Adhyaya 27
Shukla YajurvedaAdhyaya 2745 Mantras

Adhyaya 27

Supplementary sacrificial mantras.

← Adhyaya 26Adhyaya 28

Mantras

Mantra 1

समा॑स्त्वाग्न ऋ॒तवो॑ वर्धयन्तु संवत्स॒रा ऋष॑यो॒ यानि॑ स॒त्या । सं दि॒व्येन॑ दीदिहि रोच॒नेन॒ विश्वा॒ आ भा॑हि प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः

हे अग्ने! ऋतू आणि वर्षे (समाः) तुला वाढवोत; संवत्सर-चक्रे आणि ऋषी—जे सत्य आहे—ते समृद्ध करोत. दिव्य रोचन (प्रकाश) यासह एकरूप होऊन तू दीप्त हो; चारही दिशांत सर्वत्र प्रकाश पसरव.

Mantra 2

सं चे॒ध्यस्वा॑ग्ने॒ प्र च॑ बोधयैन॒मुच्च॑ तिष्ठ मह॒ते सौ॑भगाय । मा च॑ रिषदुपस॒त्ता ते॑ अग्ने ब्र॒ह्माण॑स्ते य॒शस॑: सन्तु॒ मान्ये

हे अग्ने! तू स्वतःला सम्यक् प्रज्वलित कर आणि त्याला जागृत कर; महान् सौभाग्यासाठी तू उभा राहा. हे अग्ने! तुझा निकट-सेवक (उपसत्ता) हानी पावू नये; हे मान्य! तुझे ब्राह्मण (पवित्र मंत्र-प्रार्थना) यशस्वी होवोत.

Mantra 3

त्वाम॑ग्ने वृणते ब्राह्म॒णा इ॒मे शि॒वो अ॑ग्ने सं॒वर॑णे भवा नः । स॒प॒त्न॒हा नो॑ अभिमाति॒जिच्च॒ स्वे गये॑ गागृ॒ह्यप्र॑युच्छन्

हे अग्ने! हे ब्राह्मण तुलाच वरण करतात; हे शिव अग्ने! या संवरण (परिसर/आवरण) मध्ये आमच्यावर कृपा कर. आमच्यासाठी तू सपत्नहा (प्रतिद्वंद्वी-नाशक) हो, अभिमाति-जित् (शत्रुभाव जिंकणारा)ही हो; आपल्या स्वगृहात आमचे हित दृढपणे धरून ठेव, ते निसटू देऊ नकोस.

Mantra 4

इ॒है॒वाग्ने॒ अधि॑ धारया र॒यिं मा त्वा॒ नि क्र॑न्पूर्व॒चितो॑ निका॒रिण॑: । क्ष॒त्रम॑ग्ने सु॒यम॑मस्तु॒ तुभ्य॑मुपस॒त्ता व॑र्धतां ते॒ अनि॑ष्टृतः

इथेच, याच ठिकाणी, हे अग्ने! संपत्ती स्थापन कर; पूर्वीच्या युक्तीने रचलेले ते निका-रिणः (दडपणारे/उलथविणारे) तुला खाली तुडवू नयेत. हे अग्ने! सुयम (सुशासित) क्षत्र (अधिकार/राज्य) तुझे असो; आणि तुझा निकट-सेवक (उपसत्ता) अनिष्टृतः—अक्षत—वाढत राहो.

Mantra 5

क्ष॒त्रेणा॑ग्ने॒ स्वायु॒: सᳪ र॑भस्व मि॒त्रेणा॑ग्ने मित्र॒धेये॑ यतस्व । स॒जा॒तानां॑ मध्यम॒स्था ए॑धि॒ राज्ञा॑मग्ने विह॒व्यो॒ दीदिही॒ह

क्षत्राने, हे अग्ने, स्वायु (कल्याणकारी आयुष्य) दृढपणे धरा; मित्राने, हे अग्ने, मित्र-धेय (मित्राने स्थापित केलेल्या विधान) यामध्ये प्रवृत्त हो। समान-जन्मांच्या मध्यभागी स्थित हो; राजांमध्ये, हे अग्ने, विविध प्रकारे आहूत झालेला, इथेच तेजाने प्रज्वलित हो.

