Adhyaya 7

Verse 1

अपने-आप बछ। अर: 2 सप्तमो<्ध्याय: युधिष्ठिरका आन्तरिक खेद प्रकट करते हुए अपने लिये राज्य छोड़कर वनमें चले जानेका प्रस्ताव करना वैशम्पायन उवाच युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा शोकव्याकुलचेतन: । शुशोच दुःखसंतप्त: स्मृत्वा कर्ण महारथम्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! धर्मात्मा राजा युधिष्ठिरका चित्त शोकसे व्याकुल हो उठा था। वे महारथी कर्णको याद करके दुःखसे संतप्त हो शोकमें डूब गये ते वयं पृथिवीहेतोरवध्यान्‌ पृथिवी श्वरान्‌ । सम्परित्यज्य जीवामो हीनार्था हतबान्धवा:

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သော ယုဓိဋ္ဌိရသည် ဝမ်းနည်းမှုကြောင့် အတွင်းစိတ် တုန်လှုပ်သွား၏။ မောပန်းစေသော ပူဆွေးမှုကြားတွင် မဟာရထ ကာဏ္ဏကို သတိရကာ ငိုကြွေးလေ၏။ «မြေပြင်—အာဏာ—အတွက်ကြောင့် မသတ်သင့်သူများ၊ မြေ၏ အရှင်များကို ငါတို့ သတ်ခဲ့ပြီ။ ယခုတော့ အရာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်၍ ဆက်လက်အသက်ရှင်ကြစို့—ရည်ရွယ်ချက်မဲ့ကာ ဆွေမျိုးများလည်း ပျက်စီးသွားပြီ» ဟု ဆို၏။

Verse 2

आविष्टो दुःखशोकाशभ्यां नि:श्वसंश्ष पुन: पुनः । दृष्टवार्जुनमुवाचेदं वचनं शोककर्शित:,दुःख और शोकसे आविष्ट हो वे बारंबार लंबी साँस खींचने लगे और अर्जुनको देखकर शोकसे पीड़ित हो इस प्रकार बोले

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ဒုက္ခနှင့် ဝမ်းနည်းမှုတို့က လွှမ်းမိုးသဖြင့် သူသည် ထပ်ခါထပ်ခါ နက်ရှိုင်းသော သက်ပြင်းများ ချလိုက်၏။ ထို့နောက် အာဇုနကို မြင်သောအခါ၊ ဝမ်းနည်းမှုကြောင့် မောပန်းနွမ်းနယ်နေသဖြင့် ဤစကားများကို ပြောလေ၏—အကြံဉာဏ်မပေးမီ စိတ်ပေါ်သို့ ဒုက္ခနှင့် တာဝန်ခံမှုတို့ ဖိစီးနေသည့် သမာဓိဆန်သော အမှောင်ရိပ်ကို ချမှတ်ပေးသည်။

Verse 3

युधिछिर उवाच यद्,ैक्ष्यमाचरिष्याम वृष्ण्यन्धकपुरे वयम्‌ । ज्ञातीन्‌ निष्पुरुषान्‌ कृत्वा नेमां प्राप्स्याम दुर्गतिम्‌

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ဝೃષ્ણိနှင့် အန္ဓကတို့၏ မြို့တွင် ငါတို့ ဘာလုပ်ရမည်နည်း။ ကိုယ့်ဆွေမျိုးတို့ကို ယောကျာ်းမရှိသကဲ့သို့—သူတို့၏ ကာကွယ်သူများကို ဖျက်ဆီး၍—ဖြစ်စေခဲ့လျှင် ဤကဲ့သို့ ဆိုးရွားသော ကျဆုံးခြင်းကို ငါတို့ မရောက်မလား?»

Verse 4

युधिष्ठिरने कहा--अर्जुन! यदि हमलोग वृष्णिवंशी तथा अन्धकवंशी क्षत्रियोंकी नगरी द्वारकामें जाकर भीख माँगते हुए अपना जीवन-निर्वाह कर लेते तो आज अपने कुटुम्बको निर्वेश करके हम इस दुर्दशाको प्राप्त नहीं होते ।। अमित्रा न: समृद्धार्था वृत्तार्था: कुरव: किल । आत्मानमात्मना हत्वा कि धर्मफलमाप्नुम:,हमारे शत्रुओंका मनोरथ पूर्ण हुआ (क्योंकि वे हमारे कुलका विनाश देखकर प्रसन्न होंगे)। कौरवोंका प्रयोजन तो उनके जीवनके साथ ही समाप्त हो गया। आत्मीय जनोंको मारकर स्वयं ही अपनी हत्या करके हम कौन-सा धर्मका फल प्राप्त करेंगे?

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အာర్జုန၊ ငါတို့သည် ဝೃષ્ણိနှင့် အန္ဓကတို့၏ မြို့ ဒွာရကာသို့ သွား၍ တောင်းစားကာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းခဲ့လျှင်၊ ကိုယ့်အိမ်ထောင်ကို အသက်ကင်းမဲ့စေပြီးနောက် ဤကဲ့သို့ ဆင်းရဲသည့် အခြေအနေသို့ မရောက်ခဲ့ကြပေ။ ငါတို့၏ ရန်သူတို့၏ ဆန္ဒသည် ပြည့်စုံသွားပြီ—သူတို့သည် ငါတို့ မျိုးရိုးပျက်စီးခြင်းကို မြင်၍ ဝမ်းမြောက်ကြလိမ့်မည်။ ကုရုဝင် (ကောရဝ) တို့၏ ရည်ရွယ်ချက်လည်း သူတို့၏ အသက်နှင့်အတူသာ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ကိုယ့်ဆွေမျိုးကို သတ်ပြီး၊ ထိုအမှုတည်းဖြင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသော ငါတို့သည် ဓမ္မ၏ အကျိုးကို ဘာရနိုင်မည်နည်း?»

Verse 5

धिगस्तु क्षात्रमाचारं धिगस्तु बलपौरुषम्‌ | धिगस्त्वमर्ष येनेमामापदं गमिता वयम्‌,क्षत्रियोंक आचार, बल, पुरुषार्थ और अमर्षको धिक्‍्कार है! जिनके कारण हम ऐसी विपत्तिमें पड़ गये

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ခ္ෂတ္တရိယတို့၏ အကျင့်စည်းကမ်းကို အရှက်တင်ပါစေ။ အင်အားနှင့် ယောကျာ်းပေါင်းသတ္တိကိုလည်း အရှက်တင်ပါစေ။ ထိုမခံနိုင်သော ဒေါသကိုလည်း အရှက်တင်ပါစေ—အဲဒါကြောင့်ပင် ငါတို့သည် ဤဘေးအန္တရာယ်ထဲသို့ တွန်းပို့ခံရသည်။»

Verse 6

साधु क्षमा दम: शौचं वैराग्यं चाप्यमत्सर: । अहिंसा सत्यवचनं नित्यानि वनचारिणाम्‌,क्षमा, मन और इन्द्रियोंका संयम, बाहर-भीतरकी शुद्धि, वैराग्य, ईर्ष्याका अभाव, अहिंसा और सत्यभाषण--ये वनवासियोंके नित्य धर्म ही श्रेष्ठ हैं

