Adhyaya 239

Verse 1

पक शायर बछ। अीद:-फफतप--क - आलम्भके दो अर्थ हैं--स्पर्श और हिंसा। क्षत्रिय नरेश किसी वस्तुका स्पर्श करके अथवा छूकर जो दान देते हैं, वह आलम्भ कहलाता है। इसी प्रकार वे प्रजाकी रक्षाके लिये जो हिंसक जन्तुओं तथा दुष्ट डाकुओंका वध करते हैं, यह भी आलम्भ यज्ञके अन्तर्गत है। एकोनचत्वारिशर्दाधिकद्विशततमो< ध्याय: ज्ञानका साधन और उसकी महिमा भीष्म उवाच इत्युक्तो5भिप्रशस्यैतत्‌ परमर्षेस्तु शासनम्‌ | मोक्षधर्मार्थसंयुक्तमिदं प्रष्टें प्रचक्रमे,भीष्मजी कहते हैं--युधिष्ठिर! इस प्रकार महर्षि व्यासके उपदेश देनेपर शुकदेवजीने उनकी भूरि-भूरि प्रशंसा की और मोक्षधर्मके विषयमें पूछनेके लिये उत्सुक होकर इस प्रकार कहा

ဘိရှ္မက မိန့်သည်– «ယုဓိဋ္ဌိရရေ၊ အမြင့်မြတ်သော မဟာရိရှီ ဗျာသ၏ အမိန့်တော်ကို ဤသို့ ကြားနာပြီးနောက် ရှုကဒေဝသည် ထိုသွန်သင်ချက်ကို အလွန်ချီးမွမ်းလေ၏။ ထို့နောက် မောက္ခသို့ ဦးတည်သော ဓမ္မအကြောင်းကို ထပ်မံမေးမြန်းလိုစိတ်ပြင်းပြ၍ ဤသို့ စတင်မေးလေ၏»။

Verse 2

शुक उवाच प्रज्ञावान्‌ श्रोत्रियो यज्वा कृतप्रज्ञोडनसूयक: । अनागतमनैतिहां कथं ब्रह्माधिगच्छति,शुकदेवने पूछा--पिताजी! प्रज्ञावान, वेदवेत्ता, याज्ञिक, दोष-दृष्टिसे रहित तथा शुद्ध बुद्धिवाला पुरुष उस ब्रह्मको कैसे प्राप्त करता है, जो प्रत्यक्ष और अनुमानसे भी अज्ञात है तथा वेदके द्वारा भी जिसका इदमित्थंरूपसे वर्णन नहीं किया गया है

ရှုက မိန့်သည်– «အဘေ၊ ပညာရှိ၍ ဝေဒပညာတတ်၊ ယဇ္ဈပြုသူ၊ နားလည်မှုတည်ငြိမ်၍ အပြစ်ရှာစိတ်ကင်းသောသူသည် မျက်မြင်နှင့် ခန့်မှန်းခြင်းတို့ဖြင့်ပင် မသိနိုင်၊ ဝေဒတွင်လည်း ‘ဤသို့ပင်’ ဟူ၍ တိတိကျကျ မဖော်ပြထားသော ဗြဟ္မန်ကို မည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ပါသနည်း»။

Verse 3

तपसा ब्रह्मचर्येण सर्वत्यागेन मेधया । सांख्ये वा यदि वा योग एतत्‌ पृष्ठो वदस्व मे,सांख्य एवं योगमें तप, ब्रह्मचर्य, सर्वस्वका त्याग और मेधाशक्ति--इनमेंसे किस साधनके द्वारा तत्त्वका साक्षात्कार माना गया है? यह आपसे मेरा प्रश्न है, आप मुझे कृपापूर्वक इस विषयका उपदेश दीजिये

ရှုကာက ပြောသည်— «တပဿ (အာဓိဋ္ဌာန်တရားဖြင့် အပင်ပန်းခံခြင်း) ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မစရိယ (သန့်ရှင်းသော ကျောင်းသားဘဝ စည်းကမ်း) ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံ စွန့်လွှတ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ သဘောခွဲခြားသိမြင်နိုင်သော ဉာဏ်အားဖြင့်လည်းကောင်း—စಾಂခ்ய သို့မဟုတ် ယောဂ အလမ်းတစ်ခုခုဖြင့်—သစ္စာတရားကို တိုက်ရိုက်သိမြင်ခြင်းသည် မည်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် ရရှိသည်ဟု ဆိုကြသနည်း။ ဤအကြောင်းကို ကျွန်ုပ်မေးမြန်းပါသည်၊ ကျေးဇူးပြု၍ သင်ကြားပေးပါ»။

Verse 4

मनसश्षेन्द्रियाणां च यथैकाग्र्यमवाप्यते । येनोपायेन पुरुषैस्तत्‌ त्वं व्याख्यातुमहसि,मनुष्य मन और इन्द्रियोंको जिस उपायसे और जिस तरह एकाग्र कर सकता है, उस विषयका आप विशद विवेचन कीजिये

ရှုကာက ပြောသည်— «လူတို့သည် စိတ်နှင့် အင်္ဒြိယတို့ကို တစ်ချက်တည်းအာရုံစိုက်နိုင်ရန် မည်သည့်နည်းလမ်းဖြင့်၊ မည်သို့သောပုံစံဖြင့် ရရှိနိုင်သည်ကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြပေးပါ»။

Verse 5

व्यास उवाच नान्यत्र विद्यातपसोनन्यत्रेन्द्रियनिग्रहात्‌ । नान्यत्र सर्वसंत्यागात्‌ सिद्धि विन्दति कश्नन,व्यासजीने कहा--बेटा! विद्या, तप, इन्द्रियनिग्रह और सर्वस्वत्यागके बिना कोई भी सिद्धि नहीं पा सकता

ဗျာသက ပြောသည်— «သားရေ၊ ပညာနှင့်တပဿကို ပေါင်းစည်းခြင်း၊ အင်္ဒြိယထိန်းချုပ်ခြင်း၊ နှင့် ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်ကို အလုံးစုံ စွန့်လွှတ်ခြင်း မရှိဘဲ မည်သူမျှ စစ်မှန်သော အောင်မြင်မှုကို မရနိုင်။ ဤစည်းကမ်းများ မရှိလျှင်—အထူးသဖြင့် သန့်စင်ကာ လွတ်မြောက်စေသော အောင်မြင်မှု—မပေါ်ပေါက်နိုင်»။