Mantra 6

अति॒ निहो॒ अति॒ स्रिधोऽत्यचि॑त्ति॒मत्यरा॑तिमग्ने । विश्वा॒ ह्य॑ग्ने दुरि॒ता सह॒स्वाथा॒स्मभ्य॑ᳪ स॒हवी॑राᳪ र॒यिं दा॑:

हे अग्ने! शत्रूंचा कोलाहल ओलांड; आघात ओलांड; असावधानता ओलांड; दुष्टभावनाही ओलांड. हे अग्ने! तूच खरोखर सर्व दुरिते सहन करतोस; म्हणून आम्हांस वीरांसह संपत्ती-रूप रयी दे.

Mantra 7

अ॒ना॒धृ॒ष्यो जा॒तवे॑दा॒ अनि॑ष्टृतो वि॒राडग्ने॑ क्षत्र॒भृद्दी॑दिही॒ह । विश्वा॒ आशा॑: प्रमु॒ञ्चन्मानु॑षीर्भि॒यः शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो वृ॒धे

हे जातवेदस्! तू अनाधृष्य, अनिष्टृत, विराट् अग्नी—क्षत्रधारी—इथे दीप्त हो. सर्व दिशांत मनुष्यांचे भय मुक्त करीत, शिव शक्तींनी आज आमच्या वृद्धीसाठी आम्हांस चहूबाजूंनी रक्षण कर.

Mantra 8

बृह॑स्पते सवितर्बो॒धयै॑न॒ᳪ सᳪशि॑तं चित्सन्त॒राᳪ सᳪ शि॑शाधि । व॒र्धयै॑नं मह॒ते सौ॑भगाय॒ विश्व॑ एन॒मनु॑ मदन्तु दे॒वाः

हे बृहस्पते! हे सवितृ! याला जागृत कर; तो तीक्ष्ण केला असला तरीही, सुरक्षित पारगमनासाठी त्याला नीट सुसंस्कृत करून दृढ कर. महान सौभाग्यासाठी त्याची वाढ कर; सर्व देव त्यात आनंद मानोत व त्यास अनुमोदन देवोत.

Mantra 9

अ॒मु॒त्र॒भूया॒दध॒ यद्य॒मस्य॒ बृह॑स्पते अ॒भिश॑स्ते॒रमु॑ञ्चः । प्रत्यौ॑हताम॒श्विना॑ मृ॒त्युम॑स्माद्दे॒वाना॑मग्ने भि॒षजा॒ शची॑भिः

तो अमुत्र (परलोकात) यथाकाळ कल्याण प्राप्त करो; कारण, हे बृहस्पते, तू त्याला यमाच्या घातक अभिशस्त (शाप) बंधनातून मुक्त केले आहेस. अश्विनौ आमच्यापासून मृत्यूला परत हाकलोत; हे अग्ने, देवांचा भिषज (वैद्य), आपल्या समर्थ शचींनी (शक्तींनी) आमचे रक्षण कर।

Mantra 10

उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ स्वः पश्य॑न्त॒ उत्त॑रम् । दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्

आम्ही तमसाच्या पलीकडे वर उचललो आहोत; उच्चतर स्वर्ग पाहत आहोत. देवांकडे, देवमार्गाने, आम्ही सूर्यदेवापर्यंत पोहोचलो आहोत—उत्तमतम ज्योतीपर्यंत।

Mantra 11

ऊ॒र्ध्वा अ॑स्य स॒मिधो॑ भवन्त्यू॒र्ध्वा शु॒क्रा शो॒चीᳪष्य॒ग्नेः । द्यु॒मत्त॑मा सु॒प्रती॑कस्य सू॒नोः

त्याच्या समिधा उर्ध्व उभ्या राहतात; अग्नीच्या उज्ज्वल ज्वाला उर्ध्वच उचलतात. सु-प्रतीक पुत्राच्या त्या ज्योती अत्यंत द्युमान आहेत।

Mantra 12

तनू॒नपा॒दसु॑रो वि॒श्ववे॑दा दे॒वो दे॒वेषु॑ दे॒वः । प॒थो अ॑नक्तु॒ मध्वा॑ घृ॒तेन॑

तनूनपात्—असुर, विश्ववेदा—देवांमध्ये देव—तो आमचे पथ मधुने व घृताने अभिषिक्त करो.

Mantra 13

मध्वा॑ य॒ज्ञं न॑क्षसे प्रीणा॒नो नरा॒शᳪसो॑ अग्ने । सु॒कृद्दे॒वः स॑वि॒ता वि॒श्ववा॑रः

हे नराशंस अग्ने! मधुर रसाने तृप्त होऊन तू यज्ञाला प्राप्त होतोस. सुकर्म करणारा, सर्वदानी देव सविता (आम्हांवर) कृपा करो.

Mantra 14

अच्छा॒यमे॑ति॒ शव॑सा घृ॒तेने॑डा॒नो वह्नि॒र्नम॑सा । अ॒ग्निᳪ स्रुचो॑ अध्व॒रेषु॑ प्र॒यत्सु॑

घृतासह, सामर्थ्याने हा वह्नि (अग्निवाहक) येथे येतो—नमस्काराने स्तुत, इडा (इळा) द्वारा पूजित. अध्वर-यज्ञांत, पुढे सरकणाऱ्या कर्मांत, स्रुचा (हविष्-चमचे) अग्नीकडे प्रवृत्त होतात.

Mantra 15

स य॑क्षदस्य महि॒मान॑म॒ग्नेः स ईं॑ म॒न्द्रा सु॑प्र॒यस॑: । वसु॒श्चेति॑ष्ठो वसु॒धात॑मश्च

त्याने या अग्नीच्या महिमेचे यजन केले; होय, त्याने—मन्द्र (आनंददायक), सुप्रयस् (उदार दाता)—(यजन केले). तो वसु-श्चेतिष्ठ (अत्यंत तत्पर) आणि वसुधातम (धनाचा परम दाता) आहे.

Mantra 16

द्वारो॑ दे॒वीरन्व॑स्य॒ विश्वे॑ व्र॒ता द॑दन्ते अ॒ग्नेः । उ॒रु॒व्यच॑सो॒ धाम्ना॒ पत्य॑मानाः

देवी द्वारे, त्याच्या पाठोपाठ चालत, अग्नीची सर्व व्रते/विधी प्रदान करतात. त्या व्यापक-विस्ताराच्या असून, आपल्या धाम (स्थान) व सामर्थ्याने अधिष्ठित होऊन राज्य करतात.

Mantra 17

ते अ॑स्य॒ योष॑णे दि॒व्ये न योना॑ उ॒षासा॒नक्ता॑ । इ॒मं य॒ज्ञमव॑तामध्व॒रं न॑:

ते दोघे, दिव्य स्त्रियांच्या जोडीसारखे, जणू दोन योनी—उषा आणि रात्रि—आमचा हा यज्ञ, हा अध्वर (पवित्र कर्म) रक्षो व पुढे नेवो.

Mantra 18

दै॑व्या॒ होतारा ऊ॒र्ध्वम॑ध्व॒रं नो॒ऽग्नेर्जु॒ह्वाम॒भि गृ॑णीतम् । कृ॒णु॒तं न॒: स्वि॒ष्टम्

हे दिव्य होतृ-युगल, आमचा अध्वर (यज्ञ) ऊर्ध्व उचला; अग्नीच्या जुह्वा (आहुति-करछुल) वर स्तुतीगान करा. आमच्यासाठी स्विष्ट (सु-सम्पन्न) आहुति सिद्ध करा.

Mantra 19

ति॒स्रो दे॒वीर्ब॒र्हिरेदᳪ स॑द॒न्त्विडा॒ सर॑स्वती॒ भार॑ती । म॒ही गृ॑णा॒ना

या पवित्र बर्हि (कुशासन)ावर तीन देव्या आसनस्थ होवोत—इडा, सरस्वती, भारती—महती, स्तुतीयोग्य.

Mantra 20

तन्न॑स्तु॒रीप॒मद्भु॑तं पुरु॒क्षु त्वष्टा॑ सु॒वीर्य॑म् । रा॒यस्पोषं॒ वि ष्य॑तु॒ नाभि॑म॒स्मे

अद्भुत तुरीप (त्वरित सहाय्यक) आणि अनेकांत व्यापक त्वष्टा आमच्यासाठी उत्तम सुवीर्य (श्रेष्ठ पुरुषबल) विस्तारो; तो आमच्यात नाभिसम (जीवनकेंद्र) होऊन रायस्पोष—धनवृद्धी—पसरवो.

