
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
ဤအধ্যာယတွင် ဝသိဋ္ဌက ဦးဆောင်၍ ကృష్ణ၏ ပျောက်ကွယ်/နုတ်ခွာပြီးနောက် ဘာရ္ဂဝ ရာမ (ပရရှုရာမ) အကြောင်းကို ပြောကြားသည်။ ကృష్ణ၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် ရာမ၏ ယုံကြည်မှု မြင့်မားလာပြီး မာဟိṣမတီ—ဟိုဟယ မျိုးရိုး၏ အလယ်ဗဟို၊ ကာရ္တ္တဝီရ္ယအర్జုနနှင့် ဆက်စပ်ရာ—သို့ မီးလောင်သကဲ့သို့ တိုးတက်သွားသည်။ နရ္မဒါမြစ်ကို “မြင်ရုံဖြင့်ပင် အပြစ်ပျက်ကွယ်စေသော” အမြင့်ဆုံး သန့်စင်သူအဖြစ် ထင်ရှားစေပြီး ရာမက “ဟရ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ မွေးဖွားသူ” ဟု ချီးမွမ်းကာ ရန်သူများကို လျင်မြန်စွာ ဖျက်ဆီးပေးရန်နှင့် ကောင်းချီးများ ပေးရန် တောင်းခံသည်—တီရ္ထာ၏ အင်အားက ဓမ္မနှင့် စစ်ရေးလုပ်ရပ်ကို ထောက်ပံ့သည့် ဥပမာဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ရာမက ကာရ္တ္တဝီရ္ယအర్జုနထံ သံတမန်ပို့၍ စည်းကမ်းတကျ စိန်ခေါ်ကာ သံတမန်၏ အကာအကွယ် (ဒူတဓမ္မ) ကို အလေးထားသည်။ သံတမန်က ရာဇသဘင်တွင် အမိန့်စာကို ဖတ်ကြားရာ ဟိုဟယဘုရင်သည် အင်အားကြီးမားမှုနှင့် အောင်ပွဲဂုဏ်မာန်ကြောင့် ဒေါသထွက်ကာ လက်အားဖြင့် အခြားဘုရင်များကို နှိမ်နင်းခဲ့ကြောင်း အော်ဟစ်ပြီး စစ်ပွဲကို လက်ခံသည်။ ဤအခန်းသည် နရ္မဒါ၏ သန့်ရှင်းသော မြေဩဇာ၊ မျိုးရိုးပဋိပက္ခ (ဘာရ္ဂဝ–ဟိုဟယ) နှင့် သံတမန်စည်းကမ်းတို့ကို ချိတ်ဆက်ကာ ရာဇဝင်ဇာတ်ကြောင်းကို ရှေ့တိုးစေသည်။
Verse 1
इति श्रीब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भर्गवचरिते सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३७// वसिष्ठ उवाच अन्तर्द्धानं गते कृष्णे रामस्तु सुमहायशाः / समुद्रिक्तमथात्मानं मेने कृष्णानुभावतः
ဤသို့ ဝါယုမိန့်ကြားသော သီရိ ဘြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၏ အလယ်ပိုင်း၊ တတိယ ဥပောဓာတပဒ၊ ဘာရ္ဂဝചരિત၌ အခန်း ၃၇ ဖြစ်၏။ ဝသಿಷ್ಠက ဆိုသည်—ကృష్ణ အန္တရာဓာန်သွားပြီးနောက်၊ မဟာကီર્તိရှိသော ရာမသည် ကൃഷ്ണ၏ အာနုဘာဝကြောင့် မိမိကိုယ်ကို အလွန်တက်ကြွလှုပ်ရှားနေသည်ဟု ထင်မြင်하였다။
Verse 2
अकृतव्रणसंयुक्तः प्रदीप्ताग्निरिव ज्वलन् / समायातो भार्गवो ऽसीपुरीं महिष्मतीं प्रति
ဒဏ်ရာမရှိသော ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် မီးတောက်လောင်သကဲ့သို့ တောက်ပလျက်၊ ဘာရ္ဂဝသည် အစိပူရီ မဟိဿမတီသို့ ရောက်လာ하였다။
