Mantra 3
Rishi: Agni-protective hymn tradition (precise anukramaṇī needed).
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify).
Samhita Patha (Devanagari)
त्वाम॑ग्ने वृणते ब्राह्म॒णा इ॒मे शि॒वो अ॑ग्ने सं॒वर॑णे भवा नः । स॒प॒त्न॒हा नो॑ अभिमाति॒जिच्च॒ स्वे गये॑ गागृ॒ह्यप्र॑युच्छन्
Transliteration
tvā́m agne vṛṇate brāhmaṇā́ imé śivó agne saṃváraṇe bhavā naḥ | sapatná-hā no abhimāti-jíc ca své gáye gāgṛhy áprayucchan ||
Translation
हे अग्ने! हे ब्राह्मण तुलाच वरण करतात; हे शिव अग्ने! या संवरण (परिसर/आवरण) मध्ये आमच्यावर कृपा कर. आमच्यासाठी तू सपत्नहा (प्रतिद्वंद्वी-नाशक) हो, अभिमाति-जित् (शत्रुभाव जिंकणारा)ही हो; आपल्या स्वगृहात आमचे हित दृढपणे धरून ठेव, ते निसटू देऊ नकोस.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाम् । अग्ने । वृणते । ब्राह्मणाः । इमे । शिवः । अग्ने । सं-वर॑णे । भव । नः । सपत्न-हा । नः । अभिमाति-जित् । च । स्वे । गये । गा-गृह्य । अप्रयुच्छन् ।
Word by Word
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वृणतेchoose, select
वृणते:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृ (वृणुते) धातु
ब्राह्मणाःthe Brahmins
ब्राह्मणाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
इमेthese
इमे:
कर्तृ (वाक्ये विशेषण/निर्देशक)
TypeNoun (Pronoun)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शिवःauspicious, gracious
शिवः:
कर्तृ (भू-क्रियायाः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
संवरणेin (our) enclosure/protective covering
संवरणे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसंवरण (प्रातिपदिक)
भवbecome; be
भव:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू धातु
नःfor us; of us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध
TypeNoun (Pronoun)
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सपत्नहाslayer of rivals
सपत्नहा:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootसपत्न-हन् (समास: सपत्न + √हन्)
नःfor us; of us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध
TypeNoun (Pronoun)
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिमातिजित्conqueror of hostile assailants
अभिमातिजित्:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootअभिमाति-जित् (समास: अभिमाति + √जि ‘जय’)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच
स्वेin one’s own
स्वे:
अधिकरण (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
गयेin the house/abode (gaya)
गये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगय (प्रातिपदिक)
गागृह्यhaving seized/held fast
गागृह्य:
पूर्वकाल-क्रिया (क्रियाविशेषण)
TypeVerb (Absolutive)
Rootगृ (गृह्णाति) धातु
अप्रयुच्छन्they did not let go; did not relax (their hold)
अप्रयुच्छन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootयुज्/युच्छ् (वेद. ‘प्रयुच्छ्’ = ‘to let go/relax/neglect’) धातु, उपसर्गः अ- (निषेध) + प्र
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes