Mahabharata 9.3.103 — Shalya Parva, Adhyaya 3, Shloka 103
अध्याय ३: कृपस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛpa’s Counsel to Duryodhana
अभियातीति मन्वाना:ः पेतुर्मम्लुश्न भारत । वे सब लोग एक-दूसरेपर चोट करते और भयसे सम्पूर्ण दिशाओंकी ओर देखते हुए ऐसा समझते थे कि अर्जुन और भीमसेन मेरे ही पीछे लगे हुए हैं। भारत! ऐसा सोचकर वे हर्ष और उत्साह खो बैठते तथा लड़खड़ाकर गिर पड़ते थे
sañjaya uvāca | abhiyātīti manvānāḥ petur mamluśna bhārata | te sarve parasparaṃ praharantas tathā bhayāt sarvā diśo vilokayamānā evaṃ mene—arjuno bhīmasenaś ca mamaiva pṛṣṭhato ’nuyātau | bhārata | iti matvā te harṣotsāhau jahruḥ skhalitvā ca nipetuḥ |
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ အို ဘာရတ၊ တိုက်ခိုက်လာနေသည်ဟု ထင်မှတ်ကြသဖြင့် ထိုသူတို့သည် ရှုပ်ထွေးကာ လဲကျကြ၏။ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ထိခိုက်အောင် တိုက်ခိုက်မိကြပြီး ကြောက်ရွံ့လျက် အရပ်ရပ်သို့ မျက်စိလှည့်ကြည့်ကာ အာဂျုနနှင့် ဘီမစೇနတို့သည် ငါ့နောက်ကို နီးနီးကပ်ကပ် လိုက်လာနေကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။ ထိုသို့ ထင်မှတ်သဖြင့် သူတို့၏ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် စစ်စိတ်ဓာတ် ပျောက်ကွယ်ကာ ယိုင်လဲ၍ မြေပေါ်သို့ ကျသွားကြ၏။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fear and misperception destroy courage: when the mind imagines imminent threat, discipline collapses, leading to disorder and self-inflicted harm—an ethical warning about panic overriding duty and reason in war.
Sanjaya describes warriors who, believing Arjuna and Bhima are pursuing from behind, panic—striking one another, looking in all directions, losing enthusiasm, and finally stumbling and falling.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.