Verse 3
यत्र पापहरा पुण्या नर्मदा सरितां वरा / पुनाति दर्शनादेव प्राणिनः पापिनो ह्यपि
နဒီများအနက် အမြတ်ဆုံး ပုဏ္ဏနဒီ နရ္မဒါသည် ပാപဖျက်ရှင်းသူဖြစ်ရာ၊ သူမကို မြင်ရုံသာဖြင့်ပင် ပാപရှိသော သတ္တဝါတို့ကိုပါ သန့်စင်စေသည်။
Verse 4
पुरा त्रय हरेणापि निविष्टेन महात्मना / त्रिपुरस्य विनाशाय कृतो यत्नो महीपते
အို မဟီပတေ၊ ရှေးကာလ၌ မဟာအတ္တမ ဟရီတော်ပင် တြိပုရကို ဖျက်ဆီးရန် အ दृঢ়စွာ ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
Verse 5
तत्र किं वर्ण्यते पुण्यं नृणां देवस्वरूपिणाम् / सदृष्ट्वा नर्मदां भूप भर्गवः कुलनन्दनः
အို ဘုရင်ကြီး၊ အဲဒီမှာ ဒေဝတားသဘောရှိသော လူတို့၏ ကုသိုလ်ကို ဘယ်လိုဖော်ပြနိုင်မလဲ။ နရ္မဒါကို မြင်လျှင် ဘာရ္ဂဝ ကုလနန္ဒန သာယာဝမ်းမြောက်하였다။
Verse 6
नमश्चकार सुप्रीतः शत्रुसाधनतत्परः / नमो ऽस्तु नर्मदे तुभ्यं हरदेहसमुद्भवे
ရန်သူနှိမ်နင်းရန် အာရုံစိုက်နေသူသည် အလွန်ပီတိဖြစ်၍ ဦးချကန်တော့လျက်—“ဟရီ၏ ကိုယ်မှ ပေါ်ထွန်းသော နရ္မဒါမယ်တော်၊ သင့်အား နမಸ್ಕာရ” ဟု ဆို하였다။
Verse 7
क्षिप्रं नाशय शत्रून्मे वरदा भव शोभने / इत्येवं स नमस्कृत्य नर्मदां पापनाशिनीम्
“အို လှပသန့်ရှင်းသူ၊ ကျွန်ုပ်၏ ရန်သူတို့ကို မြန်မြန် ဖျက်ဆီးပေးပါ၊ အပေးအလှူရှင် ဖြစ်ပါစေ” ဟုဆိုကာ ပാപဖျက် နရ္မဒါကို ဦးချကန်တော့하였다။
Verse 8
दूतं प्रस्थापयामास कार्त्तवीर्यार्जुनं प्रति / दूत राजात्वया वाच्यो यदहं वच्मि ते ऽनघ
ထို့နောက် ကာရ္တ္တဝီရျာအర్జုန ထံသို့ သံတမန်ကို စေလွှတ်၍—“အပြစ်ကင်းသော သံတမန်၊ ငါပြောသမျှကို မင်းထံ ပြောကြားလော့” ဟု ဆို하였다။
Verse 9
न संदेहस्त्वया कार्यो दूतः क्वापि न बध्यते / यद्बलं तु समाश्रित्य जमदग्निमुनिं नृपः
သင် မသံသယဖြစ်စရာမလို; သံတမန်ကို မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မချုပ်နှောင်ကြ။ ထိုအားကို အားထား၍ ဘုရင်သည် ဇမဒဂ္နိ မုနိထံ သွားခဲ့သည်။
Verse 10
तिरस्त्वं कृतवान्मूढ तत्पुत्रो योद्धुमागतः / शीघ्रं निर्गच्छ मन्दात्मन्युद्धं रामाय देहि तत्
အို မိုက်သူ! သင် သူ့ကို အရှက်ခွဲခဲ့သည်; သူ၏သားသည် တိုက်ပွဲအတွက် လာပြီ။ အို စိတ်အားနည်းသူ၊ ချက်ချင်း ထွက်လာ၍ ထိုစစ်ကို ရာမထံ ပေးအပ်လော့။
Verse 11
भार्गवं त्वं समासाद्य गच्छ लोकान्तरं त्वरा / इत्येवमुक्त्वा राजानं श्रुत्वा तस्य वचस्तथा