Verse 6

महाभूतानि सर्वाणि पूर्वसृष्टि: स्वयम्भुव: । भूयिष्ठ प्राणभृद्ग्रामे निविष्टानि शरीरिषु,सम्पूर्ण महाभूत विधाताकी पहली सृष्टि है। वे समस्त प्राणिसमुदायमें तथा सभी देहधारियोंके शरीरोंमें अधिक-से-अधिक भरे हुए हैं

ဗျာသက ပြောသည်— «မဟာဘူတ (ဓာတ်ကြီး) အားလုံးသည် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသူ (ဗြဟ္မာ) ၏ ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အသက်ရှိသတ္တဝါအစုအဝေးအတွင်း အပြည့်အဝ တည်ရှိကာ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသမျှ သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်အတွင်း၌ စွဲကပ်နေကြသည်»။

Verse 7

भूमेदेंहो जलात्‌ स्नेहो ज्योतिषश्नक्षुषी स्मृते । प्राणापानाश्रयो वायु: खेष्वाकाशं शरीरिणाम्‌,देहधारियोंकी देहका निर्माण पृथ्वीसे हुआ है, चिकनाहट और पसीने आदि जलसे प्रकट होते हैं, अग्निसे नेत्र तथा वायुसे प्राण और अपानका प्रादुर्भाव हुआ है। नाक, कान आदिके छिद्रोंमें आकाश-तत्त्व स्थित है

ဗျာသက ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့၏ ဓာတ်ဖွဲ့စည်းပုံကို ရှင်းပြသည်— «ကိုယ်ခန္ဓာသည် မြေဓာတ်မှ ဖြစ်၏။ ကိုယ်၏ စိုစွတ်မှု—အဆီပြန်ခြင်း၊ ချွေးနှင့် အခြားရည်များ—သည် ရေဓာတ်မှ ပေါ်၏။ မျက်စိသည် မီးဓာတ်ဟု ဆိုကြ၏။ အသက်လှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော ပရာဏနှင့် အပာဏသည် လေဓာတ်ကို အားထား၏။ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အပေါက်အဝင်အထွက်များနှင့် အတွင်းအခေါင်းများတွင် အာကာသဓာတ် (ākāśa) တည်ရှိ၏»။

Verse 8

क्रान्ते विष्णुर्बले शक्र: कोष्ेडग्निर्भोक्तुमिच्छति । कर्णयो: प्रदिश:श्रोत्र॑ जिद्दवायां वाक्‌ सरस्वती,चरणोंकी गतिमें विष्णु और बाहुबल [पाणि नामक इन्द्रिय] में इन्द्र स्थित हैं। उदरमें अग्निदेवता प्रतिष्ठित हैं, जो भोजन चाहते और पचाते हैं। कानोंमें श्रवणशक्ति और दिशाएँ हैं तथा जिह्लामें वाणी और सरस्वती देवीका निवास है

ဗျာသက လူ့ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းရှိ သာသနာတော်ဆိုင်ရာ သန့်ရှင်းသော မြေပုံကို ရှင်းပြသည်။ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း၌ ဗိဿနု တည်ရှိပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာအင်အား၌ အိန္ဒြာ တည်ရှိကာ၊ ဝမ်းဗိုက်၌ အဂ္ဂိသည် အစာကို ရှာဖွေလို၍ ချေဖျက်ပေးသော အင်အားအဖြစ် တည်ရှိသည်။ နားတို့၌ ကြားနိုင်စွမ်းနှင့် အရပ်ဒిశများ တည်ရှိပြီး၊ လျှာပေါ်၌ စကားနှင့် သရஸဝတီ တည်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဓမ္မ၏ သန့်ရှင်းသော လယ်ကွင်းဖြစ်သဖြင့် အင်္ဂါစွမ်းရည်တို့ကို ထိန်းသိမ်းမှု၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ရိုသေမှုဖြင့် အသုံးချရမည်။ ၎င်းတို့သည် ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းမဟုတ်ဘဲ အပ်နှံထားသော အင်အားများဖြစ်ကြောင်း သိမြင်ရမည်။

Verse 9

कर्णो त्वक्‌ चक्षुषी जिह्नला नासिका चैव पञठचमी । दर्शनीयेन्द्रियोक्तानि द्वाराण्याहारसिद्धये,दोनों कान, त्वचा, दोनों नेत्र, जिह्ला और पाँचवीं नासिका--ये पाँच ज्ञानेन्द्रियाँ हैं। इन्हें विषयानुभवका द्वार बतलाया गया है

ဗျာသက ဆိုသည်— «နားနှစ်ဖက်၊ အရေပြား၊ မျက်စိနှစ်လုံး၊ လျှာ၊ နှင့် ပဉ္စမအဖြစ် နှာခေါင်း—ဤတို့သည် သိမြင်ခြင်းအင်္ဂါ (ဉာဏအင်္ဒြိယ) ငါးပါး ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထုတို့၏ အတွေ့အကြုံသည် ဤတံခါးများမှ ဝင်ရောက်လာသည်ဟု ကြေညာထားပြီး၊ သတ္တဝါသည် လောကနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံနိုင်စေကာ ‘အာဟာရ’ ဟူသော အကျယ်အဝန်းရှိ အရာကို ရယူနိုင်စေသည်»။

Verse 10

शब्द: स्पर्शस्तथा रूप॑ रसो गन्धश्न॒ पञचम: । इन्द्रियार्थान्‌ पृथग्‌ विद्यादिन्द्रियेभ्यस्तु नित्यदा

ဗျာသက ဆိုသည်— အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ အရသာ၊ နှင့် ပဉ္စမအဖြစ် အနံ့—ဤတို့သည် အင်္ဒြိယတို့၏ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်။ အင်္ဒြိယအရာဝတ္ထုတို့သည် အင်္ဒြိယတို့ကိုယ်တိုင်နှင့် အမြဲတမ်း ခွဲခြား၍ သိမြင်ရမည်၊ သိမြင်ကိရိယာကို ၎င်းက သိမြင်သည့် အရာနှင့် မရောထွေးရ။

