषां दूरतरो हरिः ॥ १४ ॥
အို ဗြာဟ္မဏ၊ အပြစ်ရှာမနာလိုစိတ် (အဆူယာ) ဖြင့် စိတ်ပြည့်နေသူတို့၏ ဘက္တိ၊ ဒါန စသည့် ကုသိုလ်ကမ္မများသည် အကျိုးမရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထိုသူတို့အတွက် ဟရီသည် အလွန်ဝေးကွာနေ၏။
Verse 15
परिश्रियाभितत्पानां दम्भाचाररतात्मनाम् । मृषा तु कुर्वतां कर्म तेषां दूरतरो हरिः ॥ १५ ॥
လောကီဒုက္ခပူလောင်မှုကြောင့် လောင်ကျွမ်းနေသော်လည်း ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပျက်ကွက်သော ဟန်ဆောင်အကျင့် (ဒမ္ဘ) ကိုသာ လိုက်နာပြီး လိမ်လည်ကာ ကမ္မကို ပြုသူတို့အတွက် ဟရီ (ဗိဿနု) သည် အလွန်ဝေးကွာနေ၏။
Verse 16
पृच्छतां च महाधर्म्मान्वदतां वै मृषा च तान् । धर्मेष्वभक्तिमनसां तेषां दूरतरो हरिः ॥ १६ ॥
အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မများကို မေးမြန်းသူတို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ထိုဓမ္မကို ပြောဆိုသော်လည်း မုသာပြောသူတို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ဓမ္မကိစ္စများတွင် ပါဝင်နေသော်လည်း ဘက္တိမရှိသော စိတ်ရှိသူတို့အတွက် ဟရီသည် ဝေးကွာနေ၏။
Verse 17
वेदप्रणिहितो धर्म्मो धर्म्मो वेदो नारायणः परः । तत्राश्रद्धापरा ये तु तेषां दूरतरो हरिः ॥ १७ ॥
ဓမ္မသည် ဝေဒမှ တည်ထောင်ထား၏၊ ဝေဒသည်လည်း ဓမ္မပင် ဖြစ်၏။ အမြင့်မြတ်ဆုံးမှာ နာရာယဏ ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ထိုအရာ၌ ယုံကြည်မှုမရှိဘဲ မယုံကြည်ခြင်းကိုသာ လိုက်နာသူတို့အတွက် ဟရီသည် အလွန်ဝေးကွာနေ၏။
Verse 18
यस्य धर्म्मविहीनानि दिनान्यायान्ति यान्ति च । स लोहकारभस्त्रेव श्वसन्नपि न जीवति ॥ १८ ॥
ဓမ္မမရှိဘဲ နေ့ရက်များ လာသွားနေသူသည် သံပန်းသမား၏ လေဖောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ အသက်ရှူဝင်ရှူထွက်နေသော်လည်း အမှန်တကယ် မအသက်ရှင်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 19
धर्मार्थकाममोक्षाख्याः पुरुषार्थाः सनातनाः । श्रद्धावतां हि सिध्यन्ति नान्यथा ब्रह्मनन्दन ॥ १९ ॥
ဓမ္မ၊ အတ္ထ၊ ကာမ၊ မောက္ခ—ဤတို့သည် လူ့ဘဝ၏ အနန္တရည်မှန်းချက်များ ဖြစ်၏။ ယုံကြည်ခြင်း (သဒ္ဓါ) ရှိသူတို့သာ အမှန်တကယ် ပြည့်စုံနိုင်ပြီး၊ မဟုတ်လျှင် မပြည့်စုံနိုင်၊ အို ဗြဟ္မာ၏ သားတော်။
Verse 20
स्वाचारमनतिक्रम्य हरिभक्तिपरो हि यः । स याति विष्णुभवनं यद्वै पश्यन्ति सूरयः ॥ २० ॥
မိမိ၏ သင့်လျော်သော အကျင့် (svācāra) ကို မလွန်ကျူးဘဲ ဟရီအား ဘက္တိဖြင့် အလွန်အမင်း ဆည်းကပ်သူသည် အမှန်တကယ် ဗိෂ္ဏု၏ နေရာတော် (Viṣṇu-bhavana) သို့ ရောက်၏—ပညာရှိ ရှင်တော်များ မြင်တွေ့သော အလောက။
Verse 21
कुर्वन्वेदोदितान्धर्म्मान्मुनीन्द्र स्वाश्रमोचितान् । हरिध्यानपरोयस्तु स याति परमं पदम् ॥ २१ ॥
အို မုနိအိန္ဒြ (ရဟန္တာတို့၏ အထွဋ်)၊ မိမိ၏ အာရှရမနှင့် ကိုက်ညီသော ဝေဒက ညွှန်ကြားသည့် ဓမ္မများကို ဆောင်ရွက်ကာ ဟရီကို သာမန်မဟုတ်ဘဲ ဓျာနဖြင့် အမြဲတမ်း အာရုံပြုသူသည် အမြင့်ဆုံး အခြေအနေ (ပရမပဒ) သို့ ရောက်၏။
Verse 22
आचारप्रभवो धर्मः धर्म्मस्य प्रभुरच्युतः । आश्रमाचारयुक्तेन पूजितः सर्वदा हरिः ॥ २२ ॥
ဓမ္မသည် အကျင့်အကြံ (ācāra) မှ ပေါ်ပေါက်၏၊ ဓမ္မ၏ အထွဋ်အာဏာရှင်မှာ အချျုတ (Acyuta) သခင်တော် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အာရှရမတို့၏ စည်းကမ်းအကျင့်နှင့် ပြည့်စုံသူသည် ဟရီကို အမြဲတမ်း ပူဇော်ရမည်။
Verse 23
यः स्वाचारपरिभ्रष्टः साङ्गवेदान्तगोऽपि वा । स एव पतितो ज्ञेयो यतः कर्मबहिष्कृतः ॥ २३ ॥
မိမိ၏ မှန်ကန်သော အကျင့် (svācāra) မှ လွဲချော်သွားသူသည်၊ အင်္ဂဝေဒနှင့်အတူ ဝေဒန္တကို ကျွမ်းကျင်ထားသော်လည်း၊ “ကျဆုံးသူ” (ပတိတ) ဟုသာ သိရမည်။ အကြောင်းမှာ သူသည် ဝေဒက ကర్మနှင့် ပူဇော်ပွဲများမှ ဖယ်ရှားခံရသောကြောင့် ဖြစ်၏။
Verse 24
हरिभक्तिपरि वाऽपि हरिध्यानपरोऽपि वा । भ्रष्टो यः स्वाश्रमाचारात्पतितः सोऽभिधीयते ॥ २४ ॥
ဟရီကို ဘက္တိဖြင့် ကိုးကွယ်သူဖြစ်စေ၊ ဟရီကို သာမန်မဟုတ် စိတ်တည်၍ ဓ്യာနပြုသူဖြစ်စေ၊ မိမိအာရှရမအကျင့်အကြံ (အာစာရ) မှ လွဲချော်ကျသွားလျှင် ထိုသူကို «ပတိတ» (ကျဆုံးသူ) ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 25
वेदो वा हरिभक्तिर्वा भक्तिर्वापि महेश्वरे । आचारात्पतितं मूढं न पुनाति द्विजोत्तम ॥ २५ ॥