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «တောတွင် နေထိုင်သူတို့၏ နေ့စဉ် ဓမ္မတာဝန်များသည် အလွန်ကောင်းမြတ်သည်—သည်းခံခြင်း၊ ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ အတွင်းအပြင် သန့်ရှင်းခြင်း၊ လောကီကပ်လျက်မှုမှ ကင်းခြင်း၊ မနာလိုမဖြစ်ခြင်း၊ အဟിംဆာ (မထိခိုက်စေခြင်း) နှင့် အမှန်တရားကို ပြောခြင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။»

Verse 7

वयं तु लोभान्मोहाच्च दम्भं मानं च संश्रिता: । इमामवस्थां सम्प्राप्ता राज्यलाभबुभुत्सया,हमलोग तो लोभ और मोहके कारण राज्यलाभके सुखका अनुभव करनेकी इच्छासे दम्भ और अभिमानका आश्रय लेकर इस दुर्दशामें फँस गये हैं इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मानुशासनपर्वणि युधिष्ठिरपरिदेवनं नाम सप्तमो<थध्याय:

သို့သော် ငါတို့သည် လောဘနှင့် မောဟကြောင့် မာနနှင့် အထင်ကြီးမှုကို အားထားခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတော်ရယူခြင်း၏ သာယာမှုကို ခံစားလိုသော ဆန္ဒကြောင့် ငါတို့သည် ဤဆင်းရဲသော အခြေအနေသို့ ကျရောက်လာခဲ့သည်။

Verse 8

त्रैलोक्यस्यापि राज्येन नास्मान्‌ वक्ित्‌ प्रहर्षयेत्‌ । बान्धवान्‌ निहतान्‌ दृष्टवा पृथिव्यां विजयैषिण:,जब हमने पृथ्वीपर विजयकी इच्छा रखनेवाले अपने बन्धु-बान्धवोंको मारा गया देख लिया, तब हमें इस समय तीनों लोकोंका राज्य देकर भी कोई प्रसन्न नहीं कर सकता

လောကသုံးပါးကိုပင် အုပ်စိုးရသော အာဏာကို ပေးလျှင်တောင် ယခုအခါ ငါတို့ကို မည်သူမျှ မပျော်ရွှင်စေနိုင်။ မြေပြင်ကို အောင်မြင်လိုသော စိတ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်သူတို့ကြောင့် ငါတို့၏ ဆွေမျိုးသားချင်းများ သတ်ဖြတ်ခံရသည်ကို မြင်ပြီးနောက်၊ ငါတို့၏ နှလုံးသားသည် မပျော်နိုင်တော့။

Verse 9

हाय! हमलोगोंने इस तुच्छ पृथ्वीके लिये अवध्य राजाओंकी भी हत्या की और अब उन्हें छोड़कर बन्धु-बान्धवोंसे हीन हो अर्थ-भ्रष्टकी भाँति जीवन व्यतीत कर रहे हैं

အို အမလေး! ဤသေးငယ်သော မြေပြင်အတွက်ပင် သတ်မသင့်သော မင်းများကိုတောင် ငါတို့ သတ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုတော့ သူတို့ကို ဆုံးရှုံးပြီး ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေကင်းမဲ့ကာ ကံပျက်သူတစ်ယောက်ကဲ့သို့ နေ့ရက်များကို အလွတ်လပ်လပ် ဖြတ်သန်းနေရသည်။

Verse 10

आमिषे गृध्यमानानामशुभं वै शुनामिव | आमिषं चैव नो हीष्टमामिषस्य विवर्जनम्‌,जैसे मांसके लोभी कुत्तोंको अशुभकी प्राप्ति होती है, उसी प्रकार राज्यमें आसक्त हुए हमलोगोंको भी अनिष्ट प्राप्त हुआ है। अतः हमारे लिये मांस-तुल्य राज्यको पाना अभीष्ट नहीं है, उसका परित्याग ही अभीष्ट होना चाहिये

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– “အသားကို လောဘကြီးစွာ တောင့်တသူတို့အတွက် မကောင်းမှုသည် ခွေးတို့ကဲ့သို့ မလွဲမသွေ လိုက်လာတတ်သည်။ ထိုနည်းတူပင် မင်းအာဏာကို စွဲလမ်းခဲ့သော ငါတို့အပေါ်လည်း ဘေးဒုက္ခ ကျရောက်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ငါတို့အတွက် နိုင်ငံတော်ကို ရယူခြင်း—အသားကဲ့သို့—လိုလားစရာ မဟုတ်; လိုလားသင့်သည်မှာ ထို ‘အသား’ ကို စွန့်လွှတ်ခြင်း၊ ထိုလောဘကို ပယ်ဖျက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။”

Verse 11

ये जो हमारे सगे-सम्बन्धी मारे गये हैं, इनका परित्याग तो हमें समस्त पृथ्वी, राशि- राशि सुवर्ण और समूचे गाय-घोड़े पाकर भी नहीं करना चाहिये था

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– “ငါတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ဆွေမျိုးသားချင်းများ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ မြေကြီးတစ်လောကလုံး၊ ရွှေတောင်ပုံတောင်ပင်၊ နွားမြင်းအလုံးစုံကို ရခဲ့သော်လည်း သူတို့ကို စွန့်ပစ်ရန် ငါတို့ မသင့်ခဲ့။ ထိုအကျိုးအမြတ်တို့သည် ဆွေမျိုးကို ဆုံးရှုံးခြင်း၏ အပြစ်ဘဏ္ဍာကို မဖျောက်နိုင်။”

Verse 12

काममन्युपरीतास्ते क्रोधहर्षसमन्विता: । मृत्युयानं समारुह्मु गता वैवस्वतक्षयम्‌,वे काम और क्रोधके वशीभूत थे, हर्ष और रोषसे भरे हुए थे, अतः मृत्युरूपी रथपर सवार हो यमलोकमें चले गये

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– “သူတို့သည် ကာမနှင့် ကရောဓ၏ အာဏာအောက်တွင် ကျရောက်၍၊ ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် ဒေါသရောင့်ရဲခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်နေကြသည်။ ထို့ကြောင့် သေမင်း၏ ယာဉ်ကို စီးနင်းကာ ဝိုင်ဝသွတ (ယမ) ၏ နေရာသို့ သွားရောက်ကြ၏။”

Verse 13

न पृथिव्या सकलया न सुवर्णस्य राशिभि: । न गवाश्वेन सर्वेण ते त्याज्या य इमे हता:,बहुकल्याणसंयुक्तानिच्छन्ति पितर: सुतान्‌ तपसा ब्रह्मचर्येण सत्येन च तितिक्षया सभी पिता तपस्या, ब्रह्मचर्य-पालन, सत्यभाषण तथा तितिक्षा आदि साधनोंद्वारा अनेक कल्याणमय गुणोंसे युक्त बहुत-से पुत्र पाना चाहते हैं