Verse 11

शब्द, स्पर्श, रूप, रस और गन्ध--ये पाँच इन्द्रियोंके विषय हैं। इन्हें सदा इन्द्रियोंसे पृथक्‌ समझना चाहिये ।। इन्द्रियाणि मनो युड्धक्ते वश्यान्‌ यन्तेव वाजिन: । मनश्वापि सदा युद्धक्ते भूतात्मा हृदयाश्रित:,जैसे सारथि घोड़ोंको अपने वशमें रखकर उन्हें इच्छानुसार चलाता है, इसी प्रकार मन इन्द्रियोंको काबूमें रखकर उन्हें स्वेच्छासे विषयोंकी ओर प्रेरित करता है, परंतु हृदयमें रहनेवाला जीवात्मा सदा उस मनपर भी शासन किया करता है

ဗျာသက ဆိုသည်— အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ အရသာ၊ အနံ့—ဤငါးပါးသည် အင်္ဒြိယတို့၏ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အင်္ဒြိယတို့မှ အမြဲ ခွဲခြား၍ သိမြင်ရမည်။ ရထားမောင်းသူသည် မြင်းတို့ကို ချည်နှောင်၍ ထိန်းချုပ်ကာ မိမိလိုသလို မောင်းနှင်သကဲ့သို့၊ စိတ် (မန) သည် အင်္ဒြိယတို့ကို အာဏာအောက်တွင် ထိန်းထားပြီး ၎င်းတို့ကို မိမိဆန္ဒအတိုင်း အရာဝတ္ထုတို့ဆီသို့ လှုံ့ဆော်သည်။ သို့သော် နှလုံး၌ တည်သော အတွင်းအတ္တ (ဇီဝ) သည် ထိုစိတ်ကိုပင် အစဉ်အမြဲ အုပ်ချုပ်နေသည်။

Verse 12

इन्द्रियाणां तथैवैषां सर्वेषामी श्वर॑ मन: । नियमे च विसर्गे च भूतात्मा मानसस्तथा,जैसे मन सम्पूर्ण इन्द्रियोंका राजा और उन्हें विषयोंकी ओर प्रवृत्त करने तथा रोकनेमें भी समर्थ है, उसी प्रकार हृदयस्थित जीवात्मा भी मनका स्वामी तथा उसके निग्रह- अनुग्रहमें समर्थ है

အင်္ဒြိယအားလုံး၏ အရှင်ကဲ့သို့ စိတ် (မန) သည် ၎င်းတို့ကို အရာဝတ္ထုများဆီသို့ လှုံ့ဆော်နိုင်သကဲ့သို့ တားဆီးနိုင်လည်း ရှိသည်။ ထိုနည်းတူ နှလုံး၌ တည်သော အတွင်းအတ္တ (ဘူတာတ္မာ) သည် စိတ်၏ အရှင်ဖြစ်၍ ၎င်းကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လွှတ်ပေးခြင်းတို့၌လည်း စွမ်းနိုင်သည်။

Verse 13

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्व॒ स्‍्वभावश्वलेतना मन: । प्राणापानौ च जीवश्व नित्यं देहेषु देहिनाम्‌,इन्द्रियाँ, इन्द्रियोंके रूप, रस आदि विषय, स्वभाव [शीतोष्णादि धर्म], चेतना-, मन, प्राण, अपान और जीव--ये देहधारियोंके शरीरोंमें सदा विद्यमान रहते हैं

ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– အင်္ဂါရုံများ၊ အင်္ဂါရုံတို့၏ အရာဝတ္ထုများ (ရုပ်၊ အရသာ စသည်)၊ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝဖွဲ့စည်းမှု (အပူ၊ အအေး စသည့် လက္ခဏာများ)၊ စိတ်သိမှု (ချေတနာ)၊ မနဿ (စိတ်)၊ အသက်ရှူဝင်နှင့် အသက်ရှူထွက်တို့၏ ဝါယုများ၊ ထို့ပြင် ဇီဝ (အသက်ရှိမှု၏ အခြေခံ) — ဤအရာတို့သည် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း အမြဲတမ်း တည်ရှိနေသည်။ ဤသင်ခန်းစာ၌ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွမ်းအားနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များ လည်ပတ်နေသော အမြဲတမ်းကွင်းပြင်အဖြစ် ပြသပြီး၊ သီလသဘောတရား၏ ရှင်းလင်းမှုသည် ဤအစိတ်အပိုင်းများကို ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာကာ၊ ၎င်းတို့ကို အတ္တအဖြစ် မှားယွင်းမယူဆခြင်း၌ တည်သည်။

Verse 14

आश्रयो नास्ति सत्त्वस्य गुणा: शब्दो न चेतना । सत्त्वं हि तेज: सृजति न गुणान्‌ वै कथंचन,शरीर भी वास्तवमें सत्त्व अर्थात्‌ बुद्धिका आश्रय नहीं है; क्योंकि पाउचभौतिक शरीर तो उसका कार्य है तथा गुण, शब्द एवं चेतना भी बुद्धिके आश्रय (कारण) नहीं हैं; क्योंकि बुद्धि चेतनाकी सृष्टि करती है, परंतु बुद्धि त्रिगुणात्मिका प्रकृतिको उत्पन्न नहीं करती; क्योंकि बुद्धि स्वयं उसका कार्य है

ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– သတ္တဝ (sattva) ဟူသော ဉာဏ်၏ သဘောတရားသည် မိမိအတွင်း၌ပင် အပြင်ဘက် အခြေခံအထောက်အထား (substratum) မရှိ။ ဂုဏ်များ၊ အသံ၊ သို့မဟုတ် ချေတနာတို့သည်လည်း ၎င်း၏ အခြေခံမဟုတ်။ အကြောင်းမှာ သတ္တဝသည် တေဇ (အလင်းရောင်တောက်ပမှု) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသော်လည်း ဂုဏ်သုံးပါးကို မည်သို့မျှ မဖန်တီးနိုင်။ ဤအဓိပ္ပါယ်မှာ ဉာဏ်၏ အခန်းကဏ္ဍကို ခွဲခြားပြရန်ဖြစ်ပြီး—အလင်းပွင့်လင်းမှုကဲ့သို့ အချို့သော ပေါ်ထွန်းမှုများအတွက် နီးစပ်သော အကြောင်းရင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ပရကృతိ၏ တြိဂုဏဖွဲ့စည်းမှုအတွက် အဆုံးစွန် အခြေခံမဟုတ်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်; ထို့ပြင် ဉာဏ်ကိုယ်တိုင်လည်း အကြောင်းအကျိုးဆက်စဉ်အတွင်းရှိ အကျိုးတရားတစ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 15

