Adhyaya 3
अध्याय ३: कृपस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः (Kṛpa’s Counsel to Duryodhana)
Upa-parva: Kṛpa–Duryodhana Nīti-saṃvāda (Counsel after Karṇa’s fall)
Saṃjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the scale of devastation after Karṇa’s fall: armies repeatedly scattered and reassembled, leaders and emblems disfigured, elephants and infantry slain, and the field likened to a terrifying, Rudra-like arena. The narrative then pivots to Arjuna’s battlefield dominance—his standard, bow-sound, and movement through formations—producing psychological collapse in Kaurava ranks. Kṛpa, moved by compassion and seniority, approaches Duryodhana and delivers a structured counsel on yuddha-dharma and rāja-nīti. He acknowledges the kṣatriya obligation to fight even kin, yet argues that flight is adharma while purposeless persistence amid strategic inferiority is also self-destructive. Citing the deaths of Bhīṣma, Droṇa, Karṇa, Jayadratha, and many allies, he frames the remaining situation as institutionally unsustainable. He advises safeguarding the ruler, seeking saṃdhi with the Pāṇḍavas, and leveraging the conciliatory capacity of Yudhiṣṭhira under Kṛṣṇa’s influence; he asserts that Kṛṣṇa and the Pāṇḍavas would respect Dhṛtarāṣṭra’s word. The chapter closes with Kṛpa’s emotional exhaustion—sighing, grieving, and fainting—marking counsel as both rational policy and human lament.
Chapter Arc: कर्ण-वध का समाचार फैलते ही कौरव-सेना पर भय का अंधकार उतर आता है; रणभूमि में दिशाएँ मानो बंद हो जाती हैं और सैनिकों के पाँव अपने-आप पीछे हटने लगते हैं। → पाण्डव-पक्ष के सिंहनाद और कौरव-पक्ष की भगदड़ साथ-साथ बढ़ते हैं। भयभीत हाथी-दल टूटता है, महावत गिरते हैं, गजराजों की सूँड़ें कटती हैं; ‘सर्वं पार्थमयं लोकम्’—हर ओर अर्जुन/पाण्डवों का ही प्रभुत्व दिखता है। जो थोड़े-से पैदल टिकते हैं, वे भीमसेन के सामने आ खड़े होते हैं—लगभग पचीस हजार का अंतिम अवरोध। → भीमसेन सुवर्णपत्र-जटित विशाल गदा उठाकर दण्डपाणि यमराज के समान कौरव-पैदल-सेना का संहार करते हैं; अंधकार-सा छा जाता है, दिशाएँ काँपती हैं, और कौरव-बल का यह शेष-आधार भी टूट जाता है। → पैदल-सेना के विनाश के बाद भीमसेन धृष्टद्युम्न को अग्रभाग में रखकर पुनः युद्ध-व्यवस्था बनाते हैं; कौरवों के लिए संदेश स्पष्ट है—भागना नहीं, अन्यथा शत्रु के वश में जाना है। → कौरव-पक्ष में पलायन बनाम प्रतिरोध का संकट तीव्र होता है—क्या दुर्योधन भय-ग्रस्त सेना को रोककर फिर से मोर्चा बाँध पाएगा, या यह भगदड़ अगले निर्णायक पतन का द्वार बनेगी?
Shlokas
Verse 1
ऑपन--माजल बछ। जि तृतीयो<थध्याय: कर्णके मारे जानेपर पाण्डवोंके भयसे कौरव-सेनाका पलायन
စဉ္ဇယ မိန့်သည်– «အရှင်ဘုရင်၊ သတိထား၍ နားထောင်ပါ။ ကုရုတို့နှင့် ပाण्डဝတို့ အပြန်အလှန် တိုက်မိကြသည့်အခါ မဟာပျက်စီးမှု မည်သို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို ငါသည် ဖြစ်ရပ်မှန်အတိုင်း ပြောပြမည်»။
Verse 2
इस प्रकार श्रीमह्ााभारत शल्यपर्वमें धृतराष्ट्रका विलापविषयक दूसरा अध्याय पूरा हुआ,निहते सूतपुत्रे तु पाण्डवेन महात्मना । विद्रुतेषु च सैन्येषु समानीतेषु चासकृत्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသော ပाण्डဝက စစ်ရထားမောင်းသူ၏သားကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ စစ်တပ်များသည် အလျင်အမြန် ပြေးလွှားပျက်စီးသွားသော်လည်း အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်စုစည်းကာ တန်းစီလာကြသည်။ ထိုအခါ စစ်ပွဲ၏ ဓမ္မနှင့် စိတ်ခံစားမှုဖိအားသည် ပိုမိုတင်းကျပ်လာ၍ အောင်မြင်ခြင်းနှင့် ဆုံးရှုံးခြင်းတို့သည် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်ကာ စုပေါင်းစိတ်ဓာတ်၏ ပြိုကွဲခြင်းနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းကြားတွင် လှုပ်ရှားနေ하였다။
Verse 3
घोरे मनुष्यदेहानामाजौ नरवर क्षये । यत्तत् कर्णे हते पार्थ: सिंहनादमथाकरोत्,इति श्रीमहा भारते शल्यपर्वणि कौरवसैन्यापयाने तृतीयो5ध्याय:
စဉ္ဇယက ပြောသည်– လူ့ကိုယ်ခန္ဓာများ ပျက်စီးသတ်ဖြတ်ခံရသည့် ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်မြေပြင်၌၊ လူတို့အထဲမှ အကောင်းဆုံးသောသူရေ၊ ကර්ဏ သတ်ခံရသောအခါ ပಾರ್ಥ (အာర్జုန) သည် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်သံကို ထုတ်လွှတ်하였다။ ထိုအောင်မြင်သံသည် အင်အားကြီးသော ရန်သူတစ်ဦး၏ ကျဆုံးမှုနှင့် စစ်ပွဲ၏ ဓမ္မရေးရာနှင့် မဟာဗျူဟာရေးရာ လှည့်ကွေ့မှုကို ကြေညာသကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။
Verse 4
तदा तव सुतान् राजन् प्राविशत् सुमहद् भयम् । नरश्रेष्ठ! महात्मा पाण्डुकुमार अर्जुनके द्वारा सूतपुत्र कर्णके मारे जानेपर जब आपकी सेनाएँ बार-बार भागने और लौटायी जाने लगीं एवं रणभूमिमें मानवशरीरोंका भयानक संहार होने लगा
စဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုအခါ မင်းကြီးရေ၊ သင်၏သားတို့၏ နှလုံးသားထဲသို့ အလွန်ကြီးမားသော ကြောက်ရွံ့မှု ဝင်ရောက်လာ하였다။ သူတို့သည် စစ်တန်းခွဲများကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း၍ မရနိုင်ကြသကဲ့သို့၊ ရဲရင့်စွာ တည်ကြည်၍လည်း မရနိုင်ကြ—ကර්ဏ ကျဆုံးပြီးနောက် စစ်မြေပြင်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော သတ်ဖြတ်မှု၏ ထိတ်လန့်မှုနှင့် ဓမ္မရေးရာအလေးချိန်ကြောင့် လုံးဝဖိနှိပ်ခံခဲ့ကြသည်။
Verse 5
वणिजो नावि भिन्नायामगाधे विप्लवा इव
စဉ္ဇယက ပြောသည်– “မင်းကြီးရေ၊ အနက်မဆုံးသော သမုဒ္ဒရာထဲတွင် သင်္ဘော ပျက်စီးသွားသောအခါ ကယ်တင်လှေမရှိသည့် ကုန်သည်တို့သည် တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်လိုစိတ်ရှိနေသော်လည်း ထိတ်လန့်ကြသကဲ့သို့၊ ဦးခေါင်းမကွတ် (ကိရီဋ) ဆောင်းသော အာర్జုနက ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ကျွန်းတစ်ကျွန်းကဲ့သို့ အားထားရာဖြစ်သည့် စစ်ရထားမောင်းသူ၏သား ကර්ဏ ကို သတ်ဖြတ်သောအခါ၊ မြားဒဏ်ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာများ ပျက်စီးကာ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ခဲ့ကြသည်။”
