Adhyaya 30

Verse 1

श्रीसूत उवाच । विहिताभिषवो मर्त्यः सर्वतीर्थेऽतिपावने । ब्रह्महत्यादिपापघ्नीं धनुष्कोटिं ततो व्रजेत्

Śrī Sūta bersabda: Setelah menunaikan mandi suci menurut vidhi di Sarvatīrtha yang amat menyucikan, seorang insan hendaklah pergi ke Dhanuṣkoṭi, tempat yang memusnahkan dosa seperti brahmahatyā (membunuh seorang brāhmaṇa).

Verse 2

यस्याः स्मरणमात्रेण मुक्तः स्यान्मानवो भुवि । धनुष्कोटिं प्रपश्यंति स्नांति वा कथयंति ये

Dengan sekadar mengingati Dhanuṣkoṭi, manusia di bumi boleh memperoleh mokṣa. Mereka yang menatapnya, atau mandi di sana, atau menyebut serta memuji kemuliaannya, turut meraih manfaat yang sama.

Verse 3

अष्टाविंशतिभेदांस्ते नरकान्नोपभुंजते । तामिस्रमंधतामिस्रं महारौरवरौरवौ

Mereka tidak akan menanggung dua puluh lapan jenis neraka—seperti Tāmisra, Andhatāmisra, Mahāraurava dan Raurava.

Verse 4

कुम्भीपाकं कालसूत्रमसिपत्रवनं तथा । कृमिभक्षोंऽधकूपश्च संदंशं शाल्मली तथा

Mereka juga tidak akan menderita Kumbhīpāka, Kālasūtra, Asipatravana; dan tidak pula Kṛmibhakṣa, Andhakūpa, Saṁdaṁśa serta Śālmalī.

Verse 5

सूर्मिर्वैतरणी प्राणरोधो विशसनं तथा । लालाभक्षोऽप्यवीचिश्च सारमेयादनं तथा

Mereka juga tidak akan menanggung Sūrmi, Vaitaraṇī, Prāṇarodha dan Viśasana; dan tidak pula Lālābhakṣa, Avīci serta Sārameyādana.

Verse 6

तथैव वज्रकणकं क्षारकर्दमपातनम् । रक्षोगणाशनं चापि शूलप्रोतं वितोदनम्

Demikian juga terdapat neraka-neraka lain: Vajrakaṇaka; Kṣārakardamapātana (dicampakkan ke dalam lumpur beralkali); Rakṣogaṇāśana (di mana gerombolan rākṣasa melahap si pendosa); serta Śūlaprota dan Vitodana (di mana dia dipacak pada lembing dan ditikam berulang-ulang).

Verse 7

दंदशूकाशनं चापि पर्यावर्तनसंज्ञितम् । तिरोधानाभिधं विप्रास्तथा सूचीमुखाभिधम्

Dan ada pula Daṃdaśūkāśana (tempat ular memakan); juga neraka bernama Paryāvartana (yang ‘memutar-balikkan’); dan wahai para brāhmaṇa, neraka yang disebut Tirodhāna (penyelubungan/kegelapan), serta yang dinamai Sūcīmukha (berwajah jarum).

Verse 8

पूयशोणितभक्षं च विषाग्निपरिपीडनम् । अष्टाविंशतिसंख्याकमेवं नरकसंचयम्

Dan ada Pūyaśoṇitabhakṣa, tempat seseorang dipaksa memakan nanah dan darah; serta Viṣāgniparipīḍana, tempat dia diseksa oleh racun dan api. Demikianlah himpunan neraka dikatakan berjumlah dua puluh lapan.

Verse 9

न याति मनुजो विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । वित्तापत्यकलत्राणां योऽन्येषामपहारकः

Wahai para brāhmaṇa, lelaki yang merampas harta, anak, atau isteri orang lain tidak akan terlepas (daripada buah karma) hanya dengan menyelam di Dhanuṣkoṭi.

Verse 10

स कालपाशनिर्बद्धो यमदूतैर्भयानकैः । तामिस्रनरके घोरे पात्यते बहुवत्सरम्

Terikat erat oleh jerat Kāla (Masa), dan ditangkap oleh para utusan Yama yang menggerunkan, dia dicampakkan ke neraka Tāmisra yang dahsyat untuk bertahun-tahun lamanya.

Verse 11

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो निहत्य तु भर्तारं भुंक्ते तस्य धनादिकान्

Walaupun dia mandi di Dhanuṣkoṭi, dia tetap dicampakkan ke dalam neraka itu—dia yang, setelah membunuh suaminya, menikmati kekayaannya.

Verse 12

पात्यते सोंऽधतामिस्रे महादुःखसमाकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Dia dicampakkan ke Andhatāmisra, yang penuh dengan penderitaan yang amat sangat; walaupun dia mandi di Dhanuṣkoṭi, dia tetap dicampakkan ke sana.