एवं सप्तदशं देहे वृतं षोडशभिग्गुणै: । मनीषी मनसा विप्र: पश्यत्यात्मानमात्मनि,इस प्रकार बुद्धिमान्‌ ब्राह्मण इस शरीरमें पाँच इन्द्रिय, पाँच विषय, स्वभाव, चेतना, मन, प्राण, अपान और जीव--इन सोलह तत्त्वोंसे आवृत सत्रहवें परमात्माका बुद्धिके द्वारा अन्त:करणमें साक्षात्कार करता है

ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– ထို့ကြောင့် ဤကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ ဆယ့်ခုနစ်မြောက် သဘောတရားဖြစ်သော အမြင့်ဆုံး အတ္တ (ပရမာတ္မာ) သည် ဆယ့်ခြောက်ပါးသော အစိတ်အပိုင်းများကြောင့် ဖုံးကွယ်နေသည်။ သို့သော် သိမြင်နိုင်သော ဗြာဟ္မဏသည် စိတ်နှင့် ဉာဏ်အမြင်၏ အင်အားဖြင့် အတွင်းအတ္တအတွင်းရှိ အတ္တကို မြင်တွေ့သည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် ဝိညာဉ်ရေးနှင့် သီလရေး၏ ရှင်းလင်းမှုသည် အပြင်ပန်း အခမ်းအနားများသာမက၊ အတွင်းပိုင်း ခွဲခြားသိမြင်မှုက အင်္ဂါရုံ၊ အသက်ရှူဝါယုနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုတို့၏ ဖုံးအုပ်မှုကို ထိုးဖောက်ကာ အတွင်းတည်ရှိသော အမှန်တရားကို သိမြင်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကို အလေးပေးသည်။

Verse 16

न हायं चक्षुषा दृश्यो न च सर्वैरपीन्द्रियै: । मनसा तु प्रदीपेन महानात्मा प्रकाशते,इस परमात्माका नेत्रों अथवा सम्पूर्ण इन्द्रियोंसे भी दर्शन नहीं हो सकता। यह विशुद्ध मनरूपी दीपकसे ही बुद्धिमें प्रकाशित होता है

ဗျာသက သင်ကြားသည်– အမြင့်ဆုံး အတ္တကို မျက်စိဖြင့်လည်း မမြင်နိုင်၊ အင်္ဂါရုံအားလုံးဖြင့်လည်း မဖမ်းဆုပ်နိုင်။ စိတ်ကို သန့်စင်၍ တောက်ပစေသည့်အခါ—မီးအိမ်ကဲ့သို့—ဉာဏ်အတွင်း၌သာ ထင်ရှားလာသည်။ ထို့ကြောင့် အပြင်ပန်းမြင်ကွင်းမဟုတ်ဘဲ အတွင်းပိုင်း ရှင်းလင်းမှုကသာ အမြင့်ဆုံး အမှန်တရားကို ဖွင့်ပြသည်။

Verse 17

अशब्दस्पर्शरूपं तदरसागन्धमव्ययम्‌ | अशरीरं शरीरेषु निरीक्षेत निरिन्द्रियम्‌,वह आत्मतत्त्व यद्यपि शब्द, स्पर्श, रूप, रस और गन्धसे हीन, अविकारी तथा शरीर और इन्द्रियोंसे रहित है तो भी शरीरोंके भीतर ही इसका अनुसंधान करना चाहिये

ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– ထိုအမှန်တရားသည် အသံမရှိ၊ ထိတွေ့မှုမရှိ၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်မရှိ; အရသာနှင့် အနံ့လည်း မရှိ၊ မပျက်မယွင်းသော အရာဖြစ်သည်။ ကိုယ်ကင်း၍ အင်္ဂါရုံကင်းသော်လည်း၊ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့အတွင်း—ကိုယ်ခန္ဓာဟူသော ကွင်းပြင်အတွင်း၌ပင်—အတ္တကို အတွင်းပိုင်း စူးစမ်းမေးမြန်းခြင်းဖြင့် ရှာဖွေ၍ တိုက်ရိုက် သိမြင်သင့်သည်။

Verse 18

अव्यक्तं सर्वदेहेषु मत्येषु परमाश्रितम्‌ । योअनुपश्यति स प्रेत्य कल्पते ब्रह्म॒ुभूयसे,जो इस विनाशशील समस्त शरीरोंमें अव्यक्तभावसे स्थित परमेश्वरका ज्ञानमयी दृष्टिसे निरन्तर दर्शन करता रहता है, वह मृत्युके पश्चात्‌ ब्रह्मभावको प्राप्त होनेमें समर्थ हो जाता है

ဗျာသက ဆိုသည်—အမြင့်ဆုံးသော အရှင်သည် မထင်ရှားသော်လည်း ပျက်စီးနိုင်သော လူ့ကိုယ်ခန္ဓာအားလုံးအတွင်း၌ အမြင့်ဆုံးသော အားကိုးရာအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ ဉာဏ်မှ ပေါက်ဖွားသော မြင်ကွင်းဖြင့် ထိုအရာကို အစဉ်မပြတ် မြင်တတ်သူသည် သေပြီးနောက် ဗြဟ္မအဖြစ်—ကန့်သတ်မှုကင်း၍ အမြင့်ဆုံးသော သဘောတရားနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း—သို့ ရောက်ရန် သင့်တော်လာသည်။

Verse 19

विद्याभिजनसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि । शुनि चैव श्वपाके च पण्डिता: समदर्शिन:,पण्डितजन विद्या और उत्तम कुलसे सम्पन्न ब्राह्मणमें तथा गौ, हाथी, कुत्ते और चाण्डालमें भी समभावसे स्थित ब्रह्मका दर्शन करनेवाले होते हैं