“ဘားဂဝ ရာမကို ရင်ဆိုင်ပြီး အလျင်အမြန် အခြားလောကသို့ သွားလော့” ဟုဆိုပြီးနောက်၊ ဘုရင်သည် ထိုစကားကို ထိုအတိုင်း ကြားနာ하였다။
Verse 12
शीघ्रमागच्छ भद्रं ते विलंबो नेह शस्यते / तेनैवमुक्तो दूतस्तु गतो हैहयभूपतिम्
မြန်မြန်လာပါ၊ သင့်အတွက် မင်္ဂလာရှိပါစေ; ဒီမှာ နှောင့်နှေးခြင်း မသင့်တော်။ ထိုသို့ အမိန့်ရသဖြင့် သံတမန်သည် ဟိုင်ဟယ ဘုရင်ထံ သွား하였다။
Verse 13
रामोदितं तत्सकलं श्रावयामास संसदि / स राजात्रेयभक्तस्तु महाबलपराक्रमः
သူသည် အစည်းအဝေးခန်းမတွင် ရာမ ပြောကြားသမျှကို အပြည့်အစုံ ကြားနာစေ하였다။ ထိုဘုရင်သည် အတြေးယကို भक्तဖြစ်၍ အင်အားကြီးမား သတ္တိပြင်းထန်သူ ဖြစ်သည်။
Verse 14
चुक्रोध श्रुत्वा वाच्यं तद्दूतमुत्तरमावहत् / कार्त्तवीर्य उवाच मया भुजबलेनैव दत्तदत्तेन मेदिनी
ထိုစကားကို ကြားသော် သူသည် ဒေါသထွက်၍ သံတမန်အား အဖြေကို ယူဆောင်သွားစေ하였다။ ကာတ္တဝီရျက ပြောသည်—“ဒတ္တ၏ သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း ငါသည် ကိုယ်ပိုင်လက်မောင်းအင်အားဖြင့် ဤမြေကို ရရှိခဲ့သည်”။
Verse 15
जिता प्रसह्य भूपालान्बद्ध्वानीय निजं पुरम् / तद्बलं मयि वर्त्तेत युद्धं दास्ये तवाधुना
ငါသည် မင်းများကို အင်အားဖြင့် အနိုင်ယူကာ ချည်နှောင်၍ ကိုယ့်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ သူတို့၏ အင်အားသည် ငါ့အောက်၌ ရှိစေ; ယခု ငါသည် သင်နှင့် စစ်ပြိုင်မည်။
Verse 16
इत्युत्क्वा विससर्ज्जाशु दूतं हैहयभूपतिः / सेनाध्यक्षं समाहूय प्रोवाच वदतां वरः
ဤသို့ဆိုပြီး ဟိုင်းဟယ မင်းသည် သံတမန်ကို ချက်ချင်း ပြန်လွှတ်하였다။ ထို့နောက် စစ်တပ်အကြီးအကဲကို ခေါ်ယူ၍ စကားပြောရာ၌ ထူးချွန်သော မင်းက ပြော하였다။
Verse 17
सज्जं कुरु महाभाग सैन्यं मे वीरसंमतः / योत्स्ये रामेण भृगुणा विलंबो मा भवत्विति
အို မဟာဘဂါ၊ သူရဲကောင်းတို့ လက်ခံသူရေ၊ ငါ့စစ်တပ်ကို အဆင်သင့်ပြုလော့။ ငါသည် ဘൃဂုဝంశ ရာမနှင့် စစ်တိုက်မည်; နှောင့်နှေးမဖြစ်စေ။
Verse 18
एवमुक्तो महावीरः सेनाध्यक्षः प्रतापनः / सैन्यं सज्जं विधायाशु चतुरङ्ग न्यवेदयत्
ဤသို့ အမိန့်ရသော် တန်ခိုးကြီးသော သူရဲကောင်း စစ်တပ်အကြီးအကဲသည် ချက်ချင်း စစ်တပ်လေးမျိုးကို အဆင်သင့်ပြု၍ မင်းထံ တင်ပြ하였다။
Verse 19
सैन्यं सज्जं समाकर्ण्य कार्त्तवीर्यो नृपो मुदा / सूतोपनीतं स्वरथमारुरोह विशांपते