Verse 6
अपारे पारमिच्छन्तो हते द्वीपे किरीटिना । सूतपुत्रे हते राजन् वित्रस्ता: शरविक्षता:
စဉ္ဇယက ပြောသည်– “မင်းကြီးရေ၊ အဆုံးမရှိသော သမုဒ္ဒရာထဲတွင် သင်္ဘော ပျက်သွား၍ လှေမရှိတော့သော ကုန်သည်တို့သည် တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်လိုစိတ်ရှိနေသော်လည်း ကြောက်လန့်သကဲ့သို့၊ စစ်မြေပြင်အလယ်၌ ‘ကျွန်း’ ကဲ့သို့ ရပ်တည်ခဲ့သော စစ်ရထားမောင်းသူ၏သား ကර්ဏ ကို ဦးခေါင်းမကွတ်ဆောင်းသော အာర్జုနက သတ်ဖြတ်သောအခါ၊ မြားဒဏ်ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာများ ပျက်စီးကာ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး ထိတ်လန့်ခဲ့ကြသည်။”
Verse 7
अनाथा नाथमिच्छन्तो मृगा: सिंहार्दिता इव । भग्नशृड्भरा इव वृषा: शीर्णदंष्टा इवोरगा:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ကာကွယ်သူမရှိသဖြင့် ကာကွယ်သူတစ်ဦးကို ကျွန်ုပ်တို့ တောင့်တခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏အခြေအနေမှာ ခြင်္သေ့က လိုက်လံနှိပ်စက်သော သမင်များကဲ့သို့၊ ချိုကျိုးသွားသော နွားထီးများကဲ့သို့၊ အဆိပ်ဖျားသွားများ ပျက်စီးသွားသော မြွေများကဲ့သို့ ဖြစ်နေ하였다»။
Verse 8
प्रत्युपायाम सायाद्वे निर्जिता: सव्यसाचिना । हतप्रवीरा विध्वस्ता निकृत्ता निशितै: शरै:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ညနေခင်းတွင် စဗျသಾಚီ အာర్జုနက ကျွန်ုပ်တို့ကို အနိုင်ယူပြီးနောက် စခန်းသို့ ပြန်လှည့်လာကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အဓိကသူရဲကောင်းများ သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ချွန်ထက်သော မြားများကြောင့် ထိခိုက်ကာ ပျက်စီးခြင်းနီးပါးသို့ ရောက်ခဲ့သည်»။
Verse 9
सूतपुत्रे हते राजन पुत्रास्ते प्राद्रवंस्तत: । विध्वस्तकवचा: सर्वे कांदिशीका विचेतस:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ ရထားမောင်း၏သား ကဏ္ဏ သတ်ခံရသောအခါ မင်း၏သားတော်တို့သည် ထိုနေရာမှ ချက်ချင်း ထွက်ပြေးကြသည်။ အားလုံး၏ သံချပ်ကာကွယ်ရေး ပျက်စီးသွားပြီး၊ စိတ်လှုပ်ရှားကာ သတိလွတ်၍ လမ်းညွှန်မဲ့သူများကဲ့သို့ အရပ်ရပ်သို့ ပြေးလွှားကြသည်»။
Verse 10
अन्योन्यमभिनिध्नन्तो वीक्षमाणा भयाद् दिश: । मामेव नूनं बीभत्सुममिव च वृकोदर:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ထိုးနှက်ကြကာ၊ ကြောက်ရွံ့၍ အရပ်ရပ်ကို လှည့်ကြည့်နေကြသည်။ ယခု ဗီမ—ဝೃကိုဒရ—သည် ကျွန်ုပ်တစ်ဦးတည်းကိုသာ သေချာစွာ ရှာဖွေနေသည်၊ ကျွန်ုပ်ကို သူရွေးချယ်ထားသော သားကောင်ကဲ့သို့»။
Verse 12
कुण्जरै: स्यन्दना भग्ना: सादिनश्न महारथै:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ထိုပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲတွင် ဆင်များက ရထားများကို ချိုးဖျက်ပစ်ကြပြီး၊ မဟာရထီတို့က မြင်းစီးသူများကို ဖြတ်တောက်ချလိုက်ကြသည်—စစ်၏ ဖိနှိပ်ဖျက်ဆီးသည့် အင်အားကို ပြသသကဲ့သို့၊ မာနနှင့် သတ္တိပင်လျှင် အလွန်အကျွံ အကြမ်းဖက်မှုအောက်တွင် လျော့နည်းသွားသည်»။
Verse 13
पदातिसंघाश्षाश्वौधै: पलायद्विर्भुशं हता: । भागते हुए हाथियोंने बहुत-से रथ तोड़ डाले, बड़े-बड़े रथोंने घुड़सवारोंको कुचल दिया और दौड़ते हुए अश्वसमूहोंने पैदल सैनिकोंको अत्यन्त घायल कर दिया ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ထွက်ပြေးသွားသော မြင်းအုပ်ကြီးတို့၏ လှိုင်းတံပိုးကဲ့သို့သော အရှိန်ကြောင့် ခြေလျင်တပ်စုများသည် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ကျဆုံးကြ၏။ ကြောက်လန့်မှုနှင့် နင်းချေမှုကြောင့် စစ်မြေပြင်သည် ရောယှက်ပျက်စီးကာ၊ လမ်းညွှန်နှင့် စည်းကမ်းပျောက်ဆုံးသည့် ကုန်တင်ကာရဝန်တစ်စုက တောထဲတွင် တိရစ္ဆာန်ရိုင်းနှင့် လမ်းခိုးတို့ကြား ပျံ့နှံ့ကွဲပြားသကဲ့သို့ မြင်ရသည်—စစ်၏ ပြိုလဲမှုသည် အလွတ်လပ်မဲ့မှုနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုသို့ ကျရောက်သည့် ပုံရိပ်တည်း။
Verse 14
हतारोहास्तथा नागाश्छिन्नहस्तास्तथापरे
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ စီးသူတို့ သတ်ဖြတ်ခံရသော ဆင်များလည်း ရှိကြပြီး၊ အခြားဆင်အချို့မှာလည်း လက် (နှာခေါင်း/ရှေ့ခြေ) ဖြတ်တောက်ခံထားသည်ကို တွေ့ရ၏။
Verse 15
सर्व पार्थमयं लोकमपश्यन् वै भयार्दिता: । कितने ही हाथियोंके सवार मारे गये, बहुत-से गजराजोंकी सूँड़ें काट डाली गयीं, सब लोग भयसे पीड़ित होकर सम्पूर्ण जगत्को अर्जुनमय देख रहे थे ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် စိတ်ပျက်လန့်နေကြသဖြင့် သူတို့သည် ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးကို အာర్జုနတစ်ဦးတည်းဖြစ်သကဲ့သို့ မြင်ကြ၏။ ဆင်စီးသူများ အများအပြား သတ်ဖြတ်ခံရပြီး၊ ဆင်မင်းကြီးများ၏ နှာခေါင်းများလည်း အများအပြား ဖြတ်တောက်ခံရ၏။ ကြောက်လန့်မှုက လွှမ်းမိုးသဖြင့် လူတိုင်းသည် စစ်မြေပြင်တစ်လျှောက်လုံးကို အာర్జုနတစ်ဦးတည်း ပြည့်နှက်နေသကဲ့သို့ ထင်မြင်ကြ၏။ ထို့သူတို့အားလုံး ထွက်ပြေးသွားကြသည်ကို—ဘီမစေန၏ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ထိခိုက်နေကြသည်ကို—မြင်လျှင် (ဇာတ်လမ်း ဆက်လက်)။
Verse 16
नातिक्रमिष्यते पार्थो धनुष्पाणिमवस्थितम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ “ပಾರ್ಥ (အာర్జုန) သည် လက်တွင် လေးကိုင်ကာ အဆင်သင့် ရပ်တည်နေသော စစ်သူရဲကို မလွန်ကျူးမည်မဟုတ်၊ မလျစ်လျူရှုမည်မဟုတ်။”
Verse 17
समरे युद्धयमानं हि कौन्तेयो मां धनंजय:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ “အမှန်တကယ် စစ်ပွဲအလယ်၌ ငါ တိုက်ခိုက်နေစဉ် ကုန္တီ၏ သား—ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန)—သည် ငါ့ထံသို့ လာရောက်/ခေါ်ဆိုခဲ့၏။”
Verse 18
नोत्सहेताप्यतिक्रान्तुं वेलामिव महार्णव: । “जैसे महासागर तटको नहीं लाँध सकता, उसी प्रकार कुन्तीकुमार अर्जुन समरांगणमें युद्ध करते हुए मुझ दुर्योधनको लाँधघकर आगे जानेकी हिम्मत नहीं कर सकते ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «သူက ဆန္ဒရှိသော်လည်း ငါ့ကို မကျော်လွန်နိုင်—မဟာသမုဒ္ဒရာကြီးက မိမိကမ်းရိုးတန်းကို မကျော်နိုင်သကဲ့သို့ပင်။ ထိုနည်းတူ ကုန္တီ၏သား အာర్జုနသည် စစ်မြေပြင်၌ တိုက်ခိုက်နေသော်လည်း ငါ ဒုရ္ယောဓနကို ကျော်လွန်၍ ရှေ့သို့တိုးရန် သတ္တိမရှိနိုင်»။
Verse 19
निहत्य शिष्टान् शत्रूंश्व॒ कर्णस्यानृण्यमाप्रुयाम् । “आज मैं श्रीकृष्ण
«ကျန်ရှိသေးသော ရန်သူတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီး ကර්ဏအား ငါ့အကြွေးကို ဆပ်မည်။ ယနေ့ ငါသည် သရီကృష్ణ၊ အာర్జုန၊ မာနကြီးသော ဘီမစေန နှင့် ကျန်ရစ်သေးသော အခြားရန်သူတို့ကို ဖျက်ဆီး၍ ကර්ဏအပေါ် ငါ့အကြွေးမှ လွတ်မြောက်မည်»။ ကုရုဘုရင်၏—သူရဲကောင်းမြင့်မြတ်သူနှင့် ထိုက်တန်သော—ဤစကားကို ကြားသော် သဉ္ဇယသည် ဆက်လက်ဖော်ပြလေသည်။
Verse 20
गजाश्वरथहीनास्तु पादाताश्चैव मारिष
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို မာရိရှ၊ သူတို့သည် ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားစစ် မရှိတော့ဘဲ ခြေလျင်ဖြင့်သာ တိုက်ခိုက်ရလေသည်»။
Verse 21
तान् भीमसेन: संक्रुद्धों धृष्टद्युम्नश्व॒ पार्षत:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ဒေါသထွက်နေသော ဘီမစေနသည် ပာရ္ෂတ၏သား ဓೃષ્ટദ്യုမ್ನနှင့်အတူ သူတို့အပေါ်သို့ လှည့်ကာ တိုက်ခိုက်လေသည်။
Verse 22
प्रत्ययुध्यंस्तु ते सर्वे भीमसेनं सपार्षतम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် သူတို့အားလုံး စည်းလုံးကာ ဘီမစေနနှင့် သူ၏အဖော်အပါများကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။
Verse 23
अक्कुद्धयत रणे भीमस्तैर्म॑थे प्रत्यवस्थितै:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ စစ်မြေပြင်အလယ်၌ ဘီမသည် အမျက်ဒေါသကို မလွှမ်းမိုးစေဘဲ၊ တင်းကျပ်စွာ စည်းတန်းဖွဲ့၍ ရပ်တည်နေသော သူရဲကောင်းတို့ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ကာ စိတ်ဓာတ်တည်ငြိမ်၍ မိမိနေရာကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ထိန်းထား하였다။ ဤခဏသည် စစ်၏ဖိအားအောက်တွင်ပင် ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှုဖြင့် အုပ်ချုပ်ထားသော သတ္တိ၏အင်အားကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 24
न तान् रथस्थो भूमिष्ठान् धमपिक्षी वृकोदर:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ရထားပေါ်၌ ရပ်နေသော ဝೃကိုဒရ (ဘီမ) သည် မြေပေါ်၌ ရှိနေသူတို့ကို မိမိ၏ သင်္ခါကို မမှုတ်ခဲ့။ ထိုသည်မှာ စစ်၏ဒေါသအလယ်၌ပင် ထိန်းသိမ်းမှုကို ပြသခြင်းဖြစ်၍၊ လဲကျသူ သို့မဟုတ် အကူအညီမဲ့သူတို့အပေါ် အောင်ပွဲကို မာန်တက်မပြလိုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
Verse 25
जातरूपपरिच्छन्नां प्रगृह्ा महतीं गदाम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ရွှေဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော ကြီးမားသည့် ဂဒါကို ကိုင်မြှောက်ယူကာ သူသည် ပြင်ဆင်လျက်ရှိ하였다။ ထိုသည်မှာ မင်းရဲ့တင့်တယ်မှုကို စစ်၏ကြမ်းတမ်းသော အလုပ်အတွက် ချည်နှောင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ အပြင်ပန်း၏ ဂုဏ်တင့်ခမ်းနားမှုသည် ၎င်းက ဆောင်ရွက်မည့် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ထင်ရှားစွာ ဆန့်ကျင်နေသည်။
Verse 26
पदातयो हि संरब्धास्त्यक्तजीवितबान्धवा:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ခြေလျင်စစ်သည်တို့သည် ပြင်းထန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ၊ မိမိအသက်နှင့် မိမိဆွေမျိုးတို့အပေါ် စိုးရိမ်မှုကိုပင် စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြသည်။ အားလုံးကို တစ်ခါတည်း လောင်းကစားသည့် စစ်၏အရူးအမူးဒေါသက သူတို့ကို တွန်းပို့နေသည်။
Verse 27
आसाद्य भीमसेन ते संरब्धा युद्धदुर्मदा:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ဘီမစေနကို နီးကပ်လာကြသော သူတို့သည်—အမျက်ဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ စစ်၏မူးယစ်မှုကြောင့် မဆင်မခြင် ဖြစ်သွားပြီး—သူနှင့် တိုက်ခိုက်ရန် ရှေ့သို့ တိုးဝင်လာကြသည်။
Verse 28
श्येनवद् व्यचरद् भीम: खड्गेन गदया तथा
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ဘီမသည် သိမ်းငှက်ကဲ့သို့ လျင်မြန်၍ သားကောင်လိုက်သကဲ့သို့ လှုပ်ရှားကာ ဓားကိုလည်းကောင်း၊ ဂဒါကိုလည်းကောင်း ကိုင်ဆောင်၍ တိုက်ခိုက်လေ၏။
Verse 29
हत्वा तत् पुरुषानीक॑ भीम: सत्यपराक्रम:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– စစ်သည်အစုအဝေးကြီးကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ သတ္တိမလျော့သော ဘီမသည် ရန်သူတန်းစီမှုကို ခွဲဖောက်ကာ ထင်ရှားစွာ ရပ်တည်လေ၏။
Verse 30
धनंजयो रथानीकमन्वपद्यत वीर्यवान्,दूसरी ओर पराक्रमी अर्जुनने रथसेनापर आक्रमण किया। माद्रीकुमार नकुल-सहदेव तथा महाबली सात्यकि दुर्योधनकी सेनाका विनाश करते हुए बड़े वेगसे शकुनिपर टूट पड़े
သဉ္ဇယက ပြောသည်– အင်အားကြီးသော ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန) သည် ရထားတပ်အစုအဝေးကို တိုးဝင်တိုက်ခိုက်လေ၏။ တစ်ဖက်တွင် မာဒရီ၏သား နကူလနှင့် သဟဒေဝ၊ ထို့ပြင် မဟာသူရဲ စာတျကီတို့သည် ဒုရျယောဓန၏တပ်ကို ခုတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးကာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ရှကುನိထံသို့ တိုးကျော်ဝင်ရောက်လေ၏။
Verse 31
माद्रीपुत्रोी च शकुनिं सात्यकिश्न महाबल: । जवेनाभ्यपतन् ह्ृष्टा घ्नन्तो दौर्योधनं बलम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– မာဒရီ၏သားနှစ်ယောက် နကူလနှင့် သဟဒေဝ၊ ထို့ပြင် အင်အားကြီးသော စာတျကီတို့သည် ဝမ်းမြောက်စိတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ ရှကุนိထံသို့ ပြေးဝင်ကာ ဒုရျယောဓန၏တပ်ကို ခုတ်ဖြတ်သတ်ဖြတ်လျက်ရှိကြလေ၏။
Verse 32
तस्याश्ववाहान् सुबहूंस्ते निहत्य शितै: शरै: । तमन्वधावंस्त्वरितास्तत्र युद्धमवर्तत
သဉ္ဇယက ပြောသည်– သူ၏ မြင်းစီးတပ်များစွာကို ထက်မြက်သော မြားများဖြင့် သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ သူတို့သည် အလျင်အမြန် ရှကุนိထံသို့ ပြေးဝင်တိုက်ခိုက်ကြလေ၏။ ထိုနေရာတွင် ပြင်းထန်သော စစ်ပွဲကြီး ပေါက်ကွဲလေ၏။
Verse 33
ततो धनंजयो राजन् रथानीकमगाहत । विश्रुतं त्रिषु लोकेषु गाण्डीवं व्याक्षिपन् धनु:,राजन! तदनन्तर अर्जुनने अपने त्रिभुवनविख्यात गाण्डीव धनुषकी टंकार करते हुए आपके रथियोंकी सेनामें प्रवेश किया
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် မင်းကြီးရေ၊ ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန) သည် သုံးလောကလုံးတွင် နာမည်ကြီးသော ဂါဏ္ဍီဝ လေးကို လှုပ်ရှားကာ တင်းတိမ်သံကို မြည်ဟည်းစေပြီး ရထားစစ်သည်တို့၏ အစုအဝေးထဲသို့ ထိုးဝင်သွား하였다။ ထိုမြည်ဟည်းသံသည် သူ၏ မကြောက်မရွံ့သော စိတ်ဓာတ်နှင့် ဓမ္မတရားအပေါ် အားထားသည့် တိုက်ခိုက်စိတ်ကို ကြေညာသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 34
कृष्णसारथिमायान्तं दृष्टवा श्वेतहयं रथम् । अर्जुन चापि योद्धारं त्वदीया: प्राद्रवन् भयात्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– သီရိကృష్ణကို ရထားမောင်းအဖြစ်ထားသော အဖြူရောင်မြင်းများဆွဲသည့် ရထားက နီးကပ်လာသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုရထားပေါ်ရှိ စစ်သူရဲ အာర్జုနကိုလည်းကောင်း မြင်သဖြင့် မင်းကြီး၏ ရထားစစ်သည်တို့အားလုံးသည် ကြောက်ရွံ့၍ ထွက်ပြေးသွားကြ၏။
Verse 35
विप्रहीनरथाश्वाश्ष शरैश्व॒ परिवारिता: । पज्चविंशतिसाहस्रा: पार्थमार्च्डनू पदातय:,तब रथों और घोड़ोंसे रहित तथा बाणोंसे आच्छादित हुए पचीस हजार पैदल योद्धाओंने कुन्तीकुमार अर्जुनपर चढ़ाई की
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ရထားနှင့် မြင်းတို့မရှိတော့ဘဲ၊ မြားမိုးများကြားတွင် အရပ်ရပ်မှ ဝိုင်းပတ်ခံနေရသော်လည်း၊ ခြေလျင်စစ်သည် နှစ်သောင်းငါးထောင်သည် ပာရ္ထ (အာర్జုန) ကို တိုက်ခိုက်ရန် ရှေ့သို့ တက်လာကြ၏။
Verse 36
हत्वा तत् पुरुषानीक॑ पञ्चालानां महारथः । भीमसेन पुरस्कृत्य नचिरात् प्रत्यदृश्यत,उस पैदल सेनाका वध करके पांचाल महारथी धृष्टद्युम्न भीमसेनको आगे किये शीघ्र ही वहाँ दृष्टिगोचर हुए
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုခြေလျင်တပ်စုကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ပဉ္စာလတို့၏ မဟာရထားစစ်သူရဲ (ဓೃಷ್ಟദ്യုမ्न) သည် မကြာမီ ပြန်လည်မြင်တွေ့ရလာကာ ဘီမစೇနကို ရှေ့တန်းတွင် ထား၍ ရှေ့သို့ တိုးလာ၏။
Verse 37
महाधनुर्धर: श्रीमानमित्रगणमर्दन: । पुत्र: पज्चालराजस्य धृष्टद्युम्नो महायशा:,पांचालराजके पुत्र धृष्टद्युम्न महाधनुर्धर, महायशस्वी, तेजस्वी तथा शत्रुसमूहका संहार करनेमें समर्थ थे
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ပဉ္စာလဘုရင်၏ သား ဓೃષ્ટദ്യုမ्न သည် မဟာလေးသမား၊ ဂုဏ်သတင်းကြီး၍ တောက်ပမြင့်မြတ်ကာ ရန်သူအစုအဝေးကို ချေမှုန်းနိုင်စွမ်းရှိသူ ဖြစ်၏။
Verse 38
पारावतसवर्णाश्वं कोविदारवरध्वजम् । धृष्टद्युम्नं रणे दृष्टवा त्वदीया: प्राद्रवन्ू भयात्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– စစ်မြေပြင်၌ ဓೃဋ္ဌဒျုမ္နကို မြင်သောအခါ၊ သူ၏ရထားသည် ခိုအရောင်တူ မြင်းများဖြင့် ချည်နှောင်ထားပြီး၊ ထူးမြတ်သော တံခွန်ပေါ်တွင် ကိုဝိဒါရ (ကချနာရ) သစ်ပင်အမှတ်တံဆိပ် ပါရှိသဖြင့်၊ သင်၏စစ်သည်တို့သည် ကြောက်ရွံ့၍ ထွက်ပြေးကြ၏။
Verse 39
गान्धारराजं शीघ्रास्त्रमनुसृत्य यशस्विनौ । अचिरात् प्रत्यदृश्येतां माद्रीपुत्रो ससात्यकी
သဉ္ဇယက ပြောသည်– လက်နက်အသုံးပြုရာတွင် လျင်မြန်သော ဂန္ဓာရဘုရင် ရှကುನိကို လိုက်လံလိုက်စား၍၊ မာဒရီ၏ ဂုဏ်သတင်းကြီးသော သားနှစ်ဦးသည် စာတျကီနှင့်အတူ မကြာမီ မြင်တွေ့ရလာကြ၏။
Verse 40
चेकितान: शिखण्डी च द्रौपदेयाश्ष मारिष । हत्वा त्वदीयं सुमहत् सैन्यं शड्खानथाधमन्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– “အရှင်မြတ်သောသူရေ၊ ချေကီတန်၊ ရှိခဏ္ဍီနှင့် ဒြောပဒီ၏ သားတို့သည် သင်၏ စစ်တပ်အလွန်ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ခွံပုလင်း (သင်္ခ) များကို မှုတ်ကြ၏။”
Verse 41
माननीय नरेश! चेकितान, शिखण्डी और द्रौपदीके पाँचों पुत्र--आपकी विशाल सेनाका संहार करके शंख बजाने लगे ।। ते सर्वे तावकान प्रेक्ष्य द्रवतो वै पराड्मुखान् | अभ्यधावन्त निष्नन्तो वृषाञ्जित्वा वृषा इव
သဉ္ဇယက ပြောသည်– “အရှင်မင်းမြတ်၊ ချေကီတန်၊ ရှိခဏ္ဍီနှင့် ဒြောပဒီ၏ သားငါးဦးတို့သည် သင်၏ စစ်တပ်ကြီးကို ဖျက်ဆီးပြီးနောက် သင်္ခများကို မှုတ်ကြ၏။ ထို့နောက် သင်၏ စစ်သည်တို့သည် နောက်ကျောပြ၍ ထွက်ပြေးနေသည်ကို မြင်လျှင်၊ သူတို့အားလုံးသည် ရှေ့သို့ တိုက်ခိုက်ပြေးဝင်ကာ ခုတ်သတ်ကြသည်—ပြိုင်ဘက်နွားထီးများကို အနိုင်ယူပြီးနောက် အင်အားကြီး နွားထီးများကဲ့သို့ပင်။”
Verse 42
जैसे साँड़ साँड्रोंको परास्त करके उन्हें बहुत दूरतक खदेड़ते रहते हैं, उसी प्रकार उन सब पाण्डववीरोंने आपके समस्त सैनिकोंको युद्धसे विमुख होकर भागते देख बाणोंका प्रहार करते हुए दूरतक उनका पीछा किया ।।
အင်အားကြီး နွားထီးတစ်ကောင်က ပြိုင်ဘက်နွားထီးများကို အနိုင်ယူပြီး အလွန်ဝေးဝေးထိ လိုက်မောင်းနှင်သကဲ့သို့၊ ပाण्डဝသူရဲကောင်းတို့သည် သင်၏ စစ်သည်အားလုံး စစ်မှ မျက်နှာလွှဲ၍ ထွက်ပြေးနေသည်ကို မြင်လျှင် မြားများဖြင့် ထိုးနှက်ကာ ဝေးဝေးထိ လိုက်လံလိုက်စားကြ၏။ ထို့နောက် မင်းမြတ်ရေ၊ စဗျသಾಚီဟု ကျော်ကြားသော ပाण्डုသား အာర్జုနသည် သင်၏သား၏ စစ်တပ်အကျန်တစ်စုက မိမိရှေ့တွင် တည်နေသည်ကို မြင်သောအခါ အလွန်ပြင်းထန်သော ဒေါသဖြင့် လှုပ်ရှားသွား၏။
Verse 43
तत एनं शरै राजन् सहसा समवाकिरत् | रजसा चोदगतेनाथ न सम किंचन दृश्यते,राजन! तदनन्तर उन्होंने सहसा बाणोंद्वारा उस सेनाको आच्छादित कर दिया। उस समय इतनी धूल ऊपर उठी कि कुछ भी दिखायी नहीं देता था
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ထို့နောက် အရှင်မင်းကြီး၊ သူသည် ထိုတပ်စုကို မြားမိုးဖြင့် ချက်ချင်းပင် ပတ်လုံးဖုံးလွှမ်းအောင် ပစ်ချလိုက်၏။ ထိုအခါ မြေမှုန့်သည် အလွန်တက်လွင့်လာသဖြင့် စစ်မြေပြင်အလယ်၌ မည်သည့်အရာမျှ မရှင်းလင်းစွာ မမြင်နိုင်တော့ပေ»။
Verse 44
अन्धकारीकृते लोके शरीभूते महीतले । दिश: सर्वा महाराज तावका: प्राद्रवन् भयात्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «လောကသည် အမှောင်ထုထဲသို့ ကျရောက်သွားပြီး မြေပြင်တောင် ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်တစ်ခုလို ဖြစ်လာသကဲ့သို့ ထင်ရသောအခါ၊ အရှင်မင်းကြီး၊ မင်း၏ စစ်သည်တို့သည် ကြောက်ရွံ့၍ အရပ်ရပ်သို့ ပြေးလွှားသွားကြ၏»။
Verse 45
महाराज! जब जगत्में उस धूलसे अन्धकार छा गया और पृथ्वीपर बाण-ही-बाण बिछ गया, उस समय आपके सैनिक भयके मारे सम्पूर्ण दिशाओंमें भाग गये ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «လူတို့၏ အရှင်မင်းကြီး၊ ထိုဖုန်မှုန့်ကြောင့် လောကအမှောင်ကျပြီး မြေပြင်ပေါ်တွင် မြားများ ပြန့်ကျဲအုပ်လွှမ်းနေစဉ် မင်း၏ စစ်သည်တို့သည် ကြောက်ရွံ့၍ အရပ်ရပ်သို့ ထွက်ပြေးကြ၏။ ထိုအခါ တပ်အားလုံး ပျက်စီးကွဲပြားနေချိန်တွင် ကုရုဘုရင်သည် ရန်သူ၏ စစ်တန်းနှင့် မိမိတပ်၏ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုကို မြင်၍ မင်း၏ တပ်စုထဲသို့ ရှေ့တိုးဝင်ရောက်လာ၏»။
Verse 46
प्रजानाथ! उन सबके भाग जानेपर कुरुराज दुर्योधनने शत्रुपक्षकी और अपनी दोनों ही सेनाओंपर आक्रमण किया ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ပြည်သူတို့၏ အရှင်၊ အားလုံး ထွက်ပြေးသွားကြသောအခါ ကုရုဘုရင် ဒုရ്യೋಧနသည် ရန်သူတပ်နှင့် မိမိတပ် နှစ်ဖက်လုံးကို တိုက်ခိုက်လှုပ်ရှား၏။ ထို့နောက် ဘာရတတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ဒုရ്യೋಧနသည် ပाण्डဝတို့အားလုံးကို စစ်ပွဲအတွက် ခေါ်လှန်ခဲ့၏—ရှေးက ဘလိမင်းက နတ်တို့ကို စစ်သို့ ခေါ်လှန်ခဲ့သကဲ့သို့ပင်»။
Verse 47
त एनमभिगर्जन्तं सहिता: समुपाद्रवन् । नानाशस्त्रसृज: क्रुद्धा भर्त्सयन्तो मुहुर्मुहु:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «သူက အော်ဟစ်ဟုန်ဟစ်နေစဉ်၊ သူတို့သည် တစ်စုတစ်စည်းတည်း စည်းလုံး၍ သူ့ထံသို့ ပြေးဝင်လာကြ၏။ ဒေါသထွက်လျက် အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များကို ပစ်လွှတ်ကာ ခဏခဏ ဆဲဆိုပြစ်တင်၍ တိုက်ခိုက်ကြ၏»။
Verse 48
तब वे पाण्डवयोद्धा अत्यन्त कुपित हो गर्जना करनेवाले दुर्योधनको बारंबार फटकारते और क्रोधपूर्वक नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा करते हुए एक साथ ही उसपर टूट पड़े ॥। दुर्योधनो5प्यसम्भ्रान्तस्तानरीन् व्यधमच्छरै: । तत्राद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य पौरुषम्
ထိုအခါ ပाण्डဝစစ်သည်တို့သည် အလွန်ဒေါသထွက်ကာ ဟိန်းဟောက်၍ ဒုရ്യောဓနကို မကြာခဏ ဆူပူကဲ့ရဲ့ကြပြီး၊ ဒေါသဖြင့် လက်နက်မျိုးစုံကို မိုးကဲ့သို့ ပစ်လွှတ်ကာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း သူ့အပေါ်သို့ တိုက်ခိုက်ကျရောက်ကြ၏။ ဒုရ്യောဓနလည်း မတုန်လှုပ်ဘဲ ထိုရန်သူတို့ကို မြားဖြင့် ထိုးဖောက်နှိမ်နင်း၏။ ထိုနေရာ၌ သင်၏သား၏ သတ္တိဗီရိယကို အံ့ဩဖွယ် မြင်တွေ့ရ၏။
Verse 49
नातिदूरापयातं च कृतबुद्धि: पलायने
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «သူသည် ထွက်ပြေးရန် စိတ်ဆုံးဖြတ်ပြီးသားဖြစ်သဖြင့် အလွန်ဝေးဝေး မသွားရသေး»။
Verse 50
ततो<वस्थाप्य राजेन्द्र कृतबुद्धिस्तवात्मज:
ထို့နောက် အရှင်မင်းကြီး၊ သင်၏သားသည် မိမိနေရာ၌ ရပ်တည်ကာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မာစွာ တည်ထားပြီး စစ်ပွဲ၏ လှုပ်ရှားမှုအတွင်း လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာကို စိတ်ကတိပြုလျက် ရှေ့သို့ ဆက်လက်တိုးတက်သွား၏။
Verse 51
हर्षयन्निव तान् योधांस्ततो वचनमत्रवीत् | राजेन्द्र! तब युद्धका ही दृढ़ निश्चय रखनेवाले आपके पुत्रने उन समस्त सैनिकोंको खड़ा करके उनका हर्ष बढ़ाते हुए कहा-- || ५० ई ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– စစ်သူရဲတို့ကို ပျော်ရွှင်အားတက်စေလိုသကဲ့သို့ သူသည် ထိုစကားကို ပြော၏။ «အရှင်မင်းကြီး! စစ်ပွဲအချိန်၌ သင်၏သားသည် ဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်မာလျက် စစ်သည်အားလုံးကို တန်းစီရပ်ခိုင်းပြီး သူတို့၏စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ကာ ပြောသည်– ‘မြေပြင်ပေါ်၌လည်းကောင်း၊ တောင်တန်းများအတွင်း၌လည်းကောင်း ဦးညွှတ်ပြီး လုံခြုံနိုင်မည့် နေရာတစ်ခုကို ငါမမြင်…’»
Verse 52
स्वल्पं चैव बल॑ तेषां कृष्णा च भृशविक्षतौ
သဉ္ဇယက ပြောသည်– သူတို့၏အင်အားသည် အနည်းငယ်သာရှိပြီး၊ ကృష్ణာ (ဒြောပဒီ) လည်း ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရခဲ့၏။
Verse 53
यदि सर्वेजत्र तिष्ठामो ध्रुवं नो विजयो भवेत् | 'पाण्डवोंके पास थोड़ी-सी ही सेना शेष रह गयी है और श्रीकृष्ण तथा अर्जुन भी बहुत घायल हो चुके हैं। यदि हम सब लोग यहाँ डटे रहें तो निश्चय ही हमारी विजय होगी ।।
«ငါတို့အားလုံး ဒီနေရာမှာ တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်နေမယ်ဆိုရင် ငါတို့အောင်ပွဲက မလွဲမသွေ ဖြစ်လာမယ်။ ပाण्डဝတို့ရဲ့ စစ်တပ်က နည်းနည်းပဲ ကျန်တော့ပြီး၊ သီကృష్ణနဲ့ အာর্জုနာလည်း ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရထားကြပြီ။ ငါတို့ ဒီမှာ မလှုပ်မယှက် တည်ကြည်နေမယ်ဆိုရင် အောင်ပွဲက သေချာပေါက် ငါတို့ဘက်မှာပဲ»။
Verse 54
अनुसृत्य हनिष्यन्ति श्रेयो न: समरे वध: । “यदि तुमलोग पृथक्-पृथक् होकर भागोगे तो पाण्डव तुम सभी अपराधियोंका पीछा करके तुम्हें मार डालेंगे, अतः युद्धमें ही मारा जाना हमारे लिये श्रेयस्कर होगा ।।
စဉ္ဇယက ပြောသည်– «ငါတို့က အုပ်စုခွဲပြီး ထွက်ပြေးမယ်ဆိုရင် ပाण्डဝတို့က အပြစ်ရှိသူတွေလို လိုက်လံဖမ်းဆီးပြီး သတ်ပစ်လိမ့်မယ်။ ထို့ကြောင့် စစ်မြေပြင်ပေါ်မှာပဲ သေခြင်းက ငါတို့အတွက် ပိုကောင်းတယ်။ က္ෂတ္တရိယဓမ္မအတိုင်း တိုက်ခိုက်သူတို့အတွက် စစ်ပွဲထဲက သေခြင်းဟာ ကောင်းမွန်ပြီး သင့်လျော်တဲ့ အဆုံးသတ်ပဲ»။
Verse 55
शृण्वन्तु क्षत्रिया: सर्वे यावन्तो5त्र समागता:
စဉ္ဇယက ပြောသည်– «ဒီမှာ စုဝေးလာကြတဲ့ က္ෂတ္တရိယအားလုံး နားထောင်ကြပါစေ»။
Verse 56
पितामहैराचरितं न धर्म हातुमरहथ
စဉ္ဇယက ပြောသည်– «ဘိုးဘွားကြီးများက လိုက်နာထိန်းသိမ်းခဲ့တဲ့ ဓမ္မကို သင်တို့ မစွန့်လွှတ်သင့်ဘူး»။
Verse 57
न युद्धधर्माच्छेयान् हि पन्था: स्वर्गस्थ कौरवा:
စဉ္ဇယက ပြောသည်– «ကောင်းကင်သို့ ရောက်ပြီးသော ကౌရဝတို့ရေ၊ စစ်ဓမ္မထက် ပိုမြင့်မြတ်တဲ့ လမ်းကြောင်း မရှိဘူး»။
Verse 58
तस्य तदू वचन राज्ञ: पूजयित्वा महारथा:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ မင်း၏စကားကို ဂုဏ်ပြုလေးစား၍ ထိုမဟာရထီ စစ်သူရဲတို့သည် ပဏ္ဍဝတို့ကို ရင်ဆိုင်စစ်တိုက်ရန် ထပ်မံတိုးဝင်လာကြ၏။ အရှုံးကို မခံနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သူတို့သည် သတ္တိဗလနှင့် ရဲရင့်မှုတည်းဟူသော အရာပေါ်တွင်သာ စိတ်ကို တည်စေကာ စစ်တွင် အားထုတ်မှုကို ပြန်လည်တိုးမြှင့်ကြ၏။
Verse 59
पुनरेवाभ्यवर्तन्त क्षत्रिया: पाण्डवान् प्रति । पराजयममृष्यन्तः कृतचित्ताश्न विक्रमे
ထိုခ္ဋရီယ စစ်သူရဲတို့သည် ပဏ္ဍဝတို့ဘက်သို့ ထပ်မံပြန်လည်တိုးဝင်လာကြ၏။ အရှုံးကို မခံနိုင်ကြသဖြင့် သတ္တိဗလပေါ်တွင် စိတ်ကို တည်ကြည်စွာ ချထားကြ၏။