ဗျာသက သင်ကြားသည်—တကယ့်ပညာရှိတို့သည် တူညီသောမြင်ကွင်းကို ထိန်းသိမ်းကြသည်။ သူတို့သည် ပညာတတ်၍ မျိုးရိုးကောင်းသော ဗြာဟ္မဏ၌လည်းကောင်း၊ နွား၊ ဆင်၊ ခွေး၊ ထို့ပြင် ခွေးစားသူ (အောက်တန်းကျသူ) ၌ပင်လည်းကောင်း တူညီသော ဝိညာဉ်အမှန်တရားကို မြင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ခွဲခြားသိမြင်မှုသည် လူမှုအဆင့်အတန်း သို့မဟုတ် မျိုးစိတ်ပေါ် မတည်ဘဲ၊ သတ္တဝါအားလုံးအတွင်းရှိ တစ်ခုတည်းသော အတ္တကို မြင်ခြင်းနှင့် မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်း၊ မလိုက်လျောဘဲ တုံ့ပြန်ခြင်းပေါ်တွင် တည်သည်။

Verse 20

स हि सर्वेषु भूतेषु जड़मेषु ध्रुवेषु च । वसत्येको महानात्मा येन सर्वमिदं ततम्‌

အကြောင်းမူကား သတ္တဝါအားလုံးတွင်—အင်အားမရှိသကဲ့သို့ ထိန်းတည်နေသည့်အရာများတွင်ပင်—တစ်ပါးတည်းသော မဟာအတ္တ တည်ရှိနေပြီး၊ ထိုတစ်ပါးတည်းကြောင့်ပင် ဤစကြဝဠာတစ်လျှောက်လုံး ပျံ့နှံ့နေသည်။ ထို့ကြောင့် ဗျာသက မှန်ကန်သောကျင့်ဝတ်၏ အခြေခံကို ညွှန်ပြသည်—နေရာတိုင်း၌ တူညီသော အတွင်းနေ အတ္တကို မြင်ခြင်းသည် ရန်လိုမှုကို ပျော်ဝင်စေ၍ ကရုဏာ၊ ထိန်းချုပ်မှုနှင့် ညီမျှမှုကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။

Verse 21

जब जीवात्मा सम्पूर्ण प्राणियोंमें अपनेको और अपनेमें सम्पूर्ण प्राणियोंको स्थित देखता है, उस समय वह ब्रह्मभावको प्राप्त हो जाता है

ဗျာသက ဆိုသည်—တစ်ဦးချင်းအတ္တသည် သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ မိမိကိုယ်ကို တကယ်တမ်းမြင်ပြီး၊ မိမိအတွင်း၌လည်း သတ္တဝါအားလုံးကို တကယ်တမ်းမြင်သောအခါ၊ ဗြဟ္မအဖြစ်သို့ ရောက်သည်—ခွဲခြားမှု ပျောက်ကွယ်၍ အလုံးစုံကို ဂရုတစိုက်မြတ်နိုးခြင်း သဘာဝဖြစ်လာသော ကျင့်ဝတ်မြင်ကွင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

Verse 22

यावानात्मनि वेदात्मा तावानात्मा परात्मनि । य एवं सततं वेद सो<मृतत्त्वाय कल्पते,अपने शरीरके भीतर जैसा ज्ञानस्वरूप आत्मा है वैसा ही दूसरोंके शरीरमें भी है, जिस पुरुषको निरन्तर ऐसा ज्ञान बना रहता है, वह अमृतत्त्वको प्राप्त होनेमें समर्थ है

ဗျာသက ဆိုသည်—“ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ ဉာဏ်သဘာဝဖြစ်သော အတ္တ တည်ရှိသကဲ့သို့၊ အခြားသူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌လည်း ထိုအတ္တတည်းပင် တည်ရှိသည်။ ဤနားလည်မှုသည် အစဉ်မပြတ် တည်နေသူသည် အမရత్వသို့ ရောက်ရန် သင့်တော်လာသည်။”

Verse 23

सर्वभूतात्मभूतस्य विभोर्भूतहितस्य च । देवा5पि मार्गे मुहान्ति अपदस्य पदैषिण:,जो सम्पूर्ण प्राणियोंका आत्मा होकर सब प्राणियोंके हितमें लगा हुआ है, जिसका अपना कोई स्पष्ट मार्ग नहीं है तथा जो ब्रह्मपदको प्राप्त करना चाहता है, उस समर्थ ज्ञानयोगीके मार्गकी खोज करनेमें देवता भी मोहित हो जाते हैं

ဗျာသက မိန့်သည်—သတ္တဝါအားလုံး၏ အတ္တဖြစ်လာပြီး သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးကိုသာ ရည်ရွယ်ကာ လမ်းကြောင်းတိတိကျကျ မကျန်ရစ်သည့် အင်အားကြီး ယောဂပညာရှင်၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်ရှာရာတွင် တေဝတားတို့တောင် စိတ်ရှုပ်ထွေး မောဟဖြစ်ကြသည်။ ထိုသူသည် ပရမဗြဟ္မပဒကို ရှာဖွေလိုသူ ဖြစ်၏။

Verse 24

शकुन्तानामिवाकाशे मत्स्यानामिव चोदके । यथा गतिर्न दृश्येत तथा ज्ञानविदां गति:,जैसे आकाशगमें चिड़ियोंके और जलमें मछलियोंके पदचिह्न नहीं दिखायी देते, उसी प्रकार ज्ञानियोंकी गतिका भी किसीको पता नहीं चलता है

ဗျာသက မိန့်သည်—ကောင်းကင်၌ ငှက်တို့၏ ခြေရာမမြင်ရသကဲ့သို့၊ ရေထဲ၌ ငါးတို့၏ ခြေရာမမြင်ရသကဲ့သို့၊ ပညာရှိတို့၏ သွားလာမှုလည်း အခြားသူတို့ မသိမမြင်နိုင်။