စစ်တပ် အဆင်သင့်ဖြစ်ကြောင်း ကြားသိသဖြင့် မင်း ကာတ္တဝီရျ သည် ဝမ်းမြောက်လှ၏။ စုတော်က ယူဆောင်လာသော မိမိ၏ ရထားကို တက်စီးကာ ပြည်သူတို့၏ အရှင်အဖြစ် ထွက်ခွာ하였다။
Verse 20
तस्य राज्ञः समन्तात्तु सामन्ता मण्डलेश्वराः / अनेकाक्षौहिणीयुक्ताः परिवार्योपतस्थिरे
ထိုမင်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စာမန္တများနှင့် မဏ္ဍလေရှ္ဝရများသည် အက္ရှောဟိဏီ စစ်တပ်များစွာနှင့်အတူ ဝိုင်းရံကာ လာရောက်တင်ပြကြသည်။
Verse 21
नागास्तु कोटिशस्तत्र हयस्यन्दनपत्तयः / असंख्याता महाराज सैन्ये सागरसन्निभे
မဟာရာဇာရေ! သမုဒ္ဒရာတူသော ထိုစစ်တပ်တွင် ဆင်များသည် ကိုဋိကိုဋိ ရှိပြီး၊ မြင်း၊ ရထားနှင့် ခြေလျင်တပ်တို့သည် မရေတွက်နိုင်လောက်အောင် များပြား하였다။
Verse 22
दृश्यन्ते तत्र भूपाला नानावंशसमुद्भवाः / महावीरा महाकाया नानायुद्धविशारदाः
အဲဒီမှာ မျိုးနွယ်မျိုးစုံမှ ပေါ်ထွန်းလာသော ဘုရင်များကို မြင်ရသည်—မဟာသူရဲကောင်းများ၊ ကိုယ်ထည်ကြီးမားသူများ၊ စစ်ပွဲအမျိုးမျိုးတွင် ကျွမ်းကျင်သူများ။
Verse 23
नानाशस्त्रास्त्रकुशला नानावाहगता नृपाः / नानालङ्कारसंयुक्ता मत्ता दानविभूषिताः
ထိုဘုရင်များသည် လက်နက်မျိုးစုံနှင့် အက်စတြာမျိုးစုံကို ကျွမ်းကျင်ကာ ယာဉ်မျိုးစုံပေါ် တက်စီးကြသည်။ အလှဆင်ပစ္စည်းမျိုးစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး စိတ်ဓာတ်တက်ကြွကာ ဒါနဂုဏ်ဖြင့် တင့်တယ်ကြသည်။
Verse 24
महामात्रकृतेद्देशा भान्ति नागा ह्यनेकशः / नानाज्ञातिसमुत्पन्ना हयाः पवनरंहसः
မဟာမಾತ್ರတို့ စီမံတန်ဆာဆင်ထားသော နိုင်ငံဒေသများ တောက်ပလင်းလက်၍ ဆင်များစွာ ထင်ရှားလှသည်။ မျိုးနွယ်မျိုးစုံမှ ပေါက်ဖွား၍ လေကဲ့သို့ မြန်သော မြင်းများလည်း ရှိသည်။
Verse 25
प्लवन्तो भान्ति भूपाल सादिभिः कृतशिक्षणाः / स्यन्दनानि सुदीर्घाणि जवनाश्वयुतानि च
အို ဘုရင်မင်းမြတ်! စာရഥီတို့နှင့် စီးနင်းသူတို့က လေ့ကျင့်ပေးထားသော မြင်းများသည် ခုန်ပျံပြေးလွှား၍ လှပထင်ရှားသည်။ ယဝန မြင်းများတပ်ဆင်ထားသော ရထားရှည်များလည်း ရှိသည်။
Verse 26
चक्रनिर्घोषयुक्तानि प्रावृण्मेघोपमानि च / पदातयस्तु राजन्ते खड्गचर्मधरा नृप
ဘီးသံကြီးမြည်ဟုန်းဟုန်းနှင့် ရထားများသည် မိုးရာသီမိုးတိမ်များကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။ အို မင်းကြီး! ဓားနှင့် ကာကွယ်ကွင်း (ဒိုင်း) ကိုင်ထားသော ခြေလျင်စစ်သည်များလည်း တောက်ပနေသည်။
