Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 55

Devanagari script

सद्यः पूतो भवेद्विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । प्रज्ञालक्ष्मीर्यशः संपज्ज्ञानं धर्मो विरक्तता

Transliteration

sadyaḥ pūto bhavedviprā dhanuṣkoṭau nimajjanāt | prajñālakṣmīryaśaḥ saṃpajjñānaṃ dharmo viraktatā

Translation

Wahai para Brāhmaṇa, dengan menyelam mandi di Dhanuṣkoṭi seseorang disucikan serta-merta. Kebijaksanaan, Śrī-Lakṣmī berupa kemakmuran yang berkat, kemasyhuran, kesejahteraan, jñāna rohani, dharma dan vairāgya—semuanya terbit.

Word by Word

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Visheshana (Adverbial qualifier)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (Adverb)

• पूतः: purified
• पूतः: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: पूत (प्रातिपदिक; कृदन्त from पू/पव् धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• विप्रः: a brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धनुष्कोटौ: at Dhanuṣkoṭi
• धनुष्कोटौ: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: धनुष् + कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• निमज्जनात्: from immersion/bathing
• निमज्जनात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: निमज्जन (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाववाचक from नि+मज्ज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• प्रज्ञा: wisdom
• प्रज्ञा: Karta (Enumerated result)
• Type: Noun
• Root: प्रज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लक्ष्मीः: prosperity
• लक्ष्मीः: Karta (Enumerated result)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यशः: fame
• यशः: Karta (Enumerated result)
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संपत्: wealth; success
• संपत्: Karta (Enumerated result)
• Type: Noun
• Root: संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karta (Enumerated result)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धर्मः: righteousness; dharma
• धर्मः: Karta (Enumerated result)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विरक्तता: dispassion
• विरक्तता: Karta (Enumerated result)
• Type: Noun
• Root: विरक्तता (प्रातिपदिक; तद्धित-भाववाचक from विरक्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced for Setukhaṇḍa narrations of tīrtha-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanuṣkoṭi

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Viprāḥ (brāhmaṇas) explicitly addressed

Visual Art Cues

Scene: A circle of brāhmaṇas on the shore as the narrator addresses them; a pilgrim purified by immersion stands radiant; seven symbolic emblems appear: lamp (prajñā), lotus/coins (lakṣmī), laurel (yaśas), granary (sampad), book (jñāna), scales (dharma), ascetic staff (virakti).

Characters & Entities

• Dhanuṣkoṭi
• Lakṣmī
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A true tīrtha purifies comprehensively—bestowing both dharmic flourishing and the inner detachment that leads toward liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dhanuṣkoṭi in the Setu region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nimajjana/snānā (immersion/bathing) at Dhanuṣkoṭi.