Mantra 21

वन॑स्प॒तेऽव॑ सृजा॒ ररा॑ण॒स्त्मना॑ दे॒वेषु॑ । अ॒ग्निर्ह॒व्यᳪ श॑मि॒ता सू॑दयाति

हे वनस्पते! आपल्या स्वेच्छानंदाने, देवांसाठी हे खाली सोड. अग्नी—हव्याचा ‘शमिता’ (संस्कारक/वधकर्ता)—हवन-आहुतीला तिच्या यथोचित फलापर्यंत पुढे प्रवाहित करतो.

Mantra 22

अग्ने॒ स्वाहा॑ कृणुहि जातवेद॒ इन्द्रा॑य ह॒व्यम् । विश्वे॑ दे॒वा ह॒विरि॒दं जु॑षन्ताम्

हे अग्ने! स्वाहेसह, हे जातवेद! इंद्रासाठी हव्य सिद्ध कर. आणि विश्वे देव हे हवि प्रसन्नतेने स्वीकारोत.

Mantra 23

पीवो॑ अन्ना रयि॒वृध॑: सुमे॒धाः श्वे॒तः सि॑षक्ति नि॒युता॑मभि॒श्रीः । ते वा॒यवे॒ सम॑नसो॒ वि त॑स्थु॒र्विश्वेन्नर॑: स्वप॒त्यानि॑ चक्रुः

अन्ने पिवो (समृद्ध) आहेत, धनवर्धक व सुमेधा (सुयोजित) आहेत; श्वेत तेज वायूच्या नियुत (रथ-युग) यांस जोडले जाते. वायूसाठी समानमनस्क होऊन ते आपापल्या स्थानी स्थिर झाले; हे सर्व नर खरोखरच स्वतःसाठी उत्तम स्वामित्व व संपत्ती प्राप्त करून गेले.

Mantra 24

रा॒ये नु यं ज॒ज्ञतू॒ रोद॑सी॒मे रा॒ये दे॒वी धि॒षणा॑ धाति दे॒वम् । अध॑ वा॒युं नि॒युत॑: सश्चत॒ स्वा उ॒त श्वे॒तं वसु॑धितिं निरे॒के

धनासाठीच—ज्याला हे दोन्ही लोक (द्यावा‑पृथिवी) जन्म देतात; धनासाठी देवी धिषणा त्या देवाला प्रतिष्ठित करते. त्यानंतर, हे (वायूचे) स्वकीय नियुत्‑युक्त संघांनो, वायूशी संलग्न व्हा; आणि प्रवाही धारेत श्वेत (देव)ालाही—वसु‑धारक (निधि‑धारी)ाला—सेवा करा.

Mantra 25

आपो॑ ह॒ यद्बृ॑ह॒तीर्विश्व॒माय॒न् गर्भं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर॒ग्निम् । ततो॑ दे॒वाना॒ᳪ सम॑वर्त॒तासु॒रेक॒: कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

जेव्हा खरोखरच, महान् आपः सर्व विश्वात व्यापून गेल्या, अंतरी गर्भ धारण करून अग्नीला जनित करू लागल्या,—तेव्हा त्यांच्यापासूनच देवांचा समुदाय प्रकट झाला. त्या एक देवासाठी—कुठल्या देवासाठी—आम्ही हविषाने यजन करू?

Mantra 26

यश्चि॒दापो॑ महि॒ना प॒र्यप॑श्य॒द्दक्षं॒ दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर्य॒ज्ञम् । यो दे॒वेष्वधि॑ दे॒व एक॒ आसी॒त् कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

जो खरोखरच, आपल्या महिम्याने आपःकडे सर्व बाजूंनी पाहत होता—त्या अंतरी दक्ष (शक्ती) धारण करून यज्ञाला जनित करीत होत्या; जो देवांमध्ये अधिष्ठित तो एक देव होता,—कुठल्या देवासाठी आम्ही हविषाने यजन करू?