Verse 13

भूतद्रोहेण यो मर्त्यः पुष्णाति स्वकुटुंबकम् । स तानिह विहायाशु रौरवे पात्यते ध्रुवम्

Manusia fana yang menyara keluarganya dengan menyakiti makhluk hidup—meninggalkan mereka di sini, dia dengan pantas dan pasti dicampakkan ke neraka Raurava.

Verse 14

विषोल्बणमहासर्पसंकुले यमपूरुषैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Di tempat yang dipenuhi dengan ular-ular besar yang ganas kerana bisanya dan pelayan Yama—walaupun dia mandi di Dhanuṣkoṭi, dia tetap dicampakkan ke dalamnya.

Verse 15

यः स्वदेहंभरो मर्त्यो भार्यापुत्रादिकं विना । स महारौरवे घोरे पात्यते निजमांसभुक्

Manusia fana yang hidup hanya untuk tubuhnya sendiri—tanpa mempedulikan isteri, anak, dan seumpamanya—dicampakkan ke Mahāraurava yang mengerikan, di mana dia dipaksa memakan dagingnya sendiri.

Verse 16

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मि न्नासौ निपात्यते । यः पशून्पक्षिणो वापि सप्राणान्निरुणद्धि वै

Walaupun seseorang mandi suci di Setu sejauh hujung busur, dia tetap tidak terselamat daripada jatuh ke sana, jika dia dengan kejam mengurung makhluk bernyawa—binatang atau burung—ketika masih bernyawa.

Verse 17

कृपालेशविहीनं तं क्रव्यादैरपि निंदितम् । कुंभीपाके तप्ततैले पात यंति यमानुगाः

Orang yang tiada walau secebis belas kasihan—bahkan dicela oleh makhluk pemakan daging—akan dicampakkan oleh para utusan Yama ke neraka Kumbhīpāka, ke dalam minyak mendidih yang panas membara.

Verse 18

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । मातरं पितरं विप्रान्यो द्वेष्टि पुरुषाधमः

Walaupun dia mandi suci di Setu sejauh hujung busur, dia tetap jatuh juga—dialah insan hina yang membenci ibu, bapa, dan para brāhmaṇa.

Verse 19

स कालसूत्र नरके विस्तृतायुतयोजने । अधस्तादग्निसंतप्त उपर्यर्कमरीचिभिः

Dia dihantar ke neraka bernama Kālasūtra, terbentang sejauh sepuluh ribu yojana; dari bawah dibakar api yang menyengat, dari atas disalai sinar matahari.

Verse 20

खले ताम्रमये विप्राः पात्यते क्षुधयार्दितः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Wahai para brāhmaṇa, dia dicampakkan ke atas kepingan tembaga yang panas dan diseksa oleh kelaparan; walaupun mandi suci di Setu sejauh hujung busur, dia tetap tidak terlepas daripada dijatuhkan di sana.

Verse 21

यो वेदमार्गमुल्लंघ्य वर्तते कुपथे नरः । सोऽसिपत्रवने घोरे पात्यते यमकिंकरैः

Sesiapa yang melanggar jalan Weda lalu hidup di jalan durjana, para utusan Yama mencampakkannya ke rimba Asipatra yang menggerunkan.

Verse 22

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो राजा राजभृत्यो वा ह्यदंड्ये दंडमाचरेत्

Walau dia mandi di Setu sekadar sepanjang hujung busur, dia tetap jatuh—sama ada raja atau pegawai diraja—yang menghukum orang yang tidak patut dihukum.

Verse 23

शरीरदंडं विप्रे वा स शूकरमुखे द्विजाः । पात्यते नरके घोरे इक्षुवद्यंत्रपीडितः

Wahai para dwija! Sesiapa mengenakan hukuman tubuh ke atas seorang brāhmaṇa, dia dicampakkan ke neraka dahsyat bernama Śūkaramukha, dihimpit seperti tebu dalam pemerah.

Verse 24

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । ईश्वराधीनवृत्तीनां हिंसां यः प्राणिनां चरेत्

Walau dia mandi di Setu sekadar sepanjang hujung busur, dia tetap jatuh—dia yang melakukan kekerasan terhadap makhluk yang rezekinya bergantung pada tuannya.

Verse 25

तैरेव पीड्यमानोऽयं जंतुभिः स्वेन पीडितैः । अंधकूपे महाभीमे पात्यते यमकिंकरैः

Diseksa oleh makhluk yang dahulu dia seksa, para utusan Yama mencampakkannya ke Andhakūpa yang amat menggerunkan—“Perigi Buta”.

Verse 26

तत्रांधकारबहुले विनिद्रो निर्वृतश्चरेत् । चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Di sana, di wilayah yang pekat dengan kegelapan, dia mengembara tanpa lena dan tanpa ketenteraman; namun jika dia mandi suci di tīrtha bernama Dhanus-koṭi, dia tidak akan dicampakkan ke dalam nasib itu.