Verse 25

काल: पचति भूतानि सर्वाण्येवात्मनात्मनि । यस्मिंस्तु पच्यते कालस्तं वेदेह न कश्नन,काल सम्पूर्ण प्राणियोंको स्वयं ही अपने भीतर पकाता रहता है, परंतु जहाँ काल भी पकाया जाता है, जो कालका भी काल है; उस परमात्माको यहाँ कोई नहीं जानता

ဗျာသက မိန့်သည်—အချိန်သည် မိမိအင်အားဖြင့် သတ္တဝါအားလုံးကို မိမိအတွင်း၌ပင် “ချက်ပြုတ်” သကဲ့သို့ ရင့်မှည့်စေ၍ စားသုံးလျက်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် အချိန်တောင် “ချက်ပြုတ်” ခံရသော အရာတရား—အချိန်ကိုလွန်၍ အချိန်၏ အဆုံးသတ်ဖြစ်သော ထိုပရမအတ္တကို ဤလောက၌ မည်သူမျှ အမှန်တကယ် မသိနိုင်။

Verse 26

न तदूर्ध्व न तिर्यक्‌ च नाधो न च पुनः पुनः । न मध्ये प्रतिगृहल्लीते नैव किंचित्‌ कुतश्चन

ဗျာသက မိန့်သည်—ထိုအခြေအနေ၌ အထက်၌လည်း မရှိ၊ အလျားလိုက်၌လည်း မရှိ၊ အောက်၌လည်း မရှိ၊ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်ဖြစ်လာခြင်းလည်း မရှိ။ “အလယ်မှာ” ဟူ၍လည်း မဖမ်းဆုပ်နိုင်။ အမှန်အားဖြင့် မည်သည့်နေရာမှ ယူဆောင်ဖမ်းယူနိုင်သော အရာတစ်ခုမျှ မဟုတ်။

Verse 27

यद्यजस््रं समागच्छेद्‌ यथा बाणो गुणच्युत:

ဗျာသက မိန့်သည်—“ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်စုစည်းလာစေကာမူ၊ ကြိုးမှလွတ်ကျသွားသော မြားကဲ့သို့ပင် ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟူသော ဥပမာဖြင့်၊ ထိန်းသိမ်းပေးသော ချည်နှောင်မှု သို့မဟုတ် စည်းကမ်းပျက်သွားလျှင် ပြန်လည်ကြိုးစားခြင်းကလည်း ထိန်းချုပ်မှုမရှိဘဲ ရည်မှန်းချက်သို့ မသေချာစွာသာ ရောက်နိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။

Verse 28

तस्मात्‌ सूक्ष्मात्‌ सूक्ष्मतरं नास्ति स्थूलतरं ततः,उस सूक्ष्मस्वरूप परमात्मासे बढ़कर सूक्ष्मतर वस्तु कोई नहीं है, उससे बढ़कर स्थूलतर वस्तु भी कोई नहीं है। उसके सब ओर हाथ पैर हैं, सब ओर नेत्र, सिर और मुख हैं तथा सब ओर कान हैं। वह संसारमें सबको व्याप्त करके स्थित है

ထို့ကြောင့် အလွန်သိမ်မွေ့သောအရာထက် ပို၍သိမ်မွေ့သောအရာ မရှိ၊ ထို့အတူ အလွန်ကြီးမားသောအရာထက် ပို၍ကြီးမားသောအရာလည်း မရှိ။ ထိုသိမ်မွေ့သဘောရှိသော ပရမအတ္တမန်သည် သိမ်မွေ့မှုနှင့် ကြီးမားမှုတို့ကိုလည်း လွန်ကဲသည်။ သူ၏လက်နှင့်ခြေတို့သည် အရပ်ရပ်၌ရှိ၍ မျက်စိ၊ ခေါင်းနှင့် မျက်နှာတို့လည်း အရပ်ရပ်၌ရှိကာ နားတို့လည်း အရပ်ရပ်၌ရှိသည်။ သူသည် လောကတစ်လောကလုံးကို လွှမ်းခြုံ၍ အရာအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ ပျံ့နှံ့ကာ တည်ရှိနေသည်။

Verse 29

सर्वतःपाणिपादं तत्‌ सर्वतो$क्षिशिरोमुखम्‌ । सर्वतःश्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठतति,उस सूक्ष्मस्वरूप परमात्मासे बढ़कर सूक्ष्मतर वस्तु कोई नहीं है, उससे बढ़कर स्थूलतर वस्तु भी कोई नहीं है। उसके सब ओर हाथ पैर हैं, सब ओर नेत्र, सिर और मुख हैं तथा सब ओर कान हैं। वह संसारमें सबको व्याप्त करके स्थित है

ဗျာသက ပြောသည်—ထိုအမြင့်ဆုံးသော သတ္တဝါတရားသည် အရပ်ရပ်၌ လက်နှင့်ခြေရှိ၏; အရပ်ရပ်၌ မျက်စိ၊ ခေါင်းနှင့် မျက်နှာရှိ၏; လောက၌ အရပ်ရပ်၌ နားရှိ၏။ သတ္တဝါအားလုံးနှင့် အရပ်အားလုံးကို လွှမ်းခြုံကာ အရာအားလုံးကို ပျံ့နှံ့၍ တည်နေသည်—အတ္တသည် ပုံသဏ္ဌာန်တစ်ခုတည်း၌ မကန့်သတ်ဘဲ အရာရှိသမျှ၏ အလုံးစုံလွှမ်းခြုံသော အခြေခံဖြစ်ကြောင်းကို သင်ကြားကာ၊ ကျဉ်းမြောင်းသော အဟင်္ကာရနှင့် အပိုင်းပိုင်းလိုက် မျက်နှာသာပေးမှုတို့၏ အင်အားကို လျော့နည်းစေသည်။

Verse 30

तदेवाणोरणुतरं तन्‍्महद्धयो महत्तरम्‌ । तदन्तःसर्वभूतानां ध्रुवं तिछन्न दृश्यते,वह लघुसे भी अत्यन्त लघु और महानसे भी अत्यन्त महान्‌ है, वह निश्चय ही समस्त प्राणियोंके भीतर स्थित है तो भी किसीको दिखायी नहीं देता