Mantra 27

प्र याभि॒र्यासि॑ दा॒श्वाᳪस॒मच्छा॑ नि॒युद्भि॑र्वायवि॒ष्टये॑ दुरो॒णे । नि नो॑ र॒यिᳪ सु॒भोज॑सं युवस्व॒ नि वी॒रं गव्य॒मश्व्यं॑ च॒ राध॑:

हे वायो! ज्या नियुत् (जुतेले रथदळ) घेऊन तू दाश्वांस—उदार दाता—याच्याकडे, दुरोणात (गृहात), इष्टि (वांछित यज्ञाहुती) साठी येतोस, त्याच नियुत्‌सह ये. आम्हांस सु-भोज (उत्तम पोषण) देणारे धन प्रदान कर; आम्हांस वीर्यवान पुत्रसंतती, तसेच गायी व अश्वांची समृद्धी रूप राधस्‌ही प्रदान कर.

Mantra 28

आ नो॑ नि॒युद्भि॑: श॒तिनी॑भिरध्व॒रᳪ स॑ह॒स्रिणी॑भि॒रुप॑ याहि य॒ज्ञम् । वायो॑ अ॒स्मिन्त्सव॑ने मादयस्व यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒: सदा॑ नः

हे वायो! शतशत व सहस्रसहस्र नियुत् (जुतेले दळ) घेऊन आमच्याकडे ये; अध्वर (यज्ञ) व यज्ञाजवळ ये. हे वायो! या सवनात (सोमपेषणात) आनंद मान; आणि तुम्ही (देवगण) स्वस्ति (कल्याण) आशीर्वादांनी आम्हांस सदा रक्षण करा.

Mantra 29

नि॒युत्वा॑न्वाय॒वा ग॑ह्य॒यᳪ शु॒क्रो अ॑यामि ते । गन्ता॑सि सुन्व॒तो गृ॒हम्

हे नियुत्वान् वायो! इथे ये; हा शुक्ल (दीप्त) सोमरस मी तुला अर्पण करीत आहे. तू सुन्वत् (सोम पिळणारा यजमान) याच्या गृहात नक्की येशील.

Mantra 30

वायो॑ शु॒क्रो अ॑यामि ते॒ मध्वो॒ अग्रं॒ दिवि॑ष्टिषु । आ या॑हि॒ सोम॑पीतये स्पा॒र्हो दे॑व नि॒युत्व॑ता

हे वायो, हे शुक्ल (दीप्त) देव! दिविष्टिषु (दिव्य विधानांत) मधूचा अग्र (श्रेष्ठ) भाग मी तुला अर्पित करीत आहे. सोमपानासाठी येथे ये; हे स्पृहणीय देव, तुझ्या नियुत्-युक्त युगांसह ये।

Mantra 31

वा॒युर॑ग्रे॒गा य॑ज्ञ॒प्रीः सा॒कं ग॒न्मन॑सा य॒ज्ञम् । शि॒वो नि॒युद्भि॑: शि॒वाभि॑:

हे वायू! तू अग्रगामी, यज्ञात प्रीती करणारा—मनासह यज्ञाकडे एकत्र ये; शुभ नियुत्‌ (रथ-युग) यांसह तू शुभ हो.

Mantra 32

वायो॒ ये ते॑ सह॒स्रिणो॒ रथा॑स॒स्तेभि॒रा ग॑हि । नि॒युत्वा॒न्त्सोम॑पीतये

हे वायो! तुझे जे सहस्र रथ आहेत, त्यांच्यासह इथे ये; हे नियुत्वान्! सोमपानासाठी ये.

Mantra 33

एक॑या च द॒शभि॑श्च स्वभूते॒ द्वाभ्या॑मि॒ष्टये॑ विᳪश॒ती च॑ । ति॒सृभि॑श्च॒ वह॑से त्रि॒ᳪशता॑ च नि॒युद्भि॑र्वायवि॒ह ता वि मु॑ञ्च

एक व दहा यांसह, हे स्वभूत! दोन यांसह इष्ट-लाभासाठी, आणि वीस यांसह; तीन यांसह वहनासाठी, आणि तीस यांसह—हे वायो! इथे तुझ्या नियुत्‌ (रथ-युग) सोडून दे; त्यांना विमुक्त कर.

Mantra 34

तव॑ वायवृतस्पते॒ त्वष्टु॑र्जामातरद्भुत । अवा॒ᳪस्या वृ॑णीमहे

हे वायू, ऋताचा अधिपती! हे त्वष्टृचा अद्भुत जावई! तुझेच हे रक्षण-आश्रय आहेत; आम्ही यांचाच वरण करतो.