Verse 60
ततः प्रववृते युद्ध पुनरेव सुदारुणम् । तावकानां परेषां च देवासुररणोपमम्,तदनन्तर आपके और शत्रुपक्षके सैनिकोंमें पुनः देवासुर-संग्रामके समान अत्यन्त भयंकर युद्ध होने लगा
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ထို့နောက် မင်းဘက်တပ်နှင့် ရန်သူဘက်တပ်တို့အကြား စစ်ပွဲသည် ထပ်မံစတင်ကာ အလွန်ကြမ်းတမ်းသွား၏။ ၎င်းသည် နတ်နှင့် အသူရတို့၏ စစ်ပွဲကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 61
युधिष्ठिरपुरोगांश्व॒ सर्वसैन्येन पाण्डवान् | अन्यधावन्महाराज पुत्रो दुर्योधनस्तव,महाराज! उस समय आपके पुत्र दुर्योधनने अपनी सारी सेनाके साथ युधिष्ठिर आदि सभी पाण्डवोंपर धावा किया था
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ မဟာရာဇာ၊ ထိုအခါ မင်း၏သား ဒုရ്യೋಧနသည် မိမိတပ်တော်အလုံးစုံနှင့်တကွ ယုဓိဋ္ဌိရကို ဦးဆောင်ထားသော ပဏ္ဍဝတို့အပေါ် တန်းတန်းမတ်မတ် တိုက်ခိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်၏။
Verse 103
अभियातीति मन्वाना:ः पेतुर्मम्लुश्न भारत । वे सब लोग एक-दूसरेपर चोट करते और भयसे सम्पूर्ण दिशाओंकी ओर देखते हुए ऐसा समझते थे कि अर्जुन और भीमसेन मेरे ही पीछे लगे हुए हैं। भारत! ऐसा सोचकर वे हर्ष और उत्साह खो बैठते तथा लड़खड़ाकर गिर पड़ते थे
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ အို ဘာရတ၊ တိုက်ခိုက်လာနေသည်ဟု ထင်မှတ်ကြသဖြင့် ထိုသူတို့သည် ရှုပ်ထွေးကာ လဲကျကြ၏။ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ထိခိုက်အောင် တိုက်ခိုက်မိကြပြီး ကြောက်ရွံ့လျက် အရပ်ရပ်သို့ မျက်စိလှည့်ကြည့်ကာ အာဂျုနနှင့် ဘီမစೇနတို့သည် ငါ့နောက်ကို နီးနီးကပ်ကပ် လိုက်လာနေကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။ ထိုသို့ ထင်မှတ်သဖြင့် သူတို့၏ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် စစ်စိတ်ဓာတ် ပျောက်ကွယ်ကာ ယိုင်လဲ၍ မြေပေါ်သို့ ကျသွားကြ၏။
Verse 116
आरुह्य जवसम्पन्ना: पादातान् प्रजहुर्भयात् । कुछ महारथी भयके मारे घोड़ोंपर, दूसरे लोग हाथियोंपर और कुछ लोग रथोंपर आरूढ़ हो पैदलोंको वहीं छोड़ बड़े वेगसे भागे
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ထိခိုက်သွားသော စစ်သည်အချို့သည် မြန်ဆန်သော မြင်းများကို စီးတက်ကာ ခြေလျင်တပ်ကို ထိုနေရာ၌ပင် စွန့်ပစ်ပြီး အလွန်မြန်သော အရှိန်ဖြင့် ထွက်ပြေးသွားကြ၏။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်မြေပြင်၌ ကြောက်ရွံ့မှုက စည်းကမ်းနှင့် သစ္စာတရားကို မည်သို့ ခွဲခြမ်းပျက်စီးစေနိုင်သည်ကို ပြသပြီး၊ မိမိအသက်ရှင်ရေးက မိတ်ဖက်များနှင့်အတူ ရပ်တည်ရမည့် တာဝန်ကို ကျော်လွန်သွားစေသည်ကို ထင်ဟပ်စေ၏။
Verse 131
अश्वानन्ये गजानन्ये रथानन्ये महारथा:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ “အချို့က မြင်း들을 ခုတ်လှဲကြ၏၊ အချို့က ဆင်들을 ခုတ်လှဲကြ၏၊ အချို့က ရထား들을 ခုတ်လှဲကြ၏—အင်အားကြီး ရထားစစ်သူရဲကောင်းတို့သည် ရန်သူ၏ အင်အားကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် မသန်စွမ်းစေရန် အာရုံစိုက်နေကြ၏။”
Verse 136
तथा त्वदीया निहते सूतपुत्रे तदाभवन् । जैसे सर्पों और लुटेरोंसे भरे हुए जंगलमें अपने साथियोंसे बिछुड़े हुए लोग अनाथके समान भटकते हैं, वही दशा उस समय सूतपुत्र कर्णके मारे जानेपर आपके सैनिकोंकी हुई
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ရထားမောင်းသူ၏သား (ကာဏ္ဏ) သတ်ဖြတ်ခံရသောအခါ သင်၏တပ်များသည် မြွေများနှင့် လုယက်သူများ ပြည့်နှက်နေသော တောအုပ်ထဲတွင် မိမိအဖော်များနှင့် ကွဲကွာသွားသော လူများကဲ့သို့—ကာကွယ်သူမရှိသကဲ့သို့ အကူအညီမဲ့ လှည့်လည်သွားလာကြ၏။ ထို့ကြောင့် ကာဏ္ဏ ကျဆုံးသည့်အခါ သင်၏စစ်တပ်သည် ရှုပ်ထွေးမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ခေါင်းဆောင်မဲ့သော ဒုက္ခအခြေအနေသို့ ကျရောက်သွား၏။
Verse 156
दुर्योधनो5थ स्वं सूतं हा हा कृत्वैवमब्रवीत् । भीमसेनके भयसे पीड़ित हुए समस्त सैनिकोंको भागते देख दुर्योधनने “हाय-हाय!! करके अपने सारथिसे इस प्रकार कहा--
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ထို့နောက် ဒုရျောဓနသည် “ဟာဟာ!” ဟု ငိုကြွေးကာ မိမိ၏ ရထားမောင်းသူကို ဤသို့ ပြော၏။ ဘီမစေန၏ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် တပ်တော်တစ်ခုလုံး တုန်လှုပ်၍ စစ်မြေပြင်မှ ထွက်ပြေးနေသည်ကို မြင်သဖြင့် သူသည် ဝမ်းနည်းနာကျင်စွာ ပြောလိုက်၏—သူ၏ ငိုကြွေးသံက ကြောက်ရွံ့မှုသည် စစ်တပ်၏ သန္နိဋ္ဌာန်နှင့် ခေါင်းဆောင်၏ စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို စစ်၏ သီလပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိအားအောက်တွင် မည်သို့ ချိုးဖောက်နိုင်သည်ကို ထင်ဟပ်စေ၏။
Verse 163
जघने युद्धयमान मां तूर्णमश्चान् प्रचोदय । “जब मैं सेनाके पिछले भागमें खड़ा हो हाथमें धनुष ले युद्ध करूँगा, उस समय कुन्तीकुमार अर्जुन मुझे लाँधकर आगे नहीं बढ़ सकेंगे; अतः तुम घोड़ोंको आगे बढ़ाओ
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ “မြင်း들을 အလျင်အမြန် မောင်းနှင်ပါ။ ငါသည် စစ်တပ်၏ နောက်ဘက်တွင် ရပ်ကာ လက်ထဲတွင် လေးကို ကိုင်၍ တိုက်ခိုက်နေသောအခါ ကုန္တီ၏သား အာర్జုနသည် ငါ့ကို ကျော်လွှား၍ ရှေ့သို့ မတိုးနိုင်ပါ; ထို့ကြောင့် မြင်း들을 ရှေ့သို့ အားတိုးမောင်းနှင်ပါ။”
Verse 193
सूतो हेमपरिच्छन्नान् शनैरश्वानचोदयत् । कुरुराज दुर्योधनके इस श्रेष्ठ वीरोचित वचनको सुनकर सारथिने सोनेके साज-बाजसे ढके हुए अश्वोंको धीरेसे आगे बढ़ाया
သဉ္ဇယက ပြော၏— ဒုရျောဓန မင်း၏ သူရဲကောင်းသဘောရှိသော မြတ်နိုးဖွယ် စကားကို ကြားသော် ရထားမောင်းသည် ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထားသော မြင်းတို့ကို အလျင်မပြင်းစေဘဲ တဖြည်းဖြည်း ရှေ့သို့ မောင်းနှင်လေ၏။
Verse 203
पज्चविंशतिसाहस्रा: प्राद्रवनू शनकैरिव । माननीय नरेश! उस समय हाथी, घोड़े और रथोंसे रहित पचीस हजार पैदल सैनिक धीरे-ही-धीरे पाण्डवोंपर चढ़ाई करने लगे
သဉ္ဇယက ပြော၏— အလေးအမြတ်ခံရသော မင်းကြီးရေ၊ ထိုအခါ ဆင်၊ မြင်း၊ ရထား မပါဘဲ ခြေလျင်စစ်သည် နှစ်သောင်းငါးထောင်သည် ပाण्डဝတို့ကို တဖြည်းဖြည်း တည်ငြိမ်စွာ ချီတက်လာကြ၏။
Verse 216