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «မြေကြီးတစ်လုံးလုံးအတွက်မဟုတ်၊ ရွှေတောင်ပုံများအတွက်မဟုတ်၊ နွားမြင်းအားလုံးအတွက်တောင်မဟုတ်—ဤနေရာ၌ သတ်ဖြတ်ခံရသူတို့ကို စွန့်ပစ်သင့်မဟုတ်။ မင်္ဂလာဂုဏ်များစွာနှင့် ပြည့်စုံသော သားကိုလိုလားသည့် ဖခင်တို့သည် တပဿာဖြင့်၊ ဗြဟ္မစရိယ (သန့်ရှင်းသော စည်းကမ်းတကျ ကာမစည်းထိန်းမှု) ဖြင့်၊ သစ္စာဖြင့်၊ သည်းခံခြင်းဖြင့် ထိုသို့သော သားကို ဆန္ဒပြုကြသည်။»

Verse 14

उपवासैस्तथेज्याभिव्रतकौतुकमड़लै: । लभन्ते मातरो गर्भान्‌ मासान्‌ दश च बिशभ्रति,इह चामुत्र चैवेति कृपणा: फलहेतव: । इसी प्रकार सभी माताएँ उपवास, यज्ञ, व्रत, कौतुक और मंगलमय कृत्योंद्वारा उत्तम पुत्रकी इच्छा रखकर दस महीनोंतक अपने गर्भोका भरण-पोषण करती हैं। उन सबका यही उद्देश्य होता है कि यदि कुशलपूर्वक बच्चे पैदा होंगे, पैदा होनेपर यदि जीवित रहेंगे तथा बलवान होकर यदि अच्छे गुणोंसे सम्पन्न होंगे तो हमें इहलोक और परलोकमें सुख देंगे। इस प्रकार वे दीन माताएँ फलकी आकांक्षा रखती हैं

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အစာရှောင်ခြင်း၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း၊ ဝတ်ပြုကတိများ၊ မင်္ဂလာအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်ဆိုင်ရာ အလေ့အထများဖြင့် မိခင်တို့သည် ကိုယ်ဝန်ရစေရန် ဆုတောင်းကြသည်။ ထို့နောက် ဆယ်လတိုင်အောင် ဝမ်းကို ထမ်းပိုးကာ ထိန်းသိမ်းပေးကြသည်။ ‘ဤလောက၌လည်း၊ နောက်လောက၌လည်း’ ဟု တွေးကာ ထိုဆင်းရဲသော မိန်းမတို့သည် အကျိုးရလဒ်ကို မျှော်လင့်၍ လုပ်ဆောင်ကြသည်—ကလေးက လုံခြုံစွာ မွေးဖွားပြီး အသက်ရှင်ကာ အားကောင်းလာ၍ ကောင်းသောဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံလျှင် ဤလောကနှင့် နောက်လောကတွင် ပျော်ရွှင်မှုကို ပေးမည်ဟု မျှော်လင့်ကြသည်။»

Verse 15

यदि स्वस्ति प्रजायन्ते जाता जीवन्ति वा यदि | सम्भाविता जातबलास्ते दद्युर्यदि न: सुखम्‌

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «သူတို့က ကောင်းမွန်စွာ မွေးဖွားလာပြီး၊ မွေးပြီးနောက်လည်း တကယ်အသက်ရှင်နေကြမယ်ဆိုရင်; ဂုဏ်ပြုခံရပြီး အားကောင်းလာကြမယ်ဆိုရင်—ထိုအခါ သူတို့က ငါတို့အား ပျော်ရွှင်မှုကို ပေးနိုင်မလား မသိ။»

Verse 16

तासामयं समुद्योगो निर्वत्त: केवलोडफल:,परंतु उनका यह उद्योग सर्वथा निष्फल हो गया; क्योंकि हमलोगोंने उन सब माताओंके नवयुवक पुत्रोंको, जो विशुद्ध सुवर्णमय कुण्डलोंसे अलंकृत थे, मार डाला है। वे इस भूलोकके भोगोंके उपभोगका अवसर न पाकर देवताओं और पितरोंका ऋण उतारे बिना ही यमलोकमें चले गये

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ထို့ကြောင့် သူတို့၏ ကြိုးပမ်းမှုသည် အလုံးစုံ အကျိုးမဲ့သွားလေပြီ။ အကြောင်းမူကား ငါတို့သည် မိခင်တို့၏ သားများ—သန့်ရှင်းသော ရွှေနားကပ်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော လူငယ်များကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ လူ့လောက၏ သင့်တော်သော အပျော်အပါးများကို မခံစားရသေးဘဲ၊ နတ်တို့နှင့် ဘိုးဘွားတို့အပေါ်ရှိ အကြွေးများကိုလည်း မဆပ်နိုင်သေးဘဲ၊ သူတို့သည် ယမမင်း၏ နယ်မြေသို့ သွားကြရပြီ။ ဤအရာ၌ စစ်၏ ခါးသီးသော ဓမ္မအလေးချိန်ကို ငါမြင်သည်—တာဝန်နှင့် အိမ်ထောင်ရေးတောင် မစတင်မီကပင် အသက်များ ဖြတ်တောက်ခံရခြင်းကိုပင်။»

Verse 17

यदासां निहता: पुत्रा युवानो मृष्टकुण्डला: । अभुकक्‍्त्वा पार्थिवान्‌ भोगानृणान्यनपहाय च,परंतु उनका यह उद्योग सर्वथा निष्फल हो गया; क्योंकि हमलोगोंने उन सब माताओंके नवयुवक पुत्रोंको, जो विशुद्ध सुवर्णमय कुण्डलोंसे अलंकृत थे, मार डाला है। वे इस भूलोकके भोगोंके उपभोगका अवसर न पाकर देवताओं और पितरोंका ऋण उतारे बिना ही यमलोकमें चले गये

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ထိုမိခင်တို့၏ သားများ—တောက်ပ၍ လက်ရာကောင်းသော နားကပ်များဖြင့် အလှဆင်ထားသည့် လူငယ်များ—သတ်ဖြတ်ခံရသောအခါ၊ မြေကြီးပေါ်ရှိ ဘဝအပျော်အပါးများကို မမြည်းစမ်းရသေးဘဲ၊ နတ်တို့နှင့် ဘိုးဘွားတို့အပေါ်ရှိ အကြွေးများကိုလည်း မဆပ်နိုင်သေးဘဲ၊ ယမမင်း၏ နယ်မြေသို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ထို့ကြောင့် မိခင်တို့၏ ကြိုးပမ်းမှုနှင့် မျှော်လင့်ချက်တို့သည် ငါတို့၏ လုပ်ရပ်ကြောင့် အလုံးစုံ အကျိုးမဲ့သွားလေပြီ။»

Verse 18

पितृभ्यो देवताभ्यश्व गता वैवस्वतक्षयम्‌,परंतु उनका यह उद्योग सर्वथा निष्फल हो गया; क्योंकि हमलोगोंने उन सब माताओंके नवयुवक पुत्रोंको, जो विशुद्ध सुवर्णमय कुण्डलोंसे अलंकृत थे, मार डाला है। वे इस भूलोकके भोगोंके उपभोगका अवसर न पाकर देवताओं और पितरोंका ऋण उतारे बिना ही यमलोकमें चले गये