ဗေဒဖြစ်စေ၊ ဟရီဘက္တိဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် မဟေရှ္ဝရ (Mahēśvara) အပေါ် ဘက္တိဖြစ်စေ—အာစာရမှ ကျဆုံးသွားသော မိုက်မဲသူကို မသန့်စင်နိုင်ပါ၊ အို ဒွိဇအုတ်တမ (နှစ်ကြိမ်မွေးမြတ်သူတို့အထွဋ်)။
Verse 26
पुण्यक्षेत्राभिगमनं पुण्यतीर्थनिषेवणम् । यज्ञो वा विविधो ब्रह्मंस्त्यक्ताचारंन रक्षति ॥ २६ ॥
ပုဏ္ဏယကေတ္တ (ပုဏ္ဏယဒေသ) သို့ သွားရောက်ခြင်း၊ ပုဏ္ဏယတီရ္ထ (သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ) ကို ဆည်းကပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ယဇ္ဉ အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်ခြင်းတို့သည်—အို ဘြာဟ္မဏ—အာစာရကို စွန့်ပစ်သူကို မကာကွယ်နိုင်ပါ။
Verse 27
आचारात्प्राप्यते स्वर्ग आचारात्प्राप्यते सुखम् । आचारात्प्राप्यते मोक्ष आचारात्किं न लभ्यते ॥ २७ ॥
အာစာရမှတစ်ဆင့် ကောင်းကင်ဘုံကို ရရှိသည်၊ အာစာရမှတစ်ဆင့် သုခကို ရရှိသည်။ အာစာရမှတစ်ဆင့် မောက္ခကို ရရှိသည်—အာစာရဖြင့် မရနိုင်သည့် အရာ ဘာရှိသနည်း။
Verse 28
आचाराणांतु सर्वेषां योगानां चैव सत्तम् । हरिभक्तेपरि तथा निदानं भक्तिरिष्यते ॥ २८ ॥
အာစာရ အမျိုးမျိုးနှင့် ယောဂ အမျိုးမျိုးတို့အနက်—အို သီလဝန်တို့အထွဋ်—ဆုံးဖြတ်ကာရဏ (နိဒါန) ဟူသည်မှာ ဘက္တိဟု ကြေညာထားသည်၊ အထူးသဖြင့် ဟရီအပေါ် ဘက္တိဖြစ်သည်။
Verse 29
भक्त्यैव पूज्यते विष्णुर्वाञ्छितार्थफलप्रदः । तस्मात्समस्तलोकानां भक्तिर्मातेति गीयते ॥ २९ ॥
အလိုရှိသော အကျိုးफलကို ပေးသနားတော်မူသော ဗိဿနုကို ဘက္တိ (bhakti) ဖြင့်သာ ပူဇော်ရသည်။ ထို့ကြောင့် လောကအားလုံးအတွက် ဘက္တိကို မိခင်ဟု ချီးမွမ်းကြသည်။
Verse 30
जीवन्ति जन्तवः सर्वे यथा मातराश्रिताः । तथा भक्तिं समाश्रित्य सर्वे जीवन्ति धार्म्मिकाः ॥ ३० ॥
သတ္တဝါအားလုံးသည် မိခင်ကို အားကိုး၍ အသက်ရှင်သကဲ့သို့၊ ဓမ္မတရားရှိသူအားလုံးလည်း ဘက္တိ (bhakti) ကို ခိုလှုံ၍ အသက်ရှင်ကြသည်။
Verse 31
स्वाश्रमाचारयुक्तस्य हरिभक्तिर्यदा भवेत् । न तस्य त्रिषु लोकेषु सदृशोऽस्त्यजनन्दन ॥ ३१ ॥
အဇ (ဗြဟ္မာ) ၏ မျိုးဆက်ရေ၊ မိမိ၏ အာရှရမ အကျင့်အကြံ၌ တည်မြဲသူ၌ ဟရီ (Hari) အပေါ် ဘက္တိ ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ၊ လောကသုံးပါးတွင် သူနှင့် တူညီသူ မရှိတော့။
Verse 32
भक्त्या सिध्यन्ति कर्म्माणि कर्म्माणि कर्म्माभिस्तुष्यते हरिः । तस्मिंस्तुष्टे भवेज्ज्ञानं ज्ञानान्मोक्षमवाप्यते ॥ ३२ ॥
ဘက္တိဖြင့် ကర్మ (ဝတ္တရား) များ ပြည့်စုံစေသည်။ ထိုကర్మများကြောင့်ပင် ဟရီ (Hari) သာယာတော်မူသည်။ သူတော်မူသော် အမှန်တရား၏ ဉာဏ် ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ထိုဉာဏ်မှ မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိသည်။
Verse 33
भक्तिस्तु भगवद्भक्तसङ्गेन खलु जायते । सत्सङ्गं प्राप्यते पुम्भिः सुकृतैः पूर्वसञ्चितैः ॥ ३३ ॥
ဘက္တိသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် ဘဂဝန်၏ ဘက္တများနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် ပေါ်ပေါက်သည်။ ထိုသန့်ရှင်းသော သတ္စင်္ဂကို လူသည် အတိတ်က စုဆောင်းထားသော ကုသိုလ်ကံ (စုပြီးသော စုကရိတ) ကြောင့် ရရှိသည်။
Verse 34
वर्णाश्रमाचाररता भगवद्भक्तिलालसाः । कामादिदोष्नि र्मुक्तास्ते सन्तो लोकशिक्षकाः ॥ ३४ ॥
ဝဏ္ဏာ-အာရှရမ အကျင့်ဝတ္တရားတို့၌ တည်ကြည်၍ ဘဂဝန်ထံ ဘက္တိကို လိုလားသူ၊ ကာမစသည့် အပြစ်ဒေါသများမှ လွတ်ကင်းသူတို့သည် စန္တပုဂ္ဂိုလ်အမှန်၊ လောကကို သင်ကြားပေးသော ဆရာများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 35
सत्ङ्गः परमो ब्रह्मन्न लभ्येताकृतात्मनाम् । यदि लभ्येत विज्ञेयं पुण्यं जन्मान्तरार्जितम् ॥ ३५ ॥
အို ဘြာဟ္မဏာ၊ အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးမှာ စတ္သင်္ဂ (သန့်ရှင်းသူတို့နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်း) ဖြစ်သော်လည်း မိမိအတွင်းစိတ်ကို မထိန်းသိမ်းနိုင်သူတို့အတွက် မရနိုင်။ ရရှိလာပါက ယခင်ဘဝများတွင် စုဆောင်းခဲ့သော ကုသိုလ်၏ အကျိုးဟု သိမှတ်ရမည်။
Verse 36
पूर्वार्जितानि पापानि नाशमायान्ति यस्य वै । सत्सङ्गतिर्भवेत्तस्य नान्यथा घटते हि सा ॥ ३६ ॥