Verse 27
अहंपूर्वमहंपूर्वमित्यहंपूर्वकान्विताः / यदा प्रचलितं सैन्यं कार्त्तवीर्यार्जुनस्य वै
“ငါအရင်၊ ငါအရင်” ဟူသော ‘အဟံပူರ್ವ’ စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ ကာရ္တ္တဝီర్యာర్జုန၏ စစ်တပ်သည် အမှန်တကယ် ရွေ့လျားလာသောအခါ။
Verse 28
तदा प्राच्छादितं व्योम रजसा च दिशो दश / नानावादित्रनिर्घोषैर्हयानां ह्रेषितैस्तथा
ထိုအခါ ကောင်းကင်နှင့် ဒသဒిశာတို့သည် ဖုန်မှုန့်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းသွားသည်။ စစ်တီးဝိုင်းတူရိယာမျိုးစုံ၏ အသံနှင့် မြင်းဟိန်းသံတို့လည်း ဟုန်းဟုန်းမြည်သည်။
Verse 29
गजानां बृंहितै राजन्व्याप्तं गगनमण्डलम् / मार्गे ददर्श राजेन्द्रो विपरीतानि भूपते
အရှင်မင်းကြီး၊ ဆင်တို့၏ဟိန်းသံကြောင့် ကောင်းကင်မဏ္ဍလတစ်လျှောက် ပြည့်နှက်သွား၏; လမ်းခရီးတွင် ရာဇేంద్రသည် အရှင်ဘူပတေ၊ ပြောင်းပြန်သော အမင်္ဂလာနိမိတ်များကို မြင်၏။
Verse 30
शकुनानि रणे तस्य मृत्युदौत्यकराणि च / मुक्तकेशां छिन्ननासां रुदतीं च दिगंबराम्
သူ၏စစ်ပွဲတွင် သေမင်း၏တမန်ကဲ့သို့ အမင်္ဂလာနိမိတ်များ ပေါ်ထွက်လာ၏; ဆံပင်ဖြန့်ချထား၍ နှာခေါင်းဖြတ်ထားကာ ငိုကြွေးနေသော ဒိဂမ္ဗရာ မိန်းမတစ်ဦးကိုလည်း မြင်၏။
Verse 31
कृष्णवस्त्रपरीधानां वनितां स ददर्श ह / कुचैलं पतितं भग्नं नग्नं काषायवाससम्
သူသည် အနက်ရောင်အဝတ်ဝတ်ဆင်သော မိန်းမတစ်ဦးကို မြင်၏; ထို့ပြင် အဝတ်အစားညစ်ပတ်၍ ကျသွားသော၊ ပျက်စီးသော၊ အဝတ်မဝတ်သောသူနှင့် ကာသယ (သဖရုံ) ဝတ်ရုံဝတ်ဆင်သူကိုလည်း မြင်၏။
Verse 32
अङ्गहीनं ददर्शासौ नरं दुःशितमानसम् / गोधां च शशकं शल्यं रिक्तकुम्भं सरीमृपम्
သူသည် ကိုယ်အင်္ဂါချို့တဲ့၍ စိတ်နှလုံးမသန့်သော လူတစ်ဦးကို မြင်၏; ထို့ပြင် ဂိုဓာ (လိပ်ပြာ/အိမ်မြှောင်ကြီး), ယုန်, ရှလျ (မြှား/ဆူး), အိုးအလွတ်နှင့် ရေတွင်းနေ သတ္တဝါကိုလည်း မြင်၏။
Verse 33
कार्पासं कच्छपं तैलं लवणं चास्थिखण्डकम् / स्वदक्षिणे शृगालं च कुर्वन्तं भैर्वं रवम्
သူသည် ဝါချည်၊ လိပ်၊ ဆီ၊ ဆားနှင့် အရိုးအပိုင်းကို မြင်၏; ထို့ပြင် မိမိ၏ညာဘက်တွင် ဘိုင်ရဝကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် ဟိန်းသံထုတ်နေသော မြေခွေးကိုလည်း မြင်၏။
Verse 34
रोगिणं पुंल्कसं चैव वृषं च श्येनभल्लुकौ / दृष्ट्वापि प्रययौ योद्धुं कालपाशावृतो हझात्
