Adhyaya 54

Verse 1

। सूत उवाच । चर्ममुंडा तथा देवी तस्मिन्स्थाने व्यवस्थिता । नलेन स्थापिता पूर्वं स्वयमेव महात्मना

Sūta berkata: Di tempat itu juga Dewi Carmamuṇḍā bersemayam—dahulu kala Baginda Nala yang berhati luhur telah menegakkan dan menempatkan-Nya sendiri di sana.

Verse 2

अभ्यर्चयति तां भक्त्या यो महानवमी दिने । स कामान्वांछितांल्लब्ध्वा पदं प्राप्नोति शाश्वतम्

Sesiapa yang memuja-Nya dengan bhakti pada hari Mahānavamī, setelah memperoleh segala hajat yang diingini, akan mencapai kedudukan yang kekal.

Verse 3

वीरसेनसुतः पूर्वं नलोनाम महीपतिः । आसीत्सर्वगुणोपेतः सर्व शत्रुक्षयावहः

Pada zaman dahulu ada seorang raja bernama Nala, putera Vīrasena—lengkap dengan segala kebajikan, pembinasa segala musuh.

Verse 4

भार्या तस्याभवत्साध्वी प्राणेभ्योपि गरीयसी । दमयंतीति विख्याता विदर्भाधिपतेः सुता

Isterinya ialah wanita suci lagi berbudi, lebih berharga daripada nyawa sendiri—terkenal sebagai Damayantī, puteri raja Vidarbha.

Verse 5

अथासौ कलिनाविष्टो द्यूतं चक्रे महीपतिः । पुष्करेण समं विप्रा दायादेन दिवानिशम्

Kemudian raja itu, dikuasai oleh Kali, pun terjerumus ke dalam perjudian; wahai para brāhmaṇa, siang dan malam baginda berjudi bersama Puṣkara, kerabatnya.

Verse 6

ततः स व्यसनासक्तो वार्यमाणोऽपि सज्जनैः । हारयामास सप्तांगं राज्यं मुक्त्वा च तां प्रियाम्

Kemudian, kerana ketagihan pada kebiasaan buruk yang membawa kebinasaan, walaupun ditegah oleh orang-orang saleh, dia kehilangan kerajaan yang beranggota tujuh—bahkan meninggalkan kekasihnya yang tercinta.

Verse 7

अथ तां स समादाय प्रविष्टो गहनं वनम् । निर्जलं लज्जयाविष्टो दुःखव्याकुलितेंद्रियः

Lalu dia membawa wanita itu bersamanya dan masuk ke dalam hutan yang lebat—tanpa air—diliputi rasa malu, pancainderanya gelisah kerana dukacita.

Verse 8

ततः स चिंतयामास यद्येषा भीममंदिरे । याति तन्मुच्यते कष्टाद्वनवाससमुद्भवात्

Kemudian dia merenung: “Jika dia pergi ke istana Bhīma, dia akan terlepas daripada kesusahan yang timbul daripada pembuangan di hutan ini.”

Verse 9

न मया तत्र गंतव्यं कथंचिदपि मानिना । तस्मादेनां परित्यज्य रात्रौ गच्छामि दूरतः

“Aku—terikat oleh keangkuhan—tidak boleh pergi ke sana walau bagaimana sekalipun. Maka, dengan meninggalkannya, aku akan berangkat jauh pada waktu malam.”

Verse 10

येन त्यक्ता मया साध्वी कुण्डिनं याति तत्पुरम् । स एवं निश्चयं कृत्वा सुखसुप्तां विहाय ताम् । प्रजगाम वनं घोरं वन्यश्वापदसंकुलम्

Dengan berfikir, “Dengan aku meninggalkannya, wanita yang berbudi itu akan pergi ke Kuṇḍina, kota itu,” dia pun menetapkan tekad; lalu meninggalkannya ketika dia tidur lena, dia pergi memasuki hutan yang mengerikan, penuh binatang liar dan pemangsa.

Verse 11

प्रत्यूषे चापि सोत्थाय यावत्पश्यति भाभिनी । तावत्पश्यतिशून्यं स्वं पार्श्वं यत्र नलः स्थितः

Pada waktu fajar, sang wanita yang berseri itu bangun lalu memandang sekeliling; dilihatnya sisi di sampingnya—tempat Nala pernah berdiri—kini kosong belaka.

Verse 12

ततो विलप्य दुःखार्ता करुणं तत्र कानने । जगाम मार्गमाश्रित्थ पितुर्हर्म्यं शनैःशनैः

Kemudian, dilanda dukacita, dia meratap pilu di rimba itu; lalu menempuh jalan, perlahan-lahan menuju istana ayahandanya.