သီလဝါသူတို့၏ စတ္သင်္ဂကို ရရှိသူအတွက် ယခင်က စုဆောင်းခဲ့သော အပြစ်ပာပများသည် အမှန်တကယ် ပျက်စီးသွားသည်။ ထိုသန့်ရှင်းသော ပေါင်းသင်းမှုသည် သူ့အတွက် ဖြစ်ပေါ်လာသည်—အခြားနည်းဖြင့် မဖြစ်နိုင်ချေ။
Verse 37
रविर्हि रशिमजालेन दिवा हन्तिबहिस्तमः । सन्तः सूक्तिमरीच्योश्चान्तर्ध्वान्तं हि सर्वदा ॥ ३७ ॥
နေမင်းသည် ရောင်ခြည်ကွန်ယက်ဖြင့် နေ့ခင်းတွင် အပြင်ဘက်အမှောင်ကို ဖျက်သကဲ့သို့၊ စန္တပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း သုကတိစကား၏ ရောင်ခြည်များဖြင့် အတွင်းအမှောင် (အဝိဇ္ဇာ) ကို အမြဲတမ်း ပယ်ဖျက်ကြသည်။
Verse 38
दुर्लभाः पुरुषा लोके भगवद्भक्तिलालसाः । तेषां सङ्गो भवेद्यस्य तस्य शान्तिर्हि शाश्वती ॥ ३८ ॥
ဤလောက၌ ဘဂဝန်ထံ ဘက္တိကို လိုလားတောင့်တသူတို့သည် အလွန်ရှားပါးသည်။ ထိုဘက္တတို့နှင့် ပေါင်းသင်းခွင့်ရသူသည် အမြဲတမ်းတည်မြဲသော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိမည်။
Verse 39
नारद उपाच । किंलक्षणा भागवतास्ते च किं कर्म्म कुर्वते । तेषां लोको भवेत्कीदृक्तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वतः ॥ ३९ ॥
နာရဒ မိန့်တော်မူသည်။ «ဘဂဝန်၏ ဘာဂဝတ (ဘက်တ) များ၏ လက္ခဏာသည် အဘယ်နည်း။ သူတို့သည် မည်သည့် ကర్మကို ပြုလုပ်ကြသနည်း။ သူတို့ရောက်သည့် လောက (ဂတိ) သည် မည်သို့ဖြစ်သနည်း။ အမှန်တရားအတိုင်း အကုန်လုံး ပြောပြပါ»။
Verse 40
त्वं हि भक्तो रमेशस्य देवदेवस्य चक्रिणः । एतान्निगदितुं शक्तस्त्वतो नास्त्यधिकोऽपरः ॥ ४० ॥
အကြောင်းမူကား သင်သည် ရမေရှ (ဒေဝဒေဝ၊ စက်ရင်—စက်ရကိုင်ရှင်) ၏ ဘက်တ ဖြစ်၏။ ဤအကြောင်းအရာတို့ကို ကြေညာပြောဆိုနိုင်သူမှာ သင်ပင်ဖြစ်၍၊ ဤကိစ္စ၌ သင်ထက် မြင့်သူမရှိ၊ သင်နှင့် တန်းတူသူလည်း မရှိ။
Verse 41
सनक उवाच । श्रृणु ब्रह्मन्परं गुह्यं मार्कण्डेयस्य धीमनः । यमुवाच जगन्नाथो योगनिद्राविमोचितः ॥ ४१ ॥
သနက မိန့်တော်မူသည်။ «ဟေ ဘြာဟ္မဏ၊ အလွန်မြင့်မြတ်၍ အလွန်လျှို့ဝှက်သော သင်ခန်းစာကို နားထောင်လော့—ဉာဏ်ကြီး မာရကဏ္ဍေယအား ယောဂနိဒ္ဒရာမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် जगန္နာထ (လောက၏ အရှင်) က မိန့်ကြားခဲ့သည့် စကားတော်ကို»။
Verse 42
योऽसौ विष्णुः परं ज्योतिर्देवदेवः सनातनः । जगदूपी जगत्कर्त्ता शिवब्रह्म स्वरुपवान् ॥ ४२ ॥
ထိုဗိဿဏုသည် အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်ဖြစ်၍၊ ဒေဝဒေဝ သနာတန ဖြစ်၏။ လောက၏ ကိုယ်တိုင်သော ရုပ်သဘောဖြစ်ပြီး လောကကို ဖန်ဆင်းသူလည်း ဖြစ်ကာ၊ ရှိဝနှင့် ဘြဟ္မာ၏ သဘောသဏ္ဍာန်ကိုလည်း ဆောင်ထား၏။
Verse 43
युगान्ते रौद्ररुपेण ब्रह्माण्डलसबृंहितः । जगत्येकार्णवीभूते नष्टे स्थावरजङ्गमे ॥ ४३ ॥
ယုဂအဆုံး၌ ရောဒြရုပ်သဏ္ဍာန်အဖြစ် ထင်ရှားကာ ဘြဟ္မာဏ္ဍလကို အပြည့်အဝ ဖြန့်ကျက်လျက်၊ လောကသည် တစ်မဟာသမုဒ္ဒရာတည်း ဖြစ်လာပြီး အတည်တံ့သော သတ္တဝါနှင့် လှုပ်ရှားသော သတ္တဝါ အားလုံး ပျက်စီးသွားသောအခါ—
Verse 44
भगवानेव शेषात्मा शेते वटदले हरिः । असंख्याताब्जजन्माद्यैराभूषिततनूरूहः ॥ ४४ ॥
ဟရီဘုရားတော်သည် ရှေရှ (Śeṣa) ကို အတွင်းသဘောအဖြစ်ထား၍ ဗညန်ရွက်ပေါ်တွင် လဲလျောင်းတော်မူ၏။ ကိုယ်တော်၏အင်္ဂါရပ်များသည် မရေတွက်နိုင်သော ကြာပန်းမွေးဖွားမှုများနှင့် အံ့ဖွယ်လက္ခဏာများဖြင့် အလှဆင်ထား၏။
Verse 45
पादाङ्गुष्टाग्रनिर्यातगङ्गाशीताम्बुपावनः । सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरो देवो ब्रह्माण्डग्रासंबृंहितः ॥ ४५ ॥
ကိုယ်တော်၏ ခြေမကြီးအဖျားမှ ဂင်္ဂါ (Gaṅgā) မြစ်သည် ထွက်ပေါ်လာ၍ အေးမြသောရေသည် အရာအားလုံးကို သန့်စင်ပေး၏။ ထိုဘုရားသည် အလွန်သေးငယ်သည့်အရာထက်ပင် ပိုသေးသော်လည်း ဘြဟ္မာဏ္ဍ (brahmāṇḍa) တစ်လုံးလုံးကို မျိုယူနိုင်လောက်အောင် အလွန်ကျယ်ဝန်းတော်မူ၏။
Verse 46
वटच्छदे शयानोऽभूत्सर्वशक्तिसमन्वितः । तस्मिन्स्थाने महाभागो नारायणपरायणः । मार्कंडेयः स्थिनस्तस्य लीलाः पश्यन्महेशितुः ॥ ४६ ॥
ဗညန်အုပ်အောက်၌ လဲလျောင်းနေစဉ် ကိုယ်တော်သည် အင်အားအာဏာအားလုံးနှင့် ပြည့်စုံလာ၏။ ထိုနေရာတည်းတွင် နာရာယဏ (Nārāyaṇa) ကိုသာ အားကိုးသည့် မဟာကံကောင်းသော ရှင်မားကဏ္ဍေယ (Mārkaṇḍeya) သည် နေထိုင်ကာ အမြင့်မြတ်ဆုံးသခင်၏ လီလာ (līlā) ကို ကြည့်ရှုနေ၏။
Verse 47
ऋषय ऊचुः । तस्मिन्काले महाघोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । हरिरेकः स्थित इति मुने पूर्वं हि शुश्रुम ॥ ४७ ॥
ရသီတို့က ဆိုကြသည်– «အို မုနိ၊ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကာလ၌ တည်ငြိမ်သည့်အရာနှင့် လှုပ်ရှားသည့်အရာ အားလုံး ပျက်စီးသွားသောအခါ ဟရီတစ်ပါးတည်းသာ ကျန်ရစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယခင်ကတည်းက ကြားဖူးပါသည်»။
Verse 48
जगत्येकार्णवीभूते नष्टे स्थावरंजगमे । सर्वग्रस्तेन हरिणा किमर्थं सोऽवशेषितः ॥ ४८ ॥
ကမ္ဘာလောကသည် သမုဒ္ဒရာတစ်စင်းတည်းဖြစ်သွားပြီး လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် တည်ငြိမ်သည့်အရာ အားလုံး ပျက်စီးသွားသောအခါ အရာအားလုံးကို မျိုယူသည့် ဟရီက ဘာကြောင့် သူ့ကိုသာ ကျန်ရစ်စေခဲ့သနည်း။
Verse 49
परं कौतूहलं ह्यत्रं वर्त्ततेऽतीव सूत नः । हरिकीर्तिसुधापाने कस्यालस्यं प्रजायते ॥ ४९ ॥
အို စူတ၊ ဤနေရာ၌ ကျွန်ုပ်တို့သည် အမြင့်ဆုံးသော စိတ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။ ဟရိ၏ ကီർത്തနာအမృతကို သောက်သုံးရာတွင် မည်သူက ပျင်းရိနိုင်မည်နည်း။
Verse 50
सूत उवाच । आसीन्मुनिर्महाभागो मृकण्डुरिति विश्रुतः । शालग्रामे महातीर्थे सोऽतप्यत महातपाः ॥ ५० ॥
စူတက ဆို၏— ယခင်က မဟာကံကောင်းသော မုနိတစ်ပါး ရှိခဲ့ပြီး မೃကဏ္ဍု ဟု နာမည်ကြီး၏။ ထိုမဟာတပသီသည် သာလဂြာမ မဟာတီရ္ထ၌ ပြင်းထန်သော တပသကို ကျင့်ခဲ့၏။
Verse 51
युगानाम युतं ब्रह्मन्गृणन्ब्रह्म सनातनम् ॥ट । निराहारः क्षमायुक्तः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ ५१ ॥
အို ဘြာဟ္မဏ၊ ယုဂတစ်သောင်းတိုင်အောင် သူသည် အနန္တသော ဘြဟ္မန်ကို ချီးမွမ်းရွတ်ဆိုခဲ့၏။ အစာမစားဘဲ နေထိုင်၍ သည်းခံမှုရှိ၊ သစ္စာ၌ တည်ကြည်ကာ အင်ဒြိယတို့ကို အနိုင်ယူထား၏။
Verse 52
आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यन्विषयनिःस्पृहः । सर्वभूतहितो दान्त स्तताप सुमहत्तपः ॥ ५२ ॥
သတ္တဝါအားလုံးကို မိမိကဲ့သို့ မြင်၍ အာရုံဝတ္ထုတို့အပေါ် မလိုလားမက်မော၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးကို လိုလားသူ၊ ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သူဖြစ်ကာ အလွန်ကြီးမားသော တပသကို ကျင့်ခဲ့၏။
Verse 53
तत्तापःशङ्किताः सर्वे देवा इन्द्रादयस्तदा । परेशं शरणं जग्मुर्नारायणमनामयम् ॥ ५३ ॥
ထိုအခါ အင်ဒြာတို့အပါအဝင် ဒေဝတားအားလုံးသည် ထိုတပသ၏ အပူအင်အားကြောင့် ကြောက်ရွံ့ကာ ရောဂါနှင့် ဒုက္ခကင်းသော အမြင့်ဆုံးအရှင် နာရာယဏထံ သ refuge သွားကြ၏။
Verse 54
क्षीराब्धेरुत्तरं तीरं संप्राप्यत्रिदिवौकसः । तुष्टुवुर्देवदेवेशं पह्मनाभं जगद्गुरुम् ॥ ५४ ॥
နို့ပင်လယ်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းသို့ ရောက်ကြသော ကောင်းကင်နေထိုင်သူ ဒေဝတားတို့သည် ဒေဝတို့၏ ဒေဝရှင် ပဒ္မနာဘ (ဗိဿဏု) ကို၊ စကြဝဠာ၏ ဂုရုအဖြစ် ချီးမွမ်းတော်မူကြ၏။
Verse 55
देवा ऊचुः । नारायणाक्षरानन्त शरणागतपालक । मृकण्डुतपसा त्रस्तान्पाहि नः शरणागतान् ॥ ५५ ॥
ဒေဝတားတို့က ဆိုကြသည်– «အို နာရာယဏ၊ အက္ခရာတော်၊ မပျက်မယွင်း အနန္တတော်၊ ခိုလှုံလာသူတို့ကို ကာကွယ်တော်မူသောအရှင်။ မೃကဏ္ဍု၏ တပသ်ကြောင့် ကြောက်လန့်နေသော ကျွန်ုပ်တို့ ခိုလှုံလာသူတို့ကို ကယ်တင်ကာကွယ်တော်မူပါ»။
Verse 56
जय देवाधिदेवेश जय शङ्खगदाधर । जयो लोकस्वरुपाय जयो ब्रह्माण्डहेतवे ॥ ५६ ॥
အောင်မြင်ပါစေ၊ ဒေဝတို့၏ အထက်တန်းဒေဝရှင်တော်! အောင်မြင်ပါစေ၊ သင်္ခနှင့် ဂဒါကို ကိုင်ဆောင်တော်မူသောအရှင်! အောင်မြင်ပါစေ၊ လောကတို့၏ အရုပ်သဘောတော်! အောင်မြင်ပါစေ၊ ဗြဟ္မာဏ္ဍ၏ အကြောင်းရင်းတော်!
Verse 57
नमस्ते देवदेवेश नमस्ते लोकपावन । नमस्ते लोकनाथाय नमस्ते लोकसाक्षिणे ॥ ५७ ॥
ဒေဝတို့၏ ဒေဝရှင်တော်အား နမസ്കာရ! လောကတို့ကို သန့်စင်တော်မူသောအရှင်အား နမസ്കာရ! လောကနာထ်တော်အား နမസ്കာရ! လောက၏ သက်သေတော်အား နမസ്കာရ!
Verse 58
नमस्ते ध्यानगम्याय नमस्ते ध्यानहेतवे । नमस्ते ध्यानरुपाय नमस्ते ध्यानपाक्षिणे ॥ ५८ ॥
ဓ്യာနဖြင့် ရောက်နိုင်တော်မူသောအရှင်အား နမസ്കာရ! ဓ്യာန၏ အကြောင်းရင်းတော်အား နမസ്കာရ! ဓ്യာနကိုယ်တိုင် အရုပ်သဘောတော်ဖြစ်သောအရှင်အား နမസ്കာရ! ဓ്യာနကို ထောက်ပံ့တင်မြှောက်သော “အတောင်” တော်ဖြစ်သောအရှင်အား နမസ്കာရ!