နာမကျန်းသူ၊ ပုမ္လ္ကသ၊ နွားထီးနှင့် ရှျေန၊ ဘလ္လူကတို့ကို မြင်သော်လည်း သူသည် စစ်တိုက်ရန် ထွက်ခွာသွား၏။ ကာလ၏ကြိုးပတ်တွင် ဖုံးလွှမ်းခံရသကဲ့သို့ မလွတ်နိုင်။
Verse 35
नर्मदोत्तरतीरस्थो ह्यकृतव्रणसंयुतः / वटच्छायासमासीनो रामो ऽपश्यदुपागतम्
နർമဒါမြစ်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းတွင် အနာမရှိဘဲ ဗဋ္ဌပင်အရိပ်အောက်၌ ထိုင်နေသော ရာမသည် လာရောက်သူကို မြင်၏။
Verse 36
कार्त्तवीर्यं नृपवरं शतकोटिनृपान्वितम् / सहस्राक्षौहिणीयुक्तं दृष्ट्वा बभूव ह
အထူးမြတ်သော မင်း ကာတ္တဝီရျကို မရေတွက်နိုင်သော မင်းများနှင့်အတူ၊ အက္ရှောဟိဏီတပ်တစ်ထောင်ပါဝင်သည်ကို မြင်၍ သူသည် အံ့ဩသွား၏။
Verse 37
अद्य मे सिद्धिमायातं कार्यं चिरसमीहितम् / यद्दृष्टिगोचरो जातः कार्तवीर्यो नृपाधमः
ယနေ့ ငါအကြာကြီး မျှော်လင့်ခဲ့သော ကိစ္စသည် ပြည့်စုံလေပြီ။ အကြောင်းမှာ နိမ့်ကျသော မင်း ကာတ္တဝီရျသည် ငါ့မျက်စိရှေ့သို့ ရောက်လာသောကြောင့်။
Verse 38
इत्येवमुक्त्वा चोत्थाय धृत्वा परशुमायुधम् / व्यञ्जृभतारिनाशायसिंहः क्रुद्धो यथा तथा
ထိုသို့ဆိုပြီး ထ၍ ပရရှုကို လက်နက်အဖြစ် ကိုင်ဆောင်ကာ ရန်သူဖျက်ဆီးရန် ဒေါသထန်သော ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်၏။
Verse 39
दृष्ट्वा समुद्यतं रामं सैनिकानां वधाय च / चकंपिरे भृशं सर्वे मृत्योरिव शरीरिणः
စစ်သည်တို့ကို သတ်ရန် ထမြောက်လာသော ရာမကို မြင်သော် ကိုယ်ရှိသူအားလုံး မရဏကို မျက်နှာချင်းဆိုင်သကဲ့သို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တုန်လှုပ်ကြသည်။
Verse 40
स यत्र यत्रानिलरंहसं भृगुश्चिक्षेप रोषेण युतः परश्वधम् / ततस्ततश्छिन्नभुजोरुकङ्घरा नागा हयाः शूरनरा निपेतुः
ဒေါသနှင့်ပြည့်သော ဘൃဂုဝంశသားသည် လေကဲ့သို့ မြန်မြန် ဆွဲတံ (ပရရှု) ကို မည်သည့်နေရာမဆို ပစ်ချသည့်အခါ၊ ထိုနေရာတိုင်းတွင် လက်၊ ပေါင်၊ ပခုံး ဖြတ်တောက်ခံရသော ဆင်၊ မြင်းနှင့် သူရဲကောင်းများ လဲကျကြသည်။
Verse 41
यथा गजेन्द्रो मदयुक्समन्ततो नालं वनं भर्द्दयति प्रधावन् / तथैव रामो ऽपि मनोनिलौजा विमर्द्दयामास नृपस्य सेनाम्
မူးယစ်မောဟိုင်းသော ဆင်မင်းကြီးသည် ပြေးလွှားကာ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နာလဝနကို နင်းချေဖျက်ဆီးသကဲ့သို့၊ စိတ်လေကဲ့သို့ အားကြီးသော ရာမသည် မင်း၏ စစ်တပ်ကို နင်းချေဖျက်ဆီး하였다။