Verse 27

योऽश्नाति पंक्तिभेदेन सस्यसूपादिकं नरः । अकृत्वा पंचयज्ञं वा भुंक्ते मोहेन स द्विजाः

Wahai para dwija, sesiapa yang memakan biji-bijian, sup dan seumpamanya dengan memecahkan tertib jamuan bersama, atau kerana kelalaian makan tanpa terlebih dahulu melaksanakan pañca-yajña, maka dia menanggung dosa.

Verse 28

प्रपात्यते यमभटैर्नरके कृमिभोजने । भक्ष्यमाणः कृमिशतैर्भक्षयन्कृमिसंच यान्

Dia dihumban oleh para utusan Yama ke neraka bernama ‘Kṛmibhojana’; di sana dia dimakan oleh ratusan cacing, dan dia pula memakan timbunan cacing-cacing itu.

Verse 29

स्वयं च कृमिभूतः संस्तिष्ठेद्यावदघक्षयम् । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Menjadi cacing dengan sendirinya, dia kekal demikian hingga dosanya luput; namun jika dia mandi suci di Dhanus-koṭi, dia tidak akan jatuh ke keadaan itu.

Verse 30

यो हरेद्विप्रवित्तानि स्तेयेन बलतोऽपि वा । अन्येषामपि वित्तानि राजा तत्पुरुषोऽपि वा

Sesiapa yang mencuri atau merampas dengan kekerasan harta para brāhmaṇa, atau merampas harta orang lain juga—sama ada dia raja atau wakil raja—menanggung dosa yang amat berat.

Verse 31

अयस्मयाग्निकुंडेषु संदंशैः सोऽतिपीडितः । संदंशे नरके घोरे पात्यते यमपूरुषैः

Diseksa dengan penyepit besi di lubang-lubang api yang menyala, dia amat menderita; para utusan Yama mencampakkannya ke neraka ngeri bernama Saṃdaṃśa.

Verse 32

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । अगम्यां योभिगच्छेत स्त्रियं वै पुरुषाधमः

Jika dia mandi suci di Dhanus-koṭi, dia tidak dicampakkan ke sana; namun lelaki paling hina yang mendekati wanita yang haram didekati (secara syahwat) menanggung dosa besar.

Verse 33

अगम्यं पुरुषं योषिदभिगच्छेत वा द्विजाः । तावयस्मयनारीं च पुरुषं चाप्ययस्मयम्

Wahai kaum dwija, jika seorang wanita mendatangi lelaki yang terlarang baginya, maka kedua-duanya—wanita besi dan lelaki besi—dibuat menanggung sengsara setimpal.

Verse 34

तप्तावालिंग्य तिष्ठंतौ यावच्चंद्रदिवाकरौ । सूर्म्याख्ये नरके घोरे पात्येते बहुकंटके

Sambil berpelukan dalam keadaan membara, mereka kekal demikian selama bulan dan matahari masih ada; lalu dicampakkan ke neraka ngeri bernama Sūrmyā, yang dipenuhi banyak duri.

Verse 35

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । बाधते सर्वजंतून्यो नानो पायैरुपद्रवैः

Jika dia mandi suci di Dhanus-koṭi, dia tidak dicampakkan ke sana; namun sesiapa yang menyakiti semua makhluk hidup, menimpakan derita dengan pelbagai cara kejam, akan menanggung balasan yang berat.

Verse 36

शाल्मलीनरके घोरे पात्यते बहुकंटके । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Dia dicampakkan ke neraka Śālmalī yang menggerunkan, penuh dengan duri yang banyak. Walaupun dia mandi suci di Setu, di tirtha bernama “Dhanus-koṭi”, dia tetap jatuh ke sana juga.

Verse 37

राजा वा राजभृत्यो वा यः पाषंडमनुव्रतः । भेदको धर्मसेतूनां वैतरण्यां निपात्यते

Sama ada raja atau hamba diraja—sesiapa yang mengikuti jalan pāṣaṇḍa (ajaran sesat) dan meruntuhkan jambatan-jambatan Dharma, dia dicampakkan ke Vaitaraṇī.

Verse 38

स्नानि चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । वृषलीसंगदुष्टो यः शौचाद्याचारवर्जितः

Walaupun dia mandi di Dhanus-koṭi di Setu, dia tetap dicampakkan ke sana—dialah yang rosak kerana pergaulan hina dan meninggalkan kesucian serta adab tingkah laku yang benar.

Verse 39

त्यक्तलज्जस्त्यक्तवेदः पशुचर्यारत स्तथा । स पूयविष्ठामूत्रासृक्छ्लेष्मपित्तादिपूरिते

Sesiapa yang membuang rasa malu, meninggalkan Veda, dan berseronok dalam kelakuan kebinatangan—dia ditempatkan di tempat yang dipenuhi nanah, najis, air kencing, darah, kahak, hempedu, dan seumpamanya.