Verse 13

नलोऽपि च वने तस्मिन्भ्रममाणो महीपतिः । एकाकी वृक्षकुंजानि सेवयामास सर्वदा

Nala juga, sang raja pelindung bumi, mengembara di hutan itu; seorang diri, senantiasa berlindung di rimbunan dan belukar pepohonan.

Verse 14

ततस्तद्वनमुत्सृज्य जगामान्यन्महावनम् । नानावृक्षगणैर्युक्तं बहुश्वापदसंकुलम्

Kemudian, meninggalkan hutan itu, baginda pergi ke rimba besar yang lain—dipenuhi pelbagai jenis pohon dan sesak dengan banyak binatang buas.

Verse 15

एवं स पृथिवीपालो भ्रममाणोवनाद्वनम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रमाससाद ततः परम्

Demikianlah pelindung bumi itu mengembara dari satu hutan ke hutan yang lain; akhirnya baginda sampai ke wilayah suci Hāṭakeśvara.

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तं तन्महानवमीदिनम् । विशेषाद्यत्र भूपालाः पूजयन्ति सुरेश्वरीम्

Pada ketika itu tibalah hari Mahānavamī—terutama masyhur sebagai saat para raja memuja Dewi, Surēśvarī, Penguasa para dewa.

Verse 17

ततः स मृन्मयीं कृत्वा चर्ममुण्डधरां नृपः । विभवाभावतः पश्चात्फलमूलैरतर्पयत्

Kemudian raja membentuk arca Dewi daripada tanah—berpakaian kulit dan berkalung tengkorak; dan kerana kekurangan harta, sesudah itu baginda memuaskan hati Baginda dengan persembahan buah-buahan dan akar-akar.

Verse 18

ततस्तस्याः स्तुतिं कृत्वा पुरः स्थित्वा कृतांजलिः । श्रद्धया परया युक्तो निषधाधिपतिः स्वयम्

Kemudian, setelah mempersembahkan pujian kepada Baginda, penguasa Niṣadha sendiri berdiri di hadapan Dewi dengan tangan dirapatkan, dipenuhi keyakinan yang tertinggi.

Verse 19

जय सर्वगते देवि चर्ममुण्डधरे वरे । जय दैत्यकुलोच्छेददक्षे दक्षात्मजे शुभे

Kemenangan bagimu, wahai Dewi yang meliputi segala—yang utama, pemakai kulit dan kalung tengkorak. Kemenangan bagimu, wahai puteri Dakṣa yang membawa berkat, yang mahir memusnahkan kaum keturunan asura.

Verse 20

कालरात्रि जयाचिन्त्ये नवम्यष्टमिवल्लभे । त्रिनेत्रे त्र्यंबकाभीष्टे जय देवि सुरार्चिते

Kemenangan bagimu, wahai Kālarātri—yang tak terbayangkan, kekasih pada hari suci Aṣṭamī dan Navamī. Wahai Dewi bermata tiga, yang didambakan oleh Tryambaka (Śiva)—kemenangan bagimu, yang dipuja para dewa.

Verse 21

भीमरूपे सुरूपे च महाविद्ये महाबले । महोदये महाकाये जयदेवि महाव्रते

Kemenangan bagimu, wahai Dewi—berwajah dahsyat namun tetap indah; wahai Kebijaksanaan Agung, wahai Kekuatan Agung; yang bersinar dengan kebangkitan cahaya luas dan bertubuh perkasa—jaya bagimu, pemelihara Ikrar Agung.

Verse 22

नित्यरूपे जगद्धात्रि सुरामांसवसाप्रिये । विकरालि महाकालि जय प्रेतजनानुगे

Kemenangan bagimu, wahai Ibu berwujud kekal, penopang jagat; wahai yang berkenan pada persembahan arak, daging dan lemak. Wahai Vikarālī, wahai Mahākālī—jaya bagimu yang diiringi bala roh preta.

Verse 23

शवयानरते रम्ये भुजंगाभरणान्विते । पाशहस्ते महाहस्ते रुधिरौघकृतास्पदे

Wahai yang elok, yang bersuka menjadikan usungan mayat sebagai wahana, berhias perhiasan ular; wahai pemegang jerat (pāśa), wahai yang bertangan perkasa—yang tempat bersemayamnya terbina di tengah limpahan darah yang mengalir deras.