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်— «သူတို့သည် ဝိုင်ဝသ္ဝတ၏ နေရာ၊ ယမလောကသို့ သွားရောက်ပြီးပြီ။ သို့သော် နတ်ဘုရားများနှင့် ဘိုးဘွားပိတೃတို့အတွက် ပြုလုပ်ခဲ့သမျှ အားထုတ်မှုတို့သည် အလုံးစုံ အကျိုးမဲ့သွားလေပြီ။ အကြောင်းမူကား သန့်ရှင်းသော ရွှေနားကပ်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော မိခင်တို့၏ အရွယ်နုသားငယ်များကို ငါတို့က သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤလောက၏ ခံစားသင့်သော ဘောဂများကို မခံစားရသေးဘဲ၊ နတ်ဘုရားများနှင့် ဘိုးဘွားတို့အပေါ်ရှိ အကြွေးကိုလည်း မဆပ်နိုင်သေးဘဲ၊ သူတို့သည် ယမ၏ လောကသို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်»။

Verse 19

यदैषामम्ब पितरौ जातकामावुभावपि । संजातधनरत्नेषु तदैव निहता नृपा:,माँ! इन राजाओंके माता-पिता जब इनके द्वारा उपार्जित धन और रत्न आदिके उपभोगकी आशा करने लगे, तभी ये मारे गये

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်— «အမေ၊ ဤဘုရင်တို့၏ အဖနှင့် အမေ—နှစ်ဦးစလုံး—က သားတို့ ရှာဖွေစုဆောင်းထားသော ငွေကြေးနှင့် ရတနာတို့ကို ခံစားရမည်ဟု မျှော်လင့်လာသည့် အချိန်တည်းကပင် ထိုဘုရင်တို့သည် သတ်ဖြတ်ခံရကြသည်»။

Verse 20

संयुक्ता: काममन्युभ्यां क्रोधहर्षासमञ्जसा: । न ते जयफलं किंचिद्‌ भोक्तारो जातु कहिचित्‌,जो लोग कामना और खीझसे युक्त हो क्रोध और हर्षके कारण अपना संतुलन खो बैठते हैं, वे कभी कहीं किंचिनमात्र भी विजयका फल नहीं भोग सकते

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်— «လိုချင်တပ်မက်မှုနှင့် မနာလိုမုန်းတီးမှုတို့က လှုံ့ဆော်ပြီး၊ ဒေါသနှင့် ဝမ်းမြောက်လွန်ကဲမှုကြောင့် တည်ငြိမ်မှု ပျက်သွားသူတို့သည် မည်သည့်နေရာ၌မဆို အောင်ပွဲ၏ အကျိုးကို အနည်းငယ်မျှပင် မခံစားနိုင်ကြ»။

Verse 21

पज्चालानां कुरूणां च हता एव हि ये हता: । न चेत्‌ सर्वानयं लोक: पश्येत्‌ स्वेनैव कर्मणा,पांचालों और कौरवोंके जो वीर मारे गये, वे तो मर ही गये; नहीं तो आज यह संसार देखता कि वे सब अपने ही पुरुषार्थसे कैसी ऊँची स्थितिमें पहुँच गये हैं

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်— «ပാഉဉ္စလာတို့နှင့် ကုရုတို့၏ သူရဲကောင်းများထဲမှ သတ်ဖြတ်ခံရသူတို့သည် အမှန်တကယ် သွားလေပြီ—ပြန်မရနိုင်အောင် သတ်ခံပြီးသွားလေပြီ။ မဟုတ်လျှင် ဤလောကသည် သူတို့က ကိုယ့်အားကိုယ်သန်၍ ကိုယ့်ကံကိုယ်လုပ်ကာ ဘယ်လောက် မြင့်မြတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်နိုင်မည်ကို မြင်တွေ့ရလိမ့်မည်»။

Verse 22

वयमेवास्यथ लोकस्य विनाशे कारण स्मृता: । धृतराष्ट्रस्य पुत्रेषु तत्‌ सर्व प्रतिपत्स्यति,हमलोग ही इस जगत्‌के विनाशमें कारण माने गये हैं; परंतु इसका सारा उत्तरदायित्व धृतराष्ट्रके पुत्रोंपर ही पड़ेगा

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်— «လူတို့က ငါတို့ကို ဤလောက၏ ပျက်စီးခြင်းအတွက် အကြောင်းရင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။ သို့သော် ထိုအမှု၏ တာဝန်အလုံးစုံသည် ဓೃತရာရှ္ဋ္ရ၏ သားတို့အပေါ်သို့သာ ကျရောက်လိမ့်မည်»။

Verse 23

सदैव निकृतिप्रज्ञो द्वेश मायोपजीवन: । मिथ्याविनीत: सततमस्मास्वनपकारिषु,हमलोगोंने कभी कोई बुराई नहीं की थी तो भी राजा धृतराष्ट्र सदा हमसे द्वेष रखते थे। उनकी बुद्धि निरन्तर हमें ठगनेकी ही बात सोचा करती थी। वे मायाका आश्रय लेनेवाले थे और झूठे ही विनय अथवा नम्रता दिखाया करते थे

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ဓೃತရာෂ္ဌရသည် လှည့်ဖြားမှု၌ လေ့ကျင့်ထားသော စိတ်ရှိ၍ မုန်းတီးမှုနှင့် လှည့်ကွက်တို့ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုသူဖြစ်၏။ ကျွန်ုပ်တို့က သူ့အား အန္တရာယ်မပြုခဲ့သော်လည်း သူသည် အမြဲတမ်း အတုအယောင် နှိမ့်ချမှုသာ ပြသကာ—စိတ်ကူးအမြဲ ကျွန်ုပ်တို့ကို လှည့်ဖြားရန်သာ ဦးတည်နေ၏။»

Verse 24

न सकामा वयं ते च न चास्माभिरनन तैर्जितम्‌ न तैर्भुक्तेयमवनिर्न नायों गीतवादितम्‌,इस युद्धसे न तो हमारी कामना सफल हुई और न वे कौरव ही सफलमनोरथ हुए। न हमारी जीत हुई, न उनकी। उन्होंने न तो इस पृथ्वीका उपभोग किया, न स्त्रियोंका सुख देखा और न गीतवाद्यका ही आनन्द लिया

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ဤစစ်ပွဲကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆန္ဒလည်း မပြည့်စုံခဲ့၊ ကౌရဝတို့၏ ဆန္ဒလည်း မပြည့်စုံခဲ့။ ကျွန်ုပ်တို့လည်း မအနိုင်ရ၊ သူတို့လည်း မအနိုင်ရ။ သူတို့သည် ဤမြေကြီးကို မခံစားနိုင်ခဲ့၊ မိန်းမတို့၏ သာယာမှုကို မမြင်နိုင်ခဲ့၊ သီချင်းနှင့် တူရိယာတို့၏ ပျော်ရွှင်မှုကိုလည်း မခံစားနိုင်ခဲ့။»

Verse 25

नामात्यसुहदां वाक्‍्यं न च श्रुतवतां श्रुतम्‌ । न रत्नानि पराध्यानि न भूर्न द्रविणागम:,मन्त्रियों, सुहृदों तथा वेद-शास्त्रोंके ज्ञाता विद्वानोंकी भी बातें वे नहीं सुन सके। बहुमूल्य रत्न, पृथ्वीके राज्य तथा धनकी आयका भी सुख भोगनेका उन्हें अवसर नहीं मिला