ဗျာသက ပြောသည်—ထိုအမှန်တရားသည် အဏုအလွန်သိမ်မွေ့သော အဏုထက်ပင် ပို၍သိမ်မွေ့ပြီး အကြီးဆုံးထက်ပင် ပို၍ကြီးမားသည်။ သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်း၌ မလွဲမသွေ တည်ရှိနေသော်လည်း၊ အသက်၏ အတွင်းအကျဆုံး၌ ရှိနေပါလျက် မမြင်ရ။ ဤသင်ခန်းစာသည် အကျင့်သီလဆိုင်ရာ အတွင်းဘက်သို့ လှည့်ခြင်းကို ညွှန်ပြသည်—အပြင်ပန်းအမြင်များကို လိုက်လံမရှာဘဲ မမြင်ရသော အတွင်းနေ အတ္တကို သိမြင်ခြင်းမှသာ မှန်ကန်သော ခွဲခြားသိမြင်မှုနှင့် ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်မှု ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 31

अक्षरं च क्षरं चैव द्वैधीभावो5यमात्मन: । क्षर: सर्वेषु भूतेषु दिव्यं तमृतमक्षरम्‌,उस परमात्माके क्षर और अक्षर ये दो भाव (स्वरूप) हैं, सम्पूर्ण भूतोंमें तो उसका क्षर (विनाशी) रूप है और दिव्य सत्यस्वरूप चेतनात्मा अक्षर (अविनाशी) है

ဗျာသက ရှင်းလင်းသည်—အတ္တကို နှစ်မျိုးသဘောဖြင့် ပြောဆိုကြသည်၊ ပျက်စီးနိုင်သောအဖြစ်နှင့် မပျက်စီးသောအဖြစ်ဟူ၍။ သတ္တဝါအားလုံး၌ ၎င်းသည် ပျက်စီးနိုင်သောအဖြစ်—ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ပျက်ယွင်းခြင်းတို့အောက်၌—ပေါ်ထွန်းသော်လည်း၊ အတွင်းရှိ သေမင်းမရှိသော ဒိဗ္ဗသတ္တဝါတရားသည် မပျက်စီးသောအဖြစ်ဖြစ်၍ မယိုယွင်းသော အမြဲတမ်းအမှန်တရားဖြစ်သည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် ကိုယ်ခန္ဓာရှိဘဝ၏ ယာယီသဘောနှင့် အကျင့်သီလဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှုနှင့် အတွင်းလွတ်လပ်မှုကို ထောက်ပံ့သော အနန္တသဘောကို ခွဲခြားသိမြင်ရန် ညွှန်ပြသည်။

Verse 32

नदद्वारं पुरं गत्वा हंसो हि नियतो वशी । ईश: सर्वस्य भूतस्य स्थावरस्य चरस्य च,स्थावर-जंगम सभी प्राणियोंका ईश्वर स्वाधीन परमात्मा नव द्वारोंवाले शरीरमें प्रवेश करके हंस (जीव) रूपसे स्थिरतापूर्वक स्थित है

ဗျာသက ပြောသည်—ကိုယ်ခန္ဓာဟူသော တံခါးကိုးပေါက်ရှိ မြို့တော်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ဟံသာ (haṁsa) ဟူသော အတွင်းနေ အတ္တသည် တည်ငြိမ်၍ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်ကာ နေထိုင်သည်။ သူသည် မလှုပ်ရှားသောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာတို့အပါအဝင် သတ္တဝါအားလုံး၏ အရှင်ဖြစ်သည်; ကိုယ်ခန္ဓာရှိဘဝအတွင်း၌ ရှိနေသော်လည်း အာဏာပိုင်၍ မချည်နှောင်ခံရ။ ဤသင်ခန်းစာသည် အတွင်းအုပ်ချုပ်မှုကို ညွှန်ပြသည်—သတ္တဝါအားလုံးအတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးအရှင်ကို သိမြင်ခြင်းက အကျင့်ကို တည်ငြိမ်စေပြီး အပြင်ဘက်အင်အားကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရခြင်းမှ လွှဲကာ စည်းကမ်းနှင့် သီလရှိသော ဘဝသို့ ဦးတည်စေသည်။

Verse 33

हानिभड़विकल्पानां नवानां संचयेन च | शरीराणामजस्याहु्सत्वं पारदर्शिन:,पारदर्शी (तत्त्वज्ञानी) पुरुष परिणाममें हानि, भंग एवं विकल्पसे युक्त नवीन शरीरोंको बारंबार ग्रहण करनेके कारण अजन्मा परमात्माके अंशभूत जीवात्माको “हंस” कहते हैं

ဗျာသက မိန့်ကြားသည်။ အမှန်တရားကို ထင်ရှားစွာမြင်သိသော ရှင်တော်တို့က ဆိုကြသည်မှာ—မမွေးဖွားသော အတ္တ (အဇ) သည် ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်းတို့နှင့် ချိတ်ဆက်နေသော ကိုယ်ခန္ဓာအသစ်အသစ်များကို ထပ်ခါထပ်ခါ စုဆောင်းယူဆောင်သဖြင့်၊ ကိုယ်ခန္ဓာများ ပြောင်းလဲသွားသော်လည်း ကိုယ်တိုင် မမွေးဖွားဘဲ သန့်ရှင်းသော အတွင်းအနှစ်သာရကို «ဟံသ» (Haṁsa) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 34

हंसोक्तं चाक्षरं चैव कूटस्थं यत्‌ तदक्षरम्‌ | तद्‌ विद्वानक्षरं प्राप्प जहाति प्राणजन्मनी,हंस नामसे जिस अविनाशी जीवात्माका प्रतिपादन किया गया है, वह कूटस्थ अक्षर ही है, इस प्रकार जो विद्वान्‌ उस अक्षर आत्माको यथार्थरूपसे जान लेता है, वह प्राण, जन्म और मृत्युके बन्धनको सदाके लिये त्याग देता है

ဗျာသက မိန့်ကြားသည်။ «ဟံသ» ဟု ခေါ်ဆိုသော မပျက်မယွင်းသော အမှန်တရားသည် မပြောင်းမလဲတည်မြဲသော (ကူဋသ္ထ) «အက္ခရ» ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ ပညာရှိတစ်ဦးက ထိုအက္ခရကို အမှန်တကယ် သိမြင်၍ ရောက်ရှိလျှင်၊ အသက်ရှုခြင်းနှင့် မွေးဖွားသေဆုံးခြင်း၏ လှည့်ပတ်မှုနှင့် ဆက်နွယ်သော ချည်နှောင်မှုကို အစဉ်အမြဲ စွန့်လွှတ်နိုင်သည်။