Verse 59
केशिहन्त्रे नमस्तुभ्यं मधुहन्त्रे परात्मने । नमो भूम्यादिरूपाय नमश्चैतन्यरुपिणे ॥ ५९ ॥
ကေသီကို သတ်ပယ်တော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ မဓုကို သတ်ပယ်တော်မူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္တမန်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ မြေကြီးနှင့် အခြားဓာတ်တရားတို့အဖြစ် ရုပ်သဏ္ဍာန်ရှိတော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ သန့်ရှင်းသော အသိဉာဏ်တရားကိုယ်တိုင်ဖြစ်တော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။
Verse 60
नमो ज्येष्टाय शुद्धाय निर्गुणाय गुणात्मने । अरुपाय स्वरुपाय बहुरुपाय ते नमः ॥ ६० ॥
အရှင်တော်—အဟောင်းဆုံး၊ သန့်ရှင်းတော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ ဂုဏ်တရားတို့ကို ကျော်လွန်သော်လည်း ဂုဏ်တရားတို့အတွင်း အနှစ်သာရဖြစ်တော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ ရုပ်မရှိသော်လည်း မူလရုပ်သဘောရှိတော်မူသော အရှင်တော်၊ တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း များစွာသော ရုပ်ပုံဖြင့် ထင်ရှားတော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။
Verse 61
नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नम्नोमः ॥ ६१ ॥
ကမ္ဘာအကျိုးကို ဆောင်ရွက်တော်မူသော၊ နွားနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့၏ ကောင်းကျိုးကို လိုလားတော်မူသော၊ သာသနာတော်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တော်မူသော ကృష్ణ—ဂోవိန္ဒ အရှင်တော်အား ထပ်တလဲလဲ နမောနမတ်ပြုပါ၏။
Verse 62
नमो हिरण्यगर्भाय नमो ब्रह्मादिरुपिणे । नमः सूर्य्यादिरुपाय हव्यकव्यभुजे नमः ॥ ६२ ॥
ဟိရဏ္ယဂర్భ အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ ဗြဟ္မာနှင့် အခြားဒေဝတားတို့၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ခံယူတော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ နေမင်းနှင့် အခြားအရာတို့အဖြစ် ရုပ်ပုံထင်ရှားတော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ ဒေဝတားတို့အတွက် ဟဝျ (havyā) နှင့် ပိတೃတို့အတွက် ကဝျ (kavyā) ပူဇော်သက္ကာတို့ကို လက်ခံသုံးဆောင်တော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။
Verse 63
नमो नित्याय वन्द्याय सदानन्दैकरुपिणे । नमः स्मृतार्तिनाशाय भूयो भूयो नमो नमः ॥ ६३ ॥
အမြဲတည်တံ့သော၊ ဂုဏ်ပြုကန်တော့ထိုက်သော၊ အစဉ်အမြဲ အာနန္ဒတရားတစ်ပါးတည်းဖြစ်သော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ အရှင်တော်ကို သတိရသူတို့၏ ဒုက္ခဝေဒနာကို ဖျက်ဆီးတော်မူသော အရှင်တော်အား နမောနမတ်ပြုပါ၏။ ထပ်တလဲလဲ နမောနမတ်—နမောနမတ်ပြုပါ၏။
Verse 64
एवं देवस्तुतिं श्रुत्वा भगवान्कमलापतिः । प्रत्यक्षतामगात्तेषां शङ्कचत्रगदाधरः ॥ ६४ ॥
ဤသို့ နတ်တို့၏ စတုတိကို ကြားနာပြီးနောက်၊ ဘဂဝန် ကမလာပတိ (သရီလက္ခမီ၏ သခင်) သည် သူတို့ရှေ့တွင် တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာ၍ သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ ကို ကိုင်ဆောင်တော်မူ၏။
Verse 65
विकचाम्बुजपत्राक्षं सूर्य्यकोटिसमप्रभम् । सर्वालङ्कारसंयुक्तं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ॥ ६५ ॥
ပွင့်လန်းသော ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးတော်ရှိ၍၊ နေမင်း ကုဋေများစွာနှင့် တူညီသော တောက်ပမှုတော်ရှိသည်။ အလှဆင်အင်္ဂါရပ် အားလုံးဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ ရင်ဘတ်တော်တွင် သန့်ရှင်းသော သရီဝတ္ဆ အမှတ်တံဆိပ် ထင်ရှား၏။
Verse 66
पीताम्बरधरं सौम्यं स्वर्णयज्ञोपवीतिनम् । स्तृयमानं मुनिवरैः पार्षदप्रवरावृत्तम् ॥ ६६ ॥
အဝါရောင် ဝတ်ရုံတော်ကို ဝတ်ဆင်၍၊ သဘောနူးညံ့ မင်္ဂလာရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိကာ၊ ရွှေရောင် ယဇ္ဉောပဝီတ (သန့်ရှင်းကြိုး) ကို ဆောင်တော်မူ၏။ မဟာမုနိအထွတ်အမြတ်တို့က ချီးမွမ်းနေကြပြီး၊ အကောင်းဆုံး ပါရ္သဒများက ပတ်လည်ဝန်းရံထား၏။
Verse 67
तं दृष्य्वा देवसंघास्ते तत्तेजोहततेजसः । नमश्चक्रुर्मुदा युक्ता अष्टांगौरवनिं गताः ॥ ६७ ॥
သူ့ကို မြင်သောအခါ၊ မိမိတို့၏ တောက်ပမှုတော်ကိုပင် အလွန်ကျော်လွန်သည့် ဘုရားသခင်၏ တေဇောကြောင့် မီးငြိမ်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသော နတ်အစုအဝေးတို့သည် ဝမ်းမြောက်စွာ နမස්ကာရပြု၍၊ လေးစားခြင်းဖြင့် အဋ္ဌာင်္ဂ ပရဏာမ (ကိုယ်အင်္ဂါရှစ်ပါးဖြင့် လဲကျကန်တော့ခြင်း) ကို ပြုကြ၏။