Verse 24

फेत्कारा रवशोभिष्ठे गीतवाद्यविराजिते । जयानाद्ये जय ध्येये भर्गदेहार्धसंश्रये

Wahai yang kemilauannya ditinggikan oleh seruan “pheṭ”, yang berseri dengan nyanyian dan alat muzik; jaya bagimu, Yang Tanpa Permulaan; jaya bagimu, Yang layak direnungi—yang bersemayam sebagai separuh tubuh Bharga (Śiva).

Verse 25

त्वं रतिस्त्वं धृतिस्तुष्टिस्त्वं गौरी त्वं सुरेश्वरी । त्वं लक्ष्मीस्त्वं च सावित्री गायत्री त्वमसंशयम्

Engkaulah Rati; engkaulah keteguhan dan kepuasan. Engkaulah Gaurī; engkaulah Ratu para dewa. Engkaulah Lakṣmī, dan engkaulah Sāvitrī—sesungguhnya, engkaulah Gāyatrī tanpa sebarang keraguan.

Verse 26

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु स्त्रीरूपं देवि दृश्यते । तत्सर्वं त्वन्मयं नात्र विकल्पोऽस्ति मम क्वचित्

Wahai Dewi, apa jua rupa kewanitaan yang terlihat di tiga alam, semuanya adalah daripada-Mu semata-mata. Dalam hal ini, tiada sedikit pun keraguan dalam diriku.

Verse 27

येन सत्येन तेन त्वमत्रावासं द्रुतं कुरु । सान्निध्यं भक्तितस्तुष्टा सुरासुरनमस्कृते

Demi kebenaran itu, maka bersemayamlah Engkau di sini dengan segera. Berkenan kerana bhakti, kurniakanlah kehadiran-Mu yang dekat—wahai yang disembah sujud oleh para dewa dan asura.

Verse 28

सूत उवाच । एवं स्तुता च सा देवी नलेन पृथिवीभुजा । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं नृपं भक्तवत्सला

Sūta berkata: Setelah dipuji demikian oleh Raja Nala, penguasa bumi, Sang Dewi—yang mengasihi para bhakta—datang menampakkan diri, menganugerahkan penglihatan ilahi, lalu bertitah kepada raja itu.

Verse 29

श्रीदेव्युवाच । परितुष्टाऽस्मि ते वत्स स्तोत्रेणानेन सांप्रतम् । तस्माद्गृहाण मत्तस्त्वं वरं मनसि संस्थितम्

Sang Dewi Yang Mulia bertitah: Wahai anakku, kini Aku benar-benar berkenan kepadamu melalui kidung pujian ini. Maka terimalah daripada-Ku anugerah yang telah teguh di dalam hatimu.

Verse 30

नल उवाच । दमयन्तीति मे भार्या प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । सा मया निर्जने मुक्ता । वने व्यालगणान्विते

Nala berkata: Damayantī ialah isteriku, lebih berharga bagiku daripada nyawaku sendiri. Namun aku telah meninggalkannya seorang diri di rimba sunyi yang dipenuhi kawanan binatang buas.

Verse 31

अखण्डशीलां निर्दोषां यथाहं त्वत्प्रसादतः । लभे भूयोऽपि तां देवि तथात्र कुरु सत्वरम्

Wahai Dewi, dengan rahmat-Mu, semoga aku memperoleh dia kembali—yang berakhlak tidak terputus dan tanpa cela. Maka laksanakanlah hal itu di sini dengan segera, wahai Devi.

Verse 32

स्तोत्रेणानेन यो देवि स्तुतिं कुर्यात्पुरस्तव । तत्रैव दिवसे तस्मै त्वया देयं मनोगतम्

Wahai Dewi, sesiapa yang memuji-Mu di hadapan-Mu dengan himne ini—pada hari itu juga hendaklah Engkau mengurniakan kepadanya apa yang diingini dalam hati.

Verse 33

सूत उवाच । सा तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं ततः । सोऽपि पार्थिवशार्दूलो लेभे सर्वं तयोदितम्

Sūta berkata: Setelah berkata, “Demikianlah,” dia pun berikrar lalu lenyap daripada pandangan. Dan sang raja, laksana harimau di antara raja-raja, memperoleh segala yang telah diucapkannya.

Verse 54

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नलनिर्मितचर्ममुण्डामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Demikian berakhir bab kelima puluh empat, bernama “Huraian Keagungan Carmamuṇḍā yang didirikan oleh Nala,” dalam Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya bagi Nāgara Khaṇḍa keenam, di dalam Śrī Skanda Mahāpurāṇa (Saṃhitā lapan puluh satu ribu śloka).