Rig Veda 1.117.3: Mandala 1, Sukta 117, Mantra 3

Sukta 1.117

Rishi: Kakṣīvat Dairghatamasa (trad.)

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋषिं नरावंहसः पाञ्चजन्यमृबीसादत्रिं मुञ्चथो गणेन । मिनन्ता दस्योरशिवस्य माया अनुपूर्वं वृषणा चोदयन्ता ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.117.3

Transliteration

ṛ́ṣiṃ narā́vaṃhasaḥ pā́ñcajanyam ṛbī́sād átriṃ muñcatho gaṇéna | minántā dásyor áśivasya māyā́ anupūrváṃ vṛṣaṇā codayántā ||

Translation

Wahai nara, kamu berdua melepaskan resi Atri—milik umat manusia yang lima-lapis—daripada himpitan derita, dengan bala-kekuatan kamu; setahap demi setahap mematahkan māyā yang mencelakakan daripada dasyu yang memusuhi, dan menggerakkan maju langkah kemenangan, wahai dua Vṛṣaṇa.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋषिम्: the seer
• ऋषिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋषि- (प्रातिपदिक)

• नरा: O two men (Aśvins)
• नरा: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: नर- (प्रातिपदिक)

• अवंहसः: from distress/evil (lit. ‘of distress’, with av- ‘away’)
• अवंहसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अव- + अंहस्- (प्रातिपदिक)

• पाञ्चजन्यम्: belonging to the five tribes; of all the people
• पाञ्चजन्यम्: विशेषण (अत्रेः) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: पाञ्चजन्य- (पञ्च-जन- से व्युत्पन्न प्रातिपदिक)

• ऋबीसादम्: oppressed by the demon/fiend (ṛbīsa); ‘ṛbīsa-afflicted’
• ऋबीसादम्: विशेषण (अत्रिम्) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: ऋबीसाद- (प्रातिपदिक; ऋबीस + आद ‘eater/attacker’)

• अत्रिम्: Atri (the seer)
• अत्रिम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: अत्रि- (प्रातिपदिक)

• मुञ्चथः: you two release/free
• मुञ्चथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• गणेन: with a troop/band (of helpers)
• गणेन: करण
• Type: Noun
• Root: गण- (प्रातिपदिक)

• मिनन्ता: (you two) injuring/crushing
• मिनन्ता: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Verb (participle)
• Root: मिन्/मिन् (धातु ‘to injure, diminish’)

• दस्योः: of the Dasyu (hostile one)
• दस्योः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दस्यु- (प्रातिपदिक)

• अशिवस्य: of the unkind/inauspicious
• अशिवस्य: विशेषण (दस्योः)
• Type: Adjective
• Root: अ-शिव- (प्रातिपदिक)

• मायाः: deceptions, magical tricks
• मायाः: कर्म/विषय (नाश्याः/भेद्याः)
• Type: Noun
• Root: माया- (प्रातिपदिक)

• अनुपूर्वम्: in due order, successively
• अनुपूर्वम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (adverbial accusative)
• Root: अनुपूर्व- (प्रातिपदिक)

• वृषणा: you two bulls/strong ones
• वृषणा: कर्तृ/सम्बोधन-समाना (कर्तृविशेषण)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वृषन्- (प्रातिपदिक)

• चोदयन्ता: impelling, urging (on)
• चोदयन्ता: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Verb (participle)
• Root: चुद् (धातु ‘to impel, urge’)