Verse 68
ततः प्रसन्नो भगवान्मेघगंभीरनिस्वनः । उवाच प्रीणयन्देवान्नतानिन्द्रपुरोगमान् ॥ ६८ ॥
ထို့နောက် မိုးတိမ်မြည်သံကဲ့သို့ နက်ရှိုင်းသော အသံတော်ရှိသည့် ဘဂဝန်သည် ကြည်နူးပျော်ရွှင်တော်မူ၍၊ အင်္ဒြာကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်ထားကာ ဦးညွှတ်ကန်တော့နေသော နတ်တို့ကို ပျော်ရွှင်စေသည့် စကားတော်ကို မိန့်ကြားတော်မူ၏။
Verse 69
श्रीभगवानुवाच । जाने वो मानसं दुःखं मृकण्डुतपसोद्गम् । युष्मान्न बाधते देवाः स ऋषिः सज्जनाग्राणीः ॥ ६९ ॥
ဘုရားသခင် မိန့်တော်မူသည်– «မೃကဏ္ဍု၏ တပသ်ကြောင့် ပေါ်လာသော သင်တို့၏ စိတ်ဒုက္ခကို ငါသိ၏။ ဒေဝတားတို့သည် သင်တို့ကို မနှောင့်ယှက်ကြ; ထို ရှိသည် သုဇနတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်၏»။
Verse 70
संपद्भिः संयुता वापि विपद्भिश्चापि सज्जनाः । सर्वथान्यं न बाधन्ते स्वप्नेऽपि सुरसत्तमाः ॥ ७० ॥
စည်းစိမ်နှင့် ပြည့်စုံသော်လည်းကောင်း၊ အန္တရာယ်နှင့် ကြုံသော်လည်းကောင်း၊ သုဇနတို့သည် မည်သို့မျှ အခြားသူကို မထိခိုက်စေကြ—အို ဒေဝတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ အိပ်မက်ထဲတွင်တောင် မဟုတ်။
Verse 71
सततं बाध्यमानोऽपि विषयाख्यैररातिभिः । अविधायात्मनो रक्षामन्यान्द्वेष्टि कथं सुधीः ॥ ७१ ॥
အာရုံဝတ္ထုဟု ခေါ်သော ရန်သူများက အမြဲတမ်း တိုက်ခိုက်နေသော်လည်း၊ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန်ကို မစီမံသေးဘဲ ပညာရှိသည် အခြားသူကို မုန်းတီးနိုင်မည်နည်း။
Verse 72
तापत्रयाभिधानेन बाध्यमानो हि मानवः । अन्यं क्रीडयितुं शक्तः कथं भवति सत्तमः ॥ ७२ ॥
လူသည် “သုံးမျိုးသော ဒုက္ခ” ဟု ခေါ်သော တာပတရယက ပင်ပန်းနှိပ်စက်နေစဉ်၊ အို သုကောင်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ အခြားသူကို ကစားကွက်သဘောဖြင့် လှည့်စားရန် အင်အား မည်သို့ ရှိနိုင်မည်နည်း။
Verse 73
कर्मणा मनसा वाचा बाधते यः सदा परान् । नित्यं कामादिभिर्युक्तो मूढधीः प्रोच्यते तु सः ॥ ७३ ॥
ကိုယ်ကာယ၊ စိတ်နှလုံး၊ နှုတ်ကပတ်တို့ဖြင့် အခြားသူများကို အမြဲတမ်း ထိခိုက်စေသူ၊ ကာမစိတ်တို့နှင့် အစဉ်ချည်နှောင်နေသူကို ထိုသူသည် “ဉာဏ်မိုက်သူ” ဟု ခေါ်ကြ၏။
Verse 74
यो लोकहितकृन्मर्त्यो गतासुर्यो विमत्सरः । निःशङ्गः प्रोच्यते सद्भिरिहामात्र च सत्तमाः ॥ ७४ ॥
လောကအကျိုးကို ဆောင်ရွက်သော မနုဿသည် မနာလိုမှုကင်း၍ မကပ်ငြိသောသူဖြစ်လျှင်၊ သဒ္ဓာရှိသူကောင်းတို့က ဤဘဝ၌ပင် ထိုသူကို “သတ္တမ” (သီလကောင်းတို့အနက် အကောင်းဆုံး) ဟု ကြေညာကြ၏။
Verse 75
सशङ्कः सर्वदा दुःखी निःशङ्कः सुखमाप्नुयात् । गच्छध्वं स्वालयं स्वस्थाः क्रीडयिष्यति वो न सः ॥ ७५ ॥
သံသယပြည့်နေသူသည် အမြဲဒုက္ခရောက်၏; သံသယကင်းသူသည် ချမ်းသာကို ရ၏။ ယခု သင်တို့သည် စိတ်အေးချမ်းသာစွာ ကိုယ့်အိမ်သို့ ပြန်ကြလော့—သူသည် သင်တို့ကို နောက်တဖန် မနှောင့်ယှက်၊ မလှည့်စားတော့။
Verse 76
भवतां रक्षकश्चाहं विहरध्वं यथासुखम् । इति दत्वा वरं तेषामतसीकुसुमप्रभः ॥ ७६ ॥
«ငါလည်း သင်တို့၏ ကာကွယ်သူ ဖြစ်မည်; သင်တို့သည် စိတ်ချမ်းသာသလို နေထိုင်လှုပ်ရှားကြလော့» ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုသို့ သူတို့အား အာသီသပေးတော်မူပြီးနောက်၊ အတစီပန်းကဲ့သို့ တောက်ပသော အရှင်သည် ဆက်လက်သွားတော်မူ၏။
Verse 77
पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत । तुष्टात्मानः सुरगणां ययुर्नाकं यथागतम् ॥ ७७ ॥
ဒေဝတော်တို့ မျက်မြင်ကြည့်နေစဉ်ပင် ထိုနေရာ၌ပင် ပျောက်ကွယ်သွားတော်မူ၏။ စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်သော ဒေဝတော်အစုတို့သည် လာသကဲ့သို့ပင် နတ်ပြည်သို့ ပြန်သွားကြ၏။
Verse 78
मृकण्डोरपि तुष्टात्मा हरिः प्रत्यक्षतामगात् । अरुपं परमं ब्रह्मस्वप्रकाशं निरञ्जनम् ॥ ७८ ॥
မೃကဏ္ဍုကိုပင် စိတ်တော်နှစ်သက်၍ ဟရိသည် မျက်မြင်ထင်ရှားလာတော်မူ၏—အရုပ်မဲ့ အမြင့်ဆုံး ဗြဟ္မန်၊ ကိုယ်တိုင်တောက်ပ၍ အညစ်အကြေးကင်းစင်သော အရှင်ဖြစ်၏။
Verse 79
अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् । दिव्यायुधधरं दृष्ट्वा मृकण्डुर्विस्मितोऽभवत् ॥ ७९ ॥
အတစီပန်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍ အဝါရောင်ဝတ်စုံဝတ်ဆင်ကာ ဒိဗ္ဗအာယုဓများကို ကိုင်ဆောင်သော မဖျက်မပျက် အချျုတကို မြင်သဖြင့် မೃကဏ္ဍုသည် အံ့ဩတုန်လှုပ်သွား၏။
Verse 80
ध्यानादुन्मील्य नयनं अपश्यद्धरिमग्रतः । प्रसन्नवदनं शान्तं धातारं विश्वतेजसम् ॥ ८० ॥