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «သူတို့သည် ဝန်ကြီးများနှင့် ကောင်းမြတ်စိတ်ရှိသော မိတ်ဆွေများ၏ အကြံဉာဏ်ကိုပင် နားမထောင်နိုင်ခဲ့၊ သာသနာတော်နှင့် သမ္ပရာဒာယကို ကျွမ်းကျင်သူတို့၏ ပညာကိုလည်း မခံယူနိုင်ခဲ့။ ထို့ပြင် တန်ဖိုးကြီး ရတနာများ၊ မြေကြီးအပေါ် အာဏာပိုင်မှု၊ နှင့် ငွေကြေးဝင်ငွေ အစဉ်အလာကို ခံစားရန် အခွင့်အရေးလည်း မရခဲ့။»

Verse 26

अस्मदद्वेषेण संतप्त: सुखं न स्मेह विन्दति । ऋद्धिमस्मासु तां दृष्टवा विवर्णो हरिण: कृश:

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် မုန်းတီးမှုကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ပူလောင်နေ၍ သူသည် ဤလောက၌ ပျော်ရွှင်မှုကို မတွေ့နိုင်။ ကျွန်ုပ်တို့ထံ ရောက်လာသော စည်းစိမ်ကို မြင်လျှင် သူသည် ဖြူဖျော့သွား၏—ပိန်လှီသွားသော သမင်ကဲ့သို့။»

Verse 27

दुर्योधन हमसे द्वेष रखनेके कारण सदा संतप्त रहकर कभी यहाँ सुख नहीं पाता था। हमलोगोंके पास वैसी समृद्धि देखकर उसकी कान्ति फीकी पड़ गयी थी। वह चिन्तासे सूखकर पीला और दुर्बल हो गया था ।। धृतराष्ट्रश्न नृपति: सौबलेन निवेदित: । त॑ पिता पुत्रगृद्धित्वादनुमेने$नये स्थित:

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ဒုర్యောဓနသည် ကျွန်ုပ်တို့ကို မုန်းတီးသဖြင့် အမြဲပူလောင်ညှဉ်းဆဲခံရကာ ဤနေရာ၌ တစ်ခါမျှ ပျော်ရွှင်မှု မရခဲ့။ ကျွန်ုပ်တို့၏ စည်းစိမ်ကို မြင်လျှင် သူ၏ တောက်ပမှုသည် မှိန်သွား၏။ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကြောင့် ခြောက်သွေ့ပိန်လှီကာ ဖြူဖျော့၍ အားနည်းသွား၏။ ထို့ပြင် ရှကူနိ၏ တိုက်တွန်းမှုကြောင့်၊ သားကို လွန်ကဲစွာ ချစ်မြတ်နိုးသည့် ဖခင်၏ လောဘတပ်မက်မှုဖြင့် ဘုရင် ဓೃತရာෂ္ဌရသည် အဓမ္မလမ်းကြောင်းကို သဘောတူလိုက်သည်။»

Verse 28

असंशयं क्षयं राजा यथैवाहं तथा गत:,उनकी इसी दुर्नीतिके कारण निःसंदेह राजा धृतराष्ट्रको भी वैसा ही विनाश प्राप्त हुआ है, जैसा कि मुझे

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «သံသယမရှိ၊ မင်းကြီးသည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့ပြီ—ငါလည်း ဤအခြေအနေသို့ ရောက်လာသကဲ့သို့ပင်။ ထိုမှားယွင်းသော မူဝါဒကြောင့်ပင် ဓೃತရာෂ္ဌရ မင်းကြီးလည်း ထိုတူညီသော ပျက်စီးခြင်းသို့ အမှန်တကယ် ရောက်ခဲ့သည်»။

Verse 29

अनियम्याशुचिं लुब्ध॑ पुत्र कामवशानुगम्‌ । यशस: पतितो दीप्ताद्‌ घातयित्वा सहोदरान्‌,वे अपने अपवित्र आचार-विचारवाले, लोभी एवं कामासक्त पुत्रको काबूमें न रखनेके कारण उसका तथा उसके सहोदर भाइयोंका वध करवाकर स्वयं भी उज्ज्वल यशसे भ्रष्ट हो गये

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အကျင့်အကြံ မသန့်ရှင်း၊ လောဘကြီး၍ ကာမတဏှာက လှုံ့ဆော်နေသော သားကို မထိန်းနိုင်ခဲ့သဖြင့်၊ သူ့သားနှင့် မိမိ၏ သွေးတူညီအစ်ကိုများကို သတ်ဖြတ်စေခဲ့သည်။ ထိုအမှုကြောင့်ပင် တစ်ခါက တောက်ပခဲ့သော ဂုဏ်သတင်းမှ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ကျဆင်းသွားခဲ့သည်»။

Verse 30

इमौ हि वृद्धौ शोकाग्नौ प्रक्षिप्प स सुयोधन: । अस्मत्प्रद्वेषसंयुक्त: पापबुद्धि: सदैव ह,हमलोगोंके प्रति सदा द्वेष रखनेवाला पापबुद्धि दुर्योधन इन दोनों वृद्धोंको शोककी आगमें झोंककर चला गया

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အမှန်ပင်၊ ငါတို့အပေါ် အမြဲတမ်း မုန်းတီးမှုဖြင့် ပြည့်နှက်၍ အပြစ်စိတ်ရှိသော စုယောဓနသည် ဤအိုမင်းသူကြီးနှစ်ဦးကို ဝမ်းနည်းခြင်း၏ မီးထဲသို့ ပစ်ချပြီး ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်»။

Verse 31

को हि बन्धु: कुलीन: संस्तथा ब्रूयात्‌ सुहृज्जने । यथासाववददू वाक्यं युयुत्सु: कृष्णसंनिधौ,संधिके लिये गये हुए श्रीकृष्णके समीप युद्धकी इच्छावाले दुर्योधनने जैसी बात कही थी, वैसी कौन भाई-बन्धु कुलीन होकर भी अपने सुहृदोंके लिये कह सकता है?

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «မျိုးရိုးမြင့်သူဖြစ်စေကာမူ မည်သည့်ညီအစ်ကို၊ မည်သည့်ဆွေမျိုးက မိမိ၏ချစ်ခင်ရင်းနှီးသူများအပေါ် ထိုသို့သောစကားကို ပြောနိုင်မည်နည်း။ အကြောင်းမူကား ကృష్ణ၏ရှေ့မှောက်တော်၌ပင် ယုယုတ်ဆုက စစ်လိုစိတ်ကြောင့် ထိုနည်းတူ စကားကို ပြောခဲ့သည်»။

Verse 32

आत्मनो हि वयं दोषाद्‌ विनष्टा: शाश्वती: समा: । प्रदहन्तो दिश: सर्वा भास्वरा इव तेजसा,हमलोगोंने तेजसे प्रकाशित होनेवाली सम्पूर्ण दिशाओंमें मानो आग लगा दी और अपने ही दोषसे सदाके लिये नष्ट हो गये