Verse 42
दृष्ट्वा तमित्थं प्रहरन्तमोजसा रामं रणे शस्त्रभृतां वरिष्ठम् / उद्यम्य चापं महदास्थितो रथं सृज्यं च कृत्वा किलमन्स्यराजः
စစ်မြေပြင်တွင် လက်နက်ကိုင်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ရာမသည် ဤသို့ အားကြီးစွာ တိုက်ခိုက်နေသည်ကို မြင်၍ မာနသျရာဇာသည် ကြီးမားသော လေးကို မြှောက်ကာ ရထားပေါ်တက်ပြီး မြားပစ်ရန် ပြင်ဆင်하였다။
Verse 43
आकृष्य वाणाननलोग्रतेजसः समाकिरन्भार्गवमाससाद / दृष्ट्वा तमायान्तमथो महात्मा रामो गृहीत्वा धनुषं महोग्रम्
မီးကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော တောက်ပမှုရှိသည့် မြားများကို ဆွဲတင်၍ သူသည် ဘာရ္ဂဝကို မြားမိုးဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ နီးကပ်လာသည်။ သူလာသည်ကို မြင်သော် မဟာတ္မာ ရာမသည်လည်း အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် လေးကို ကိုင်ယူ하였다။
Verse 44
वायव्यमस्त्रं विदधे रुषाप्लुतो निवारयन्मङ्गलबाणवर्षम् / स चापि राजातिबलो मनस्वी ससर्ज रामाय तु पर्वतास्त्रम्
ဒေါသတက်လျက် သူသည် ဝါယဝျ အက်စတြာကို သုံးကာ မင်္ဂလာမြားမိုးကို တားဆီး하였다။ ထို့နောက် အလွန်အားကြီး၍ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာသော မင်းသည် ရာမထံသို့ တောင်အက်စတြာကို ပစ်လွှတ်하였다။
Verse 45
तस्तंभ तेनातिबलं तदस्त्रं वायव्यमिष्वस्त्रविधानदक्षः / रामो ऽपि तत्रातिबलं विदित्वा तं मत्स्यराजं विविधास्त्रपूगैः
ဝါယဝျနှင့် မြားအက်စတြာ နည်းလမ်းတွင် ကျွမ်းကျင်သော ရာမသည် ထိုအလွန်ပြင်းထန်သော အက်စတြာကို တားဆီး၍ ရပ်တန့်စေ하였다။ ထိုအင်အားကို သိမြင်ပြီးနောက် ရာမသည် မတ်စျရాజာကို အက်စတြာမျိုးစုံဖြင့် တိုက်ခိုက်하였다။
Verse 46
किरन्तमाजौ प्रसभं सुमोच नारायणास्त्रं विधिमन्त्रयुक्तम् / नारायणास्त्रे भृगुणा प्रयुक्ते रामेण राजन्नृपतेर्वधाय
စစ်မြေပြင်တွင် အပြင်းအထန် မြားမိုးချနေသူကို ရာမသည် နည်းလမ်းနှင့် မန္တရပါဝင်သော နာရာယဏအက်စတြာကို လွှတ်하였다။ အို မင်းကြီး၊ ဘൃဂုမှ ပေးအပ်သော ထိုနာရာယဏအက်စတြာဖြင့် ရာမသည် ထိုနရပတိကို သတ်ရန် တိုက်ခိုက်하였다။
Verse 47
दिशस्तु सर्वाः सुभृशं हि तेजसा प्रजज्वलुर्मत्स्यपतिश्चकंपे / रामस्तु तस्याथ विलक्ष्य कम्पं बाणैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्