Verse 40

अतिबीभत्सनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Para utusan Yama mencampakkannya ke neraka yang amat menjijikkan. Walaupun dia mandi di Dhanus-koṭi di Setu, dia tetap jatuh ke tempat yang sama itu.

Verse 41

अश्मभिर्मृगयुर्हन्याद्बाणै र्वा बाधते मृगान् । स विध्यमानो बाणौघैः परत्र यमकिंकरैः

Pemburu yang membunuh dengan batu, atau menyeksa binatang dengan anak panah—di alam selepas mati dia ditembusi hujan panah oleh para utusan Yama.

Verse 42

प्राणरोधाख्यनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Dia dicampakkan oleh para utusan Yama ke neraka bernama Prāṇarodha, ‘penyekatan nyawa’. Walaupun dia mandi suci di Dhanus-koṭi di Setu, tetap juga dia dihumban ke sana.

Verse 43

दांभिको यः पशून्यज्ञे विध्यनुष्ठानवर्जितः । हंत्यसौ परलोकेषु वैशसे नरके द्विजाः

Wahai para dvija, si munafik yang menyembelih haiwan dalam yajña sambil meninggalkan tatacara yang ditetapkan—di alam sana dia dibinasakan dalam neraka Vaiśasa.

Verse 44

कृन्त्यमानो यमभटैः पात्यते दुःखसंकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Dibelah-kerat oleh para pengawal Yama, dia dihumban ke alam yang sarat dengan penderitaan. Walaupun mandi suci di Dhanus-koṭi di Setu, tetap juga dia dicampakkan ke tempat itu.

Verse 45

आत्मभार्यां सवर्णां यो रेतः पाययते तु सः । परत्र रेतःपायी सन्रेतःकुंडे निपात्यते

Sesiapa yang membuat isteri sahnya sendiri yang sevarna meminum air mani—dia digelar ‘peminum mani’—di alam sana dicampakkan ke dalam lubang bernama Retaḥ-kuṇḍa.

Verse 46

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो दस्युमार्ग माश्रित्य गरदो ग्रामदाहकः

Jika seseorang mandi suci di Dhanuṣkoṭi, maka dia tidak dicampakkan ke dalam kejatuhan itu. Bahkan si peracun dan pembakar kampung—yang menempuh jalan penyamunan—juga tidak terjerumus ke dalam kehinaan itu kerana pahala mandi tersebut.

Verse 47

वणिग्द्रव्यापहारी च स परत्र द्विजोत्तमाः । वज्रदंष्ट्राहिकाभिख्ये नरके पात्यते चिरम्

Wahai Brahmana yang utama, sesiapa yang mencuri harta dagangan seorang saudagar, di alam sana akan dicampakkan lama ke neraka bernama Vajradaṃṣṭrāhikā.

Verse 48

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । विद्यंते यानि चान्यानि नरकाणि परत्र वै

Jika seseorang mandi suci di Dhanuṣkoṭi, dia tidak dicampakkan ke sana; dan apa jua neraka-neraka lain yang ada di alam sana—

Verse 49

तानि नाप्नोति मनुजो धनुष्कोटिनिमज्जनात् । धनुष्कोटौ सकृत्स्ना नादश्वमेधफलं लभेत्

Dengan berendam di Dhanuṣkoṭi, manusia tidak akan sampai ke neraka-neraka itu. Dengan mandi sekali sahaja di Dhanuṣkoṭi, seseorang memperoleh pahala seperti buah yajña Aśvamedha.

Verse 50

आत्मविद्या भवेत्साक्षान्मुक्तिश्चापि चतुर्विधा । न पापे रमते बुद्धिर्न भवेद्दुःखमेव वा

Pengetahuan langsung tentang Ātman terbit, dan mokṣa juga—empat jenis—dicapai. Akal tidak lagi cenderung pada dosa, dan dukacita tidak kekal seperti dahulu.

Verse 51

बुद्धेः प्रीति र्भवेत्सम्यग्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । तुलापुरुषदानेन यत्फलं लभ्यते नरैः

Dengan menyelam mandi suci di Dhanuṣkoṭi, timbullah kegembiraan sejati dalam budi. Apa jua hasil yang diperoleh manusia melalui sedekah Tulāpuruṣa—

Verse 52

तत्फलं लभ्यते पुंभिर्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । गोसहस्र प्रदानेन यत्पुण्यं हि भवेन्नृणाम्

Buah yang sama itu diperoleh orang dengan menyelam mandi di Dhanuṣkoṭi. Dan pahala yang timbul bagi manusia dengan menghadiahkan seribu ekor lembu—

Verse 53

तत्पुण्यं लभते मर्त्यो धनष्कोटौ निमज्जनात् । धर्मार्थकाममोक्षेषु यंयमिच्छति पूरुषः

Pahala itu diperoleh insan fana dengan menyelam mandi di Dhanuṣkoṭi. Antara dharma, artha, kāma dan mokṣa—apa jua yang dihajati seseorang,

Verse 54

तंतं सद्यः समाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः

Dia segera memperoleh tujuan itu dengan menyelam mandi di Dhanuṣkoṭi—walau ternoda dosa besar atau menanggung segala dosa.