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အမှန်တကယ်ပင်၊ ငါတို့၏ကိုယ်ပိုင်အပြစ်ကြောင့် ငါတို့သည် အဆုံးမရှိသောနှစ်ကာလတစ်လျှောက် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ တောက်ပသောမီးကဲ့သို့ တေဇောဖြင့် လင်းလက်ကာ အရပ်အနှံ့ကို မီးလောင်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း၊ ထိုတောက်ပမှုကို မှားယွင်းစွာ အသုံးချခြင်းကပင် ငါတို့၏ရှည်လျားသောပျက်စီးခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်»။

Verse 33

सो>स्माकं वैरपुरुषो दुर्मति:ः प्रग्रह॑ गत: । दुर्योधनकृते होतत्‌ कुलं नो विनिपातितम्‌,हमारे प्रति शत्रुताका मूर्तिमान्‌ स्वरूप वह दुर्बुद्धि दुर्योधन पूर्णतः बन्धनमें बँध गया। दुर्योधनके कारण ही हमारे इस कुलका पतन हो गया

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ငါတို့အပေါ် ရန်ငြိုးကို ကိုယ်တိုင်ပုံဖော်ထားသကဲ့သို့သော ထိုသူသည် စိတ်ဆိုးညစ်၍ ကာမနှင့် မောဟ၏ ချုပ်ကိုင်မှုအောက်သို့ အပြည့်အဝ ကျရောက်သွားပြီ။ ဒုရျောဓနကြောင့်ပင် ငါတို့၏ မျိုးရိုးတော်သည် ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။»

Verse 34

अवध्यानां वध कृत्वा लोके प्राप्ता: सम वाच्यताम्‌ कुलस्यास्यान्तकरणं दुर्मतिं पापपूरुषम्‌

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «မသတ်သင့်သူတို့ကို သတ်မိသဖြင့် ငါတို့သည် လောကတွင် သူတို့နှင့် တန်းတူဟု ပြောဆိုခံရလာပြီ။ ဤမျိုးရိုးကို ငါတို့ပင် ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး စိတ်အမြင်ဆိုးသော အပြစ်သားများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။»

Verse 35

हता: शूरा: कृतं पापं विषय: स्वो विनाशित:

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «သူရဲကောင်းတို့ သေဆုံးကုန်ပြီ။ အပြစ်ကို ကျူးလွန်ပြီးပြီ။ ငါတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံလည်း ပျက်စီးသွားပြီ။»

Verse 36

धनंजय कृतं पापं कल्याणेनोपहन्यते

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ဓနဉ္ဇယာ၊ ကျူးလွန်ခဲ့သော အပြစ်သည် သဒ္ဓမ္မကောင်းမှု—မင်္ဂလာဖြစ်စေသော အကျိုးပြုအကျင့်—ဖြင့် ထိုးနှက်ဖျက်သိမ်း၍ ပျောက်ကင်းနိုင်သည်။»

Verse 37

निवृत्त्या तीर्थगमनाच्छुतिस्मृतिजपेन वा

ယုဓိဋ္ဌိရက မေးမြန်းသည်– အတွင်းစိတ်မှ လောဘလွန်ကင်းခြင်း၊ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ (မြစ်ကူးသန့်နေရာ) များသို့ ဘုရားဖူးသွားခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဝေဒသုတ္တန် (śruti) နှင့် သမရိတိ (smṛti) ကို ဂါထာရွတ်ဖတ်ခြင်းတို့သည် စိတ်ဝိညာဉ်သန့်စင်ရေးနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားအပြစ်ဘဏ္ဍာကို သက်သာစေရာတွင် ထိရောက်သော နည်းလမ်းများ ဖြစ်နိုင်သလားဟု—အပြင်ပန်းပြသမှုမဟုတ်ဘဲ ဝိနယအခြေပြုသော ဓမ္မတရားအလျော်ဖြေ လမ်းကို ရှာဖွေ၍ မေးသည်။

Verse 38

त्यागवांश्व पुनः पापं नालंकर्तुमिति श्रुति: । त्यागवाञ्जन्ममरणे नाप्रोतीति श्रुतिर्यदा

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «သြတိ (Śruti) က စွန့်လွှတ်သူသည် အပြစ်ကို ‘အလှဆင်’ အဖြစ် ပြန်လည်မယူနိုင်၊ အလိုတမင် နေထိုင်ရာလမ်းစဉ်အဖြစ် မခံယူနိုင်ဟု ဆို၏။ ထို့ပြင် သြတိတူညီသည့်အရာက စွန့်လွှတ်သူသည် မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ လှည့်ပတ်မှုထဲသို့ မကျရောက်ဟု ဆိုလျှင်၊ ဤသင်ခန်းစာနှစ်ရပ်ကို မည်သို့ တွဲဖက်နားလည်ရမည်နည်း?»

Verse 39

निवृत्तिपरायण होने, तीर्थयात्रा करने तथा वेद-शास्त्रोंका स्वाध्याय एवं जप करनेसे भी पाप दूर होता है। श्रुतिका कथन है कि त्यागी पुरुष पाप नहीं कर सकता तथा वह जन्म और मरणके बन्धनमें भी नहीं पड़ता ।। प्राप्तवर्त्मा कृतमतिर्त्रह्म सम्पद्यते तदा । स धनंजय निर्दधन्द्वो मुनिर्शानसमन्वित:,धनंजय! उसे मोक्षका मार्ग मिल जाता है और वह ज्ञानी एवं स्थिर-बुद्धि मुनि द्न्द्रहित होकर तत्काल ब्रह्म-साक्षात्कार कर लेता है

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «လူတစ်ယောက်သည် စွန့်လွှတ်ခြင်း (nivṛtti/tyāga) ကို အားထားကာ တီရ္ထ (tīrtha) သို့ ဘုရားဖူးခရီးထွက်၍ ဝေဒနှင့် သာသ္တရ (śāstra) ကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာသင်ယူကာ၊ ဂျပ (japa) ကို စည်းကမ်းတကျ ပြုလုပ်လျှင် အပြစ်သည် ပျောက်ကင်းသွား၏။ သြတိက ထပ်မံ၍ စစ်မှန်သော စွန့်လွှတ်သူသည် အပြစ်မပြုနိုင်၊ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ ချည်နှောင်မှုထဲသို့လည်း မကျရောက်ဟု ဆို၏။ လမ်းကို တွေ့ပြီး စိတ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တည်ကြည်စေသောအခါ၊ ထိုသူသည် ဘြဟ္မန် (Brahman) ကို ရောက်၏။ အို ဓနဉ္ဇယ၊ ထိုသို့သော မုနိသည် ဆန့်ကျင်ဘက်နှစ်ပါး (dvandva) မှ လွတ်ကင်း၍ အတွင်းငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ပြည့်စုံကာ၊ လျင်မြန်စွာ ဘြဟ္မန်ကို တိုက်ရိုက်သိမြင်၏—သူ့အတွက် မောက္ခ (mokṣa) သို့ သွားရာလမ်းသည် ထင်ရှားလာ၏။»

Verse 40

वनमामन्त्र्य व: सर्वान्‌ गमिष्यामि परंतप । न हि कृत्स्नतमो धर्म: शक्‍्य: प्राप्तुमिति श्रुति:

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «သင်တို့အားလုံးကို နှုတ်ဆက်ပြီးနောက်၊ အို ရန်သူကိုလောင်ကျွမ်းစေသူ၊ ငါသည် တောသို့ ထွက်ခွာမည်။ အကြောင်းမူ သန့်ရှင်းသော အစဉ်အလာ (Śruti) က ဓမ္မကို အပြည့်အဝ အလုံးစုံအားဖြင့် မည်သူမျှ ပြည့်စုံစွာ မရနိုင်ဟု ကြေညာထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။»

Verse 41

मया निसृष्टं पापं हि परिग्रहम भीप्सता

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အမှန်တကယ်ပင် အပြစ်သည် ငါ့ကြောင့် လှုပ်ရှားစတင်ခဲ့၏—ပိုင်ဆိုင်ယူဆောင်ခြင်း (parigraha) ကို လိုလားတပ်မက်နေသူ ငါ့ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။»

Verse 42

स परिग्रहमुत्सृज्य कृत्स्नं राज्यं सुखानि च

ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို စွန့်ပစ်ပြီး၊ နိုင်ငံတော်တစ်ခုလုံးနှင့် ၎င်း၏ သက်သာချမ်းသာမှုများကိုပါ လက်လွှတ်ကာ၊ သူသည် လောကီလုံခြုံမှုထက် စွန့်လွှတ်ခြင်း၏ လမ်းကို ရွေးချယ်하였다။

Verse 43

प्रशाधि त्वमिमामुर्वी क्षेमां निहतकण्टकाम्‌

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ယခု ဤမြေကြီးသည် လုံခြုံအေးချမ်းလာပြီး အန္တရာယ်နှင့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော ‘ဆူး’ များကို ဖယ်ရှားပြီးပြီ။ ထို့ကြောင့် သင်သည် ဤမြေကြီးကို တရားဓမ္မဖြင့် အုပ်ချုပ်ပါ။»

Verse 44

एतावदुक्त्वा वचन कुरुराजो युधिष्ठिर: । उपारमत्‌ ततः पार्थ: कनीयानभ्यभाषत,इतना कहकर कुरुराज युधिष्छिर चुप हो गये। तब कुन्तीके सबसे छोटे पुत्र अर्जुनने भाषण देना आरम्भ किया

ဤမျှသာ ပြောပြီးနောက် ကုရုဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရသည် တိတ်ဆိတ်သွား၏။ ထို့နောက် ကုန္တီ၏ အငယ်ဆုံးသား ပါဋ္ဌ (ပಾರ್ಥ) အာర్జုနသည် စကားစတင်ပြောလေ၏။

Verse 156

इह चामुत्र चैवेति कृपणा: फलहेतव: । इसी प्रकार सभी माताएँ उपवास, यज्ञ, व्रत, कौतुक और मंगलमय कृत्योंद्वारा उत्तम पुत्रकी इच्छा रखकर दस महीनोंतक अपने गर्भोका भरण-पोषण करती हैं। उन सबका यही उद्देश्य होता है कि यदि कुशलपूर्वक बच्चे पैदा होंगे, पैदा होनेपर यदि जीवित रहेंगे तथा बलवान होकर यदि अच्छे गुणोंसे सम्पन्न होंगे तो हमें इहलोक और परलोकमें सुख देंगे। इस प्रकार वे दीन माताएँ फलकी आकांक्षा रखती हैं

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «‘ဤလောက၌လည်း၊ နောက်လောက၌လည်း’ ဟု တွေးကာ သနားဖွယ်သူတို့သည် အကျိုးရလဒ်ကို ရည်ရွယ်၍ လုပ်ကြ၏။ ထိုနည်းတူ မိခင်တို့သည် ထူးချွန်သောသားကို လိုလားသဖြင့် အစာရှောင်ခြင်း၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း၊ ဝရတ (သစ္စာကတိ/သီလကတိ) များ၊ မင်္ဂလာအခမ်းအနားနှင့် အခြားကောင်းမြတ်သော အကျင့်အကြံများကို ဆောင်ရွက်ကာ ဆယ်လအတောအတွင်း သန္ဓေကို ထိန်းသိမ်းပျိုးထောင်ကြ၏။ သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ– ကလေးများ အန္တရာယ်ကင်းစွာ မွေးဖွားနိုင်လျှင်၊ မွေးပြီးနောက် အသက်ရှင်နေနိုင်လျှင်၊ အားကောင်း၍ ကောင်းသောဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံလာလျှင်၊ ဤလောကနှင့် နောက်လောကတွင်ပါ ကျွန်ုပ်တို့အား ချမ်းသာပျော်ရွှင်မှု ပေးမည်ဟူ၍ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုဒုက္ခရောက်မိခင်တို့သည် အကျိုး ‘အသီး’ ကို မျှော်လင့်ကြ၏။»

Verse 276

अनपेक्ष्यैव पितरं गाड़ेयं विदुरं तथा । सुबलपुत्र शकुनिने राजा धृतराष्ट्रको दुर्योधनकी यह अवस्था सूचित की। पुत्रके प्रति अधिक आसक्त होनेके कारण पिता धुृतराष्ट्रने अन्यायमें स्थित हो उसकी इच्छाका अनुमोदन किया। इस विषयमें उन्होंने अपने पिता (ताऊ) गंगानन्दन भीष्म तथा भाई विदुरसे राय लेनेकी भी इच्छा नहीं की

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «မိမိအဖကိုလည်း မတိုင်ပင်ဘဲ၊ ဂင်္ဂေယ ဘီရှ္မနှင့် ဗိဒုရတို့ကိုလည်း မမေးမြန်းဘဲ၊ ဘုရင် ဓೃತရာഷ്ട္ရသည် သုဗလ၏သား ရှကူနိအား ဒုရ്യೋಧန၏ အခြေအနေကို အသိပေးခဲ့၏။ သားအပေါ် အလွန်အကျွံ စွဲလမ်းသဖြင့် ဓೃತရာഷ്ട္ရသည် မတရားဘက်၌ ရပ်တည်ကာ ဒုရ്യೋಧန၏ ဆန္ဒကို အတည်ပြုလိုက်၏။ ဤကိစ္စ၌ ဂင်္ဂါမှ မွေးဖွားသော အကြီးအကဲ ဘီရှ္မ သို့မဟုတ် ညီတော် ဗိဒုရထံမှ အကြံဉာဏ်ယူလိုစိတ်တောင် မရှိခဲ့။»

Verse 346

राजा राष्ट्रेश्वरं कृत्वा धृतराष्ट्रोड्द्य शोचति । हमलोग अवध्य नरेशोंका वध करके संसारमें निन्दाके पात्र हो गये। राजा धृतराष्ट्र इस कुलका विनाश करनेवाले दुर्बुद्धि एवं पापात्मा दुर्योधनको इस राष्ट्रका स्वामी बनाकर आज शोककी आगमें जल रहे हैं