बलेन चतुरजड्रेण परिक्षिप्पाहनच्छरै: । तब क्रोधमें भरे हुए भीमसेन और द्रुपदकुमार धृष्टद्युम्नने अपनी चतुरंगिणी सेनाके द्वारा उन्हें तितर-बितर करके बाणोंद्वारा अत्यन्त घायल कर दिया
သဉ္ဇယက ပြော၏— သူတို့သည် စစ်တပ်လေးမျိုးပါသော အင်အားဖြင့် ရန်သူကို ဝိုင်းပတ်ကာ မြားများဖြင့် ထိုးနှက်လေ၏။ ထို့နောက် ဒေါသပြည့်နေသော ဘီမစေနနှင့် ဒြုပဒ၏ သား ဓೃಷ್ಟദ്യုမ్నတို့သည် မိမိတို့၏ စစ်တပ်လေးမျိုးပါသော အင်အားဖြင့် ရန်တပ်ကို အရပ်ရပ်သို့ ခွဲခွာပျံ့နှံ့စေပြီး မြားမိုးဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေ하였다။
Verse 226
पार्थपार्षतयो श्वान्ये जगृहुस्तत्र नामनी । वे समस्त सैनिक भी भीमसेन और धूृष्टद्युम्मका डटकर सामना करने लगे। दूसरे बहुत- से योद्धा वहाँ उन दोनोंके नाम ले-लेकर ललकारने लगे
သဉ္ဇယက ပြော၏— ထိုနေရာ၌ စစ်သူရဲတို့သည် ပါර්ထ (အర్జုန) နှင့် ပါර්ษတ (ဓೃષ્ટദ്യုမ्न) ၏ အမည်ကို ဖမ်းဆုပ်သကဲ့သို့ အော်ဟစ်ခေါ်ကြ၍ တိုက်ခိုက်ရန် စိန်ခေါ်ကြ၏။ စစ်တပ်တစ်ရပ်လုံးသည် တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်ကာ ဘီမစေနနှင့် ဓೃષ્ટദ്യုမ्नတို့ကို ရင်ဆိုင်ရန် ရှေ့သို့ တိုးလာကြပြီး အခြားသူရဲများစွာကလည်း ထိုနှစ်ဦး၏ အမည်ကို ထပ်ခါထပ်ခါ ခေါ်အော်ကာ စော်ကားစိန်ခေါ်ကြ၏။
Verse 236
सो<वतीर्य रथात्तूर्ण गदापाणिरयुध्यत । युद्धस्थलमें सामने खड़े हुए उन योद्धाओंके साथ जूझते समय भीमसेनको बड़ा क्रोध हुआ। वे तुरंत ही रथसे उतरकर हाथमें गदा ले उन सबके साथ युद्ध करने लगे
သဉ္ဇယက ပြော၏— ထို့နောက် ဘီမစေနသည် ရထားမှ လျင်မြန်စွာ ဆင်း၍ ဂဒါ (လက်နက်တံတုတ်ကြီး) ကို လက်ထဲတွင် ကိုင်ကာ တိုက်ပွဲထဲသို့ ဝင်ရောက်လေ၏။ စစ်မြေပြင်၌ မျက်နှာချင်းဆိုင် ရပ်နေသော သူရဲများနှင့် လက်လှမ်းမီ တိုက်ခိုက်စဉ် သူ၏ ဒေါသသည် ပိုမို တက်ကြွလာ၍ ဂဒါကို ကိုင်ကာ အားလုံးနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တိုက်ခိုက်လေ၏။
Verse 243
योधयामास कौन्तेयो भुजवीर्यमुपाश्रित: । युद्धधर्मके पालनकी इच्छा रखनेवाले कुन्तीकुमार भीमसेनने स्वयं रथपर बैठकर भूमिपर खड़े हुए पैदल सैनिकोंके साथ युद्ध करना उचित नहीं समझा। वे अपने बाहुबलका भरोसा करके उन सबके साथ पैदल ही जूझने लगे
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ကိုယ်လက်အင်အားကို အားကိုး၍ ကုန္တီ၏သားသည် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်လေ၏။ စစ်ဓမ္မကို လိုက်နာလိုသော်လည်း၊ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရပ်နေသော ခြေလျင်စစ်သည်များနှင့် တိုက်ရာတွင် ရထားပေါ်တက်နေခြင်းကို မသင့်တော်ဟု ဘီမစေနက ထင်မြင်하였다။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာအင်အားကို ယုံကြည်ကာ ရထားမှ ဆင်း၍ ခြေလျင်ဖြင့်ပင် သူတို့နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်လေ၏။
Verse 256
न्यवधीत् तावकान् सर्वान् दण्डपाणिरिवान्तक: । उन्होंने दण्डपाणि यमराजके समान सुवर्णपत्रसे जटित विशाल गदा लेकर उसके द्वारा आपके समस्त सैनिकोंका संहार आरम्भ किया
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ဒဏ်ပေးတံကို ကိုင်ဆောင်သကဲ့သို့ အန္တက (သေမင်း) ကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ပင်၊ သင်တို့၏ စစ်သည်အားလုံးကို သတ်ဖြတ်ရန် စတင်လေ၏။ ရွှေပြားဖြင့် အလှဆင်ထားသော ကြီးမားသည့် ဂဒါကို ဒဏ္ဍပာဏိ ယမမင်းကဲ့သို့ ကိုင်ကာ၊ သင်တို့၏ တပ်ဖွဲ့တစ်ရပ်လုံးကို ဖျက်ဆီးခြင်းကို စတင်ခဲ့သည်။
Verse 263
भीममभ्यद्रवन् संख्ये पतजड़ा इव पावकम् । उस समय अपने प्राणों और बन्धु-बान्धवोंका मोह छोड़कर रोष और आवेशमें भरे हुए पैदल सैनिक युद्धस्थलमें भीमसेनकी ओर उसी प्रकार दौड़े
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ စစ်မြေပြင်အတွင်း၌ သူတို့သည် ဘီမကို တိုက်ခိုက်ရန် တန်းတန်းမတ်မတ် ပြေးဝင်လာကြသည်၊ မီးတောက်သို့ ပျံဝင်သည့် ပိုးဖလံများကဲ့သို့ပင်။ ထိုအခါ ခြေလျင်စစ်သည်တို့သည် မိမိအသက်နှင့် ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့အပေါ် မောဟကို စွန့်လွှတ်ကာ၊ ဒေါသနှင့် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပြည့်နှက်၍ ဘီမစေနထံသို့ တိုးဝင်လာကြ၏။
Verse 273
विनेदु: सहसा दृष्टवा भूतग्रामा इवान्तकम् | क्रोधमें भरे हुए वे रणदुर्मद योद्धा भीमसेनसे भिड़कर सहसा उसी प्रकार आर्तनाद करने लगे, जैसे प्राणियोंके समुदाय यमराजको देखकर चीख उठते हैं
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ဘီမစေနကို ရုတ်တရက် မြင်လိုက်သောအခါ၊ စစ်မြေပြင်အမာန်နှင့် ဒေါသဖြင့် ပြည့်နေသော်လည်း ထိုစစ်သူရဲတို့သည် ချက်ချင်းပင် အန္တက (ယမမင်း) ကို မြင်သော သတ္တဝါအစုအဝေးကဲ့သို့ အော်ဟစ်ညည်းတွားကြလေ၏။
Verse 283
पजञ्चविंशतिसाहस्रांस्तावकानां व्यपोथयत् | उस समय भीमसेन रणभूमिमें बाजकी तरह विचर रहे थे। उन्होंने तलवार और गदाके द्वारा आपके उन पचीस हजार योद्धाओंको मार गिराया
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ဘီမစေနသည် သင်တို့၏ စစ်သူရဲ နှစ်သောင်းငါးထောင်ကို လှဲချသတ်ဖြတ်လေ၏။ ထိုအချိန်၌ပင် သူသည် စစ်မြေပြင်တစ်လျှောက် လင်းယုန်ကဲ့သို့ လှည့်လည်ကာ၊ ဓားနှင့် ဂဒါဖြင့် ဖြတ်တောက်ချေမှုန်း၍ မရပ်မနား တိုက်ခိုက်လေ၏။
Verse 293
धृष्टय्युम्नं पुरस्कृत्य पुनस्तस्थी महाबल: । सत्यपराक्रमी महाबली भीमसेन उस पैदल-सेनाका संहार करके धृष्टद्युम्मनको आगे किये पुनः युद्धके लिये डट गये
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ဓೃဋ္ဌဒျုမ္န (Dhṛṣṭadyumna) ကို ရှေ့တန်းတွင် ထား၍ မဟာဗလရှိသော ဘီမစေန (Bhīmasena) သည် မမှားယွင်းသော သတ္တိဗလဖြင့် ခြေလျင်တပ်စုကို အပြတ်အသား ဖျက်ဆီးပြီးနောက် စစ်ပွဲအတွက် ထပ်မံ တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်လိုက်၏။
Verse 436
आसीद् बुद्धि्ते कर्णे तव योधस्य कस्यचित् । कर्णके मारे जानेपर आपके किसी भी योद्धाके मनमें न तो सेनाओंको एकत्र संगठित रखनेका उत्साह रह गया और न पराक्रममें ही वे मन लगा सके
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ကာဏ္ဏ (Karṇa) သေဆုံးသွားသောအခါ သင်၏ စစ်သူရဲတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ တပ်ဖွဲ့များကို စည်းကမ်းတကျ စုစည်းထိန်းသိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ချက် မကျန်တော့ဘဲ၊ သတ္တိဗလကိုလည်း စိတ်တည်မနိုင်တော့하였다။ အဓိကသူရဲကောင်းတစ်ဦး၏ ကျဆုံးမှုက တပ်၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ခွဲကွာစေပြီး စိတ်ဓာတ်အားကို ချွတ်ယွင်းစေ၏။