Verse 231

जिससे यह सम्पूर्ण जगत्‌ व्याप्त है, वह एक परमात्मा ही समस्त चराचर प्राणियोंके भीतर निवास करता है ।। सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । यदा पश्यति भूतात्मा ब्रह्म सम्पद्यते तदा

ဗျာသက မိန့်ကြားသည်။ အတွင်းအတ္တ—အတွင်းနေ ဝိညာဉ်—သည် သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ အတ္တကို မြင်၍၊ အတ္တအတွင်း၌လည်း သတ္တဝါအားလုံးကို မြင်လာသောအခါ၊ အသိဉာဏ်က စကြဝဠာတစ်လွှားဖြစ်သွားသော ထိုသိမြင်သူသည် ဗြဟ္မန်ကို ရောက်ရှိသည်။ ဤမြင်ကွင်း၏ သီလဓမ္မအင်အားမှာ ခွဲခြားမှု ပျော်ဝင်ပျက်စီးခြင်းပင် ဖြစ်သည်—သတ္တဝါတိုင်း၌ တူညီသော အမှန်တရားကို သိမြင်သောအခါ အန္တရာယ်ပြုခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်း၊ မာနထောင်လွှားခြင်းတို့သည် အခြေခံမရှိတော့ပေ။

Verse 238

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत गोक्षधर्मपर्वमें शुकदेवका अनुप्रश्नविषयक दी सौ अड़तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

ဤသို့ဖြင့် သန့်ရှင်းသော မဟာဘာရတ၏ ရှာန္တိပရဝ၌၊ မောက္ခဓမ္မ အခန်းကဏ္ဍအတွင်းရှိ၊ ရှုကဒေဝ၏ ဆက်လက်မေးမြန်းချက်များကို ဆိုင်သော အခန်း ၂၃၈ ပြီးဆုံး၏။ ဤအဆုံးသတ် ကော်လိုဖွန်သည် စဉ်းစားသုံးသပ်၍ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ဦးတည်သော သဘောတရားဆွေးနွေးမှု ပြီးဆုံးကြောင်းကို အတည်ပြုကာ၊ သီလနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ နားလည်မှုသည် စည်းကမ်းတကျ မေးမြန်းခြင်းနှင့် ရှင်းလင်းအတည်ပြုခြင်းတို့ဖြင့် တိုးတက်လာကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။

Verse 239

इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि शुकानुप्रश्ने एकोनचत्वारिंशदधिकद्विशततमो<5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत मौक्षधर्मपर्वमें शुकदेवका अनुप्रश्नविषयक दो सौ उनतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» ၏ ရှာန္တိပရဝ၌—အထူးသဖြင့် မောက္ခဓမ္မ အခန်းကဏ္ဍအတွင်း—ရှုက၏ ဆက်လက်မေးမြန်းမှုကို ဆိုင်သော အခန်း ၂၃၉ ပြီးဆုံး၏။ ဤသည်မှာ အခန်းပြီးဆုံးကြောင်းကို တရားဝင် မှတ်သားသည့် ကော်လိုဖွန်ဖြစ်ပြီး၊ ရှာန္တိပရဝ၌ရှိ သီလနှင့် လွတ်မြောက်ရေးကို ဦးတည်သော အကြောင်းအရာကြီးအတွင်း၌ ထိုအခန်းကို တည်နေရာချထားပေးသည်။

Verse 263

सर्वेडन्त:स्था इमे लोका बाह्[मेषां न किंचन । वह परमात्मा न ऊपर है न नीचे और न वह अगल-बगलमें अथवा बीचमें ही है। कोई भी स्थानविशेष उसको ग्रहण नहीं कर सकता, वह परमात्मा किसी एक स्थानसे दूसरे स्थानको नहीं जाता है। ये सम्पूर्ण लोक उसके भीतर ही स्थित हैं, इनका कोई भी भाग या प्रदेश उस परमात्मासे बाहर नहीं है

ဗျာသက ပြောသည်– ဤလောကများအားလုံးသည် အတ္တမဟာတရားအတွင်း၌ တည်ရှိကြ၏။ ထိုအတ္တမဟာတရား၏ အပြင်ဘက်၌ မည်သည့်အရာမျှ မရှိ။ ထိုအမြင့်ဆုံး အတ္တသည် “အပေါ်” မဟုတ်၊ “အောက်” မဟုတ်၊ “ဘေး” မဟုတ်၊ “အလယ်” ဟုလည်း ကန့်သတ်၍ မရ။ တိတိကျကျ တည်နေရာတစ်ခုက ထိုအတ္တကို မဖမ်းဆီး မထိန်းချုပ်နိုင်၊ ထိုအတ္တသည်လည်း တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ မရွှေ့လျား။ လောကအားလုံးသည် ထိုအတ္တအတွင်း၌သာ အပြည့်အဝ တည်ရှိကြပြီး၊ မည်သည့်အစိတ်အပိုင်းမျှ ထိုအမြင့်ဆုံး အတ္တ၏ အပြင်ဘက်၌ မရှိ။

Verse 273

नैवान्तं कारणस्थेयाद्‌ यद्यपि स्यान्मनोजव: । यदि कोई धनुषसे छूटे हुए बाणके समान अथवा मनके सदृश तीव्र वेगसे निरन्तर दौड़ता रहे तो भी जगत्‌के कारणस्वरूप उस परमेश्वरका अन्त नहीं पा सकता

ဗျာသက ပြောသည်– လူတစ်ယောက်သည် စိတ်၏အလျင်နှုန်းကဲ့သို့—လေးမှ လွှတ်လိုက်သော မြားကဲ့သို့—မရပ်မနား ပြေးလျှင်တောင်၊ စကြဝဠာ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော ထိုအမြင့်ဆုံး အရှင်၏ အဆုံးသတ်ကို မရောက်နိုင်။