သမాధိမှ မျက်စိဖွင့်လျက် သူ့ရှေ့တွင် ဟရီကို မြင်ရသည်—မျက်နှာကြည်နူးသဘောကောင်း၍ ငြိမ်းချမ်းတည်ငြိမ်ကာ လောကကို ထိန်းသိမ်းသော အရှင်၊ စကြဝဠာတောက်ပမှုဖြင့် ပြည့်ဝသူ။
Verse 81
रोमाञ्चितशरीरोऽसावानन्दाश्रुविलोचनः । ननाम दण्डवद्भूमौ देवदेव सनातनम् ॥ ८१ ॥
သူ၏ကိုယ်ခန္ဓာမှာ ရောမဉ္စဖြစ်၍ မျက်လုံးများတွင် ఆనန္ဒမျက်ရည်ပြည့်လျက်၊ မြေပြင်ပေါ်တွင် တုတ်တံကဲ့သို့ လဲကျကာ ထာဝရသော ဒေဝဒေဝကို ဦးချခဲ့၏။
Verse 82
अश्रुभिः क्षालयंस्तस्य चरणौ हर्षसंभवैः । शिरस्यञ्चलिमाधाय स्तोतुं समुपचक्रमे ॥ ८२ ॥
ပီတိမှ ပေါက်ဖွားသော မျက်ရည်များဖြင့် သူ၏ ခြေတော်ကို ဆေးကြောကာ၊ လက်အုပ်ချီ၍ ခေါင်းပေါ်တင်လျက်၊ ထို့နောက် ချီးမွမ်းတော်မူရန် စတင်လေ၏။
Verse 83
मृकण्डुरुवाच । नमः परेशाय परात्मरुपिणे परात्परस्प्रात्परतः पराय । अपारपाराय परानुकर्त्रे नमः परेभ्यः परपारणाय ॥ ८३ ॥
မೃကဏ္ဍုက ပြော၏—အမြင့်ဆုံးသော ပရမేశ్వర၊ ပရမာတ္မာ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်တော်ကို နမස්ကာရပါ၏။ အမြင့်ထက် အမြင့်၊ ထို့ထက်လည်း ကျော်လွန်သော အလွန်အလွန်တော်မူသူအား နမස්ကာရပါ၏။ ကမ်းတစ်ဖက်မရောက်နိုင်သော အပားရပားရ၊ သတ္တဝါတို့ကို ပရမသို့ ဦးဆောင်တော်မူသူအား နမස්ကာရပါ၏။ အလွန်ကျော်လွန်သော အလွန်တော်မူသူ၊ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ကူးပို့တော်မူသူအား နမස්ကာရပါ၏။
Verse 84
यो नामजात्यादिविकल्पहीनः शब्दादिदोषव्यतिरेकरुपः । बहुस्वरुपोऽपि निरञ्जनो यस्तमीशमीढ्यं परमं भजामि ॥ ८४ ॥
နာမနှင့် အမျိုးအစားတို့ကဲ့သို့ အယူအဆခွဲခြားမှုအားလုံးမှ ကင်းလွတ်၍၊ စကားနှင့် အသံကြောင့် ဖြစ်သော အပြစ်အနာအဆာတို့ကို ပယ်ဖျက်သည့် သဘာဝတော်ရှိပြီး၊ ပုံသဏ္ဍာန်များစွာ ထင်ရှားသော်လည်း မညစ်မလူးသော ချီးမွမ်းထိုက် အမြင့်ဆုံး အရှင်ကို ကျွန်ုပ် ဘဇနာပြုပါသည်။
Verse 85
वेदान्तवेद्यं पुरुषं पुराणं हिरण्यगर्भादिजगत्स्वरुपम् । अनूपमं भक्ति जनानुकम्पिनं भजामि सर्वेश्वरमादिमीड्यम् ॥ ८५ ॥
ဝေဒန္တအားဖြင့် သိမြင်နိုင်သော၊ အနန္တဘုရားပုရုရှ ပုရာဏတော်၊ ဟိရဏ္ယဂರ್ಭမှ စ၍ ကမ္ဘာလောက၏ သဘာဝတော်ဖြစ်သော၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သကဲ့သို့ ဘက္တိရှိသူတို့ကို ကရုဏာပြုသော၊ ချီးမွမ်းထိုက် အစဉ်အလာမူလ အရှင်တော်—အရှင်အားလုံး၏ အရှင်ကို ကျွန်ုပ် ဘဇနာပြုပါသည်။
Verse 86
पश्यन्ति यं वीतसमस्तदोषा ध्यानैकनिष्ठा विगतस्पृहाश्च । निवृत्तमोहाः परमं पवित्रं नतोऽस्मि संसारनिर्वर्त्तकं तम् ॥ ८६ ॥
အပြစ်အနာအဆာအားလုံးမှ ကင်းစင်၍၊ သမాధိ၌ တစ်သက်တည်း တည်ကြည်ကာ၊ လိုလားတပ်မက်မှုကင်းပြီး မောဟမှ လွတ်မြောက်သူတို့က အမှန်တကယ် မြင်တွေ့သော—အမြင့်ဆုံး သန့်ရှင်းတော်မူသော—ဤလောကသံသရာကို လည်ပတ်စေသော အရှင်တော်အား ကျွန်ုပ် ဦးညွှတ်ပါသည်။
Verse 87
स्मृतार्तिनाशनं विष्णुं शरणागतपालकम् । जगत्सेव्यं जगाद्धाम परेशं करुणाकरम् ॥ ८७ ॥
ကြောက်ရွံ့ချိန်၌ သတိရမိသော် အပူအပင်ကို ဖျက်ဆီးတော်မူသော၊ ရှရဏာဂတ—အလျှောက်အပ်သူတို့ကို ကာကွယ်တော်မူသော၊ ကမ္ဘာလောကအားလုံးက ဝတ်ပြုထိုက်သော၊ လောက၏ အာသရမ—အိမ်တော်ဖြစ်သော၊ အမြင့်ဆုံး အရှင်၊ ကရုဏာသမုဒ္ဒရာ ဗိဿဏုတော်ထံ ကျွန်ုပ် ရှရဏံ ယူပါသည်။
Verse 88
एवं स्तुतः स भगवान्विष्णुस्तेन महर्षिणा । अवाप परमां तुष्टिं शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ८८ ॥
ထိုမဟာရိෂိက ချီးမွမ်းသကဲ့သို့၊ သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ ကိုင်ဆောင်တော်မူသော ဘဂဝန် ဗိဿဏုတော်သည် အမြင့်ဆုံးသော ပီတိ—တုဿတိကို ရရှိတော်မူ၏။
Verse 89
अयालिङ्ग्य मुनिं देवश्चतुर्भिर्दीर्घबाहुभिः । उवाच परमं प्रीत्या वरं वरय सुव्रत ॥ ८९ ॥
ဘုရားသခင်သည် လက်ရှည်လေးလက်ဖြင့် မုနိကိုဖက်ကာ အလွန်ချစ်ခင်ပျော်ရွှင်စွာ မိန့်တော်မူသည်—«သီလဝတ္တကောင်းသူရေ၊ ဆုတောင်းလိုသော အကျိုးတော်ကို ရွေးချယ်လော့၊ မည်သည့်ဆုတောင်းမဆို တောင်းလော့»။
Verse 90
प्रीतोऽस्मि तपसा तेन स्तोत्रेण च तवानघ । मनसा यदभिप्रेतं वरं वरय सुव्रत ॥ ९० ॥
«အပြစ်ကင်းသူရေ၊ သင်၏ တပဿာနှင့် သင်၏ စတုတ္ထရ (ချီးမွမ်းသီချင်း) ကြောင့် ငါနှစ်သက်ပြီ။ သီလဝတ္တတည်ကြည်သူရေ၊ သင်၏စိတ်အတွင်း အမှန်တကယ်လိုလားသော ဆုတောင်းကို ရွေးချယ်လော့»။
Verse 91
मृकण्डुरूवाच । देवदेव जगन्नाथ कृतार्थोऽस्मि न संशयः । त्वद्दर्शनमपुण्यानां दुर्लभं च यतः स्मृतम् ॥ ९१ ॥
မృကဏ္ဍုက ပြောသည်—«ဘုရားတို့၏ဘုရား၊ လောက၏အရှင်၊ ကျွန်ုပ်သည် ပြည့်စုံအောင်မြင်ပြီးပြီ၊ သံသယမရှိပါ။ အကြောင်းမှာ ကုသိုလ်မရှိသူတို့အတွက် သင်၏ဒർശနကို ရရန် ခက်ခဲသည်ဟု မှတ်သားထားကြသည်»။
Verse 92