Verse 486
यदेनं पाण्डवा: सर्वे न शेकुरतिवर्तितुम् । दुर्योधन भी बिना किसी घबराहटके अपने बाणोंद्वारा उन शत्रुओंको छिन्न-भिन्न करने लगा। वहाँ हमलोगोंने आपके पुत्रका अद्भुत पराक्रम देखा कि समस्त पाण्डव मिलकर भी उसे लाँधकर आगे न बढ़ सके
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ပाण्डဝတို့ အားလုံးပေါင်းစည်းလျက်ပင် သူ့ကို မကျော်လွန်နိုင်ကြ။ ဒုရျောဓန (Duryodhana) သည် ကြောက်ရွံ့မှုအနည်းငယ်မျှမရှိဘဲ မိမိ၏ မြားများဖြင့် ရန်သူတို့ကို ခွဲခြမ်းဖျက်ဆီးလေ၏။ ထိုနေရာတွင် သင်၏သား၏ အံ့ဩဖွယ် သတ္တိဗလကို ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့ရသည်– ပाण्डဝတပ်စုတစ်ခုလုံး ပေါင်းစည်းလျက်ပင် သူ့ကို ကျော်ဖြတ်၍ ရှေ့သို့ မတိုးနိုင်ကြ။
Verse 493
दुर्योधन: स्वकं सैन्यमपश्यद् भृशविक्षतम् | दुर्योधनने देखा कि मेरी सेना अत्यन्त घायल हो रणभूमिसे पलायन करनेका विचार रखकर भाग रही है, परंतु अधिक दूर नहीं गयी है
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ဒုရျောဓန (Duryodhana) သည် မိမိ၏ တပ်ကို အလွန်အမင်း ဒဏ်ရာရထားသည်ကို မြင်၏။ သူတို့ စည်းတန်းပျက်ကာ စိတ်လှုပ်ရှားနေကြသဖြင့် စစ်မြေပြင်မှ ထွက်ပြေးရန် စဉ်းစားနေကြသည်ကို သူနားလည်လိုက်သည်—သို့သော် မဝေးသေး။ ဤမြင်ကွင်းသည် အဓမ္မ (adharma) ပေါ်တွင် တည်သော မဟာလိုလားမှုသည် စစ်၏ အကျိုးဆက်များနှင့် တိုက်မိသော် တပ်ကြီးတစ်ရပ်ကိုပင် ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ဆုတ်ခွာမှုသို့ လှည့်သွားစေကြောင်း ပြသသည်။
Verse 513
यत्र यातान्न वो हन्यु: पाण्डवा: कि सृतेन व: । “वीरो! मैं भूतलपर और पर्वतोंमें भी कोई ऐसा स्थान नहीं देखता, जहाँ चले जानेपर तुमलोगोंको पाण्डव मार न सकें; फिर तुम्हारे भागनेसे क्या लाभ है?
သဉ္ဇယက ပြောသည်– “သူရဲကောင်းတို့၊ မြေပြင်ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ တောင်တန်းများအတွင်းဖြစ်စေ သင်တို့ သွားလျှင် ပाण्डဝတို့ မသတ်နိုင်သော နေရာတစ်ခုကို ငါ မမြင်ရ။ ထို့ကြောင့် ထွက်ပြေးခြင်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ဘာရှိသနည်း?”
Verse 546
मृतो दुःखं न जानीते प्रेत्य चानन्त्यम श्रुते । 'क्षत्रियधर्मके अनुसार युद्ध करनेवाले वीरोंके लिये संग्रामभूमिमें होनेवाली मृत्यु ही सुखद है; क्योंकि वहाँ मरा हुआ मनुष्य मृत्युके दुःखको नहीं जानता और मृत्युके पश्चात् अक्षय सुखका भागी होता है
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «သေဆုံးပြီးသူသည် သေခြင်း၏နာကျင်မှုကို မခံစားရတော့။ ဤလောကမှ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် အဆုံးမရှိသော မပျက်စီးသည့် သုခကို ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် က္ṣတ္ရိယဓမ္မအတိုင်း စစ်ပွဲဝင်တိုက်ခိုက်သော သူရဲကောင်းအတွက် စစ်မြေပြင်၌ သေခြင်းသည် မင်္ဂလာရှိ၍ လိုလားထိုက်သောအရာဟု ဆိုကြသည်—ဂုဏ်သိက္ခာ၊ တာဝန်ပြီးမြောက်မှုနှင့် သေပြီးနောက်ရမည့် အကျိုးပေးဆုလာဘ်တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။»
Verse 553
द्विषतो भीमसेनस्य वशमेष्यथ विद्रुता: । “जितने क्षत्रिय यहाँ आये हैं वे सब सुनें--“तुमलोग भागनेपर अपने शत्रु भीमसेनके अधीन हो जाओगे
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ကြောက်လန့်၍ ထွက်ပြေးလျှင် သင်တို့သည် သင်တို့၏ ရန်သူ ဘီမစေန၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်လိမ့်မည်။» ဤစကားသည် စစ်ပွဲအတွင်း တင်းကျပ်သော သတိပေးချက်ဖြစ်သည်—ကြောက်ရွံ့၍ နောက်ဆုတ်ခြင်းသည် လွတ်လပ်မှုနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို မကာကွယ်နိုင်ဘဲ ရန်သူထံ အစပြုခွင့်နှင့် ထိန်းချုပ်မှုကို လွှဲပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ စစ်မြေပြင်ရှိ က္ṣတ္ရိယအတွက် ဓမ္မအရ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရှုံးနိမ့်စေသည်။
Verse 563
नान्यत् कर्मास्ति पापीय: क्षत्रियस्य पलायनात् | “इसलिये अपने बाप-दादोंके द्वारा आचरणमें लाये हुए धर्मका परित्याग न करो। क्षत्रियके लिये युद्ध छोड़कर भागनेसे बढ़कर दूसरा कोई अत्यन्त पापपूर्ण कर्म नहीं है
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «က္ṣတ္ရိယအတွက် စစ်ပွဲမှ ထွက်ပြေးခြင်းထက် ပို၍ အပြစ်ကြီးသော အလုပ်မရှိ။ ထို့ကြောင့် သင်တို့၏ ဘိုးဘွားတို့ လိုက်နာခဲ့သော အမွေဆက် ဓမ္မကို မစွန့်ပစ်ကြနှင့်။ တိုက်ပွဲကို စွန့်၍ ထွက်ပြေးခြင်းသည် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန် မွေးဖွားလာသူအတွက် အကြီးဆုံးသော သီလပျက်ကွက်မှု ဖြစ်သည်။»
Verse 573
सुचिरेणार्जिताल्लोकान् सद्यो युद्धात् समश्षुते । “कौरवो! युद्धधर्मसे बढ़कर दूसरा कोई स्वर्गका श्रेष्ठ मार्ग नहीं है। दीर्घकालतक पुण्यकर्म करनेसे प्राप्त होनेवाले पुण्यलोकोंको वीर क्षत्रिय युद्धसे तत्काल प्राप्त कर लेता है!
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ကာလရှည်ကြာ ကုသိုလ်ကံများ စုဆောင်းမှသာ ရနိုင်သော ကုသိုလ်လောကများကို စစ်ပွဲကြောင့် သူရဲကောင်းသည် ချက်ချင်း ရရှိနိုင်သည်။ က္ṣတ္ရိယအတွက် တရားမျှတသော စစ်ပွဲတွင် တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ ဓမ္မထက် ကောင်းကင်သို့ သွားရာ လမ်းမြင့်မားသည့် အရာမရှိ။»
Frequently Asked Questions
Whether a ruler should continue role-based kṣatra-engagement despite severe depletion, or prioritize polity-preservation through negotiated settlement when further conflict risks total institutional collapse.
Effective dharma in governance is contextual: courage is not identical with escalation; prudent restraint and safeguarding the social vessel (the ruler/polity) can be ethically superior under decline.
No formal phalaśruti is stated; the meta-commentary is implicit in Kṛpa’s framing that prior misconduct yields present strategic consequences, positioning the episode as a lesson in karmic-political causality.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.