Verse 55

सद्यः पूतो भवेद्विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । प्रज्ञालक्ष्मीर्यशः संपज्ज्ञानं धर्मो विरक्तता

Wahai para Brāhmaṇa, dengan menyelam mandi di Dhanuṣkoṭi seseorang disucikan serta-merta. Kebijaksanaan, Śrī-Lakṣmī berupa kemakmuran yang berkat, kemasyhuran, kesejahteraan, jñāna rohani, dharma dan vairāgya—semuanya terbit.

Verse 56

मनःशुद्धिर्भवेन्नॄणां धनुष्कोटिनिमज्जनात् । ब्रह्महत्यायुतं चापि सुरापानायुतं तथा

Dengan menyelam mandi suci di Dhanuṣkoṭi, manusia memperoleh kesucian jiwa; bahkan beban sepuluh ribu dosa setara pembunuhan brahmana, dan sepuluh ribu dosa setara meminum arak, turut terhapus.

Verse 57

अयुतं गुरुदाराणां गमनं पापकारणम् । स्तेयायुतं सुवर्णानां तत्संसर्गश्च कोटिशः

Mendekati isteri guru—punca dosa berat—walau sepuluh ribu kali; mencuri emas sepuluh ribu kali; dan bersekongkol atau bergaul dengan perbuatan demikian hingga berpuluh juta kali: semuanya tergolong mahā-dosa.

Verse 58

शीघ्रं विलयमाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । ब्रह्महत्यासमानानि सुरापानसमानि च

Dengan menyelam di Dhanuṣkoṭi, dosa segera luluh; perbuatan setara pembunuhan brahmana dan perbuatan setara meminum arak pun cepat dimusnahkan.

Verse 59

गुरुस्त्रीगमनेनापि यानि तुल्यानि चास्तिकाः । सुवर्णस्तेयतुल्यानि तत्संसर्गसमानि च

Wahai orang beriman, dosa yang setara mendekati isteri guru, dosa yang setara mencuri emas, dan dosa yang setara bergaul atau bersubahat dengan perbuatan demikian—semuanya termasuk yang dimusnahkan di sana.

Verse 60

तानि सर्वाणि नश्यंति धनुष्को टि निमज्जनात् । उक्तेष्वेतेषु संदेहो न कर्तव्यः कदाचन

Semua dosa itu binasa dengan menyelam di Dhanuṣkoṭi. Tentang hasil yang telah dinyatakan ini, janganlah sekali-kali menaruh syak.

Verse 61

जिह्वाग्रे परशुं तप्तं धारयामि न संशयः । अर्थवादमिमं सर्वं ब्रुवन्वै नारकी भवेत्

Aku sanggup menanggung kapak yang membara di hujung lidahku—tiada syak. Sesiapa yang mengatakan seluruh pujian ini sekadar ‘arthavāda’ (kata berlebih-lebihan) akan menjadi layak bagi neraka.

Verse 62

संकरः स हि विज्ञेयः सर्वकर्मबहिष्कृतः । अहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यं द्विजोत्तमाः

Orang demikian hendaklah dikenal sebagai ‘saṃkara’, tersisih daripada segala upacara dan kewajiban suci. Aduhai, alangkah bodohnya! bodohnya! bodohnya, wahai yang utama di antara para dwija!

Verse 63

धनुष्कोट्यभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । अद्वैतज्ञानदे पुंसां भुक्तिमुक्तिप्रदायिनि

Di tirtha bernama Dhanuṣkoṭi—pemusnah segala dosa—ia mengurniakan pengetahuan Advaita kepada insan serta menganugerahkan bhukti dan mukti sekali gus.

Verse 64

इष्टकाम्यप्रदे नित्यं तथैवाज्ञाननाशने । स्थितेऽपि तद्विहायायं रमतेऽन्यत्र वै जनः

Walaupun ia sentiasa mengurniakan hajat yang diingini dan juga memusnahkan kejahilan, manusia—meski ia hadir di hadapan—tetap meninggalkannya lalu bersuka di tempat lain.

Verse 65

अहो मोहस्य माहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते । स्नातस्य धनुषः कोटौ नांतकाद्भयमस्ति वै

Aduhai, kebesaran moha (khayalan) tidak mampu aku ungkapkan sepenuhnya. Sesiapa yang telah mandi suci di Dhanuṣkoṭi, sesungguhnya tiada takut baginya terhadap Antaka (Maut).