Mantra 35

अ॒भि त्वा॑ शूर नोनु॒मोऽदु॑ग्धा इव धे॒नव॑: । ईशा॑नम॒स्य जग॑तः स्व॒र्दृश॒मीशा॑नमिन्द्र त॒स्थुष॑: ॥

हे शूरा, आम्ही स्तुतिंनी तुझ्याकडे धाव घेतो—जशा न दुहिलेल्या धेनू गोठ्याकडे (धावतात) तशा. या चराचर जगताचा ईशान, स्वर्गदर्शी, आणि स्थावराचाही ईशान—हे इंद्रा, तूच (तो) अधिपती आहेस.

Mantra 36

न त्वावाँ॑२ अ॒न्यो दि॒व्यो न पार्थि॑वो॒ न जा॒तो न ज॑निष्यते । अ॒श्वा॒यन्तो॑ मघवन्निन्द्र वा॒जिनो॑ ग॒व्यन्त॑स्त्वा हवामहे ॥

हे मघवन् इंद्रा! तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही—न दिव्य, न पार्थिव; कोणी जन्मला नाही, आणि जन्मणारही नाही. अश्वांची इच्छा धरून, वाज (विजय-धन) मागून, आणि गायींच्या अभिलाषेने आम्ही तुला हाक देतो.

Mantra 37

त्वामिद्धि हवा॑महे सा॒तौ वाज॑स्य का॒रव॑: । त्वां वृ॒त्रेष्वि॑न्द्र॒ सत्प॑तिं॒ नर॒स्त्वां काष्ठा॒स्वर्व॑तः ॥

वाजाच्या विजयासाठी (सातौ) आम्ही गायक निश्चयाने तुलाच हाक मारतो. हे इंद्रा! वृत्र-युद्धांत सत्पति (सज्जनांचा स्वामी) म्हणून नर तुला पुकारतात; आणि धावकाच्या ध्येय-स्थानी (काष्ठासु)ही तुलाच पुकारतात.

Mantra 38

स त्वं न॑श्चित्र वज्रहस्त धृष्णु॒या म॒ह स्त॑वा॒नो अ॑द्रिवः । गामश्व॑ᳪ र॒थ्य॒मिन्द्र॒ सं कि॑र स॒त्रा वाजं॒ न जि॒ग्युषे॑ ॥

हे चित्र, वज्रहस्ता! हे धृष्णु, अद्रिवः! तुझ्या महान धैर्यशक्तीने, महान स्तवाने स्तुत होऊन, आमच्यासाठी गाय, घोडा आणि रथ्य (रथ) यांचे दान विखुर; हे इंद्रा! सदैव, जिंकणाऱ्यास जसा वाज (पुरस्कार) मिळतो तसा वाज तू दे.

Mantra 39

कया॑ नश्चि॒त्र आ भु॑वदू॒ती स॒दावृ॑ध॒: सखा॑ । कया॒ शचि॑ष्ठया वृ॒ता ॥

कोणत्या उपायाने, हे चित्र (अद्भुत) देव, सदा-वर्धमान सखा असलेल्या तुझी मदत आमच्यापर्यंत येईल? कोणत्या अत्यंत सामर्थ्यशाली शक्तीने तू वरणीय (प्राप्त) होतोस?

Mantra 40

कस्त्वा॑ स॒त्यो मदा॑नां॒ मᳪहि॑ष्ठो मत्स॒दन्ध॑सः । दृ॒ढा चि॑दा॒रुजे॒ वसु॑

हे वसु (उदार) देव, सोमरसाच्या आनंदमदांत तुझ्याशी कोण सत्य (निष्ठावान) आहे—सर्वात महाबली, सोमसारात उन्मत्त होणारा—जो दृढ बंधनांनाही फाडून टाकील?

Mantra 41

अ॒भी षु ण॒: सखी॑नामवि॒ता ज॑रितॄ॒णाम् । श॒तं भ॑वास्यू॒तये॑

आमच्या जवळ ये—सख्यांचा रक्षक, स्तुती करणाऱ्यांचा सहाय्यक; सहाय्यासाठी तू शतगुण आहेस.