ब्रह्माद्या यं न पश्यन्ति योगिनः संशितव्रताः । धर्मिष्टा दीक्षिताश्वापि वीतरागा विमत्सराः ॥ ९२ ॥
ဗြဟ္မာတို့အစရှိသော နတ်တို့တောင် မမြင်နိုင်ကြသကဲ့သို့၊ တည်ကြည်သောဝတ္တရှိ ယောဂီများ၊ အလွန်ဓမ္မတရားရှိသူများ၊ ဒိက္ခိတ (သင်္ကာရခံ) များ၊ ရာဂကင်းသူများ၊ မနာလိုမှုကင်းသူများလည်း မမြင်နိုင်ကြ။
Verse 93
तं पश्यामि परं धाम किमतोऽन्यं वरं वृणे । एतेनैव कृतार्थोऽस्मि जनार्दन जगद्गुरो ॥ ९३ ॥
အမြင့်မြတ်ဆုံးသော နေရာတော်ကို ကျွန်ုပ်မြင်ရပြီ—ဤထက်ပို၍ အခြားဆုတောင်းကို ဘာကြောင့် ရွေးမည်နည်း။ ဤတစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် ကျွန်ုပ်ပြည့်စုံပြီ၊ ဂျနာရ္ဒန၊ လောက၏ဂုရုတော်။
Verse 94
यत्रामस्मृतिमात्रेण महापातकिनोऽपि ये । तत्पदे परमं यान्नि ते दृष्ट्वा किमुनाच्युत ॥ ९४ ॥
ထိုဘုံ၌ အပြစ်ကြီးဆုံးပြုသူတို့ပင် သင့်ကို သတိရခြင်းတစ်ခုပင်ဖြင့် သင့်၏ ပဒ (ခြေတော်) တွင် အမြင့်ဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်ကြသည်။ အချျုတ၊ သင့်ကို မြင်တွေ့ပြီးနောက် မရနိုင်သေးသော အရာရှိမည်နည်း။
Verse 95
श्रीभगवानुवाच । सत्यत्प्रुक्तं त्वया ब्रह्मान्प्रीतीऽस्मि तव पण्डित । मद्दर्शनं हि विफलं न कदाचिद्भविष्यति ॥ ९५ ॥
သီဘဂဝန်က မိန့်တော်မူသည်— “ဟေ့ ဗြဟ္မဏ၊ သင်ပြောသည်မှာ အမှန်တရားပင်။ ပညာရှိရေ၊ ငါသည် သင့်ကို နှစ်သက်၏။ အမှန်တကယ် ငါ့ကို မြင်တွေ့ခြင်းသည် မည်သည့်အခါမျှ အကျိုးမဲ့ မဖြစ်နိုင်”။
Verse 96
विष्णिर्भक्तकुटुम्बीति वदन्ति विवुधाः सदा । तदेव पालयिष्यामि मज्जनो नानृतं वदेत् ॥ ९६ ॥
ပညာရှိတို့သည် အမြဲတမ်း “ဗိဿနုသည် မိမိ၏ भक्त များ၏ ဆွေမျိုးတော်” ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအမှန်တရားကို ငါက ထိန်းသိမ်းမည်—ငါနှင့် ဆက်နွယ်သူ မည်သူမျှ မုသားမပြောစေ။
Verse 97
तस्मात्त्वत्तपसातुष्टो यास्यामि तव पुत्रताम् । समस्तगुणसंयुक्तो दीर्घजीवी स्वरुपवान् ॥ ९७ ॥
ထို့ကြောင့် သင်၏ တပသ (အာသီတိ) ကြောင့် ငါသည် ကျေနပ်၍ သင်၏ သားအဖြစ် မွေးဖွားမည်—ဂုဏ်သတ္တိ အားလုံးနှင့် ပြည့်စုံကာ အသက်ရှည်၍ တောက်ပသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိမည်။
Verse 98
मम जन्म कुले यस्य तत्कुलं मोक्षगामि वै । मयि तुष्टे मुनिश्रेष्ट किमसाध्यं जगत्रये ॥ ९८ ॥
ငါ မွေးဖွားရာ မည်သည့် မျိုးရိုးမဆို ထိုမျိုးရိုးတစ်လျှောက်လုံးသည် မုတ်ရှ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သို့ သေချာစွာ သွားရာဖြစ်သည်။ မုနိအထွတ်အမြတ်ရေ၊ ငါ ကျေနပ်သော် သုံးလောက၌ မဖြစ်နိုင်သော အရာရှိမည်နည်း။
Verse 99
इत्युक्त्वा देवदेवशो मुनेरतस्य समीक्षतः । अंतर्दधे मृकण्डुश्च तपसः समवर्तत ॥ ९९ ॥
ဤသို့ မိန့်တော်မူပြီးနောက်၊ ဒေဝတို့၏ ဒေဝတော်သည် မုနိကြည့်နေစဉ် မျက်မြင်မှ ပျောက်ကွယ်သွား၏။ ထို့နောက် မೃကဏ္ဍုလည်း တပသ (အကျင့်တရား) ကို အပြည့်အဝ ဆည်းကပ်ကျင့်သုံးလေ၏။
Verse 100
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे भक्तिवर्णनप्रसङ्गेन मार्कण्डेयचरितारम्भो नाम चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४ ॥
ဤသို့ဖြင့် «သရီ ဘೃಹန္နာရဒီယ ပုရာဏ» ၏ ပူရ္ဝ-ဘားဂ (ရှေ့ပိုင်း)၊ ပထမ ပာဒ၌၊ ဘက္တိ (bhakti) ကိုဖော်ပြရာအကြောင်းအရာအတွင်း ပေါ်ထွန်းသော «မာရ္ကဏ္ဍေယ ဇာတ်ကြောင်းအစ» ဟု အမည်ရ စတုတ္ထအခန်းသည် ပြီးဆုံးလေ၏။
Because the chapter frames bhakti/śraddhā as the enabling cause (kāraṇa) that makes karma spiritually efficacious: without it, actions remain external and fail to please Hari, who is presented as the ultimate adhikārin (authority) and phala-dātā (giver of results).
It presents them as mutually necessary supports: bhakti is the decisive inner cause, while ācāra and āśrama-dharma are the stabilizing outer disciplines; abandoning prescribed conduct makes one ‘patita,’ and even learning, pilgrimage, or worship cannot purify one who rejects ācāra.
The chapter states a clear chain: bhakti perfects Veda-enjoined duties; those duties please Hari; from Hari’s pleasure arises true knowledge (jñāna); from jñāna comes mokṣa.
It concretizes the teaching by showing tapas and stotra culminating in Viṣṇu’s direct grace, and it opens the Mārkaṇḍeya narrative stream, linking encyclopedic instruction (dharma/bhakti/ācāra) with purāṇic theology and exemplary lives.