Verse 66

धनुष्कोटिं प्रपश्यंति तत्र स्नांति च ये नराः । स्तुवंति च प्रशंसंति स्पृशंति च नमंति च । न पिबंति हि ते स्तन्यं मातॄणां द्विजपुंगवाः

Wahai yang paling mulia antara kaum dwija: sesiapa yang menyaksikan Dhanuṣkoṭi, mandi suci di sana, melagukan puji-pujian, memuji dan mengagungkan, menyentuhnya dengan penuh hormat serta bersujud—maka orang demikian tidak lagi meminum susu ibu; yakni tidak lahir semula.

Verse 67

ऋषय ऊचुः । धनुष्कोट्याभिधा तस्य कथं सूत समागता

Para resi berkata: “Wahai Sūta, bagaimanakah tempat itu mendapat nama ‘Dhanuṣkoṭi’?”

Verse 68

तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरान्मुनिपुंगव । इति पृष्टो नैमिषीयैराह सूतः पुनश्च तान्

“Wahai yang terbaik antara para muni, ceritakanlah semuanya dengan benar menurut hakikat dan dengan terperinci.” Setelah ditanya demikian oleh para resi Naimiṣa, Sūta pun berbicara lagi kepada mereka.

Verse 69

श्रीसूत उवाच । रामेण निहते युद्धे रावणे लोककण्टके । बिभीषणे च लंकायां राजनि स्थापिते ततः

Śrī Sūta berkata: Apabila dalam peperangan Rāma telah membunuh Rāvaṇa—duri bagi segala alam—dan Vibhīṣaṇa telah ditegakkan sebagai raja di Laṅkā, maka sesudah itu…

Verse 70

वैदेहीलक्ष्मणयुतो रामो दशरथा त्मजः । सुग्रीवप्रमुखैर्वीरैर्वानरैरपि संवृतः

Rāma putera Daśaratha, bersama Vaidehī (Sītā) dan Lakṣmaṇa, serta dikelilingi juga oleh para Vānara perkasa yang dipimpin Sugrīva…

Verse 71

सिद्धचारणगन्धर्वदेवविद्याधरर्षिभिः । अप्सरोभिश्च सततं स्तूयमाननिजाद्भुतः

Baginda—menakjubkan oleh fitrah-Nya sendiri—sentiasa dipuji oleh para Siddha, Cāraṇa, Gandharva, para Dewa, Vidyādhara, para Ṛṣi, serta para Apsarā.

Verse 72

लीलाविधृतकोदण्डस्त्रिपुरघ्नो यथा शिवः । सर्वैः परिवृतो रामो गंधमादनमन्वगात्

Dengan memegang busurnya seolah-olah dalam lila—seperti Śiva, pembinasa Tripura—Rāma, dikelilingi semua sahabatnya, meneruskan perjalanan ke Gunung Gandhamādana.

Verse 73

तत्र स्थितं महात्मानं राघवं रावणांतकम् । प्रांजलिः प्रार्थयामास धर्मज्ञोऽथ विभीषणः

Di sana, Vibhīṣaṇa—yang mengetahui dharma—dengan tangan beranjali memohon kepada Rāghava yang berhati agung, pembinasa Rāvaṇa.

Verse 74

सेतुनानेन ते राम राजानः सर्व एव हि । बलोद्रिक्ताः समभ्येत्य पीडयेयुः पुरीं मम

“Wahai Rāma, dengan adanya Setu ini, semua raja—yang membesar oleh kekuatan—boleh datang ke sini lalu menindas kotaku.”

Verse 76

बिभेद धनुषः कोट्या स्वसेतुं रघुनं दनः । अतो द्विजास्ततस्तीर्थं धनुष्कोटिरितिश्रुतम्

Raghunandana (Rāma) memecahkan Setu miliknya sendiri dengan hujung busurnya. Oleh itu, wahai kaum dvija, tīrtha itu masyhur dengan nama “Dhanuṣkoṭi”.

Verse 77

श्रीरामधनुषः कोट्या यो रेखां पश्यते कृताम् । अनेकक्लेशसंयुक्तं गर्भवासं न पश्यति

Sesiapa yang memandang garis suci yang dibuat oleh hujung busur Śrī Rāma, tidak lagi akan menyaksikan kehidupan dalam rahim yang sarat dengan pelbagai kesengsaraan.

Verse 78

धनुष्कोट्यां कृता रेखा रामेण लवणांबुधौ । तद्दर्शनाद्भवेन्मुक्तिर्न जाने स्नानजं फलम्

Garis yang dibuat oleh Rāma di Dhanuskoṭi pada lautan masin—dengan melihatnya sahaja sudah timbul moksha; apatah lagi pahala yang terhasil daripada mandi suci.

Verse 79

अतः सेतुमिमं भिंधि धनुष्कोट्या रघूद्वह । इति संप्रार्थितस्तेन पौलस्त्येन स राघवः

Maka, wahai yang terbaik dari keturunan Raghu, pecahkanlah Setu ini dengan hujung busurmu. Demikianlah Paulastya merayu Rāghava dengan penuh kesungguhan.

