Rig Veda 9.72.6: Mandala 9, Sukta 72, Mantra 6

Sukta 9.72

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

Samhita Patha (Devanagari)

अंशुं दुहन्ति स्तनयन्तमक्षितं कविं कवयोऽपसो मनीषिणः । समी गावो मतयो यन्ति संयत ऋतस्य योना सदने पुनर्भुवः ॥

Transliteration

aṃśúṃ duhanti stanáyantam ákṣitaṃ kavíṃ kaváyo ’páso manīṣíṇaḥ | samī́ gā́vo matáyo yanti saṃyátā ṛtásya yónā sádane punárbhuvaḥ ||

Translation

Mereka memerah sinar terang (aṃśu) yang bergemuruh dan tidak susut—para ṛṣi, mahir dalam kerja dan kaya budi. Bersama-sama sinar-sinar cahaya dan gerak-gerak fikiran melangkah, terikat dalam keselarasan, menuju rahim Ṛta (Kebenaran-Kosmik), ke tempat duduk tempat “menjadi” diperbaharui semula.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अंशुम्: the Soma-stalk / Soma (as ‘ray, stalk’)
• अंशुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अंशु- (प्रातिपदिक)

• दुहन्ति: they milk / draw out
• दुहन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु)

• स्तनयन्तम्: thundering, roaring
• स्तनयन्तम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective (participle)
• Root: स्तनय् (धातु) → स्तनयन्त् (वर्तमान-कृदन्त)

• अक्षितम्: unperishing, undecaying
• अक्षितम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-क्षि (√क्षि ‘क्षय’/‘क्षीण’)

• कविम्: the seer-poet (Soma as inspired one)
• कविम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• कवयः: the seers
• कवयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• अपसः: the works, ritual labors
• अपसः: कर्तृ (कवयः इति सह)
• Type: Noun
• Root: अपस्- (प्रातिपदिक)

• मनीषिणः: the wise, the thoughtful
• मनीषिणः: कर्तृ (कवयः इति सह)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मनीषिन्- (प्रातिपदिक)

• समी: together, in unison
• समी: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: समी (अव्यय)

• गावः: the cows (often: rays/streams)
• गावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो- (प्रातिपदिक)

• मतयः: the thoughts, inspirations
• मतयः: कर्तृ (गावः इति सह)
• Type: Noun
• Root: मति- (प्रातिपदिक)

• यन्ति: they go, they proceed
• यन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• संयतः: restrained, held together, well-yoked
• संयतः: कर्तृ (गावः/मतयः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (participle)
• Root: सम्-यम् (धातु) → संयत (कृदन्त/विशेषण)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order / truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत- (प्रातिपदिक)

• योनौ: in the womb/seat/source
• योनौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: योनि- (प्रातिपदिक)

• सदने: in the dwelling, in the abode
• सदने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सदन- (प्रातिपदिक)

• पुनर्भुवः: becoming again, returning anew (renewers)
• पुनर्भुवः: कर्तृ (गावः/मतयः इत्यस्य विशेषण/सम्बोधन-स्वरूप)
• Type: Noun/Adjective
• Root: पुनर् (अव्यय) + भू (धातु) → पुनर्भू (कृदन्त/प्रातिपदिक)