Mantra 42

य॒ज्ञा-य॑ज्ञा वो अ॒ग्नये॑ गि॒रा-गि॑रा च॒ दक्ष॑से । प्र-प्र॑ व॒यम॒मृतं॑ जा॒तवे॑दसं प्रि॒यं मि॒त्रं न श॑ᳪसिषम्

यज्ञामागून यज्ञ, स्तुतीमागून स्तुती करून, अग्नीसाठी आणि पवित्र दक्षतेस (दक्ष) अर्पून—आम्ही पुन्हा पुन्हा उद्घोष करू—अमृतस्वरूप जातवेदसाला, त्या प्रियाला, मित्राप्रमाणे मित्ररूपाने, आम्ही स्तुती करू.

Mantra 43

पा॒हि नो॑ अग्न॒ एक॑या पा॒ह्युत द्वि॒तीय॑या । पा॒हि गी॒र्भिस्ति॒सृभि॑रूर्जां पते पा॒हि च॑त॒सृभि॑र्वसो

हे अग्ने, एकाने (प्रथमाने) आमचे रक्षण कर; आणि दुसऱ्यानेही रक्षण कर. हे ऊर्जापते, तीन गीर्भींनी रक्षण कर; हे वसो (उदार), चारांनी रक्षण कर.

Mantra 44

ऊ॒र्जो नपा॑त॒ᳪ स हि॒नायम॑स्म॒युर्दाशे॑म ह॒व्यदा॑तये । भुव॒द्वाजे॑ष्ववि॒ता भुव॑द्वृ॒ध उ॒त त्रा॒ता त॒नूना॑म्

ऊर्जेचा नपात्—तो प्रेरक, जो आमच्याप्रती अनुकूल आहे—हव्यदानासाठी आम्ही त्याचे पूजन करू. तो आमच्या वाजांमध्ये (विजय/पुरस्कार) अविता होवो; तो वर्धक होवो; आणि आमच्या तनूंचा (शरीरांचा) त्राता देखील होवो.

Mantra 45

सं॒व॒त्स॒रो॒ऽसि परिवत्स॒रो॒ऽसीदावत्स॒रो॒ऽसीद्वत्स॒रो॒ऽसि वत्स॒रो॒ऽसि । उ॒षस॑स्ते कल्पन्तामहोरा॒त्रास्ते॑ कल्पन्तामर्धमा॒सास्ते॑ कल्पन्तां मा॒सास्ते कल्पन्तामृ॒तव॑स्ते कल्पन्ताᳪ संवत्स॒रस्ते॑ कल्पताम् । प्रेत्या॒ एत्यै॒ सं चाञ्च॒ प्र च॑ सारय । सुप॒र्ण॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒व: सी॑द

तू संवत्सर आहेस; तू परिवत्सर आहेस; तू इदावत्सर आहेस; तू ईद्वत्सर आहेस; तू वत्सर आहेस—होय, तू वत्सरच आहेस. उषा तुझ्यासाठी यथाविधी जुळून येवोत; अहोरात्रे तुझ्यासाठी जुळून येवोत; अर्धमास (पक्ष) तुझ्यासाठी जुळून येवोत; मास तुझ्यासाठी जुळून येवोत; ऋतू तुझ्यासाठी जुळून येवोत; आणि संवत्सर तुझ्यासाठी जुळून येवो. ‘प्रेत्य’ आणि ‘एत्य’—या दोहोंना सम्यक् जोडून पुढे प्रवर्तित कर. तू सुपर्णही आहेस; त्या देवताशक्तीने, अङ्गिरसवत्, ध्रुव होऊन स्थिर बस.

Frequently Asked Questions

It continues the Puruṣamedha-oriented sequence through offering and invitation formulas that interpret the yajña as a cosmic act, where multiple divine functions cooperate to uphold ṛta and complete the rite.

Vāyu embodies the swift, prāṇa-like movement that brings Soma and momentum to the sacrifice; his yoked niyut-teams are invoked to secure arrival, protection, concord, and the rite’s unhindered progress.

Dvāraḥ sanctify and open the yajña-space, Uṣas–Naktā ensure temporal continuity of the adhvara, and Iḍā–Sarasvatī–Bhāratī stabilize inspired speech and correct offering—together enabling the sacrifice to be rightly voiced and accepted.