Verse 80

दानं द्विजाः कुरुक्षेत्रे ब्रह्महत्यादिशोधकम् । तपश्च मरणं दानं धनुष्कोटौ कृतं नरैः

Wahai para dvija, sedekah di Kurukṣetra menyucikan bahkan dosa brahma-hatyā dan seumpamanya; demikian juga di Dhanuskoṭi, tapa, pelepasan jasad (kematian), dan sedekah yang dilakukan manusia mempunyai daya penyucian yang tertinggi.

Verse 81

महापातकनाशाय मुक्त्यै चाभीष्टसिद्धये । भवेत्समर्थं विप्रेंद्रा नात्र कार्या विचारणा

Untuk memusnahkan mahāpātaka, untuk moksha, dan untuk mencapai siddhi yang dihajati, ia benar-benar berkuasa, wahai para brahmana utama; tiada perlu pertimbangan atau keraguan lagi.

Verse 82

तावत्संपीड्यते जंतुः पातकैश्चोपपा तकैः । यावन्नालोक्यते राम धनुष्कोटिर्विमुक्तिदा

Selama belum memandang Dhanuskoṭi Śrī Rāma yang mengurniakan mokṣa, makhluk akan terus terhimpit oleh dosa dan dosa-dosa kecil.

Verse 83

भिद्यते हृदयग्रंथिश्छिद्यंते सर्वसंशयाः । क्षीयंते पापकर्माणि धनुष्कोट्यवलो किनः

Bagi yang memandang Dhanuskoṭi, simpulan di hati terlerai, segala keraguan terputus, dan perbuatan berdosa pun susut hingga lenyap.

Verse 84

दक्षिणांभोनिधौ सेतौ रामचन्द्रेण निर्मिता । या रेखा धनुषः कोट्या विभीषणहिताय वै

Garis yang dibuat oleh Rāmacandra di Setu, di lautan selatan, dengan hujung busurnya, sesungguhnya demi kebajikan Vibhīṣaṇa.

Verse 85

सैव कैलासपदवीं वैकुण्ठब्र ह्मलोकयोः । मार्गः स्वर्गस्य लोकस्य नात्र कार्या विचारणा

Tanda itulah jalan menuju Kailāsa, menuju Vaikuṇṭha dan Brahmaloka; itulah juga jalan ke alam-alam syurga—tiada ruang untuk ragu di sini.

Verse 86

तुल्यं यज्ञफलैः पुण्यैर्धनुष्कोट्यवगाहनम् । सर्वमंत्राधिकं पुण्यं सर्वदा नफलप्रदम्

Berendam (avaghāhana) di Dhanuskoṭi memberi pahala kebajikan setara buah suci yajña; ia kebajikan yang melampaui segala mantra, dan sentiasa mengurniakan hasil yang tidak pernah gagal.

Verse 87

कायकलेशकरैः पुंसां किं तपोभिः किमध्वरैः । किं वेदैः किमु वा शास्त्रैर्धनुष्कोट्यवलोकिनः

Bagi insan yang menyeksa tubuh dengan tapa, apakah perlunya lagi tapa atau yajña? Apakah perlunya Weda atau śāstra, bagi dia yang telah menatap Dhanuṣkoṭi?

Verse 88

रामचंद्रधनुष्कोटौ स्नानं चेल्लभ्यते नृणाम् । सितासितसरित्पुण्यवारिभिः किं प्रयोजनम्

Jika manusia memperoleh mandi suci di Dhanuṣkoṭi milik Rāmacandra, maka apakah gunanya lagi air suci sungai Sītā dan Asitā?

Verse 89

रामचंद्रधनुष्कोटिदर्शनं लभ्यते यदि । काश्यां तु मरणान्मुक्तिः प्रार्थ्यते किं वृथा नरैः

Jika seseorang memperoleh darśana Dhanuṣkoṭi milik Rāmacandra, mengapa manusia masih sia-sia memohon mokṣa melalui kematian di Kāśī?

Verse 90

अनिमज्ज्य धनुष्कोटावनुपोष्य दिनत्रयम् । अदत्त्वा कांचनं गां च दरिद्रः स्यान्न संशयः

Sesiapa yang tidak mandi di Dhanuṣkoṭi, tidak berpuasa tiga hari, dan tidak bersedekah emas serta seekor lembu, nescaya akan menjadi miskin; tiada syak lagi.

Verse 91

धनुष्कोट्य वगाहेन यत्फलं लभते नरः । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वापि बहुदक्षिणैः

Buah yang diperoleh seseorang dengan berendam suci di Dhanuṣkoṭi tidak tercapai walaupun melaksanakan yajña seperti Agniṣṭoma dengan dakṣiṇā yang melimpah.

Verse 92

न तत्फलमवाप्नोति सत्यंसत्यं वदाम्यहम् । धनुष्कोट्यभिधं तीर्थं सर्वतीर्थाधिकं विदुः

Dia tidak memperoleh buah yang sama—sesungguhnya, sesungguhnya aku berkata. Tīrtha bernama Dhanuṣkoṭi diketahui sebagai yang paling utama mengatasi segala tīrtha.