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ဒုရ്യോധနကို နိုင်ငံ၏ အရှင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သဖြင့် ဘုရင် ဓೃತရာഷ്ട္ရသည် ယခု ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေ၏။ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်တို့လည်း—မသတ်သင့်သော မင်းများကို သတ်မိခြင်းကြောင့်—လောက၌ အပြစ်တင်ရှုတ်ချခံရသူများ ဖြစ်လာကြ၏။ မိမိအမျိုးအနွယ် ပျက်စီးရာ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော မကောင်းသောဉာဏ်နှင့် အပြစ်အနာဂတ်ပြည့်ဝသည့် ဒုရ്യോധနကို ဤနိုင်ငံ၏ အရှင်အဖြစ် တင်မြှောက်ပြီးနောက် ဓృతရာഷ്ട္ရသည် ယနေ့ ဝမ်းနည်းခြင်း၏ မီးတောက်တွင် လောင်ကျွမ်းနေရ၏။»

Verse 403

परिग्रहवता तनमे प्रत्यक्षमरिसूदन । शत्रुओंको तपानेवाले अर्जुन! मैं तुम सब लोगोंसे बिदा लेकर वनमें चला जाऊँगा। शत्रुसूदन! श्रुति कहती है कि “संग्रह-परिग्रहमें फँसा हुआ मनुष्य पूर्णतम धर्म (परमात्माका दर्शन) नहीं प्राप्त कर सकता।' इसका मुझे प्रत्यक्ष अनुभव हो रहा है

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အို အရိသူဒန! ငါ့ကိုယ်တိုင်၌ပင် ဤအရာကို တိုက်ရိုက်မြင်နေရသည်။ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် စုဆောင်းလိုသောစိတ် (ပရိဂ္ရဟ) တို့ကြောင့် ချုပ်နှောင်ခံနေရသဖြင့် အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မ—ပရမాత္မာကို မြင်ခြင်း—သို့ မရောက်နိုင်။ အို အာర్జုန၊ ရန်သူတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေသူ! ငါသည် သင်တို့အားလုံးကို နှုတ်ဆက်ကာ တောသို့ ထွက်ခွာမည်။ အကြောင်းမူကား သြရုတိက “စုဆောင်းခြင်းနှင့် ပိုင်ဆိုင်လိုခြင်း၌ ပိတ်မိနေသူသည် အပြည့်စုံဆုံးသော ဓမ္မကို မရ” ဟု ဆိုထားပြီး ထိုအမှန်တရားကို ငါသည် ကိုယ်တိုင် ချက်ချင်းအတွေ့အကြုံဖြစ်လာပြီ»။

Verse 413

जन्मक्षयनिमित्तं च प्राप्तुं शक्यमिति श्रुति: । मैंने परिग्रह (राज्य और धनके संग्रह) की इच्छा रखकर केवल पाप बटोरा है, जो जन्म और मृत्युका मुख्य कारण है। श्रुतिका कथन है कि “परिग्रहसे पाप ही प्राप्त हो सकता है!

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «သြရုတိက မွေးဖွားခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်း၏ အကြောင်းရင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်ဟု ကြေညာထားသည်။ အပိုင်ယူလိုသောဆန္ဒ—နိုင်ငံနှင့် ဥစ္စာကို စုဆောင်းသိုလှောင်လိုသော ပရိဂ္ရဟ—ကို ထားရှိမိသဖြင့် ငါသည် အပြစ်သာ စုဆောင်းခဲ့သည်။ ထိုအပြစ်သည် ထပ်တလဲလဲ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ သြရုတိကပင် ‘ဖမ်းဆုပ်ခြင်းနှင့် စုဆောင်းခြင်းမှ အပြစ်သာ ရနိုင်သည်’ ဟု ဆိုထားသည်»။

Verse 423

गमिष्यामि विनिर्मुक्तो विशोको निर्मम: क्वचित्‌ | अतः मैं परिग्रह छोड़कर सारे राज्य और इसके सुखोंको लात मारकर बन्धनमुक्त हो शोक और ममतासे ऊपर उठकर, कहीं वनमें चला जाऊँगा

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ငါသည် တစ်နေရာရာသို့ ထွက်ခွာမည်—ချည်နှောင်မှုအားလုံးမှ လွတ်မြောက်၍၊ ဝမ်းနည်းခြင်းကင်းကာ၊ ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်မရှိဘဲ။ စုဆောင်းခြင်းအားလုံးကို စွန့်ပစ်၍ ဤနိုင်ငံနှင့် ၎င်း၏ အပျော်အပါးတို့ကို လက်လွှတ်မည်။ ‘ငါ့ဟာ’ ဟူသော မမတနှင့် ဝမ်းနည်းမှုတို့အပေါ် မြင့်တက်ကာ တောသို့ သွားမည်»။

Verse 433

न ममार्थो5स्ति राज्येन भोगैर्वा कुरुनन्दन । कुरुनन्दन! तुम इस निष्कण्टक एवं कुशल-क्षेमसे युक्त पृथ्वीका शासन करो। मुझे राज्य और भोगोंसे कोई मतलब नहीं है

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အို ကုရုနန္ဒန! ငါ့အတွက် နိုင်ငံတော်လည်း မလို၊ အပျော်အပါးလည်း မလို။ သင်သည်ပင်၊ အို ကုရုနန္ဒန၊ ဆူးမရှိသကဲ့သို့ (ဖိနှိပ်မှုနှင့် အနှောင့်အယှက်ကင်းသော) ကောင်းကျိုးချမ်းသာနှင့် လုံခြုံရေးပြည့်စုံသည့် ဤမြေကို အုပ်ချုပ်လော့။ ငါ့အတွက် နိုင်ငံနှင့် ခံစားမှုတို့၌ အကျိုးမရှိ»။

Verse 3536

हत्वा नो विगतो मन्यु: शोको मां रुन्धयत्ययम्‌ । हमने शूरवीरोंको मारा, पाप किया और अपने ही देशका विनाश कर डाला। शत्रुओंको मारकर हमारा क्रोध तो दूर हो गया, परंतु यह शोक मुझे निरन्तर घेरे रहता है

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «သူတို့ကို သတ်ပြီးနောက် ငါတို့၏ ဒေါသသည် တကယ်ပင် လျော့သွားခဲ့သည်။ သို့သော် ဤဝမ်းနည်းမှုက ငါ့ကို မလွှတ်ဘဲ အမြဲတမ်း ဝိုင်းရံကာ တားဆီးနေသည်။ ငါတို့သည် သူရဲကောင်းများကို သတ်ခဲ့ပြီး အပြစ်ကို ကျူးလွန်ကာ ကိုယ့်နိုင်ငံကိုပင် ပျက်စီးစေခဲ့သည်»။

Verse 3636

ख्यापनेनानुतापेन दानेन तपसापि वा । धनंजय! किया हुआ पाप कहनेसे, शुभ कर्म करनेसे, पछतानेसे, दान करनेसे और तपस्यासे भी नष्ट होता है

ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန) ရေ၊ ပြုမိသော အပြစ်သည် ထင်ရှားစွာ ဝန်ခံဖော်ပြခြင်း၊ စိတ်မှန်ကန်သော နောင်တရခြင်း၊ မင်္ဂလာကောင်းသော ကုသိုလ်ကမ္မများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဒါနပေးကမ်းခြင်းနှင့် တပဿ (အာစတေရတီ) ကျင့်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ပျက်ကွယ်သွားသည်»။