ထိုတေဇောကြောင့် အရပ်အားလုံး ပြင်းပြင်းထန်ထန် လင်းလက်တောက်ပ၍ မတ်စျမင်းလည်း တုန်လှုပ်하였다။ ရာမသည် ထိုတုန်လှုပ်မှုကို မြင်၍ မြားလေးစင်းဖြင့် သူ၏ ယာဉ်များကို ချိုးဖျက်ကျစေ하였다။
Verse 48
शरेण चैकेन ध्वजं महात्मा चिच्छेद चापं च शरद्वयेन / बाणेन चैकेन प्रसह्य सारथिं निपात्य भूमौ रथमार्द्दयत्त्रिभिः
မဟာတ္မာသည် မြားတစ်စင်းဖြင့် အလံကို ဖြတ်တောက်၍ မြားနှစ်စင်းဖြင့် လေးကိုလည်း ခွဲဖြတ်하였다။ ထို့နောက် မြားတစ်စင်းဖြင့် စာရഥိကို အတင်းအကျပ် မြေပြင်သို့ လဲကျစေပြီး မြားသုံးစင်းဖြင့် ရထားကို ချေမှုန်း하였다။
Verse 49
त्यक्त्वा रथं भूमिगतं च मङ्गलं परश्वधेनाशु जघान मूर्द्धनि / स भिन्नशीर्षो रुधिरं वमन्मुहुर्मर्च्छामवाप्याथ ममार च क्षणात्
ရထားကို စွန့်ခွာ၍ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရပ်လျက် ပုဆိန်ဖြင့် မင်္ဂလ၏ ဦးခေါင်းကို လျင်မြန်စွာ ခုတ်လေ၏။ ဦးခေါင်းကွဲ၍ သွေးအန်လျက် သတိလစ်ကာ ခဏချင်းတွင် သေဆုံးသွားလေသည်။
Verse 50
तत्सैन्यमस्त्रेण च संप्रदग्धं विनाशमायादथ भस्मसात्क्षणात् / तस्मिन्निपतिते राज्ञि चन्द्रवंशसमुद्भवे
သူ၏စစ်တပ်သည် လက်နက်ဖြင့် လောင်ကျွမ်း၍ ခဏချင်းတွင် ပြာကျပျက်စီးသွားလေသည်။ လမင်းမျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသော ထိုဘုရင် ကျဆုံးသောအခါ...
Verse 51
मङ्गले नृपतिश्रेष्ठे रामो हर्षमुपागतः
မင်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော မင်္ဂလ ကျဆုံးသောအခါ ရာမသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။
The episode centers on the Bhārgava (Paraśurāma/Jamadagni line) in confrontation with the Haihaya king Kārttavīryārjuna, a classic dynastic rivalry framed as both political contest and dharmic reckoning.
Narmadā is presented as intrinsically purifying—capable of removing sin by mere sight—and as a boon-bestowing power invoked by Rāma; her epithet ‘Haradeha-samudbhavā’ embeds the river in Śaiva cosmology while legitimizing the hero’s mission through sacred geography.
The text highlights dūta-dharma: an envoy should not be bound or harmed (‘dūtaḥ kvāpi na badhyate’), underscoring that even imminent warfare is preceded by protocol and moral constraint.