Verse 93

दशकोटिसहस्राणि संति तीर्थानि भूतले । तेषां सान्निध्यमस्त्यत्र धनुष्कोटौ द्विजोत्तमाः

Di bumi terdapat puluhan juta tempat suci; namun, wahai yang utama antara para dvija, kehadiran semuanya itu terdapat di sini, di Dhanuṣkoṭi.

Verse 94

अष्टौ वसव आदित्या रुद्राश्च मरुतस्तथा । साध्याश्च सह गन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा

Lapan Vasu, para Āditya, para Rudra, dan demikian juga para Marut; para Sādhya bersama para Gandharva, serta para Siddha dan Vidyādhara—

Verse 95

एते चान्ये च ये देवाः सान्निध्यं कुर्वते सदा । तीर्थेऽत्र धनुषः कोटौ नित्यमेव पितामहः

Para dewa ini dan dewa-dewa lain sentiasa mengekalkan kehadiran di sini, di tīrtha Dhanuṣkoṭi; dan Pitāmaha (Brahmā) juga berada di sini selama-lamanya.

Verse 96

सन्निधत्ते शिवो विष्णुरुमा मा च सरस्वती । धनुष्कोटौ तपस्तप्त्वा देवाश्च ऋषयस्तथा

Di sini Śiva dan Viṣṇu bersemayam, demikian juga Umā, dan juga Ibu Sarasvatī. Di Dhanuṣkoṭi, setelah bertapa, para dewa dan para ṛṣi juga sentiasa hadir.

Verse 97

विपुलां सिद्धिमगमंस्तत्फलेन मुनीश्वराः । स्नायात्तत्र नरो यस्तु पितृदेवांश्च तर्पयेत्

Dengan hasil amalan suci itu, para muni yang mulia mencapai siddhi rohani yang melimpah. Dan sesiapa yang mandi suci di sana serta mempersembahkan tarpaṇa kepada para leluhur dan para dewa, dia menjadi penerima pahala suci tersebut.

Verse 98

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । अत्रैकं भोजयेद्विप्रं यो नरो भक्तिसंयुतः

Setelah bebas daripada segala dosa, seseorang dimuliakan di alam Brahmā. Di sini, sesiapa yang berbhakti lalu menjamu walau seorang brāhmaṇa sahaja, memperoleh pahala yang luhur ini.

Verse 99

इह लोके परत्रापि सोनंतसुखमश्नुते । शाकमूलफले वृत्तिं यो न वर्तयते नरः

Di dunia ini dan di alam sana juga, orang itu menikmati kebahagiaan tanpa akhir—ia yang tidak mengecilkan kehidupannya sekadar sayur, akar dan buah sebagai pengganti amalan dharma yang sewajarnya.

Verse 100

स नरो धनुषःकोटौ स्नायात्त त्फलसिद्धये । अश्वमेधक्रतुं कर्तुं शक्तिर्यस्य न विद्यते

Orang itu hendaklah mandi suci di Dhanuskoṭi untuk mencapai buah pahala (seperti pahala korban agung), khususnya bagi yang tidak berdaya melaksanakan upacara Aśvamedha.

Verse 110

स्नात्वांते शिवरात्रौ च निराहारो जितेंद्रियः । कृत्वा जागरणं रात्रौ प्रतियामं विशेषतः

Sesudah mandi, pada malam Śivarātri, dengan berpuasa dan menundukkan pancaindera, hendaklah berjaga sepanjang malam—terutama memelihara setiap yāma (waktu jaga) dengan penuh perhatian.

Verse 120

तत्र स्नानं द्विजाः पुंसामर्द्धोदयमहोदये । मन्वाद्युक्तं विना सत्यं प्रायश्चित्तं हि पापिनाम्

Wahai para dwija, mandi suci di sana pada saat mujarab Arddhodayā dan Mahodayā benar-benar menjadi prāyaścitta bagi para pendosa, walaupun tanpa amalan tambahan seperti upacara Manv-ādi.

Verse 130

सेतुमूलं धनुष्कोटिं गंधमादनमेव च । ऋणमोक्ष इति ख्यातं त्रिस्थानं देवनिर्मितम्

Setumūla, Dhanuskoṭi dan Gandhamādana—tiga tirtha ciptaan para dewa ini masyhur sebagai ‘Ṛṇamokṣa’, triad suci yang mengurniakan pelepasan daripada hutang dan beban kewajipan.

Verse 133

एवं वः कथितं विप्रा धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणां सर्वपापनिबर्हणम्

Wahai para vipra, demikianlah telah aku ceritakan kemuliaan Dhanuskoṭi—ia mengurniakan bhukti dan mukti kepada manusia serta menghapuskan segala dosa.